Wszystkie odcinki

Dzień 236 Księga Koheleta 9-12

Odpowiedzialność za swoje życie

Prowadzi Jacek Obolewicz · Zobacz w planie czytania

Przeczytaj tekst: Koh 9 Koh 10 Koh 11 Koh 12

Dzień 236 z 365 · Otwórz w Spotify

Ten dzień w minutę

Nie masz teraz czasu na cały odcinek? Najważniejsza myśl w krótkim wideo.

Przeczytaj wstęp do księgi: Księga Koheleta

W skrócie

Kończymy Księgę Koheleta i patrzę na nią trochę inaczej niż zwykle. Opowiadam, dlaczego uważam, że to nie jest księga o dołowaniu się, tylko wezwanie do radości i mądrego życia. Rozmawiamy też o tym, co znaczy „Boga się bój” i dlaczego warto pamiętać o Stwórcy, zanim będzie ciężko.

Najważniejsze myśli

  1. Księga życiowa, nie dołująca

    Marność to raczej ulotność, tajemnicza i niepewna, a Kohelet daje trzeźwe spojrzenie na życie i zachęca do cieszenia się nim.

  2. Ciesz się i zdasz sprawę

    Spójnik z rozdziału 11 może znaczyć „i”, nie „ale”. Wtedy brzmi to tak: ciesz się życiem i pamiętaj, że zdasz sprawę z tego, jak je wykorzystałeś.

  3. Bóg nie czyha na nasze potknięcia

    Bóg ma nas rozliczyć nie tylko ze zła, ale też z dobra, które mogliśmy zrobić, bo chce nas docenić za dobrze wykorzystane życie.

  4. Pamiętaj o Stwórcy

    Bać się Boga znaczy traktować Go z szacunkiem, więc pamiętajmy o Nim w kwiecie wieku, zanim nadejdą trudne dni.

Z odcinka

Mamy cieszyć się życiem, nie mamy się dołować, ale pamiętać jednocześnie, że dni mrocznych będzie wiele.

Bóg też będzie chciał cię docenić za to, że wykorzystałeś dobrze życie, które On ci dał, że wykorzystaliśmy dobrze możliwości, które mieliśmy.

Bez względu na to, czy jesteś młody, czy jesteś stary, pamiętajmy o Bogu, zanim będzie ciężko.

Fragmenty, o których mowa w odcinku

  • Kohelet pisze: ciesz się, młody człowieku, ale pamiętaj, że Bóg cię wezwie na sąd, a ja pokazuję, że to bardziej wezwanie do radości niż groźba.
  • Pamiętaj o swoim Stwórcy w kwiecie wieku, zanim nadejdą dni trudne.
  • Podsumowanie całej księgi: Boga się bój i Jego przykazań przestrzegaj, bo Bóg dokona sądu nad każdym czynem.

Kliknij odnośnik, żeby przeczytać fragment.

Gdzie jeszcze w Biblii wraca ten temat

  • Tu też bojaźń Boża jest początkiem mądrości, czyli chodzi o szacunek do Boga i życie zgodne z Jego radami.
  • W przypowieści o talentach Bóg daje nam różne dary i pyta, jak je wykorzystaliśmy, a to ta sama myśl, że zdamy sprawę z życia.
  • Paweł mówi, że każdy stanie przed Chrystusem i otrzyma zapłatę za to, co robił, czy dobre, czy złe.
  • Bóg obiecuje, że nie wspomni już naszych grzechów, i to pokazuje, jakim sędzią chce być dla tych, którzy do Niego wracają.

Do przemyślenia

  • Z czego dobrego, co Bóg mi dał, dziś jeszcze nie korzystam?
  • Jak mogę zacząć pamiętać o Stwórcy już teraz, a nie dopiero wtedy, gdy będzie ciężko?

Powiązane odcinki

Księga Koheleta radość z życia bojaźń Boża sąd Boży pamiętaj o Stwórcy odpowiedzialność

Fragmenty Biblii w dymkach pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0). W podcaście czytam z innego przekładu. Tutaj korzystamy z UBG, bo jej licencja pozwala swobodnie udostępniać tekst.

Transkrypcja odcinka

Zapis powstał automatycznie i może zawierać drobne błędy. Najważniejsze zdania są wyróżnione, a podkreślone miejsca otwierają fragment Biblii, o którym mowa.

