
Ten dzień w minutę
Nie masz teraz czasu na cały odcinek? Najważniejsza myśl w krótkim wideo.
Przeczytaj wstęp do księgi: Apokalipsa św. Jana
W skrócie
Zaczynamy ostatnią księgę Biblii, która budzi najwięcej emocji, i opowiadam, dlaczego wolę nazywać ją Księgą Objawienia, jak ją czytać i dlaczego nie ma się czego bać. Przechodzimy też przez pierwsze rozdziały: wizję Jezusa i listy do siedmiu wspólnot.
Najważniejsze myśli
Objawienie, nie zaciemnienie
Słowo apokalipsa kojarzy się z końcem świata, a znaczy odsłonięcie, więc ta księga ma coś objawić, a nie straszyć. Jej finałem jest nowe rozdanie dla ludzkości.
Księga hebrajskiej myśli
To literatura apokaliptyczna pisana z żydowskiej perspektywy, więc żeby ją zrozumieć, trzeba nałożyć hebrajskie okulary, bo inaczej symbole będą nieczytelne.
Najpierw adresaci, potem my
Księga jest listem do siedmiu konkretnych wspólnot w Azji, więc proroctwo najpierw dotyczyło ich czasów, a potem może wypełniać się dalej. Nikt przy tym nie neguje, że mówi też o przyszłości.
Jezus, który mówi do wspólnot
W listach do siedmiu kościołów Jezus porusza trzy sprawy: zarzuty, pochwały i obietnicę nagrody, przy czym Smyrna nie dostaje zarzutów, a Laodycea pochwał. Warto je przeczytać tak, jakby były pisane do nas.
Z odcinka
Ona nie ma nam zaciemniać rzeczy, ona nie ma sprawiać, że będziemy wystraszeni, przerażeni, nie będziemy za bardzo wiedzieli, co z tym zrobić. Nie, ta księga ma nam objawić.
Dlatego czytajcie tę księgę bez żadnych obaw, bez stresu, spokojnie.
Finałem tej księgi będzie całkowicie nowe rozdanie dla ludzkości.
Fragmenty, o których mowa w odcinku
- Apokalipsa św. Jana 1,1-31 Objawienie Jezusa Chrystusa, które dał mu Bóg, aby ukazać swoim sługom to, co ma się stać wkrótce, a [on to] ukazał i posłał przez swojego anioła swemu słudze Janowi; 2 Który poświadczył słowo Boże i świadectwo Jezusa Chrystusa, i wszystko, co widział. 3 Błogosławiony ten, kto czyta, i [ci], którzy słuchają słów tego proroctwa i zachowują to, co w nim jest napisane, bo czas jest bliski. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska Pierwsze słowa księgi: objawienie, które Jezus otrzymał od Boga, żeby pokazać swoim sługom, co wkrótce ma się stać.
- Apokalipsa św. Jana 1,12-1812 I odwróciłem się, aby zobaczyć, co to za głos mówił do mnie. A gdy się odwróciłem, zobaczyłem siedem złotych świeczników; 13 A pośród tych siedmiu świeczników [kogoś] podobnego do Syna Człowieczego, ubranego w długą szatę i przepasanego na piersi złotym pasem. 14 Jego głowa i włosy [były] białe jak biała wełna, jak śnieg, a jego oczy jak płomień ognia. 15 Jego stopy podobne do mosiądzu, jakby w piecu rozżarzonego, a jego głos jak szum wielu wód. 16 W swej prawej ręce miał siedem gwiazd, a z jego ust wychodził ostry miecz obosieczny. Jego oblicze [było] jak słońce, [gdy] świeci w [pełni] swej mocy. 17 Gdy go zobaczyłem, padłem do jego stóp jak martwy i położył na mnie swą prawą rękę, mówiąc mi: Nie bój się! Ja jestem pierwszy i ostatni; 18 I żyjący, a byłem umarły. A oto żyję na wieki wieków i mam klucze piekła i śmierci. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska Jan widzi Jezusa w chwale między siedmioma świecznikami. Pada przed Nim jak martwy, a Jezus mówi: nie bój się, jestem pierwszy i ostatni.
- Apokalipsa św. Jana 2,8-118 A do anioła kościoła w Smyrnie napisz: To mówi pierwszy i ostatni, który był umarły, a ożył: 9 Znam twoje uczynki, ucisk i ubóstwo – lecz jesteś bogaty – i bluźnierstwo tych, którzy mówią, że są Żydami, a nimi nie są, ale są synagogą szatana. 10 Nic się nie bój tego, co masz cierpieć. Oto diabeł wtrąci [niektórych] z was do więzienia, abyście byli doświadczeni, i będziecie znosić ucisk przez dziesięć dni. Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci koronę życia. 11 Kto ma uszy, niech słucha, co Duch mówi do kościołów: Ten, kto zwycięży, nie dozna szkody od drugiej śmierci. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska List do wspólnoty w Smyrnie, jedynej, której Jezus niczego nie zarzuca.
