List do Hebrajczyków: o czym jest, streszczenie i jak go czytać
W tym artykule
- List do Hebrajczyków: streszczenie w czterech krokach
- Kto napisał List do Hebrajczyków i do kogo
- Jezus lepszy od aniołów, Mojżesza i Jozuego
- Jezus jako arcykapłan i nowe przymierze
- Co to jest wiara? Hbr 11 i bohaterowie wiary
- Jak czytać List do Hebrajczyków i na co uważać
- Co z tego dla mnie dzisiaj
- Posłuchaj w podcaście
List do Hebrajczyków to jeden z najpoważniejszych listów Nowego Testamentu i w gruncie rzeczy długie wyjaśnienie jednej myśli: Jezus jest lepszy od wszystkiego, co Bóg dał ludziom wcześniej, więc warto trzymać się Go mocno. Jeśli pytasz, o czym jest List do Hebrajczyków, to mogę to zamknąć w jednym słowie, które wraca w nim bez przerwy, czyli „lepszy”. Lepsze przymierze, lepsze obietnice, lepsza ofiara i lepsza nadzieja.
Od razu uprzedzam, że to nie jest lektura, którą przeczytasz raz i będziesz wiedzieć o niej wszystko. W odcinku Wszystko lepsze mówię, że swoją podniosłością i głębią ten list ustępuje chyba tylko Listowi do Rzymian, więc warto dać sobie na niego trochę czasu.
List do Hebrajczyków: streszczenie w czterech krokach
- Jezus ponad wszystkim (rozdziały 1-6). Bóg przemówił do nas przez Syna, który jest wyższy od aniołów List do Hebrajczyków 1,44 I stał się o tyle wyższy od aniołów, o ile znamienitsze od nich odziedziczył imię. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, godny większej chwały niż Mojżesz List do Hebrajczyków 3,33 Tym większej bowiem chwały jest on godzien od Mojżesza, im większą cześć od domu ma jego budowniczy. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska i daje lepszy odpoczynek niż Jozue List do Hebrajczyków 4,9-109 A tak zostaje [jeszcze] odpoczynek dla ludu Bożego. 10 Kto bowiem wszedł do jego odpoczynku, on także odpoczął od swoich czynów, tak jak Bóg od swoich. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Pod koniec tej części autor ostro wytyka swoim czytelnikom, że zrobili się ociężali w słuchaniu List do Hebrajczyków 5,11-1411 Wiele mamy o nim do powiedzenia, a trudno wam to wyjaśnić, ponieważ staliście się ociężali w słuchaniu. 12 Chociaż bowiem ze względu na czas powinniście być nauczycielami, znowu potrzebujecie, żeby was ktoś uczył początkowych zasad słów Bożych, i staliście się [ludźmi, którzy] potrzebują mleka, a nie stałego pokarmu. 13 Każdy bowiem, kto żywi się tylko mlekiem, jest niewprawny w słowie sprawiedliwości, bo jest niemowlęciem. 14 Natomiast pokarm stały jest dla dorosłych, którzy przez praktykę mają zmysły wyćwiczone do rozróżniania dobra i zła. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Jezus, nasz Najwyższy Kapłan (rozdziały 7-10). Jezus jest pośrednikiem lepszego przymierza List do Hebrajczyków 8,66 Teraz zaś [nasz kapłan] o tyle znakomitszą otrzymał służbę, o ile jest pośrednikiem lepszego przymierza, które zostało oparte na lepszych obietnicach. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska i składa jedną ofiarę, która obowiązuje na zawsze List do Hebrajczyków 10,1414 Jedną bowiem ofiarą uczynił doskonałymi na zawsze tych, którzy są uświęceni. