Wszystkie odcinki

Dzień 237 Lamentacje 1-2

Jak się modlić w obliczu największej tragedii

Prowadzi Jacek Obolewicz · Zobacz w planie czytania

Przeczytaj tekst: Lm 1 Lm 2

Dzień 237 z 365 · Otwórz w Spotify

Ten dzień w minutę

Nie masz teraz czasu na cały odcinek? Najważniejsza myśl w krótkim wideo.

Przeczytaj wstęp do księgi: Lamentacje

W skrócie

Zaczynamy najbardziej przygnębiającą księgę Biblii, napisaną po zburzeniu Jerozolimy, i opowiadam, jak jest zbudowana i dlaczego w ogóle warto ją czytać. Przede wszystkim rozmawiamy o tym, że z całym bólem, złością i pytaniem „dlaczego” możemy przyjść do Boga, a On się na to nie obrazi.

Najważniejsze myśli

  1. Księga napisana po katastrofie

    Lamentacje powstały po zdobyciu i zniszczeniu Jerozolimy, tradycja uznaje za ich autora Jeremiasza, a każdy rozdział to osobny poemat.

  2. Poezja uporządkowana literami

    W rozdziałach 1, 2 i 4 każdy werset zaczyna się od kolejnej litery alfabetu hebrajskiego. W przekładzie tego nie widać, ale ból został ubrany w piękną formę.

  3. Bóg znosi nasze emocje

    Nie musimy niczego tłumić, bo możemy wyrzucić przed Bogiem złość, żal i desperację, a On i tak o tym wszystkim wie.

  4. Wołanie: spójrz, Panie

    Ta modlitwa kończy rozdział pierwszy i drugi i pokazuje, że nawet gdy nie czujemy, że Bóg nas widzi, wolno nam wołać, żeby spojrzał na nasze cierpienie.

Z odcinka

Bóg nie ma w żaden sposób problemu to, żebyśmy wyrażali nasze emocje i kierowali je w Jego stronę.

Dlatego znowu, kiedy czasami jesteśmy w takich miejscach, w których możemy się zastanawiać nad tym: właśnie, dlaczego mnie to spotkało? To Bóg nie obrazi się na pytanie dlaczego.

W żaden sposób Biblia nie zachęca nas do tego, żebyśmy ukrywali emocje.

Fragmenty, o których mowa w odcinku

  • Pierwsze słowa księgi mówią, że miasto kiedyś ludne siedzi samotne jak wdowa, więc od razu widać, o jakim bólu będzie mowa.
  • To krótka modlitwa: spójrz, Panie, bo jestem w ucisku, w której człowiek wyrzuca przed Bogiem cały swój ból.
  • To rozdział o Bożym gniewie, a ja podkreślam, że nie był to nagły wybuch, tylko skutek wyborów, o których wszyscy wiedzieli.
  • Rozdział kończy się tym samym wołaniem: spójrz, Panie, i rozważ, komu to uczyniłeś.

Kliknij odnośnik, żeby przeczytać fragment.

Gdzie jeszcze w Biblii wraca ten temat

  • Psalm lamentu, w którym pada pytanie: „Dokąd, Panie, będziesz o mnie zapominał?”, to ten sam szczery krzyk do Boga, który kończy się zaufaniem.
  • Jezus płacze przy grobie Łazarza i nie ucisza bólu, tylko płacze razem z ludźmi.
  • Piotr zachęca, żeby całą swoją troskę przerzucić na Boga, bo Mu na nas zależy.

Do przemyślenia

  • Z czym trudnym dotąd nie poszedłem do Boga, bo wydawało mi się, że nie wypada?
  • Jak mogę wspierać kogoś, kto cierpi, bez mówienia mu, że „nie powinien” tak się czuć?

Powiązane odcinki

Księga Lamentacji cierpienie szczera modlitwa upadek Jerozolimy emocje wobec Boga Boża sprawiedliwość

Fragmenty Biblii w dymkach pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0). W podcaście czytam z innego przekładu. Tutaj korzystamy z UBG, bo jej licencja pozwala swobodnie udostępniać tekst.

Transkrypcja odcinka

Zapis powstał automatycznie i może zawierać drobne błędy. Najważniejsze zdania są wyróżnione, a podkreślone miejsca otwierają fragment Biblii, o którym mowa.