- Apokalipsa św. Jana 3,14-2214 A do anioła kościoła w Laodycei napisz: To mówi Amen, świadek wierny i prawdziwy, początek stworzenia Bożego: 15 Znam twoje uczynki: nie jesteś ani zimny, ani gorący. Obyś był zimny albo gorący. 16 A tak, ponieważ jesteś letni i ani zimny, ani gorący, wypluję cię z moich ust. 17 Mówisz bowiem: Jestem bogaty i wzbogaciłem się, i niczego nie potrzebuję, a nie wiesz, że jesteś nędzny i pożałowania godny, biedny, ślepy i nagi. 18 Radzę ci kupić u mnie złota w ogniu wypróbowanego, abyś się wzbogacił, i białe szaty, abyś się ubrał i żeby nie ujawniła się hańba twojej nagości, a swoje oczy namaść maścią, abyś widział. 19 Ja wszystkich, których miłuję, strofuję i karcę. Bądź więc gorliwy i pokutuj. 20 Oto stoję u drzwi i pukam. Jeśli ktoś usłyszy mój głos i otworzy drzwi, wejdę do niego i spożyję z nim wieczerzę, a on ze mną. 21 Temu, kto zwycięży, dam zasiąść ze mną na moim tronie, jak i ja zwyciężyłem i zasiadłem z moim Ojcem na jego tronie. (dalej do wersetu 22)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska To list do wspólnoty w Laodycei, której Jezus niczego nie pochwala, bo twierdzi, że jest bogata, a nie widzi, że jest biedna i ślepa.
Kliknij odnośnik, żeby przeczytać fragment.
Gdzie jeszcze w Biblii wraca ten temat
- Księga Daniela 7,9-149 I patrzyłem, aż trony zostały postawione, a Odwieczny zasiadł; jego szata [była] biała jak śnieg, a włosy jego głowy [jak] czysta wełna, jego tron jak ogniste płomienie, [a] jego koła [jak] płonący ogień. 10 Strumień ognia wypływał i tryskał sprzed niego. Tysiąc tysięcy służyło mu, a dziesięć tysięcy po dziesięć tysięcy stało przed nim. Sąd zasiadł i otwarto księgi. 11 Wtedy patrzyłem z powodu głosu wielkich słów, które wypowiedział róg. Przypatrywałem się, aż bestia została zabita, a jej ciało zniszczone i wydane na spalenie w ogniu. 12 Także i pozostałym bestiom odebrano władzę i dano im przedłużenie życia aż do zamierzonego okresu i czasu. 13 Widziałem [też] w nocnym widzeniu: Oto w obłokach nieba przybył ktoś podobny do Syna Człowieka, przyszedł aż do Odwiecznego i przyprowadzono go przed niego. 14 I dano mu władzę, cześć i królestwo, aby wszyscy ludzie, [wszystkie] narody i języki służyli mu. Jego władza jest władzą wieczną, która nie przeminie, a jego królestwo nie będzie zniszczone. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska Daniel widzi Syna Człowieczego, któremu zostaje dana władza, a Jan opisuje Jezusa bardzo podobnymi obrazami.
- Księga Izajasza 65,17-2517 Oto bowiem stworzę nowe niebiosa i nową ziemię i nie będą wspominane pierwsze rzeczy ani nie przyjdą na myśl. 18 Lecz weselcie się i radujcie na wieki wieków z tego, co ja stworzę, bo oto stworzę Jerozolimę radością i jej lud weselem. 19 I będę się radować z powodu Jerozolimy i weselić z powodu mojego ludu, a nie będzie już słychać w nim głosu płaczu ani narzekania. 20 Nie będzie tam już ani niemowlęcia [żyjącego] tylko kilka dni, ani starca, który by nie dożył swoich dni, bo dziecko umrze jako stuletni, ale grzesznik, choćby miał i sto lat, będzie przeklęty. 21 Pobudują też domy i będą w nich mieszkać, zasadzą winnice i będą jeść z nich owoce. 22 Nie będą budować, by ktoś inny tam mieszkał, nie będą sadzić, by ktoś inny jadł, bo dni mojego ludu będą jak dni drzewa i moi wybrani długo będą korzystać z dzieła swoich rąk. 23 Nie będą trudzić się na próżno ani rodzić, aby się bać, gdyż są potomstwem błogosławionym przez PANA, oni i ich potomkowie wraz z nimi. 24 I będzie tak, że zanim zawołają, ja się odezwę, gdy jeszcze będą mówić, ja wysłucham. (dalej do wersetu 25)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska Izajasz zapowiada nowe niebo i nową ziemię, a Apokalipsa kończy się dokładnie tą samą nadzieją.