Cześć, z tej strony Jacek słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 236 i czytamy Księgę Koheleta, rozdziały od 9 do 12. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Dzisiaj kończymy już Księgę Koheleta, która znowu nie jest jakoś szczególnie długa, ale też, co by nie było, w przypadku naszego planu jest rozłożona na trzy podejścia. I w tych trzech też podejściach chciałem, żebyśmy spróbowali spojrzeć na tą księgę trochę inaczej.

Trochę inaczej niż tak standardowo na nią patrzymy przez pryzmat tego tłumaczenia najbardziej powtarzalnego fragmentu w całej księdze, czyli marność nad marnościami, że wszystko jest marnością, że wszystko jest, no właśnie, tak jak rozmawialiśmy, ulotne. Niekoniecznie bezsensowne, beznadziejne, że nie ma żadnego sensu, nie. Chodziło bardziej o podkreślenie pewnej ulotności, tajemniczości, też niepewności życia. I z tej perspektywy też rozmawialiśmy o tym trochę w taki sposób, gdzie moglibyśmy, wydaje mi się, dosyć uczciwie powiedzieć, że jest to bardzo życiowa księga. Jest ona bardzo życiowa i daje nam takie bardzo trzeźwe spojrzenie na życie, którego obecnie jesteśmy częścią w tym świecie, w którym żyjemy.

Niemniej jednak rozmawialiśmy też o tym w poprzednim odcinku, że ważne jest to, żeby na to życie patrzeć z perspektywy końca, bo wtedy będziemy w stanie je wykorzystać najlepiej. I dzisiaj też chciałbym, żebyśmy przeczytali kilka fragmentów, których w pewien sposób tę myśl chciałbym kontynuować, które też znajdują się pod koniec Księgi Kohelet. Teraz , mamy napisane takie słowa: Jeśli zatem człowiek żyje wiele lat, niech się w nich wszystkich cieszy, lecz niech pamięta, dni mrocznych będzie wiele, a to, co niesie przyszłość, jest marnością. Ciesz się, młody człowieku, w czasie swej młodości, korzystaj z radości serca, póki ona trwa. Idź, dokąd wzywa cię serce lub dokąd wiodą oczy.

Wiedz jednak, że za to wszystko Bóg cię zawezwie na sąd. Nie skupiaj uwagi na troskach, pokonuj słabości ciała, bo młodość też w swym rozkwicie jest marnością. I znowu, no siłą rzeczy to słowo marność nam się tutaj pojawia, ale nawet gdybyśmy spróbowali na nie spojrzeć przez... Pryzmat ulotności to już trochę inaczej to brzmi i nie tak strasznie i przytłaczająco. Niemniej jednak ważna rzecz, na którą chciałem zwrócić nam dzisiaj uwagę, właśnie kończąc już Księgę Koheleta, to jest to, że w tym fragmencie, z mojej perspektywy i też trochę ten temat sobie sprawdzałem z mądrzejszymi ode mnie, którzy wiedzą, co tutaj jest napisane faktycznie po hebrajsku, mógłby spokojnie być wezwaniem właśnie do radości.

No bo zresztą sam początek tego fragmentu, który przeczytałem, werset ósmy, bardzo wyraźnie nam mówi, że jeśli człowiek żyje wiele lat, niech się z nich wszystkich cieszy. Mamy cieszyć się życiem, nie mamy się dołować, ale pamiętać jednocześnie, że dni mrocznych będzie wiele. Okej, ciesz się tym, co masz, ciesz się, kiedy możesz i pamiętaj o tym, że będą sytuacje, w których zwyczajnie będzie ciężko. Niemniej jednak jest tutaj wyraźne wezwanie do radości z życia, nie do dołowania się życiem, nie do mówienia o tym, że wszystko jest beznadziejne i bez sensu, tylko do cieszenia się i doceniania życia, które mamy. I dalej jest napisane, że to, co niesie przyszłość, jest marnością.

I znowu, gdy się spojrzy na to przez pryzmat właśnie dymu, jest ulotne, niepewne, nie jesteśmy w stanie tego uchwycić w żaden sposób. Taka jest właśnie przyszłość, jak dym. I tutaj akurat to bardzo fajnie, wydaje mi się, nam obrazuje właśnie perspektywę przyszłości. Jest kompletnie niepewna i nie mamy na nią zbyt dużego wpływu, poza tym, żeby dokonywać jak najlepszych wyborów w naszym życiu. I jeżeli nic się nie wydarzy, to liczyć na to, że życie potoczy się w korzystny dla nas sposób.