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a z tego wynika zaproszenie, żebyśmy zbliżyli się do Boga List do Hebrajczyków 10,19-2219 Mając więc, bracia, śmiałość, aby przez krew Jezusa wejść do Najświętszego Miejsca; 20 Drogą nową i żywą, którą zapoczątkował dla nas przez zasłonę, to jest przez swoje ciało; 21 I [mając] wielkiego kapłana nad domem Bożym; 22 Zbliżmy się ze szczerym sercem, w pełni wiary, mając serca oczyszczone od złego sumienia i ciało obmyte czystą wodą. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Wiara (rozdział 11). To najsłynniejszy rozdział listu, w którym znajdziemy definicję wiary i długą listę ludzi, którzy według niej żyli List do Hebrajczyków 11,11 A wiara jest podstawą tego, czego się spodziewamy, [i] dowodem tego, czego nie widzimy. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Wytrwałość i codzienność (rozdziały 12-13). Mamy biec w wyznaczonym nam wyścigu, patrząc na Jezusa List do Hebrajczyków 12,1-21 Skoro i my mamy wokół siebie tak wielką chmurę świadków, zrzućmy z siebie wszelki ciężar i grzech, który nas tak łatwo osacza, w cierpliwości biegnijmy w wyznaczonym nam wyścigu; 2 Patrząc na Jezusa, twórcę i dokończyciela wiary, który z powodu przygotowanej mu radości wycierpiał krzyż, nie zważając na hańbę, i zasiadł po prawicy tronu Boga. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. List kończy się bardzo praktycznie, bo mówi o braterskiej miłości, gościnności i życiu bez chciwości List do Hebrajczyków 13,1-51 Niech trwa braterska miłość. 2 Nie zapominajcie o gościnności, gdyż przez nią niektórzy, nie wiedząc, aniołów gościli. 3 Pamiętajcie o więźniach, jakbyście byli razem z nimi więzieni, o uciskanych, jako ci, którzy też jesteście w ciele. 4 Małżeństwo jest godne czci u wszystkich i łoże nieskalane. Rozpustników zaś i cudzołożników osądzi Bóg. 5 [Wasze] postępowanie niech będzie wolne od chciwości, poprzestawajcie na tym, co macie. Sam bowiem powiedział: Nie porzucę cię ani nie opuszczę. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Kto napisał List do Hebrajczyków i do kogo
Tego po prostu nie wiemy, bo autor nigdzie się nie przedstawia. Tradycja wiązała list ze św. Pawłem, a w dyskusjach padają też imiona Apollosa, Łukasza czy Pryscylli, ale żadne z nich nie jest pewne. Nazwa „List do Hebrajczyków” pojawiła się prawdopodobnie dopiero około drugiego wieku, więc nie nadał jej sam autor. On sam nazywa swój tekst słowem zachęty List do Hebrajczyków 13,2222 A proszę was, bracia, przyjmijcie to słowo zachęty, bo krótki [list] do was napisałem. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a niektórzy badacze uważają, że to w gruncie rzeczy kazanie, do którego dopisano zakończenie w formie listu.
Adresaci to najpewniej chrześcijanie z żydowskimi korzeniami, czyli ludzie, którzy wychowali się na Starym Testamencie. Autor odwołuje się do niego około stu razy i zakłada, że czytelnik od razu skojarzy, o jaką historię chodzi. My często tego nie kojarzymy i stąd bierze się poczucie, że nie wiadomo, do czego on właściwie pije. Mnie osobiście sprawa autorstwa nie spędza snu z powiek, bo dla mnie ważniejsze jest samo przesłanie.