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 237 i czytamy Księgę Lamentacji, rozdział pierwszy i drugi. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Dzisiaj zaczynamy pierwszy z dwóch dni księgi, która znowu jest dosyć unikalna na tle wszystkiego innego, co w Biblii mamy. Jest ona unikalna z kilku powodów, między innymi dlatego, że temat tej księgi jest niesamowicie depresyjny.

Jest to księga, która została napisana po tym, jak Jerozolima została zdobyta, zniszczona, co było największą katastrofą w dziejach ówczesnego Izraela. Więcej o tym możecie posłuchać, sięgając do odcinków, gdzie omawialiśmy chociażby Księgę Jeremiasza, ponieważ to Jeremiasz też jest uznawany za autora tej właśnie księgi. Nie ma tutaj jakiegoś jednoznacznego dowodu, że faktycznie to on był, ale czytając ją, czytając Księgę Jeremiasza, porównując te dwa teksty, widząc całokształt twórczości Jeremiasza, ma sens to, żeby rzeczywiście autorstwo przypisać Jeremiaszowi, przy czym też Septuaginta Jeremiasza też podaje w sumie jako autora. Niemniej jednak to, że jakieś tłumaczenie podaje kogoś za autora, jeszcze nic nam nie zmienia. Niemniej jednak ma to sens, żeby uznać, że faktycznie Jeremiasz jest autorem tej księgi.

I teraz kolejna rzecz, która sprawia, że ta księga jest bardzo wyjątkowa, to jest to, w jaki sposób została ona napisana. I znowu mówimy tutaj o hebrajskiej poezji. Mamy pięć rozdziałów, gdzie w zasadzie każdy rozdział to jest osobny poemat. I co więcej, każdy z nich jest napisany w wyjątkowy sposób. Szczególnie mam tutaj na myśli rozdziały od pierwszego do czwartego, gdzie są one w niesamowity sposób uporządkowane, bo w rozdziałach pierwszym, drugim i później czwartym i piątym mamy dokładnie 22 wersety, przy czym w rozdziale trzecim, który będziemy mieli jutro, mamy tych wersetów 66.

I teraz, jeśli chodzi o rozdziały pierwszy, drugi oraz czwarty, to tam każdy jeden werset odpowiada kolejnym literom alfabetu hebrajskiego. I znowu, my nie jesteśmy w stanie tego zauważyć. Uważaj, nie jesteśmy w stanie nawet w żaden sposób docenić tego, czytając jakiekolwiek tłumaczenie, no bo zwyczajnie nie da się czegoś takiego oddać w innych językach, niemniej jednak w hebrajskim mamy tutaj poezję najwyższych lotów. Rozdział trzeci z kolei również idzie tą taką strukturą alfabetyczną, gdzie kolejne fragmenty są, zaczynają się od kolejnych liter alfabetu hebrajskiego. Niemniej jednak tutaj mamy 66 wersetów, co też możecie już się domyślić, że tym razem co trzy wersety zaczynamy kolejną część takich sekcji trzywersetowych, kolejną literą alfabetu hebrajskiego.

Taka ciekawostka, której nie jesteśmy w stanie jakoś szczególnie może zauważyć, choć w większości tłumaczeń wydaje mi się, że jest to też zaznaczone, gdzie rzeczywiście pojawiają się nam te właśnie litery zapisane w wersji hebrajskiej, co znowu niewiele nam mówi, ale jednak pokazuje to, że jest to niesamowicie uporządkowana księga. I to, że ona jest niesamowicie uporządkowana, jest ciekawe, kiedy spojrzymy na sam temat tej księgi, bo jest to księga ogromnego bólu i cierpienia, niezrozumienia sytuacji, w której znalazł się Izrael i jednocześnie głosem protestu do Boga za to wszystko, co się wydarzyło. Początek pierwszego rozdziału tej księgi brzmi następująco: , jak gdyby wdową się stała, przodującą wśród ludów, władczyni nad okręgami, cierpi wyzysk jak niewolnica. I dalej przez kolejne rozdziały czytamy o dramacie, który spotkał Jerozolimę, który spotkał naród Izraela po tym, jak zostali oni ostatecznie uprowadzeni do niewoli i miasto zostało zrównane z ziemią. Sama też nazwa tej księgi, w naszym przypadku Lamentacje, tudzież gdzieś też mogą się pojawić, może się pojawić nazwa Treny, to jest już w pewien sposób opis tego, o co chodzi, bo z perspektywy hebrajskiej nazwa tej księgi to jest właśnie pierwsze słowo pierwszego wersetu i tutaj to może być Ach czy Jak, słowo, które niekoniecznie od razu przedstawia nam to, co takiego będzie się tutaj działo.