Dalej jednak mamy bardzo ciekawy fragment, który, kiedy w zeszłym roku właśnie czytałem Księgę Koheleta, bardzo mnie zainteresował i odnośnie jednego miejsca w tym fragmencie pokusiłem się, żeby skonsultować to właśnie z gościem, który po prostu zna hebrajski, jest szpecuniem od hebrajskiego. I rzecz, która mnie tutaj zainteresowała, jest taka. Mamy napisane, żeby cieszyć się młody człowiek w czasie swojej młodości, korzystać z radości serca, póki ona trwa. Idź, dokąd wyzywa cię serce lub dokąd wiodą oczy, więc jednak, że za to wszystko Bóg cię zawiedzie na sąd. I teraz, kiedy czytamy to w ten sposób, ja jeszcze trochę celowo podkreśliłem tutaj tę końcówkę, mamy to...

To ten spójnik, który jest przetłumaczony jako wiedz jedna. I teraz brzmi to trochę tak, że z jednej strony autor nam tutaj mówi: OK, ciesz się, korzystaj z radości serca, idź, dokąd wzywa cię serce. Hej, mam dla ciebie przygotowane fantastyczne życie, korzystaj z niego. Ale pamiętaj, że za to wszystko Bóg wezwie cię na sąd. I to jest takie: to mam korzystać z życia i za to później dostać w łeb?

No, trochę jest to problematyczne, bo właśnie jest takie: dobra, ciesz się wszystkim, ale pamiętaj, że za to wszystko odpowiesz i właśnie Bóg wezwie cię na sąd. To w ogóle, to mam się cieszyć czy nie? I teraz numer jest taki, że ten spójnik, który tutaj jest przetłumaczony jako wiedz jedna, czy tam czasami może się pojawić ale, czy coś właśnie w tym stylu, to jest spójnik, który równie dobrze z perspektywy samej gramatyki i znaczenia tego konkretnego słowa, które tutaj jest użyte, mógłby oznaczać i. I gdyby tak było, to wydźwięk tego fragmentu byłby zgoła inny, bo wtedy byłoby: i pamiętaj, że za to wszystko Bóg wezwie cię na sąd. Innymi słowy, zdasz sprawę za to, jak wykorzystałeś swoje życie.

I to już dla mnie brzmi całkiem inaczej. I też jakby sami widzicie, jak ja patrzę na Księgę Koheleta, że nie widzę w niej właśnie takiego, wiecie, totalnego doła, po prostu wszystko jest bez sensu, tylko wydaje mi się, że jest to księga, która w pewien sposób zachęca nas właśnie do mądrego życia, do korzystania z życia, jednocześnie w sposób, w którym będziemy mieć właściwą perspektywę na nasze życie i będziemy pamiętać o tym, że to życie jest bardzo ulotne, bardzo niestałe, bardzo tajemnicze czasami. Często pojawiają się sytuacje, na które nie mamy odpowiedzi. I ten fragment, te wersety 8, 9, 10 dalej, wydaje mi się, że bardzo fajnie się wpisują właśnie w ten klimat tej księgi, tak jak ja osobiście ją widzę. Nie jestem jedyny, znam jeszcze kilka osób, które tak na to patrzyły, choć jakby kumam, że niekoniecznie jest to taka najbardziej powszechna opinia i powszechne spojrzenie na Księgę Koheleta, która zazwyczaj po prostu, wiecie, kojarzy się po prostu z zagładą i po prostu będzie źle i strasznie i to wszystko jest bez sensu.

Ale tutaj spójrzcie na to: ciesz się, młody człowieku, w czasie swojej młodości, korzystaj z radości serca, póki ona trwa, idź, dokąd wzywa cię serce lub dokąd wiodą oczy i wiedz, że za to wszystko Bóg wezwie cię na sąd. Użyłem tutaj spójnika i zamiast ale, niemniej jednak wiecie, o co mi chodzi. Ciesz się z życia, korzystaj z życia, pamiętając o Bogu, mając perspektywę wieczności. Mając perspektywę tego, że właśnie, tak jak tutaj jest napisane, Bóg prosi nas w pewnym momencie o to, żebyśmy zdali sprawę z naszego życia, żebyśmy wzięli odpowiedzialność za nasze życie, za to, czy je też dobrze właśnie wykorzystujemy. Nie na zasadzie: Bóg wezwie cię na sąd tylko za to, co złego zrobiłeś i dostaniesz po łbie.