Jezus lepszy od aniołów, Mojżesza i Jozuego
List otwiera zdanie, które porządkuje wszystko, co przychodzi potem:
List do Hebrajczyków 1,1-31 Bóg, który wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś do ojców przez proroków; 2 W tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez [swego] Syna, którego ustanowił dziedzicem wszystkiego, przez którego też stworzył światy; 3 Który, będąc blaskiem [jego] chwały i wyrazem jego istoty i podtrzymując wszystko słowem swojej mocy, dokonawszy oczyszczenia z naszych grzechów przez samego siebie, zasiadł po prawicy Majestatu na wysokościach; Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaBóg, który wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś do ojców przez proroków; W tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez [swego] Syna, którego ustanowił dziedzicem wszystkiego, przez którego też stworzył światy; Który, będąc blaskiem [jego] chwały i wyrazem jego istoty i podtrzymując wszystko słowem swojej mocy, dokonawszy oczyszczenia z naszych grzechów przez samego siebie, zasiadł po prawicy Majestatu na wysokościach;
Potem autor po kolei zestawia Jezusa z postaciami, które dla jego czytelników były największe. Najpierw aniołowie, od których Jezus okazuje się wyższy. Potem Mojżesz, na którego powoływano się w każdej dyskusji, a od którego Jezus jest ważniejszy. W końcu Jozue, który wprowadził lud do Ziemi Obiecanej, czyli do odpoczynku po latach na pustyni, podczas gdy Jezus daje odpoczynek jeszcze lepszy. I tu ważna rzecz: nie chodzi o to, żeby deprecjonować Stary Testament, tylko o to, że wszystko, co tam zapisano, jest zapowiedzią i cieniem, które w Jezusie znajdują swoje spełnienie.
Najprostszą wskazówkę dostajemy już na początku trzeciego rozdziału: „zwróćcie uwagę na Apostoła i Najwyższego Kapłana naszego wyznania, Chrystusa Jezusa” List do Hebrajczyków 3,11 Dlatego, bracia święci, uczestnicy niebieskiego powołania, zwróćcie uwagę na Apostoła i Najwyższego Kapłana naszego wyznania, Chrystusa Jezusa; Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Kiedy mam wątpliwości albo przechodzę trudny czas, staram się wracać dokładnie do tego pytania: na kim teraz skupiam uwagę, na problemie czy na Jezusie?
Jezus jako arcykapłan i nowe przymierze
Środkowa część listu wyjaśnia, kim jest Jezus jako Najwyższy Kapłan. Kapłani w Starym Testamencie byli pośrednikami między Bogiem a ludźmi, a miejscem spotkania był najpierw namiot na pustyni, a potem świątynia w Jerozolimie. List pokazuje, że to wszystko było zapowiedzią czegoś większego, bo Jezus wszedł do samego nieba, ofiarując siebie, a nie krew zwierząt List do Hebrajczyków 9,11-1411 Lecz Chrystus, gdy przyszedł jako najwyższy kapłan dóbr przyszłych, przez większy i doskonalszy przybytek, nieuczyniony ręką, to jest nienależący do tego budynku; 12 Ani nie przez krew kozłów i cieląt, ale przez własną krew wszedł raz do Miejsca Najświętszego, zdobywszy wieczne odkupienie. 13 Jeśli bowiem krew wołów i kozłów oraz popiół z jałówki, którymi skrapia się nieczystych, uświęca aż do oczyszczenia ciała; 14 To o ileż bardziej krew Chrystusa, który przez Ducha wiecznego ofiarował Bogu samego siebie bez skazy, oczyści wasze sumienie z martwych uczynków, by służyć Bogu żywemu? Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Czytelnika, który kojarzy te obrazy z Księgą Kapłańską, to wciąż zaskakuje. Jeśli przy tamtej księdze odpadłeś, zajrzyj do odcinka Jak odkryć Bożą misję w Księdze Kapłańskiej, bo List do Hebrajczyków rzuca na nią naprawdę dużo światła.
W odcinku o drodze do samego Boga mówię, że Bóg nie potrzebował krwi zwierząt, a dawne ofiary były tymczasowym cieniem, a nie rozwiązaniem na zawsze List do Hebrajczyków 10,11 Prawo bowiem, zawierając cień przyszłych dóbr, a nie sam obraz rzeczy, nie może nigdy przez te same ofiary, które co roku są nieustannie składane, uczynić doskonałymi tych, którzy przychodzą. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Dlatego tak mocno wybrzmiewa w tym liście to, że Jezus złożył jedną ofiarę raz na zawsze List do Hebrajczyków 9,26-2826 Bo inaczej musiałby cierpieć wiele razy od początku świata. Lecz teraz na końcu wieków pojawił się raz dla zgładzenia grzechu przez ofiarowanie samego siebie. 27 A jak jest postanowione ludziom raz umrzeć, a potem sąd; 28 Tak też Chrystus raz ofiarowany na zgładzenie grzechów wielu, drugi raz ukaże się bez grzechu tym, którzy go oczekują dla zbawienia. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Dla mnie ważne jest tu również to, że nie ma mniejszych i większych grzechów, którym ta ofiara by nie wystarczyła, a pytanie brzmi raczej, czy ja z tego daru korzystam.
