4 rzeczy, które wyróżniają chrześcijaństwo

Czy we wszystkich religiach chodzi o to samo? Nie do końca, chociaż rozumiem, skąd bierze się to pytanie. Religie mają ze sobą naprawdę wiele wspólnego w tym, czego uczą o dobru, a ludzie, którzy w nie wierzą, bardzo często szukają tego samego: sensu, pokoju i nadziei. Chrześcijaństwo stoi jednak na czterech rzeczach, których nie da się z niego wyjąć bez tego, żeby cała reszta się rozpadła. Pierwsza to zmartwychwstanie Jezusa, druga to to, co Jezus mówił o sobie, trzecia to łaska, z której dopiero rodzą się dobre uczynki, a czwarta to dobra wiadomość, że to Bóg sam wychodzi do człowieka, a nie człowiek musi się do Niego wspinać.

Opisuję je po kolei, jedną po drugiej. Od razu chcę też powiedzieć, czego tu nie robię: nie piszę o tym, czego brakuje innym religiom, tylko o tym, co leży w samym sercu tej wiary. Trzymam się przy tym rzeczy, które łączą katolików, protestantów i prawosławnych, bo w tych czterech punktach wszyscy mówimy właściwie jednym głosem.

Czy we wszystkich religiach chodzi o to samo?

Łatwo powiedzieć, że wszędzie chodzi o to samo, i w jakimś sensie coś w tym jest. Wielu z nas wierzy, że istnieje coś więcej niż to, co widać, uważa, że pokój jest lepszy od przemocy, i ma nadzieję, że śmierć nie musi być końcem. Z szacunkiem myślę zarówno o ludziach innych religii, jak i o tych, którzy niczego takiego nie wyznają, bo naprawdę mamy ze sobą dużo wspólnego.

Tylko że to, co wspólne, nie odpowiada jeszcze na najważniejsze pytanie, czyli na czym dana wiara się opiera, co jest jej fundamentem. C.S. Lewis napisał kiedyś o swojej wierze tak: „Wierzę w chrześcijaństwo tak, jak w słońce: nie tylko dlatego, że je widzę, lecz także dzięki temu, że widzę wszystko pozostałe”. Czyli dla niego chrześcijaństwo nie było jedną z wielu rzeczy do obejrzenia, tylko światłem, w którym dopiero widać resztę.

1. Zmartwychwstanie: wydarzenie, od którego wszystko zależy

Pierwsza rzecz może być zaskakująca, bo chrześcijaństwo nie zaczyna się od zbioru zasad, tylko od wydarzenia, czyli od czegoś, co się po prostu stało albo nie stało. Według uczniów Jezus został ukrzyżowany, pogrzebany i trzeciego dnia zmartwychwstał. Św. Paweł przekazuje to jako najważniejszą wiadomość, jaką sam dostał 1 Kor 15,3-4, a potem stawia sprawę bez owijania w bawełnę: jeśli Chrystus nie został wskrzeszony, daremne jest głoszenie i daremna wiara 1 Kor 15,14. Zobacz, że Paweł nie zostawia sobie tu żadnej furtki.

W odcinku Dzień 337: Problem zmartwychwstania mówię, że to jedna z tych rzeczy, na których całość albo się trzyma, albo się sypie. Jeśli tę jedną rzecz da się wykazać jako przekręt, to reszta po prostu nie ma sensu. Dodaję tam też, że wiara nie stoi w sprzeczności z rozumem, bo kiedy Paweł o tym pisał, świadków można było zwyczajnie zapytać: większość z ponad pięciuset osób, którym ukazał się Jezus, jeszcze żyła. Całość, razem z relacjami Ewangelii i wątpliwościami sceptyków, rozbieram w artykule o zmartwychwstaniu Jezusa. Tutaj zostawiam jedną myśl: sam krzyż, bez zmartwychwstania, niczego nie rozwiązuje. Dopiero zmartwychwstanie pokazuje, że ofiara Jezusa została przyjęta i że naprawdę można zacząć od nowa.