- Ewangelia św. Jana 1,1414 A to Słowo stało się ciałem i mieszkało wśród nas (i widzieliśmy jego chwałę, chwałę jako jednorodzonego od Ojca), pełne łaski i prawdy. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska Ewangelia Jana mówi o Słowie, które stało się ciałem, a Księga Objawienia pokazuje tego samego Jezusa w chwale.
Do przemyślenia
- Czy czytając Apokalipsę, szukam odpowiedzi, kiedy będzie koniec, czy przesłania nadziei, że Bóg zwycięża?
- Co Jezus pochwaliłby w moim życiu i czego mógłby się czepić, gdyby napisał list do mnie?
Powiązane odcinki
Apokalipsa Księga Objawienia siedem kościołów Jan nadzieja proroctwo
Fragmenty Biblii w dymkach pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0). W podcaście czytam z innego przekładu. Tutaj korzystamy z UBG, bo jej licencja pozwala swobodnie udostępniać tekst.
Transkrypcja odcinka
Zapis powstał automatycznie i może zawierać drobne błędy. Najważniejsze zdania są wyróżnione, a podkreślone miejsca otwierają fragment Biblii, o którym mowa.
To jest z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 360 i czytamy Księgę Apokalipsy, rozdziały od pierwszego do trzeciego. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Dzisiaj zaczynamy już ostatnią księgę w Biblii i jednocześnie księgę, która prawdopodobnie wzbudza największe emocje. Dzisiaj zaczynamy czytanie Księgi Objawienia, która pojawiła się w tym podcaście już wielokrotnie i przy każdej okazji wspominałem o tym, że niekoniecznie jestem jakimś wielkim fanem samej nazwy tej księgi, kiedy mówimy o niej jako Księga Apokalipsy.
Dlatego że apokalipsa, generalnie kogo byśmy nie spytali, najprawdopodobniej będzie się kojarzyła z tematem, w cudzysłowie, końca świata. I choć zdecydowanie ta księga jest w pewien sposób z tym tematem związana, to zobaczymy tutaj, że niekoniecznie ten koniec świata będzie tym, czego byśmy się spodziewali, słysząc samo hasło, wiecie, nie wiem, to nie jest tak, że wszystko ma wybuchnąć, zniknąć i nie będzie niczego, wręcz przeciwnie. Finałem tej księgi będzie całkowicie nowe rozdanie dla ludzkości. Nie zmienia to jednak tego, że no, księga emocje wzbudza. I teraz, żebyśmy lepiej złapali klimat tego, o co w tej księdze chodzi, to wspominałem już o tym, że wolę inną nazwę tej księgi, która w niektórych tłumaczeniach Biblii się pojawia, i jest to Księga Objawienia.
Zresztą, kiedy byśmy przeczytali sobie pierwsze słowo w tej księdze, to czytamy, że Apokalipsa św. Jana 1,1-31 Objawienie Jezusa Chrystusa, które dał mu Bóg, aby ukazać swoim sługom to, co ma się stać wkrótce, a [on to] ukazał i posłał przez swojego anioła swemu słudze Janowi; 2 Który poświadczył słowo Boże i świadectwo Jezusa Chrystusa, i wszystko, co widział. 3 Błogosławiony ten, kto czyta, i [ci], którzy słuchają słów tego proroctwa i zachowują to, co w nim jest napisane, bo czas jest bliski. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, które otrzymał on od Boga, aby następnie ukazać swoim sługom to, co wkrótce musi się stać. To właśnie za pośrednictwem swego anioła przekazał on dalej swemu słudze Janowi. Ten natomiast poświadczył to, co zobaczył jako Słowo Boże i świadectwo Jezusa Chrystusa. Szczęśliwy ten, kto czyta oraz ci, którzy słuchają słów proroctwa i trzymają się tego, co jest w nim napisane, czas bowiem jest bliski. I teraz pierwsze słowo, które mamy w tej księdze, to w zasadzie jest najlepsze w moim odczuciu słowo, które nadaje się do nazwania tej księgi Księga Objawienia.
Ona nie ma nam zaciemniać rzeczy, ona nie ma sprawiać, że będziemy wystraszeni, przerażeni, nie będziemy za bardzo wiedzieli, co z tym zrobić. Nie, ta księga ma nam objawić. I tutaj nawet samo słowo... Słowo objawienie jest o tyle problematyczne, że ono zaraz nam się kojarzy z jakimiś takimi wzniosłymi, duchowymi tematami, podczas gdy samo to słowo zwyczajnie oznacza odsłonięcie czegoś. Czyli trochę jest tak, jakbyśmy w ramach tej księgi mogli odsłonić kurtynę, wsadzić głowę i zobaczyć, w jaki sposób historia ludzkości ma się dalej potoczyć.
