Biblia streszczenie: cała historia w 10 krokach

Biblia streszczenie w trzech zdaniach: dobry Bóg stwarza człowieka po to, żeby żył blisko Niego i dbał o świat, a człowiek wybiera własną drogę i wszystko zaczyna się sypać. Cała reszta to misja ratunkowa Boga, który nie przestaje walczyć o ludzi, więc wybiera Abrahama, wyprowadza jego potomków z niewoli, posyła proroków, a w końcu przychodzi sam w Jezusie. Ostatnie strony pokazują efekt tej misji, czyli odnowiony świat, w którym Bóg mieszka razem z ludźmi. Tak właśnie opowiadam o Biblii w podcaście, od pierwszego odcinka do ostatniego.

Poniżej znajdziesz historię biblijną w skrócie, rozpisaną na dziesięć kroków. Przy każdym podaję odcinek, w którym o tym mówię, a tam, gdzie mamy na blogu wstęp do danej księgi, także link do niego. Jeśli ciekawi cię, z ilu ksiąg to wszystko się składa, zajrzyj do artykułu Ile jest ksiąg w Biblii, a o tym, jak Biblia powstawała, przeczytasz w tekście Kiedy powstała Biblia.

Krok 1. Stworzenie i upadek: o czym jest Biblia na początku

Pierwsze zdanie Biblii było w swoich czasach czymś zupełnie niespotykanym, bo mówi, że jeden Bóg stwarza świat. W innych starożytnych opowieściach, na przykład w babilońskiej Enuma Elisz, świat rodzi się z walk między bóstwami, a ludzie są ich popychadłami. W Biblii jest inaczej, bo Bóg stwarza człowieka na swój obraz i od razu mu błogosławi Rdz 1,26-28. Zwracam zresztą uwagę, że słowo „błogosławić” pada w Księdze Rodzaju około 90 razy.

Zakaz dotyczący drzewa nie był żadną pułapką, tylko pytaniem o zaufanie. W trzecim rozdziale człowiek zaufał innemu głosowi Rdz 3,1-6 i od tej chwili cała Biblia opowiada o tym, jak Bóg odzyskuje relację z nami. Mówię o tym w odcinku Dzień 1: Dlaczego Bóg stworzył człowieka.

Krok 2. Abraham i patriarchowie: Bóg wybiera jedną rodzinę

Bóg mówi do Abrama, żeby wyszedł z domu swojego ojca, i obiecuje mu, że przez niego będą błogosławione wszystkie narody Rdz 12,1-3. Na tej obietnicy opiera się cała reszta Biblii, a więcej o Bożych umowach z ludźmi znajdziesz w artykule o przymierzu. W odcinku Dzień 4 zauważam, że Abram nie ruszył w drogę zupełnie na ślepo, bo Kanaan był miejscem, do którego już wcześniej zmierzał jego ojciec Terach.

Najmocniejszym sprawdzianem jego wiary jest góra Moria Rdz 22,1-14, a List do Hebrajczyków tłumaczy, że Abraham wierzył, iż Bóg może wskrzesić umarłych Hbr 11,17-19. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 7: Największa ofiara. Potem historia prowadzi przez Izaaka, Jakuba i Józefa aż do Egiptu, gdzie rodzina Izraela bardzo się rozmnaża Rdz 47,27. To jest dokładnie ta sama misja, którą Bóg dał pierwszym ludziom, kiedy kazał im się rozmnażać i napełniać ziemię.

Krok 3. Wyjście z Egiptu i prawo: Bóg wyprowadza swój lud

Na początku Księgi Wyjścia pojawia się nowy król, który nie zna Józefa, i dobre czasy dla Izraelitów się kończą, bo zostają zniewoleni. Bóg słyszy jednak krzyk uciskanych Wj 3,7-8. Podczas ostatniej plagi każdy dom, którego drzwi oznaczono krwią baranka, zostaje oszczędzony Wj 12,13. W odcinku Dzień 21 pokazuję, że Pascha zapowiada to, co zrobił Jezus, bo List do Hebrajczyków mówi o jednej ofierze, która wystarcza na zawsze Hbr 10,10-12.