2. Co Jezus mówił o sobie

Druga rzecz to pytanie, kim Jezus był według samego siebie. Czasem słyszę, że to dopiero ludzie zrobili z Niego Boga, a On był po prostu mądrym nauczycielem, kimś w rodzaju dobrego rabina. Wystarczy jednak przeczytać, co On sam mówił, i ten obraz szybko się rozjeżdża. Jezus wybaczał grzechy, a słuchacze od razu uznali, że to coś, co przysługuje tylko Bogu Mk 2,5-7. Nazywał Boga swoim Ojcem i w ten sposób stawiał się obok Niego J 5,17-18. Powiedział: „Ja i Ojciec jedno jesteśmy”, a słuchacze od razu sięgnęli po kamienie, bo doskonale zrozumieli, co to znaczy J 10,30-33. A na procesie, zapytany wprost, czy jest Mesjaszem, odpowiedział twierdząco Mk 14,61-64. O tym, kim jest Mesjasz i na kogo czekali Żydzi, piszę osobno.

W odcinku Dzień 299: Kim dla mnie jest Jezus czytamy rozdziały 7 i 8 Ewangelii Jana. Jezus mówi tam o sobie jako o źródle wody i jako o świetle świata J 8,12, a na końcu rozmowy pada zdanie, które wywołało gwałtowną reakcję:

Jezus im odpowiedział: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Zanim Abraham był, ja jestem.

Słuchacze chwycili wtedy za kamienie. Tłumaczę w odcinku, że „Ja jestem” było bardzo konkretnym określeniem, które odnosiło się do samego Boga, i ci ludzie doskonale to zrozumieli, nikt z nich nie wziął tego za niewinną uwagę. Podobnie brzmią słowa, które Jezus kieruje do uczniów tuż przed swoją śmiercią: „Ja jestem drogą, prawdą i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca jak tylko przeze mnie” J 14,6.

Mówię w tym odcinku wprost, że Jezus nigdy nie przedstawiał się jako sympatyczny nauczyciel, który ma po prostu ciekawą naukę na tle innych nauczycieli. Nie zostawił nam opcji „tylko dobry nauczyciel”. I zobacz, że to nie to, co zrobił, ale to, kim twierdził, że jest, doprowadziło Go na krzyż. Można Mu nie uwierzyć, ale to Jego własne słowa stawiają nas przed pytaniem, kim On naprawdę jest. W odcinku Dzień 200: Kim dla Ciebie jest Jezus ujmuję to jednym zdaniem: to pytanie ustawia na właściwych miejscach wszystkie inne pytania, jakie sobie w życiu zadajemy.

3. Zbawienie jest darem, a dobre uczynki z niego wynikają

Trzecia rzecz dotyczy tego, jak człowiek ma się do Boga zbliżyć. Łatwo pomyśleć, że chodzi o to, żeby być wystarczająco dobrym, czyli żeby na koniec dobre uczynki przeważyły nad złymi. Chrześcijaństwo mówi coś zupełnie innego: zbawienie jest darem. A daru nie da się ani zarobić, ani kupić, więc dobre uczynki lądują w zupełnie innym miejscu, niż byśmy się spodziewali. Nie są ceną za bilet do nieba, tylko skutkiem tego, co Bóg już zrobił. Tak pisze o tym św. Paweł w Liście do Efezjan:

8 Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę, i to nie [jest] z was, jest to dar Boga.

9 Nie z uczynków, aby nikt się nie chlubił.

10 Jesteśmy bowiem jego dziełem, stworzeni w Chrystusie Jezusie do dobrych uczynków, które Bóg wcześniej przygotował, abyśmy w nich postępowali.