I co ważne, z perspektywy osób, do których ta księga w pierwszej kolejności była napisana. Gdybyśmy w ogóle spojrzeli sobie też na całą Biblię, to w zasadzie te emocje towarzyszące Księdze Objawienia, która jest na samym końcu, może by nam troszkę opadły, gdybyśmy uświadomili sobie, że w Biblii generalnie na temat czasów końca, czasów ostatecznych, jakkolwiek byśmy tego okresu w dziejach ludzkości, jaką znamy na dzisiaj, nie nazwali, będzie około 150. Więc mamy 150 rozdziałów. Księga Objawienia to jest dwadzieścia kilka. Nawet z tych dwudziestu kilku, gdybyśmy urwali jeszcze sam początek, który nie tyczy się czasów końca, no to wciąż zostaje nam grubo ponad 100 rozdziałów całej Biblii, które, jeżeli czytaliście Biblię od początku do końca, macie już za sobą, które w różny sposób odnoszą się do czasów związanych z końcem, z ostatecznym rozstrzygnięciem i finałem historii ludzkości, która upadła i którą Bóg na nowo chce przywrócić do właściwego stanu, zgodnie z tym, jaki plan dla ludzkości miał od samego początku.
Kolejna rzecz, która jest niebywale ważna, kiedy czytamy Księgę Objawienia, to jest to, że jest to literatura żydowska. Jest to księga, która bardzo ładnie, precyzyjnie wpisuje się nam w kanon literatury apokaliptycznej pisanej z perspektywy hebrajskiej. I teraz mówię o tym dlatego, że kiedy my dzisiaj sięgniemy po tę księgę, to możemy sobie pomyśleć, że czytamy, że może nawet coś tam kumamy, chociaż w tej księdze akurat bardzo niewiele jest rzeczy, które bardzo jednoznacznie możemy załapać tak na pierwszy rzut oka. Wciąż jednak ważne jest to, że jeśli chodzi o symbolikę, o kontekst kulturowy, to jest księga myśli hebrajskiej. Do tego...
Tego też stopnia, że nawet pojawiały się takie głosy, w ramach których twierdzono, że była to księga oryginalnie napisana w kontekście żydowskim tylko i wyłącznie i później tego Jezusa gdzieś tam wczepiono w kilka miejsc po to, żeby ona nagle zaczęła funkcjonować w ramach tradycji chrześcijańskiej. Teraz generalnie nie ma absolutnie podstaw do tego, żeby jakkolwiek bronić tego argumentu, bo on finalnie nie będzie trzymał się kupy, ale mówię o tym dlatego, żebyśmy pamiętali, że dla niektórych ta księga jest tak mocno osadzona w myśli hebrajskiej, że wręcz postrzegają w niej oryginalnie księgę hebrajską, która została w pewien sposób wymiksowana z postacią osoby Jezusa Chrystusa po to, żeby nadawała się do klimatu chrześcijańskiego. Co, tak jak mówię, osobiście absolutnie nie uważam, żeby to miało sens i zresztą nie ma argumentów żadnych sensownych na to, żeby w ten sposób do tej księgi podejść i gdybyśmy spojrzeli sobie na porównanie niektórych ksiąg, nawet biblijnych, z księgami, które w kanonie się nie znajdują, to możemy dochodzić do dosyć podobnych wniosków, że gdzieś tam sporo fragmentów jest w jakiś tam sposób podobnych, coś zostało dodane, lekko zmienione i tak dalej. Nie zmienia to jednak tego, że wciąż traktujemy jako całkowicie osobne dzieła i przy nich takich sensacji się nie robi, jak tutaj niektórzy gdzieś tam próbowali. Dla nas ważna rzecz jest taka, żeby ją sensownie przeczytać, żeby wiedzieć, o co w niej chodzi.
Musielibyśmy założyć sobie takie hebrajskie okulary, przez pryzmat których byśmy tę księgę czytali. Inaczej zwyczajnie bardzo wiele rzeczy będzie dla nas strasznie ciężka do tego, żeby jakkolwiek ugryźć. Kolejna rzecz związana z tą księgą jest taka, że ona też została napisana w bardzo konkretnym okresie historii i teraz pomysły na to, czy ona została napisana bardziej w latach 60. I wieku, czy w latach 90., są różne. Generalnie, jeśli chodzi o te lata 90., które zazwyczaj są tej księdze przypisywane, są związane też z tym, że w ten mniej więcej sposób do tej księgi odnieść się Ireneusz z Lyonu w swoim dziele Przeciw heretykom, gdzie adresuje tę konkretną księgę, odnosi się do postaci Jana i wspomina on o tym, że Jan...