Na tym tle list przywołuje zapowiedź nowego przymierza z Księgi Jeremiasza, w którym Bóg wpisuje swoje prawa w nasze serca List do Hebrajczyków 8,1010 Takie zaś jest przymierze, które zawrę z domem Izraela po tych dniach, mówi Pan: Dam moje prawa w ich umysły i wypiszę je na ich sercach. I będę im Bogiem, a oni będą mi ludem. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a nie tylko każe przestrzegać listy przepisów zapisanych na zewnątrz. A skoro mamy takiego kapłana, możemy podejść do Boga bez lęku:
List do Hebrajczyków 4,15-1615 Nie mamy bowiem najwyższego kapłana, który by nie mógł współczuć naszym słabościom, lecz kuszonego we wszystkim podobnie jak [my], ale bez grzechu. 16 Przystąpmy więc z ufnością do tronu łaski, abyśmy dostąpili miłosierdzia i znaleźli łaskę ku pomocy w stosownej chwili. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaNie mamy bowiem najwyższego kapłana, który by nie mógł współczuć naszym słabościom, lecz kuszonego we wszystkim podobnie jak [my], ale bez grzechu. Przystąpmy więc z ufnością do tronu łaski, abyśmy dostąpili miłosierdzia i znaleźli łaskę ku pomocy w stosownej chwili.
Co to jest wiara? Hbr 11 i bohaterowie wiary
Skoro mogę podejść do Boga, to pojawia się pytanie, w jaki sposób. Odpowiedź daje rozdział jedenasty, o którym opowiadam w odcinku Jedna rzecz niezbędna do życia z Bogiem, a który zaczyna się od definicji:
List do Hebrajczyków 11,11 A wiara jest podstawą tego, czego się spodziewamy, [i] dowodem tego, czego nie widzimy. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaA wiara jest podstawą tego, czego się spodziewamy, [i] dowodem tego, czego nie widzimy.
Rzeczywistości Bożej nie da się zmierzyć ani dotknąć, więc bez wiary się tu nie obejdzie. W tym rozdziale autor wymienia Abla, Henocha, Noego, Abrahama i wielu innych, aż po Gedeona, Dawida czy Samuela List do Hebrajczyków 11,32-3432 I co jeszcze mam powiedzieć? Nie wystarczyłoby mi bowiem czasu, gdybym miał opowiadać o Gedeonie, Baraku, Samsonie, Jeftem, Dawidzie, Samuelu i o prorokach; 33 Którzy przez wiarę pokonali królestwa, czynili sprawiedliwość, dostąpili [spełnienia] obietnic, zamknęli paszcze lwom; 34 Zgasili moc ognia, uniknęli ostrza miecza, umocnieni powstawali z niemocy, stali się dzielni na wojnie, zmusili do ucieczki obce wojska. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Przy okazji Księgi Sędziów mówiłem, że znajdziemy tam bohaterów, którzy potrafią nas mocno zaskoczyć, a tutaj zostają docenieni. Wraca tu też historia Kaina i Abla z drugiego dnia planu, bo list wyjaśnia, że różnica między ich ofiarami tkwiła w wierze List do Hebrajczyków 11,44 Przez wiarę Abel złożył Bogu ofiarę lepszą niż Kain, dzięki czemu otrzymał świadectwo, że jest sprawiedliwy, bo Bóg zaświadczył o jego darach. Przez nią też, choć umarł, jeszcze mówi. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Najmocniejsze zdanie tego rozdziału jest dla mnie takie: bez wiary nie można podobać się Bogu, bo „ten, kto przychodzi do Boga, musi wierzyć, że [on] jest i że nagradza tych, którzy go szukają” List do Hebrajczyków 11,66 Bez wiary zaś nie można podobać się [Bogu], bo ten, kto przychodzi do Boga, musi wierzyć, że [on] jest i że nagradza tych, którzy go szukają. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Zwróć uwagę, że chodzi o tych, którzy Go szukają, a nie o tych, którzy tylko łaskawie przyjmują do wiadomości, że Bóg istnieje.
