Co to jest Biblia? Prosta odpowiedź i po co ją czytać

Co to jest Biblia? To zbiór ksiąg, które przez wiele wieków pisali różni ludzie, a dla wierzących jest to słowo Boga. „Biblia” i „Pismo Święte” to ta sama książka, tylko pod dwiema nazwami. Dzieli się na Stary i Nowy Testament, a mimo tylu autorów i tylu stuleci opowiada jedną historię: o Bogu, który stworzył człowieka, nie przestał o niego walczyć i w końcu odnowi cały świat. Zacznijmy od początku.

Czym jest Biblia: co oznacza to słowo i jak ma się do Pisma Świętego

Słowo „Biblia” wywodzi się z greckiego słowa oznaczającego księgi, czyli nazwa mówi to, co widać po wejściu do środka: to nie jedna książka, tylko cały zbiór. Sam w pierwszym odcinku podcastu mówię o „zbiorze ksiąg, który nazywamy Pismem Świętym, Biblią, jak kto woli”. Znajdziesz w nim opowieści historyczne, prawo, poezję, proroków i listy, więc każda księga czyta się trochę inaczej. Dla wierzących to nie zwykła literatura, tylko słowo Boga, stąd „Pismo Święte”.

Ile dokładnie jest tych ksiąg? Zależy od wydania: w katolickich 73, w protestanckich 66, a o różnicy piszę w osobnym tekście: ile jest ksiąg w Biblii. Kiedy i przez kogo to wszystko powstało, w jakim języku i dlaczego można temu zaufać, znajdziesz w artykule kiedy powstała Biblia. Tutaj chcę zająć się czymś innym: o czym ta cała biblioteka właściwie jest.

Stary i Nowy Testament: co oznacza słowo „testament”

Podział na dwie części to pierwsza rzecz, którą warto zrozumieć. W odcinku Dzień 142: Bóg przygotował coś nowego zwracam uwagę, że słowo „testament” można spokojnie przetłumaczyć jako przymierze. Mielibyśmy wtedy Stare Przymierze i Nowe Przymierze. To dobra wskazówka, bo cała Biblia opowiada o relacji Boga z ludźmi.

• Stary Testament to historia Izraela, jego prawo, poezja i prorocy. Pierwsze pięć ksiąg, czyli Torę, omawiam w osobnym tekście: Tora. W odcinku 119 tłumaczę, że Żydzi dzielą Stary Testament na Torę, Proroków i Pisma.
• Nowy Testament zaczyna się od czterech relacji z życia Jezusa, które nazywamy Ewangeliami. W odcinku Dzień 275: Łącznik między Starym a Nowym Testamentem przypominam, że napisali je uczniowie Jezusa, w większości naoczni świadkowie. Dalej czytamy o tym, co działo się po Nim, i o tym, co ma nadejść. Więcej o czterech relacjach: cztery Ewangelie.

Cztery relacje to nie cztery różne historie. W odcinku Dzień 288: Najważniejsze przesłanie Marka porównuję je do trzech osób opowiadających o tej samej imprezie.

O czym jest Biblia: jedna historia od ogrodu do miasta

W ostatnim odcinku podcastu mówię coś, co pomaga mi to wszystko ułożyć: dwa pierwsze i dwa ostatnie rozdziały Biblii pokazują idealny świat, taki, jaki Bóg zamierzył. Cały środek to Boży plan, żeby ludzkości dać nowy start. Przejdźmy przez nią w czterech krokach.

Początek: po co Bóg stworzył człowieka

26 Potem Bóg powiedział: Uczyńmy człowieka na nasz obraz według naszego podobieństwa; niech panuje nad rybami morskimi i ptactwem niebieskim, nad bydłem i całą ziemią oraz nad wszelkimi zwierzętami pełzającymi, które pełzają po ziemi.

27 Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boga go stworzył; stworzył ich mężczyzną i kobietą.

28 I Bóg błogosławił im. Potem Bóg powiedział do nich: Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, napełniajcie ziemię i czyńcie ją sobie poddaną; panujcie nad rybami morskimi i nad ptactwem niebieskim, i nad wszelkimi zwierzętami, które poruszają się po ziemi.