Dożył czasów cesarza Domicjana. I na podstawie tego generalnie przyjmuje się to takie ogólne datowanie tej księgi. Nie zmienia to jednak tego, że z perspektywy czasu jej napisania i samej postaci, która ją napisała, o czym zresztą już zdążyliśmy przeczytać, był to Jan, przyjmuje się, że jest to ten sam Jan, który był ukochanym uczniem Jezusa, który jest autorem listów, które czytaliśmy, który jest autorem Ewangelii. Rodzi to jednak problemy, bo problem jest taki, że greka, która jest użyta w oryginale Księgi Objawienia, jest dosyć surowa, podczas gdy Ewangelia Jana to już jest greka najwyższych lotów. Niemniej jednak, gdybyśmy spojrzeli sobie na tę księgę z perspektywy tego, że może jednak najpierw Jan napisał Księgę Objawienia, a później napisał to, co my dzisiaj znamy jako Ewangelię Jana, to mamy kilkadziesiąt lat pomiędzy.
I w tym czasie on spokojnie mógł dojść do miejsca, w którym jego poznanie greki tamtych czasów było dużo lepsze. Mówimy o kilkudziesięciu latach. To jest kupa czasu na to, żeby gość mógł się na tyle zapoznać z językiem, żeby używać go w znacznie lepszy sposób niż w swoim pierwszym dziele. I jednocześnie kolejna rzecz, która tutaj byłaby dosyć ciekawa, która też znowu właśnie z perspektywy samego autorstwa mogłaby nam rzucić ciekawe światło, to jest to, że co jeżeli Jan faktycznie napisał najpierw Księgę Objawienia i naprawdę doświadczył tego, co opisuje w tej księdze, doświadcza osoby Jezusa w taki sposób, jak Jezus się mu przedstawia w tej księdze. I to, że jego relacja życia Jezusa jest tak inna od tego, co pisali Mateusz, Marek i Łukasz, jest spowodowana tym, że on zwyczajnie spotkał się z Jezusem, zwycięskim, wszechmocnym, już nie tym takim ludzkim Jezusem, ale Jezusem, który właśnie jest wszechpotężnym Bogiem, który pokazuje, w jaki sposób dalej ma się potoczyć historia ludzkości.
Bo Apokalipsa św. Jana 1,12-1812 I odwróciłem się, aby zobaczyć, co to za głos mówił do mnie. A gdy się odwróciłem, zobaczyłem siedem złotych świeczników; 13 A pośród tych siedmiu świeczników [kogoś] podobnego do Syna Człowieczego, ubranego w długą szatę i przepasanego na piersi złotym pasem. 14 Jego głowa i włosy [były] białe jak biała wełna, jak śnieg, a jego oczy jak płomień ognia. 15 Jego stopy podobne do mosiądzu, jakby w piecu rozżarzonego, a jego głos jak szum wielu wód. 16 W swej prawej ręce miał siedem gwiazd, a z jego ust wychodził ostry miecz obosieczny. Jego oblicze [było] jak słońce, [gdy] świeci w [pełni] swej mocy. 17 Gdy go zobaczyłem, padłem do jego stóp jak martwy i położył na mnie swą prawą rękę, mówiąc mi: Nie bój się! Ja jestem pierwszy i ostatni; 18 I żyjący, a byłem umarły. A oto żyję na wieki wieków i mam klucze piekła i śmierci. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, czytamy: Gdy obróciłem się, aby zobaczyć, od kogo pochodzi głos, który do mnie przemawiał, spostrzegłem siedem złotych świeczników, pomiędzy świecznikami natomiast stał ktoś przypominający Syna Człowieczego. Ubrany był w szatę długą aż do stóp, a na piersiach miał złoty pas. Jego głowa i włosy lśniły jak biała wełna lub jak śnieg, a jego oczy jak płomień ognia. Stopy miał podobne do roztopionego mosiądzu. Jakby rozżarzonego w piecu, a jego głos przypominał szum potężnych wód.
W swojej prawej dłoni trzymał siedem gwiazd, z jego ust wychodził ostry, obosieczny miecz, a jego twarz lśniła jak słońce w pełnym swoim blasku. Gdy go zobaczyłem, padłem mu do stóp jak martwy, a on położył na mnie swą prawą rękę i powiedział: Nie bój się, ja jestem pierwszy i ostatni i żywy. Byłem martwy, lecz teraz żyję na wieki wieków. Mam też klucze śmierci oraz świata zmarłych. Dlatego opisz to, co już widziałeś, to, co jest oraz co ma się stać potem.