Zwróć uwagę na kolejność. Najpierw jest dar, czyli łaska, która nie pochodzi z nas, a dopiero potem cel, czyli to, że zostaliśmy stworzeni do dobrych uczynków. Pierwsze jest początkiem, a drugie jego owocem. Św. Jakub mówi o tym samym od drugiej strony, kiedy pisze, że wiara, która nie ma uczynków, jest martwa sama w sobie Jk 2,17. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 355: Czas na działanie: kto naprawdę ufa Bogu, ten pokazuje to swoim życiem, a nie tylko deklaracjami. Więcej na ten temat znajdziesz w artykule Co to jest wiara.

W odcinku Dzień 328: Wszyscy mamy problem czytamy początek Listu do Rzymian. Mówię tam, że nikt z nas nie zasłużył w Bożych oczach na swoje zbawienie. Skoro jest ono darem, to musi być za darmo, dane z łaski samego Boga, który za nie zapłacił Rz 3,24. Z kolei w odcinku Dzień 341: Istota Dobrej Nowiny pokazuję, jak ostro Paweł reaguje w Liście do Galatów na każdą próbę dodania do tego listy rzeczy, które trzeba odhaczyć, żeby być w porządku przed Bogiem. Ludzie na początku drogi z wiarą często proszą: daj mi listę zasad, to będę wiedział, co robić. Paweł odpowiada, że w dobrej nowinie nie chodzi o zasady, tylko o życie. Praktyki religijne same w sobie nie są złe, ale kłopot zaczyna się wtedy, kiedy ufność pokładamy w tym, co robimy, zamiast w tym, że zaufaliśmy Bogu.

W odcinku Dzień 343: Co Bóg zrobił dla nas, poświęconym Listowi do Efezjan, mówię, że wszystko to dzieje się po to, żeby nasze życie się wyróżniało i żeby inni, patrząc na nie, chcieli poznać Boga. Dobre uczynki są więc odpowiedzią na dar, a nie sposobem, żeby ten dar zdobyć.

4. Dobra wiadomość: Bóg sam wychodzi do człowieka

Czwarta rzecz łączy poprzednie trzy w jedną całość. Słowo „ewangelia” znaczy „dobra nowina”, i warto zobaczyć, jak ta nowina brzmi. Nie brzmi: oto lista tego, co musisz zrobić, żeby dotrzeć do Boga. Brzmi raczej tak: Bóg sam wyszedł ci naprzeciw. Najkrócej mówi o tym chyba najbardziej znany werset całej Biblii:

Tak bowiem Bóg umiłował świat, że dał swego jednorodzonego Syna, aby każdy, kto w niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne.

Mówię o tym w odcinku Dzień 297: Decyzja należy do ciebie. Bóg wyraził swoją miłość w tym, że dał, bo miłość po prostu daje. A wiara w Nowym Testamencie to zaufanie konkretnej osobie, a nie tylko zgoda na to, że jakaś prawda jest prawdziwa. Św. Paweł dodaje do tego, że Bóg okazał nam swoją miłość wtedy, gdy jeszcze byliśmy grzesznikami Rz 5,8, czyli nie czekał, aż się poprawimy. Mówię o tym w odcinku Dzień 329.

Najpiękniejszy obraz tej prawdy dał sam Jezus w przypowieści o synu marnotrawnym. Młodszy syn wraca do domu z głową pełną przygotowanej przemowy, w której zamierza prosić, żeby ojciec przyjął go chociaż jako najemnika. Ojciec widzi go jednak z daleka, biegnie, rzuca mu się na szyję i całuje go Łk 15,20. Nie pozwala mu nawet dokończyć tej przemowy, tylko od razu przywraca go do rodziny. W odcinku Dzień 312: Historia dwóch braci zwracam uwagę, że w tej historii jest też starszy brat, który robił wszystko dobrze, a mimo to nie znał serca swojego ojca. Ojciec mówi do niego: „Synu, ty zawsze jesteś ze mną i wszystkie moje [dobra] należą do ciebie” Łk 15,31. Obaj synowie potrzebowali więc tego samego: być częścią rodziny i naprawdę poznać Ojca.