Bo często mamy taką perspektywę właśnie na Boga, że On tylko czyha na to, aż powinie nam się noga i będziemy mieli przerąbane. I tutaj wręcz jakbyśmy czytali ten fragment właśnie w tym takim mrocznym tonie, to byłoby takie: Ciesz się, ciesz, ale zobaczysz, kiedyś będziesz miał za to wszystko przerąbane. No i w ogóle wydaje mi się, że z perspektywy całej tej księgi to nie ma sensu. I z perspektywy też tego, na ile udało nam się już odkryć Bożą naturę, czytając właśnie Stary Testament, no to niekoniecznie trzyma się jakoś bardzo kupy na zasadzie: Bóg cię podpuszcza. Hej, okej, dobra, ciesz się, będzie fajnie, a później: Ale zobaczysz, ja cię pociągnę do odpowiedzialności za to wszystko.

Co jednak, gdyby to, co jest wezwaniem tego wersetu, było nieco inne? Mianowicie: ciesz się ze swojego życia, korzystaj z życia. I tutaj znowu dodatek ode mnie, pamiętając o Bogu, pamiętając o właściwej perspektywie na nasze życie, pamiętając o naszym Stwórcy, do czego jeszcze dzisiaj przejdziemy. I pamiętaj, że zdasz za to sprawę. Czy dobrze wykorzystałeś swoje życie?

Bóg poprosi cię o to, żebyś powiedział: Dobra, słuchaj, mogłeś korzystać z życia w taki i w taki sposób. Skorzystałeś z niego? Dostałeś to życie ode mnie. Czy je dobrze wykorzystałeś? Czy faktycznie wykorzystałeś tą całą radość, którą miałem przed tą, te wszystkie okazje do tego, żeby się cieszyć?

Czy poszedłeś w te miejsca, do których cię tak ciągnęło, ale właśnie musisz się wydawało, że... I znowu, ja nie mówię tutaj o grzesznym życiu. Ja nie mówię o życiu, które będzie, wiecie, jakieś hedonistyczne, stojące jawnie w opozycji do takich nawet powszechnych, już nie mówiąc o biblijnych, zasadach moralności. Nie, kompletnie nie o to mi chodzi. Chodzi mi o korzystanie z życia w taki sposób, gdzie cieszę się tym, co Bóg mi dał, pamiętając o tym, kim On jest, pamiętając o perspektywie dłuższej na moje życie niż to, co się wydarzy w momencie mojej śmierci.

Wtedy Bóg może zwyczajnie zachęcać nas do tego, żeby, hej, wykorzystać to życie w taki sposób, żeby skorzystać z całego dobra, które On dla nas przygotował. Niemniej jednak głupio byłoby nie przeczytać końcówki Księgi Koheleta, która też wydaje mi się, że... Właśnie rzuci nam to właściwie światło na tamte fragmenty, gdzie ostatnie wersety od 9 do 14 to już jest w zasadzie właśnie niekoniecznie sam autor, właśnie inaczej, to jest autor tej księgi, ten, który zebrał tę całą przemowę tego nauczyciela, on podsumowuje to wszystko. I podsumowanie, takie ostateczne wnioski z tej księgi są takie: poza tym Kaznodzieja był mędrcem, uczył on lud wiedzy, rozważał i badał, i uporządkował wiele przypowieści. Kaznodzieja szukał słów, by znaleźć najtrafniejsze, aby jak najlepiej wyrazić nimi prawdę.

Słowa mędrców są jak ościenie, a autorzy ich zbiorów jak powbijane gwoździe, podarowane przez jednego pasterza. Poza tymi strzeż się, mój synu. W pisaniu wielu książk nie ma bowiem końca, a rozległe studia mogą męczyć ciało. Słowa na koniec, gdy już wszystko jest powiedziane. .

To odnosi się do każdego człowieka, gdyż nad każdym czynem Bóg dokona sądu, nad każdą rzeczą skrytą, czy to dobrą, czy złą. I to jest właśnie to, ta końcówka to jest esencja ludzkiej powinności z perspektywy Bożej. Bój się Boga, o bojaźni Bożej rozmawialiśmy już wielokrotnie. Kiedy rozmawialiśmy o tym, że tu nie chodzi o strach, chodzi bardziej o szacunek. Traktuj Boga z szacunkiem i przestrzegaj Jego przykazań, żyj w taki sposób, w jaki Bóg stworzył ten świat, korzystając z całej mądrości, którą możemy z Biblii wyciągnąć, żeby żyć we właściwy sposób, we właściwej relacji z Bogiem i z ludźmi.