Gdyby było tak, i można znaleźć ku temu argumenty, że Jan najpierw doświadczył tego, co opisuje tutaj, i później napisał to, co my znamy jako Ewangelia Jana, to nie dziwi to, że Ewangelia Jana ma właśnie tak niesamowicie mistyczny, głęboki klimat, bo Jan był postacią, która doświadczyła Jezusa w takiej wersji, w wersji z perspektywy nieba, a nie z perspektywy ziemi. Więc tutaj ciężko mu było pisać o Jezusie w taki ludzki sposób, w taki przyziemny sposób, jak to miało miejsce w przypadku pozostałych trzech autorów biografii Jezusa, które mamy w kanonie Nowego Testamentu, bo zwyczajnie on doświadczył Jezusa z całkiem innej perspektywy. I to nikogo z nas nie zaskoczy, że mogło wywrócić jego życie do góry nogami i sprawić, że jego spojrzenie na osobę Jezusa już nigdy nie było takie samo. I on nawet nie umiał później odnosić się do Jezusa w tak ludzki sposób. Z perspektywy jego ziemskiego doświadczenia, tej relacji, którą mieli, kiedy Jezus chodził tutaj po ziemi, bo doświadczył Jezusa takiego, jaki jest teraz, wszechpotężny, panujący, taki, że kiedy się z nim spotkał, to jedyne, co zrobił, padł mu do stóp jak martwy, bo to była jedyna reakcja na jego spotkanie z żywym Bogiem.
Dalej, kolejna rzecz. Do kogo Jan napisał ten list? Bo właśnie, co też ważne, w zasadzie tę księgę powinniśmy czytać jako list. Oczywiście jest to literatura jak najbardziej apokaliptyczna, związana z końcem czasów, ale wciąż jest pisana w formie listu. I teraz Jan adresuje ten list do siedmiu kościołów, które też pojawiają się właśnie w tych rozdziałach, które mamy na dzisiaj.
W czwartym wersecie, nawet zresztą czytaliśmy to już, Jan do siedmiu kościołów położonych w Azji. I te kościoły dalej, w rozdziale drugim i trzecim, są wymienione. I z perspektywy tych kosiołów powinniśmy przede wszystkim patrzeć na przesłanie tej księgi, bo pomimo tego, że my podchodząc do Księgi Objawienia lubimy gdzieś ten taki, wiecie, klimat tajemniczości, to wszystko jest jeszcze przed nami i tak dalej, to jak już też rozmawialiśmy o roli proroctwa przy okazji tekstów starotestamentowych, w pierwszej kolejności powinniśmy spojrzeć na to, jak to proroctwo odnosi się do czasów bliższych adresatom i dopiero w drugiej kolejności możemy patrzeć na to, co dalej może tyczyć się nas. Bo teraz jedna rzecz jest taka: tutaj masa tego, co jest napisane, bezpośrednio może odnosić się do wydarzeń, które już mamy za sobą. Było to przesłanie, które było adresowane do konkretnych wspólnot w konkretnym okresie historii i gdybyśmy tę historię pierwszego wieku, czy tam pierwszych wieków może, jakbyśmy się bardzo zapędzili, chrześcijaństwa mieli analizować, to zobaczylibyśmy, że w sumie sporo z tego, co tutaj się wydarzyło, można w pewien sposób do różnych wydarzeń odnieść.
Nie zmienia to jednak tego, że z perspektywy myśli żydowskiej nie ma absolutnie żadnego problemu, żeby coś, co było proroctwem skierowanym na stosunkowo bliski czas, miało się nie powtórzyć dalej w historii, żeby te proroctwa, które były adresowane do konkretnych ludzi, miały nie mieć swojej powtórki tudzież rozwinięcia. Więc powiedziałbym tak: z jednej strony pamiętajmy o tym, że ta księga została napisana jako prorocze przesłanie na temat wydarzeń, które miały mieć miejsce w pierwszym wieku naszej ery, co zresztą, gdybyśmy sobie spojrzeli chociażby na pierwszy werset, gdzie mamy znowu wyraźnie napisane, że to są rzeczy, które wkrótce muszą się stać. Zresztą pod koniec, w dwudziestym drugim rozdziale, znowu to określenie wkrótce się będzie nam pojawiało, może dla nas rzeczywiście znaczyć to, co znaczy, że to było w pierwszej kolejności właśnie odniesienie się do wydarzeń, które były dosyć bliskie adresatom tego listu. Nie zmienia to jednak tego, że wciąż ta księga jest na temat przyszłości, wciąż z naszej perspektywy, bo tak jak powiedziałem, to, że coś mogło być adresowane i nawet znalazło swoje wypełnienie w historii, nie znaczy, że to nie może się dalej wypełnić i powtórzyć. Zresztą podejdziemy sobie jeszcze do tego tematu, w jaki sposób w ogóle podchodzi do Księgi Objawienia w kolejnym odcinku, gdzie omówię, jakie są w ogóle różne szkoły podejścia do tego, w jaki sposób odnieść się do wydarzeń, które w tej księdze są opisane, niemniej jednak.