Rdz 1,26-28

W odcinku Dzień 1: Dlaczego Bóg stworzył człowieka zwracam uwagę, jak bardzo to zdanie wyróżniało się na tle opowieści o stworzeniu z tamtych czasów. W babilońskiej Enuma Elisz jest dużo walki bóstw, a ludzie mają tam służyć arogancyjnym bogom. W Księdze Rodzaju jeden Bóg tworzy człowieka jako swoje odbicie: ma dbać o ziemię, rozwijać ją i żyć z Bogiem blisko, jak rodzina. Słowo „błogosławić” pada w tej księdze w różnych formach około dziewięćdziesiąt razy. Bóg stworzył świat po to, żeby go błogosławić.

Potem w trzecim rozdziale człowiek wybiera własną drogę. Zakaz z ogrodu to dla mnie pytanie o zaufanie: czy uwierzysz, że to, co mówi Bóg, jest dla ciebie najlepsze? Od tej chwili cała Biblia opowiada o misji ratunkowej Boga, który chce przywrócić ludziom relację z Nim i odnowić świat.

Środek: Bóg nie rezygnuje

W odcinku Dzień 16: Po co czytać Stary Testament pokazuję drobny, ale ważny szczegół. Gdy rodzina Jakuba zamieszkuje w Egipcie, czytamy, że „byli płodni i bardzo się rozmnożyli” Rdz 47,27. To dokładnie ta sama misja, którą Bóg dał pierwszym ludziom. Mimo błędów i problemów Bóg wciąż dba, żeby jego plan szedł naprzód.

Ludzie mu tego nie ułatwiają. W Księdze Izajasza Bóg mówi do ludzi religijnych, że ma dość ich ofiar i obchodów, jeśli nie idzie za nimi poznanie Go Iz 1,11-13. A zaraz potem zaprasza: „Chodźcie teraz, a rozsądźmy” Iz 1,18. Opowiadam o tym w odcinku 119. Mówi się nawet o „Ewangelii według Izajasza”, bo pierwsza część księgi to głównie sąd, a druga to przesłanie nadziei.

Centrum: Jezus

Ewangelia Mateusza otwiera Nowy Testament od razu nawiązaniem do Starego: „Księga rodu Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama” Mt 1,1. Dawid i Abraham dostali od Boga obietnice, a Mateusz pisze: te obietnice wypełniły się w Nim. W odcinku 275 mówię, że odwołań do Starego Testamentu jest u niego ponad 130 i że powtarza zdanie „to wszystko się stało, aby się wypełniło” Mt 1,22. Nowy Testament nie wziął się znikąd.

Najlepiej widać to na drodze do Emaus. Dwaj uczniowie są rozczarowani, bo ich Mistrz nie żyje, a Jezus, którego jeszcze nie poznali, idzie obok:

I zaczynając od Mojżesza i wszystkich proroków, wykładał im, co było o nim [napisane] we wszystkich Pismach.

Łk 24,27

Cały Stary Testament przygotowuje scenę na przyjście Syna Bożego. To dla mnie klucz do tego, o czym jest Biblia.

Koniec: nowy start

Ostatnie rozdziały Biblii czytam w odcinku Dzień 365: Całkowicie nowy świat:

1 Potem zobaczyłem nowe niebo i nową ziemię. Pierwsze niebo bowiem i pierwsza ziemia przeminęły i nie było już morza.

3 I usłyszałem donośny głos z nieba: Oto przybytek Boga [jest] z ludźmi i będzie mieszkał z nimi. Oni będą jego ludem, a sam Bóg będzie z nimi i [będzie] ich Bogiem.

4 I otrze Bóg wszelką łzę z ich oczu, i śmierci już nie będzie ani smutku, ani krzyku, ani bólu nie będzie, bo pierwsze rzeczy przeminęły.

Ap 21,1-4

Mówię w tym odcinku, że to nie jest aniołek z harfą na chmurce. Biblia opisuje nowy, fizyczny świat z prawdziwymi ludźmi, w którym można pracować i tworzyć, tylko bez znoju. W tamtej kulturze morze było obrazem chaosu, więc „nie było już morza” znaczy: nie będzie chaosu. A skoro Apokalipsa kojarzy się z lękiem, polecam odcinek Dzień 360: O co chodzi w Apokalipsie. Ta księga ma coś objawić, a nie straszyć.