Nawet jakbyście chcieli, to możecie się cofnąć do odcinka, gdzie rozmawialiśmy na temat samych dziesięciu przykazań, gdzie trochę właśnie rozmawiałem o tym, w jaki sposób możemy na nie spojrzeć jako na pewne wskazówki do tego, jak dbać o właściwe relacje z ludźmi i z Bogiem w naszym życiu. Bój się Boga i przestrzegaj Jego przykazań. Tutaj mamy podsumowanie ludzkiej powinności i to jest napisane, że to odnosi się do każdego człowieka, gdyż nad każdym czynem Bóg dokona sądu, nad każdą rzeczą skrytą, czy to dobrą, czy złą. Bóg nie tylko będzie oczekiwał tego, żebyśmy odpowiedzieli za wszystko złe, co zrobiliśmy w życiu, tym bardziej, że tutaj jest historia, jeszcze jak spojrzymy na to z perspektywy Starego Testamentu, ofiary Jezusa i tego, że On zapłacił za nasze grzechy i Bóg więcej naszych grzechów nie wspomni, to już jakby, wiecie, stawia nam sprawę w całkiem innym świetle. Ale tutaj mamy też podkreślenie tego, że Czy to dobrą, czy złą, czyli znowu za dobre rzeczy będziemy odpowiadać.

Właśnie. Nie tylko ta perspektywa, że hej, Bóg będzie cię ścigał za wszystko złe, co zrobiłeś. Nie, Bóg też będzie chciał cię docenić za to, że wykorzystałeś dobrze życie, które On ci dał, że wykorzystaliśmy dobrze możliwości, które mieliśmy. To są nasze powinności jako ludzi. Kiedy z tej perspektywy będziemy patrzeć na nasze życie, to zdecydowanie będzie ono dla nas dużo prostsze.

I jeszcze kończąc sam początek wersetu dwunastego, co jest jeszcze taką trzecią powinnością, która często jest właśnie wspominana jako takie trzy powinności z rozdziału dwunastego, to jest: , zanim nadejdą dni trudne i zbliżą się lata, o których powiesz: nie są mi one rozkoszą. Nie czekajmy na to, żeby pamiętać o Bogu, żeby pamiętać — właśnie tu nawet nie jest napisane pamiętaj o Bogu, pamiętaj o swoim Stwórcy, bo kiedy patrzymy na Boga jako na Tego, który nas stworzył, który wie, jak działa nasze życie, który wie, jak nas najlepiej poprowadzić w tym życiu, to wtedy korzystamy z tego, że rady, które On nam daje, są najlepsze, bo On wie najlepiej, jak to życie działa. I nie czekajmy na moment, aż, wiecie, nie wiem, jak będę stary, to może przejmę się Bogiem, bo może zwyczajnie nie być na to czasu. Tutaj akurat znowu w tym przykładzie, z którego korzystam, mamy napisane: Pamiętaj o swoim Stwórcy w kwiecie swojego wieku. Niemniej jednak tutaj ten kwiat twojego wieku to jest to samo słowo, które się pojawiło w poprzednim rozdziale, kiedy była mowa o młodzieńcu, czyli kiedy jesteś młody, kiedy wydaje ci się, że całe życie przed tobą, pamiętaj o Bogu.

Pamiętaj o Bogu, bo przyjdą dni, kiedy będzie ciężko. I kiedy możesz nie mieć już szansy na to, żeby przypomnieć sobie o Bogu, może już wtedy będziesz na tyle daleko, że zapomniałeś o Bogu i nawet nie wiesz za bardzo, jak do niego wrócić. Pamiętaj o Nim teraz. I też, powiem tak, bez względu na to, czy jesteś młody, czy jesteś stary, pamiętajmy o Bogu, zanim będzie ciężko. Dbajmy o to, żeby traktować Go z szacunkiem, żeby dbać o to, żeby żyć zgodnie z życiowymi przepisami, poradami na życie, które możemy znaleźć w Biblii.

Skorzystajmy z tego, bo to jest najlepszy sposób na to, żeby żyć dobrym, spełnionym, szczęśliwym życiem, które dla nas przyniesie kupę frajdy, choć momentami oczywiście tak, będzie czasami ciężko. Niemniej jednak ostatecznie będziemy mogli zostawić kupę dobra po sobie. Na tym świecie pomóc innym ludziom odkryć Boga, doświadczyć to, jaki On jest i pomóc im również zacząć cieszyć się pełnią życia. Tyle z mojej strony, jeśli chodzi o księgę Koheleta. Gdybyście mieli pytania, uwagi, chcieli podyskutować, porozmawiać, dowiedzieć się czegoś więcej, spytać, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl i do usłyszenia w kolejnym odcinku.