Na dzisiaj chciałbym, żebyśmy pamiętali o perspektywie pierwszego wieku naszej ery, jak również o tym, że absolutnie nie neguję to tego, że wciąż jest to księga na temat przyszłości. I z takich jeszcze rzeczy, które w zasadzie omawiając te pierwsze rozdziały ogromnie chciałbym poruszyć, ale zwyczajnie przestrzeni na to nie mamy, to są te listy, które są adresowane do siedmiu kościołów. Nie siedmiu przypadkowych kościołów. Kolejność też nie jest jakoś szczególnie przypadkowa, bo gdybyśmy spojrzeli sobie na kolejność tych listów, które pojawiają się w rozdziale drugim i trzecim, to one po pierwsze odnoszą się do konkretnych wspólnot, które są jasno określone geograficznie. I teraz my moglibyśmy siedzieć i rozmawiać o każdym tym miejscu, o kwestiach kulturowych, religijnych, do czego które rzeczy związane z tymi listami mogły się odnosić i to samo w sobie byłoby naprawdę mistrzowskie, gdyby w ten sposób mieć przestrzeń, żeby sobie przeanalizować przesłanie tych konkretnych listów.
To jednak, na co chciałbym zwrócić nam uwagę, szczególnie dzisiaj, kiedy czytamy Księgę Objawienia, może z lekkim podekscytowaniem, z lekkim takim: ciekawe, co tutaj będzie. To pierwsze rozdziały są jeszcze w miarę spokojne. W miarę spokojne o tyle, że w tych siedmiu listach mamy Jezusa, który zwraca się bezpośrednio do konkretnych wspólnot i zwraca się do nich w trzech kwestiach. Pojawiają się zarzuty wobec tych wspólnot, coś szło nie tak. I to są rzeczy, które są bardzo jasno zaadresowane.
Pojawiają się pochwały i pojawia się obietnica nagrody. I nawet z perspektywy tych tylko trzech elementów bardzo fajnie jest przeczytać te listy, bo w zasadzie to, co jest zarzutami, możemy znowu prześwietlić przez pryzmat naszego życia, zobaczyć, czy w jakiś sposób może nas też pewne kwestie nie dotyczą. Z drugiej strony mamy pochwały, co znowu może być dla nas inspiracją do tego, co w naszej drodze wiary Bogu się podoba, ale też są obietnice nagrody, które tu już znowu mogą być trochę bardziej tajemnicze. Nie zmienia to jednak tego, że Bóg przygotował nagrody. które chce, żeby pod koniec naszego ziemskiego życia wyszło w nasze posiadanie, przez to, że będziemy żyć zgodnie z tym, do czego On nas powołał. Jedna rzecz jeszcze, jeśli chodzi o samą kwestię tych zarzutów i pochwał, to jest tak, że one pojawiają się wszędzie, poza pojedynczymi wyjątkami, bo tak, druga w kolejności wspólnota, która tutaj w tych listach się pojawia, mianowicie Apokalipsa św. Jana 2,8-118 A do anioła kościoła w Smyrnie napisz: To mówi pierwszy i ostatni, który był umarły, a ożył: 9 Znam twoje uczynki, ucisk i ubóstwo – lecz jesteś bogaty – i bluźnierstwo tych, którzy mówią, że są Żydami, a nimi nie są, ale są synagogą szatana. 10 Nic się nie bój tego, co masz cierpieć. Oto diabeł wtrąci [niektórych] z was do więzienia, abyście byli doświadczeni, i będziecie znosić ucisk przez dziesięć dni. Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci koronę życia. 11 Kto ma uszy, niech słucha, co Duch mówi do kościołów: Ten, kto zwycięży, nie dozna szkody od drugiej śmierci. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, wobec niej Jezus nie ma absolutnie nic do zarzucenia.
Z drugiej strony, kiedy byśmy sobie spojrzeli Apokalipsa św. Jana 3,14-2214 A do anioła kościoła w Laodycei napisz: To mówi Amen, świadek wierny i prawdziwy, początek stworzenia Bożego: 15 Znam twoje uczynki: nie jesteś ani zimny, ani gorący. Obyś był zimny albo gorący. 16 A tak, ponieważ jesteś letni i ani zimny, ani gorący, wypluję cię z moich ust. 17 Mówisz bowiem: Jestem bogaty i wzbogaciłem się, i niczego nie potrzebuję, a nie wiesz, że jesteś nędzny i pożałowania godny, biedny, ślepy i nagi. 18 Radzę ci kupić u mnie złota w ogniu wypróbowanego, abyś się wzbogacił, i białe szaty, abyś się ubrał i żeby nie ujawniła się hańba twojej nagości, a swoje oczy namaść maścią, abyś widział. 19 Ja wszystkich, których miłuję, strofuję i karcę. Bądź więc gorliwy i pokutuj. 20 Oto stoję u drzwi i pukam. Jeśli ktoś usłyszy mój głos i otworzy drzwi, wejdę do niego i spożyję z nim wieczerzę, a on ze mną. 21 Temu, kto zwycięży, dam zasiąść ze mną na moim tronie, jak i ja zwyciężyłem i zasiadłem z moim Ojcem na jego tronie. (dalej do wersetu 22)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, to tam z kolei nie ma ich za co pochwalić. I jeszcze jedna rzecz, tylko tak króciutko, która jest ciekawym spojrzeniem na te listy kierowane właśnie do tych siedmiu kościołów, jest to, że niektórzy zwyczajnie patrzą na nie tak, jak one są opisane. Jest siedem konkretnych wspólnot, siedem problemów, poza jednym wyjątkiem, siedem pochwał, poza jednym wyjątkiem i siedem obietnic nagrody. Tyle. To są te konkretne wspólnoty, to było adresowane do nich.