Na górze Synaj Bóg daje swojemu ludowi dziesięć przykazań Wj 20,2-3. W odcinku Dzień 24 przekonuję, że nie są one po to, żeby uprzykrzyć nam życie, tylko po to, żeby zadbać o naszą relację z Bogiem i z innymi ludźmi. Księga kończy się namiotem spotkania, bo Bogu zależy na tym, żeby być blisko swojego ludu. Ewangelia Jana mówi potem, że Słowo „zamieszkało wśród nas” J 1,14, a to słowo znaczy dosłownie „rozbiło namiot”. Więcej o tym mówię w odcinku Dzień 31.

Krok 4. Ziemia obiecana i sędziowie: jak łatwo zejść z drogi

Po śmierci Mojżesza Bóg mówi Jozuemu, żeby był mocny i się nie bał Joz 1,9. W odcinku Dzień 70 zauważam, że Jozue najpewniej się bał, i właśnie dlatego Bóg obiecuje mu swoją obecność. Lud wchodzi do ziemi obiecanej, ale potem przychodzi pokolenie, które już nie zna Pana Sdz 2,10-11.

Księga Sędziów pokazuje, że upadek zaczyna się całkiem niewinnie, od drobnych kompromisów. Bóg wzbudza sędziów, czyli przywódców, którzy ratują lud z opresji, ale po ich śmierci wszystko wraca do zła. Wniosek z odcinka Dzień 77 jest taki, że nasze życie nigdy nie jest neutralne, więc coś zawsze nas w którąś stronę ciągnie.

Krok 5. Królowie: obietnica, która przetrwa porażki

Kolejna część historii zaczyna się od chłopca, który w nocy usłyszał głos Boga 1 Sm 3,10, a potem opowiada o królach Izraela. Cztery księgi, czyli dwie Księgi Samuela i dwie Księgi Królewskie, tworzą jedną opowieść, którą zaczyna 1 Księga Samuela. Najważniejszym momentem jest obietnica dla Dawida, że jego potomek będzie miał tron na wieki 2 Sm 7,12-16. W odcinku Dzień 101 podkreślam, że ta obietnica jest bezwarunkowa, więc Bóg realizuje swój plan nawet wtedy, gdy królowie zawodzą.

A królowie naprawdę zawodzą. Serce Salomona odciągają obce bogowie, a jego syn lekceważy dobrą radę starszych i królestwo rozpada się na dwie części. Pierwszy król północnego królestwa stawia złote cielce, żeby ludzie nie chodzili na modlitwę do Jerozolimy. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 106: Do kogo warto iść po radę.

Krok 6. Prorocy i niewola: Stary Testament streszczenie w trudnym czasie

Przez cały ten czas Bóg przemawia do ludu przez proroków. Izajasz mówi do ludzi religijnych, że praktyki bez poznania Boga nic nie dają, a potem zaprasza ich słowami, że choćby ich grzechy były jak szkarłat, jak śnieg wybieleją Iz 1,18. Druga część Księgi Izajasza to przesłanie nadziei, dlatego mówi się o niej „Ewangelia według Izajasza”, a zaczynam o tym mówić w odcinku Dzień 119. Jeremiasz z kolei tłumaczy się, że jest za młody, a Bóg odpowiada mu, że będzie z nim Jr 1,6-8.

Mimo wszystkich ostrzeżeń upada najpierw królestwo północne, a potem Jerozolimę niszczy Babilon. Lamentacje uczą, że ze swoim bólem i z pytaniem „dlaczego” wolno przyjść do Boga (Dzień 237). Księga Królewska kończy się jednak małym znakiem nadziei, bo król Babilonu uwalnia judzkiego króla i sadza go przy swoim stole 2 Krl 25,27-30. O tym mówię w odcinku Dzień 118.