I teraz... Jeśli chodzi o samo to, co w tej księdze się dzieje, to na samym początku, w tych rozdziałach, które mamy dzisiaj, one są zdecydowanie mroczne, dramatyczne i też pokazują nam bardzo ważną rzecz, bo te pierwsze rozdziały, które mamy dzisiaj, podobnie jak zresztą całość tej księgi, pokazują nam to, że Bóg nie ma w żaden sposób problemu to, żebyśmy wyrażali nasze emocje i kierowali je w Jego stronę. I zresztą my o tym już rozmawialiśmy przy okazji chociażby co niektórych psalmów, które właśnie też były psalmami, użyjmy tutaj znowu tego słowa, lamentacji, gdzie była ogromna niezgoda, gdzie była próba poradzenia sobie z bardzo ciężkimi emocjami, gdzie było kompletne niezrozumienie sytuacji, niezrozumienie ogromu bólu, z jakim ludzie czasami musieli się mierzyć. I ważne jest to, że Bóg nie ma absolutnie problemu z tym. Wręcz przez takie księgi jak chociażby ta zachęca nas do tego, żebyśmy byli z Nim szczerzy, żebyśmy wyrzucili z siebie wszystko to, co nas obciąża, co w nas się dzieje, żebyśmy dali w pewien sposób upust swoim emocjom, bo to, co w nas się dzieje, to nie jest dla Niego tak czy siak tajemnicą.

Dla nas jednak może też być niesamowicie uwalniające to, że my nie musimy tłumić w sobie tego wszystkiego, co się w nas dzieje, tylko możemy zwyczajnie zwrócić się z tym do Boga. I co więcej, jesteśmy zachęcani do tego, żeby z całym naszym bólem zwrócić się do Boga, bo co by nie było, każdy z nas w różnych momentach swojego życia albo już doświadczył, albo jeszcze doświadczy, albo teraz właśnie przechodzi przez moment, w którym mamy wrażenie, że doświadczyliśmy największej tragedii w naszym życiu. I kiedy czytamy sobie tę księgę i myślimy o tym, że okej, dobra, Jerozolima upadła, przyszedł król Babilonu, zniszczył miasto, zabrał wszystkich do niewoli, to w jaki sposób też to było opisane, gdzie cierpienie, zabójstwa, głód są bardzo obrazowo przedstawione w tej księdze, to może przez to, że to jest znowu dosyć odległe naszym czasom, może nie dać nam jakiegoś takiego klimatu tego, o jakiej wadze cierpienia tutaj tak naprawdę mówimy. Niemniej jednak z jakiejś takiej bliższej nam historii pomyślałem sobie o Muzeum Powstania Warszawskiego, gdzie jeżeli byliście, to jest tam taka, była przynajmniej jak ja tam byłem, salka, w której można było zobaczyć... Zobaczyć film, gdzie samolot przelatywał nad zniszczoną Warszawą.

To wydaje mi się, jest w pewien sposób pokazać skalę zniszczenia i bólu, z którym spotkali się Izraelici. W jakiś sposób, oczywiście. Mówię, że sytuacje są jakkolwiek całkowicie porównywalne, niemniej jednak widzimy to, że z jednej strony było miasto tętniące życiem, było miasto, które było naprawdę wyjątkowe na tle innych miast. I z powodu swojego grzechu doprowadziło się do miejsca, gdzie spotkało się z Bożym gniewem. I .

I tutaj nie mówimy tutaj, mówiąc o Bożym gniewie, znowu, przy okazji proroków rozmawialiśmy o tym przy kilku okazjach, nie mówimy tutaj o tym, że Bóg po prostu nagle się wściekł i po prostu, wiecie, trochę jak jakiś narwany szaleniec, wszystko rozwalił, bo tak, bo tak mi się podoba. Nie. To był bardziej wyraz Bożej sprawiedliwości i tego, że pewne czyny w naszym życiu w końcu spotykają się z konsekwencjami. To nie jest tak, że to, z czym spotkali się tutaj Izraelici, było, wiecie, trochę jak w przypadku Hioba. Nikt nic nie wiedział, dlaczego to się stało.