Niemniej jednak jest takie spojrzenie też na te konkretne listy, w ramach których patrzy się na te kolejne listy jako na kolejne etapy historii Kościoła i tak naprawdę ten list, który jest kierowany do pierwszej wspólnoty w Efezie, to byłby Kościół w ogóle, powiedzmy sobie globalnie, w pierwszym wieku, później Smyrna to byłby drugi, trzeci, może początek czwartego wieku, później mamy kolejną wspólnotę, to byłoby do szóstego wieku i tak dalej, i tak dalej, aż do czasów współczesnych, gdzie właśnie patrzy się na Kościół w Laodycei jako na Kościół, który obrazuje to, w jaki sposób Kościół wygląda dzisiaj. I pamiętajmy o jednej rzeczy, to jest Kościół, który nie otrzymał żadnej pochwały, a to, co usłyszał, to jest to, że twierdzi, że jest bogaty, twierdzi, że niczego nie potrzebuje, ale nie wie, że jest nędzny, żałosny, biedny, ślepy i goły. Nie mówię, że koniecznie w ten sposób musimy do tych listów podchodzić, ale warto spojrzeć sobie na te zarzuty i pochwały i zobaczyć, w jaki sposób one mogą dzisiaj odnosić się do naszego życia, do czego z perspektywy tych konkretnych przesłań Bóg mógłby się nas przyczepić, na mógłby zwrócić na coś uwagę, a za co mógłby nas pochwalić. Właśnie przez pryzmat tych pochwał, o których też czytamy w tych listach. Tyle z mojej strony na dzisiaj, jeżeli chodzi o taki bardzo ogólny wstęp do początku Księgi Objawienia.
Jeśli chodzi o kolejne odcinki... To chciałbym, żebyśmy właśnie patrzyli na kolejny rozdział bardziej przez pryzmat tego, w jaki sposób można do nich podchodzić, w jaki sposób się do nich w ogóle podchodzi, jakie są spojrzenia na różne rozdziały, symbole, po to, żebyśmy zwyczajnie mieli już pewne podstawowe narzędzia do tego, żeby z tym tekstem w ogóle się mierzyć. Najprawdopodobniej nie będę w stanie udzielić odpowiedzi na wszystkie pytania, które będą się nam w głowach pojawiały, kiedy będziemy czytać tę książkę, ale mam ogromną nadzieję, że uda mi się choć trochę ją bardziej przybliżyć, po to, żebyśmy wiedzieli, jak do niej podejść, w jaki sposób z niej skorzystać i w jaki sposób odnieść tę księgę do naszej rzeczywistości, naszych czasów, naszego życia. Po to, żeby dla nas była ona tym, czym również miała być dla pierwszych odbiorców: przesłaniem nadziei i tym, że w ostatecznym rozrachunku Bóg jest zwycięzcą i zaprowadzi całkowicie nowy porządek, odnowi świat i sprawi, że ten świat w końcu będzie tym, czym od samego początku chciał, żeby był. A my w tym wszystkim możemy być częścią tego planu, częścią tej historii, która jeszcze jest przed nami.
Dlatego czytajcie tę księgę bez żadnych obaw, bez stresu, spokojnie i po drodze będziemy sobie starać się omawiać, w jaki sposób do różnych elementów możemy tutaj podchodzić, żeby jak najlepiej odnieść ją przede wszystkim do naszego życia. Bo finalnie, tak jak też rozmawialiśmy o proroctwie przy okazji pism starotestamentowych, proroctwo najłatwiej jest nam ocenić właśnie z perspektywy przyszłości. Kiedy coś już się wydarzy, możemy się obrócić i spojrzeć: Aha, dobra, to ma sens, to się trzyma kupy, to najprawdopodobniej było właśnie to. Dużo trudniej jest podejść do proroctwa w sposób przyszłościowy i próbować analizować, co co będzie oznaczało, w jaki sposób pewne rzeczy się wydarzą. Tyle z mojej strony na dzisiaj.
Gdybyście mieli jakieś dodatkowe pytania, możecie do mnie napisać na adres jacek@bibliawrok.pl bądź wejść na stronę bibliawrok.pl i do usłyszenia w kolejnym odcinku.