Krok 7. Powrót z niewoli: historia bez zakończenia

Król Persji Cyrus ogłasza, że Izraelici mogą wracać do swojej ziemi i odbudować świątynię Ezd 1,1-3. W odcinku Dzień 245 zwracam uwagę, że Izajasz wymienił Cyrusa z imienia setki lat wcześniej, i że Bóg używa ludzi, których byśmy się zupełnie nie spodziewali. Sam powrót nie był jednak tak chwalebny, jak wszyscy liczyli.

W odcinku Dzień 274 kończę czytanie Starego Testamentu i pokazuję, że Biblia hebrajska urywa się na dekrecie Cyrusa, czyli na zaproszeniu do powrotu. Zostajemy więc z niespełnioną nadzieją i z poczuciem, że czegoś jeszcze brakuje, a to brakujące ogniwo przynosi dopiero Nowy Testament.

Krok 8. Jezus: Nowy Testament streszczenie w jednym imieniu

Ewangelia Mateusza zaczyna się od rodowodu Jezusa, syna Dawida i syna Abrahama Mt 1,1, i od razu widać, że obietnice dane tym dwóm mężczyznom właśnie się wypełniają. Mateusz odwołuje się do Starego Testamentu ponad sto trzydzieści razy, o czym mówię w odcinku Dzień 275. Wszystkie cztery Ewangelie omawiam razem w artykule o czterech Ewangeliach.

Marek opisuje ukrzyżowanie tak, jak wyglądała koronacja cezara, a rzymski setnik mówi: „Ten człowiek prawdziwie był Synem Bożym” Mk 15,39. Porażka okazuje się więc zwycięstwem, bo prawdziwa władza polega na oddaniu życia za innych (Dzień 295). A po zmartwychwstaniu Jezus idzie z uczniami do Emaus i, zaczynając od Mojżesza oraz proroków, wykłada im, co o Nim napisano Łk 24,27. To jest dla mnie najlepszy powód, żeby czytać Stary Testament, o czym mówię w odcinkach Dzień 16 i Dzień 316.

Krok 9. Kościół i listy: historia idzie dalej

Ostatnie słowa Jezusa przed wniebowstąpieniem mówią, że uczniowie przyjmą moc Ducha Świętego i będą Jego świadkami aż po krańce ziemi Dz 1,8, a Dzieje Apostolskie pokazują, jak to się zaczyna. Pierwsi uczniowie trwali w nauce apostołów, we wspólnocie, w łamaniu chleba i w modlitwach Dz 2,42, i właśnie ta prostota robiła na ludziach ogromne wrażenie. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 317.

Listy apostołów wyjaśniają, co z tego wszystkiego wynika dla codziennego życia. List do Rzymian mówi, że wszyscy zgrzeszyliśmy, a zbawienie jest darem Rz 3,23-24 (Dzień 328). List do Efezjan wylicza, co Bóg dla nas zrobił, i ostrzega, żeby nie zgubić pierwszej miłości (Dzień 343). A List do Hebrajczyków można streścić jednym hasłem, że Jezus jest lepszy Hbr 1,1-3 (Dzień 352).

Krok 10. Nowe niebo i nowa ziemia: finał całej historii

Apokalipsa znaczy „odsłonięcie”, a nie „straszenie”. W odcinku Dzień 360 mówię, że ta księga ma coś objawić, więc można ją czytać spokojnie, bez lęku. Jej sercem jest Baranek jakby zabity, który otwiera zwój historii świata Ap 5,5-6, bo Jezus zwyciężył właśnie przez ofiarę. W odcinku Dzień 361 dodaję, że mimo wszystkich trudności jesteśmy po właściwej stronie historii. Ostatnie rozdziały wracają zresztą do samego początku:

3 I usłyszałem donośny głos z nieba: Oto przybytek Boga [jest] z ludźmi i będzie mieszkał z nimi. Oni będą jego ludem, a sam Bóg będzie z nimi i [będzie] ich Bogiem.