Co o tym myślę

Nie jest tak, że po naszej stronie nie ma nic do zrobienia. Każdy z nas decyduje, czy przyjmie Jezusa takim, jakim On sam siebie przedstawił, i czy zaufa Mu całym swoim życiem. Tyle że to decyzja podjęta w odpowiedzi na to, co Bóg zrobił pierwszy. W rozmowie z Nikodemem Jezus pokazuje, że i tutaj Bóg wyprzedza człowieka: przyciąga nas, daje nam szansę, żeby Go poznać, a potem zostawia nam wybór. W odcinku 297 mówię to wprost: to jest twoja decyzja.

Każda z tych czterech rzeczy odpowiada na inne pytanie, które prędzej czy później sobie zadajemy. Czy to w ogóle prawda? Na to odpowiada zmartwychwstanie. Kim jest Jezus? Tym, za kogo sam się uważał. Co mam zrobić, żeby Bóg mnie przyjął? Przyjąć dar, którego nie da się zarobić. A jak wygląda Bóg? Jak ojciec, który biegnie naprzeciw synowi. Wyjmij którąkolwiek z tych czterech rzeczy, a zostanie całkiem inna opowieść. Nie mówię tego przeciw nikomu, tylko po to, żeby uczciwie pokazać, na czym ta wiara stoi.

Co z tego dla mnie dzisiaj

1. Zacznij od pytania o Jezusa. Nie od tego, co masz robić, tylko od tego, kim On jest. Przeczytaj Ewangelię Jana i zobacz, co Jezus mówi tam o sobie. Szerszy kontekst znajdziesz w artykule o sensie życia.
2. Sprawdź zmartwychwstanie. Nie musisz przyjmować go na słowo, bo Paweł sam zachęcał do tego, żeby pytać świadków.
3. Przestań próbować zasłużyć. Jeśli czujesz, że Bóg jest tobą rozczarowany, bo jesteś za mało dobry, przeczytaj jeszcze raz przypowieść o dwóch braciach i zobacz, że ojciec w niej czeka, a nie rozlicza.
4. Pozwól, żeby dar przemieniał życie. Zapytaj siebie, co z tego, co dostałeś, możesz dziś zamienić w jeden konkretny czyn wobec drugiego człowieka.
5. Zostaw sobie nadzieję. W odcinku Dzień 365: Całkowicie nowy świat kończymy czytanie całej Biblii. Mówię tam, że Bóg nigdy się nie poddał i nigdy nie postawił na nas kreski.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 337 · 1 List do Koryntian 15-16Problem zmartwychwstaniaDlaczego wszystko zależy od zmartwychwstania.

Dzień 299 · Ewangelia św. Jana 7-8Kim dla mnie jest Jezus„Ja jestem” i brak opcji „tylko dobry nauczyciel”.

Dzień 200 · Psalmy 108-114Kim dla Ciebie jest JezusPytanie, które ustawia wszystkie inne pytania.

Dzień 328 · List do Rzymian 1-4Wszyscy mamy problemZbawienie jako dar, którego nie da się zarobić.

Dzień 341 · List do Galatów 1-3Istota Dobrej NowinyList do Galatów: nie lista zasad, tylko życie.

Dzień 343 · List do Efezjan 1-3Co Bóg dla nas zrobiłList do Efezjan i życie, które pokazuje Boga.

Dzień 312 · Ewangelia św. Łukasza 14-16Historia dwóch braciPrzypowieść o synu marnotrawnym i ojciec, który biegnie.

Dzień 297 · Ewangelia św. Jana 3-4Decyzja należy do CiebieJ 3,16 i wiara jako zaufanie osobie.

Jeśli chcesz przejść ze mną przez całe Pismo Święte i zobaczyć, jak te cztery rzeczy splatają się na kolejnych stronach, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.

Obecna wersja tego artykułu powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).