Tutaj wszyscy doskonale wiedzieli, dlaczego to się stało. I zresztą znowu, te księgi w wielu miejscach mają dosyć podobny klimat, z tym że, tak jak wspomniałem, w przypadku Hioba było jednak tak, że tam nikt nie wiedział tak naprawdę, co się wydarzyło. Nikt nie wiedział, co było przyczyną tego cierpienia, które było tematem ogromnej części tego, co w tej księdze się działo. Tutaj jednak wszyscy doskonale wiedzieli. Wiedzieli, że odeszli od Boga, wiedzieli, że porzucili sprawiedliwość, wiedzieli, że nie dbali o najuboższych, wiedzieli, że cokolwiek Bóg powiedział, że powinni robić, żeby wyróżnić się na tle innych narodów, żeby pokazać, jaki jest Bóg, to oni dokładnie tego nie robili.

Oni bardzo często szli jeszcze dalej niż te narody, na których tle mieli oni świecić jasno Bożym światłem. Tutaj wiadome jest to, co się wydarzyło i pomimo tego Bóg nie ma problemu z tym, żeby te emocje i ten ból zostały w taki sposób wyrażone. W jaki są wyrażone w tej księdze. Dlatego znowu, kiedy czasami jesteśmy w takich miejscach, w których możemy się zastanawiać nad tym: właśnie, dlaczego mnie to spotkało? To Bóg nie obrazi się na pytanie dlaczego.

Okej, On może nam nie dać odpowiedzi. Możemy... Od razu w żaden sposób nie zrozumieć powodu, miejsca, w którym się znaleźliśmy. Niemniej jednak on nie ma problemu z tym, żebyśmy całe nasze wnętrze w pewien sposób wylali przed Nim i po prostu dali upust temu, co w nas się dzieje. Nawet często, kiedy jesteśmy w sytuacji, że nie wiemy dlaczego.

Tutaj znowu, wiadome było dlaczego. Mimo tego Bóg jak najbardziej nie miał problemu, żeby wyrazić to wszystko, co się działo. Więc znowu, mamy przed sobą księgę, która jest mroczna, która jest naprawdę depresyjna, która jest przytłaczająca, która może nie być dla nas w żaden sposób lekką lekturą. Niemniej jednak szkoda by było, żebyśmy też z takimi księgami jak ta się nie mierzyli, bo jest ona niesamowicie ważna z perspektywy też naszego człowieczeństwa, tego, jak jesteśmy skonstruowani i tego, z czym przychodzi nam się czasami mierzyć w naszym życiu. A przychodzi nam się mierzyć z sytuacjami, na które nie mamy odpowiedzi, które są dla nas niezrozumiałe.

Chociaż też może zdarzyć się tak, że zwyczajnie pewne sytuacje, w których się znajdziemy, mogą być konsekwencją wyborów, które wcześniej podjęliśmy. I co więcej, w takich sytuacjach, nawet jeżeli wiemy, że my schrzaniliśmy, że sytuacja, w której znalazłem się w danym momencie, która jest dla mnie ciężka, która może być dla mnie absolutnie przytłaczająca i wiem, że jest ona konsekwencją pewnych moich wyborów, wciąż daje mi możliwość tego, że mogę przyjść z tym do Boga, mogę wyrazić cały mój żal, ból, cierpienie i On nie powie: Masz za swoje, o co ci w ogóle chodzi, tylko zachęca nas do tego, żebyśmy przychodzili z tym, jacy jesteśmy, do Niego i żyli właśnie w takiej szczerości. Wiem, że czasami problematyczne może być to, że wcale niekoniecznie w naszych wspólnotach coś takiego jest jakoś szczególnie wspierane. I teraz ja nie mówię, że we wszystkich i ogólnie, ale byłem świadkiem kilku sytuacji, gdzie jednak, wiecie, było tak, że ludzie naprawdę zmagali się z cierpieniem i było takie: Nie, ale powinieneś, wiesz, powinieneś się radować, bo wiesz, Biblia mówi o radości. W ogóle nie powinieneś po sobie pokazywać tego, co teraz przeżywasz.

W sensie, co za bzdura to jest, sorry. W żaden sposób Biblia nie zachęca nas do tego, żebyśmy ukrywali emocje, żebyśmy w momencie cierpienia... Po prostu nie mogli powiedzieć: cierpię, jest mi naprawdę cholernie ciężko i nie wiem, dlaczego to się dzieje. Chciałbym wykrzyczeć Bogu wszystko to, co teraz przeżywam. Bóg na to by powiedział: Jasne, słuchaj, nie ma problemu, pewnie dobrze ci to zrobi.