Jak czytać List do Hebrajczyków i na co uważać
- Nie czytaj na szybko. To nie jest tekst do przelecenia od deski do deski w jeden wieczór, więc zwolnij.
- Miej w głowie Stary Testament. Kiedy autor coś cytuje, warto sprawdzić, skąd pochodzi ten cytat, bo dzięki temu masz pewność, o co mu chodzi.
- Szukaj słowa „lepszy”. To jest klucz do całego listu, więc warto go sobie zaznaczać za każdym razem, kiedy się pojawia.
- Nie panikuj przy ostrzeżeniach. Autor potrafi być surowy, na przykład w piątym rozdziale, ale czytaj te fragmenty razem z zachętami, bo ten sam list mówi: „Trzymajmy wyznanie nadziei niechwiejące się, bo wierny jest ten, który obiecał” List do Hebrajczyków 10,2323 Trzymajmy wyznanie nadziei niechwiejące się, bo wierny jest ten, który obiecał. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Nie wymagaj od siebie, że zrozumiesz wszystko od razu. Jeśli czytasz Nowy Testament po raz pierwszy, wystarczy ci ogólny obraz: Jezus jest ponad wszystkim i prowadzi do lepszego życia. Resztę możesz spokojnie odkrywać przy kolejnych podejściach.
Co z tego dla mnie dzisiaj
Skup uwagę na Jezusie. Kiedy nie wiesz, co robić, zacznij od pytania, na czym teraz skupiasz wzrok. List do Hebrajczyków radzi tu jedno: „patrząc na Jezusa, twórcę i dokończyciela wiary” List do Hebrajczyków 12,22 Patrząc na Jezusa, twórcę i dokończyciela wiary, który z powodu przygotowanej mu radości wycierpiał krzyż, nie zważając na hańbę, i zasiadł po prawicy tronu Boga. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Podchodź do Boga bez strachu. Jeśli wstydzisz się swojej przeszłości, zastanów się, czy podchodzisz do Boga z lękiem, że cię odrzuci, czy z ufnością, że Jezus już za wszystko zapłacił. Zaproszenie z listu jest bardzo jasne: „Zbliżmy się ze szczerym sercem, w pełni wiary” List do Hebrajczyków 10,2222 Zbliżmy się ze szczerym sercem, w pełni wiary, mając serca oczyszczone od złego sumienia i ciało obmyte czystą wodą. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Karm swoją wiarę słowem. Z Listu do Rzymian wiemy, że wiara rodzi się ze słuchania słowa Bożego List do Rzymian 10,1717 Wiara więc jest ze słuchania, a słuchanie – przez słowo Boże. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, dlatego zachęcam, żeby czytanie Pisma Świętego stało się twoim nawykiem, a nie okazjonalną akcją raz na jakiś czas.
Nie zostawaj sam. Autor listu zachęca, żeby nie opuszczać wspólnych spotkań List do Hebrajczyków 10,24-2524 I okazujmy staranie jedni o drugich, by pobudzać się do miłości i dobrych uczynków; 25 Nie opuszczając naszego wspólnego zgromadzenia, jak to niektórzy mają w zwyczaju, ale zachęcając się [nawzajem], i to tym [bardziej], im bardziej widzicie, że zbliża się ten dzień. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, bo wiarę dużo łatwiej utrzymać razem z innymi. Dla wielu z nas będzie to choćby niedzielna Msza albo grupa, w której razem czytamy Pismo Święte.
Posłuchaj w podcaście
Jeśli chcesz przeczytać List do Hebrajczyków razem z nami, a potem iść dalej przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii.
List do Hebrajczyków: tekst rozdział po rozdziale
Pierwsza wersja tego artykułu była inspirowana tekstem z OverviewBible. Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).