Po co czytać Biblię: cztery powody z odcinków

Najpierw uczciwie: nic nie trzeba. Mówię to w odcinku 16 wprost. Jeśli jednak poważnie traktujesz swoją wiarę, jest kilka powodów, które podaję w odcinkach.

1. Żeby poznać całą historię, a nie same puzzle

W odcinku 275 opowiadam, że przez lata jako ministrant i lektor znałem wiele fragmentów, ale były jak rozsypane puzzle. Dopiero gdy zacząłem czytać Nowy Testament od początku, zaczęły się układać w jedną spójną historię. Później chciałem przeczytać Stary Testament, bo widziałem, ile jest do niego odniesień. Nie zgadzam się z opinią, że jest za trudny i trzeba skończyć specjalne studia. Historyczne tło pomaga, ale są materiały także dla zwykłych śmiertelników.

2. Żeby lepiej poznać Jezusa

To odpowiedź z Emaus. W odcinku 16 mówię, że przy każdym czytaniu Starego Testamentu zastanawiam się, co tym razem odkryję o Jezusie. Skoro On sam tak czytał Pisma, to coś w tym jest.

3. Żeby brać słowo do serca

Przeczytać Biblię od początku do końca to dobry cel, ale dopiero początek. W odcinku Dzień 62: Jak sprawić, żeby Biblia zaczęła działać w naszym życiu wracam do słów Księgi Powtórzonego Prawa o tym, żeby wziąć je do serca i mieć wciąż na uwadze Pwt 11,18-19. Mówię, że wielu niewierzących przeczytało Biblię od deski do deski i nic w ich życiu się nie zmieniło. Magnesy na lodówce same tego nie zrobią. Kiedy jednak traktujemy to słowo serio, okazuje się, że nie jest oderwane od życia: są tam rady o rodzinie, pieniądzach i codziennych sprawach.

Dobry przykład to król Jozjasz z odcinka Dzień 117: Jak serio traktować Biblię. Zagubiony zwój prawa trafia do jego rąk, a on, gdy go usłyszał, „rozdarł swoje szaty” 2 Krl 22,11. Pytam w odcinku: co by było, gdybyśmy czytali Biblię z takim nastawieniem, że jeśli to prawda, to jak powinno wyglądać moje życie?

4. Żeby dostroić swoje myślenie do Bożego

8 Moje myśli bowiem nie są waszymi myślami ani wasze drogi nie są moimi drogami, mówi PAN;

9 Ale jak niebiosa są wyższe niż ziemia, tak moje drogi przewyższają wasze drogi, a moje myśli – wasze myśli.

Iz 55,8-9

W odcinku Dzień 131: Co my sobie myślimy mówię, że Bóg patrzy na nasze życie szerzej niż my. Św. Paweł pisze, żeby przemieniać się przez odnowienie umysłu Rz 12,2, i dodaje, że to proces na całe życie. Najprostszą drogą, żeby skonfrontować swoje myśli z Bożymi, jest czytanie Biblii.

Co z tego dla mnie dzisiaj: jak zacząć i co robić, gdy czegoś nie rozumiesz

Nie musisz od razu czytać wszystkiego. W pierwszym odcinku mówię, że plan na 365 dni można rozłożyć na dwa lata, jeśli tak będzie ci wygodniej. Ważniejsze, żeby nie zniknąć po trzech dniach. Od czego zacząć i jak czytać, żeby coś z tego zostawało, opisuję w tekście 6 praktycznych porad, jak czytać Pismo Święte.

Kiedy natkniesz się na coś niezrozumiałego, pamiętaj o Danielu z odcinka Dzień 243: Jak zrozumieć to, co Bóg chce nam powiedzieć. Nawet on nie rozumiał własnej wizji i zapytał o jej znaczenie kogoś, kto tam stał Dn 7,16. Sięgnął też po księgi Jeremiasza i zwrócił się do Boga z modlitwą Dn 9,2-3. Z odcinka płynie prosty wniosek: czytaj z modlitwą i korzystaj z ludzi, którzy znają Biblię i żyją blisko Boga. A gdy trafisz na fragment, który do ciebie przemawia, zaznacz go i wróć do niego.

Posłuchaj w podcaście

Jeśli chcesz przejść ze mną przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).