4 I otrze Bóg wszelką łzę z ich oczu, i śmierci już nie będzie ani smutku, ani krzyku, ani bólu nie będzie, bo pierwsze rzeczy przeminęły.

5 A zasiadający na tronie powiedział: Oto wszystko czynię nowe. I powiedział do mnie: Napisz, bo te słowa są wiarygodne i prawdziwe.

W ostatnim odcinku Dzień 365 zwracam uwagę, że dwa pierwsze i dwa ostatnie rozdziały Biblii pokazują świat taki, jakim Bóg go zamierzył. Wszystko zaczyna się w ogrodzie, a kończy w mieście. I to nie jest obraz anioła z harfą na chmurce, tylko odnowiony, prawdziwy świat. Biblia kończy się zaproszeniem: kto chce, niech darmo weźmie wodę życia Ap 22,17.

Co z tego dla mnie dzisiaj

Czytaj to jako jedną historię. Kiedy znasz kolejne etapy, pojedyncze fragmenty przestają wisieć w powietrzu. Opis stworzenia nie służy do odpowiadania na pytania współczesnej nauki, tylko do odpowiedzi na pytanie, po co Bóg stworzył człowieka. Kto zacznie od początku, ten zobaczy, jak to wszystko się ze sobą łączy.

Nie pomijaj Starego Testamentu. W odcinku 274 mówię, że Nowy Testament pisano w świecie żydowskim, jako dalszy ciąg historii Izraela, i jego autorzy zakładali, że czytelnicy znają tamte księgi. Czasem pomagają materiały z tłem historycznym, ale studia teologiczne wcale nie są do tego konieczne.

Rozłóż to w czasie. W pierwszym odcinku zaznaczam, że plan na rok można spokojnie rozciągnąć na dwa lata. W odcinku 274 dodaję, że Biblii nie przeczytasz raz i nie będziesz od razu wszystkiego wiedzieć, bo to nie jest jednorazowa akcja. Praktyczne wskazówki znajdziesz w artykule 6 praktycznych porad, jak czytać Pismo Święte.

Zadaj sobie pytanie z pierwszego odcinka: w jakiej sprawie próbuję układać życie po swojemu, zamiast zaufać Bogu? Cała historia Biblii jest Bożą odpowiedzią właśnie na takie pytanie.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 1 · Księga Rodzaju 1-3Dlaczego Bóg stworzył człowiekaPo co jest człowiek i co poszło nie tak w ogrodzie.

Dzień 16 · Księga Rodzaju 46-47Po co czytać Stary TestamentDroga do Emaus i dlaczego Stary Testament wskazuje na Jezusa.

Dzień 77 · Księga Sędziów 1-2Jak skutecznie odejść od BogaKsięga Sędziów i droga drobnych kompromisów.

Dzień 118 · 2 Księga Królewska 23-25Nadzieja, którą trudno dostrzecUpadek Jerozolimy i mały znak nadziei na końcu.

Dzień 274 · 2 Księga Kronik 35-36Jak lepiej zrozumieć historię Starego TestamentuPodsumowanie całego Starego Testamentu i jego niedokończona historia.

Dzień 275 · Ewangelia św. Mateusza 1-4Łącznik między Starym a Nowym TestamentemPoczątek Nowego Testamentu i obietnice, które się wypełniają.

Dzień 317 · Dzieje Apostolskie 1-3Ostatnie polecenie JezusaZesłanie Ducha Świętego i początek Kościoła.

Dzień 365 · Apokalipsa św. Jana 20-22Całkowicie nowy światNowe niebo, nowa ziemia i zaproszenie dla każdego.

Jeśli chcesz przejść ze mną przez całe Pismo Święte, od Księgi Rodzaju po Apokalipsę, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).