Z drugiej strony my jako ludzie, którzy czasami nie wiemy po prostu, jak w takich sytuacjach się odnaleźć, co w takich sytuacjach powiedzieć, jak pocieszyć. Po prostu powiemy: Ej, wiesz, w ogóle może nie powinieneś. Nie, powinniśmy, powinniśmy i jak najbardziej Bóg nas do tego zachęca, żebyśmy, tak jak to mamy też w tej Księdze Lamentacji, którą teraz czytamy, naszą samotność, naszą złość, wściekłość, desperację, złamanie, jakieś błaganie skierowane w stronę Boga, żebyśmy właśnie w taki sposób wyrażali. Bóg nie ma z tym absolutnie żadnego problemu. W tych rozdziałach, które mamy dzisiaj, przede wszystkim widzimy to, że wołanie, które jest podsumowaniem rozdziału pierwszego i drugiego, to jest takie wołanie: Boże, dostrzeż ten ból, którym się zmagam.

Gdzie w rozdziale pierwszym... Pod koniec, , czytamy taką krótką modlitwę: Spójrz, Panie, bo jestem w ucisku. Drgają me trzewia, ściska się we mnie serce, bo byłam oporna. Na ulicy miecz sieje sroży, a w domu śmierć. Słyszano, że wzdycham, lecz nikt mnie pociesza.

Wszyscy wrogowie na wieść o nieszczęściu cieszą się, żeś Ty to uczynił. Sprowadź dzień zapowiedziany, by los mój ich spotkał. Cała ich złość niech stanie przed Tobą. Raź z nimi postąpić, podobnie jak ze mną postąpiłeś, za wszystkie me grzechy, bo liczne są moje udręki i serce me choruje. Ten początek: Spójrz, Panie, bo jestem w ucisku.

I później drugi rozdział, który mamy dzisiaj, kończy się w bardzo podobny sposób: . Czy kobiety mają jeść owoc swego łona, pieszczone niemowlęta? Czy w świątyni Pańskiej ma się zabijać kapłana i proroka? Legli w prochu ulicy chłopiec i starzec, moje dziewice i moi młodzieńcy padli od miecza. Zabiłeś ich w dniu swojego gniewu, zgładziłeś bez litości, zwołałeś, jak gdyby na święto, wszystkie me trwogi zewsząd.

Nikt się w dniu gniewu Pańskiego nie ostał, nie umknął. Tych, co pieściłam, chowałam, wróg mój wyniszczył. I znowu mamy to: Spójrz, Panie. Jeżeli jesteśmy w sytuacji, w której naprawdę nie wiemy, co mamy ze sobą zrobić, i z jednej strony wiemy, że okej, wiemy gdzieś na poziomie intelektu, mamy to ogarnięte: no, Bóg mnie widzi, tak? Ale czasami nam się wydaje, że nas nie widzi.

Czasami się zastanawiamy nad tym, że okoliczności mojego życia wcale niekoniecznie pokazują to, że Bóg mnie widzi. Wcale niekoniecznie jestem w stanie prosty sposób dostrzec Jego obecność. To nie ma żadnego problemu, żebyśmy wołali: Boże, spójrz na mnie. Spójrz na to cierpienie, z którym się zmagam. Spójrz na to, jak mi jest ciężko i zwyczajnie mi pomóż.

Tutaj mówimy o ludziach, którzy ewidentnie spotkali się z konsekwencjami swoich wyborów. W naszych przypadkach może tak być, nie musi. Niemniej jednak nie bójmy się tego, żeby do Boga przychodzić z całym naszym cierpieniem, kiedy przyjdzie nam się z nim zmagać w naszym życiu, a zwyczajnie ono się pojawi, wcześniej czy później. Być może mamy to już za sobą, być może jesteśmy w trakcie, może jeszcze jest to przed nami, ale będą momenty, w których będziemy się czuć trochę podobnie tak, jak opisuje nam to autor Księgi Lamentacji. Tyle z mojej strony na dzisiaj.

Gdybyście mieli jakieś dodatkowe pytania, chcieli dowiedzieć się czegoś więcej, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl i do usłyszenia w kolejnym odcinku.