Jak czytać Biblię: 6 praktycznych porad na początek
W tym artykule
- 1. Od czego zacząć czytanie Biblii: od Ewangelii
- 2. Jak czytać Biblię w kolejności: potem wróć do początku
- 3. Plan czytania Biblii: mało, ale codziennie
- 4. Jak czytać Biblię, żeby ją zrozumieć: wejdź w buty pierwszych słuchaczy
- 5. Jak czytać Pismo Święte, gdy czegoś nie rozumiesz: pytaj i nie czytaj sam
- 6. Zaznaczaj fragmenty i bierz je do serca
- Jak czytać Biblię na co dzień: co z tego dla mnie dzisiaj
- Posłuchaj w podcaście
Jak czytać Biblię? Najprościej tak: zacznij od Ewangelii, czytaj po kawałku, ale regularnie, pytaj, co dany tekst znaczył dla pierwszych słuchaczy, nie czytaj wszystkiego sam i na siłę, a to, co do ciebie przemawia, zaznaczaj. Poniżej znajdziesz sześć porad, które sprawdziły się u mnie i u ludzi, z którymi czytamy Pismo Święte razem w podcaście, a do każdej z nich dorzucam odcinek, w którym opowiadam o tym więcej.
1. Od czego zacząć czytanie Biblii: od Ewangelii
Zacznij od opisów życia Jezusa, czyli od czterech Ewangelii. Ja zrobiłem właśnie tak. Przez lata byłem ministrantem i lektorem, na Mszach i nabożeństwach bywałem bardzo często, więc miałem w głowie sporo fragmentów. Tyle że leżały tam jak rozsypane puzzle, czyli kojarzyłem pojedyncze kawałki, ale nie wiedziałem, jak je ze sobą posklejać. Dopiero kiedy zacząłem czytać Nowy Testament od samego początku, te puzzle zaczęły się układać w jedną spójną historię, i ta historia odwróciła bieg mojego życia. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 275: Łącznik między Starym a Nowym Testamentem.
Tylko od której Ewangelii zacząć? Osobom, które dopiero zaczynają drogę wiary, często poleca się Ewangelię według św. Jana, a sam Jan pod koniec wyjaśnia, po co ją w ogóle napisał:
Ewangelia św. Jana 20,30-3130 I wiele innych cudów uczynił Jezus na oczach swoich uczniów, które nie są napisane w tej księdze. 31 Lecz te są napisane, abyście wierzyli, że Jezus jest Chrystusem, Synem Bożym, i abyście wierząc, mieli życie w jego imieniu. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska30 I wiele innych cudów uczynił Jezus na oczach swoich uczniów, które nie są napisane w tej księdze.
31 Lecz te są napisane, abyście wierzyli, że Jezus jest Chrystusem, Synem Bożym, i abyście wierząc, mieli życie w jego imieniu.
Dobrze wybierzesz też, jeśli zaczniesz od Mateusza. Jego Ewangelia nie przez przypadek stoi na samym początku Nowego Testamentu, bo Mateusz był Żydem, który pisał do Żydów o bardzo konkretnym Żydzie. Zaczyna od rodowodu Jezusa, Syna Dawida i Syna Abrahama, bo to właśnie tym dwóm ludziom Bóg dał obietnice, a odniesień do Starego Testamentu jest u niego ponad sto trzydzieści. Co różni cztery Ewangelie i którą wybrać na start, opisałem w artykule o czterech Ewangeliach. Jeśli ciągnie cię do konkretnej, zajrzyj do Ewangelii św. Jana albo Ewangelii św. Mateusza.
2. Jak czytać Biblię w kolejności: potem wróć do początku
Nowy Testament nie jest początkiem tej historii. Wyobraź sobie, że oglądasz świetny film z długiej serii, ale wpadasz dopiero w połowie. Mniej więcej tak jest z Nowym Testamentem czytanym bez Starego: coś rozumiesz, coś cię porusza, ale cały kawałek historii, który doprowadził do tego miejsca, po prostu ci umyka. Ja po przeczytaniu Nowego Testamentu nie mogłem się doczekać, żeby przeczytać Stary, i od kilkunastu lat czytam Biblię rok po roku od początku do końca.
Najmocniejszy argument za Starym Testamentem znajduję w historii drogi do Emaus. Zmartwychwstały Jezus idzie tam z dwoma uczniami, którzy Go nie poznają, i tłumaczy im Pisma:
Ewangelia św. Łukasza 24,2727 I zaczynając od Mojżesza i wszystkich proroków, wykładał im, co było o nim [napisane] we wszystkich Pismach. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaI zaczynając od Mojżesza i wszystkich proroków, wykładał im, co było o nim [napisane] we wszystkich Pismach.
Pomyśl, że ci uczniowie nie mieli jeszcze Nowego Testamentu, bo on dopiero miał powstać. Mieli tylko to, co dziś nazywamy Starym Testamentem. Dlatego co roku, kiedy zaczynam od Księgi Rodzaju, pytam siebie, co tym razem odkryję o Jezusie. I nie zgadzam się z tym, że Stary Testament jest za trudny dla zwykłego człowieka i że trzeba mieć studia, żeby go w ogóle ruszyć. Szerzej mówię o tym w odcinku Dzień 16: Po co czytać Stary Testament.
3. Plan czytania Biblii: mało, ale codziennie
Samo postanowienie „chcę czytać Biblię” kończy się zwykle tym, że siadasz i nie wiesz, co otworzyć, dlatego potrzebujesz planu i stałego rytmu. Liczby są przy tym łaskawsze, niż się wydaje, bo jeśli poświęcisz około piętnastu minut dziennie, przeczytasz całą Biblię w ciągu roku. Wspominam o tym w odcinku Dzień 202: Jak Psalm 119 może zmienić nasze życie.
To wcale nie musi być rok. Jeśli przeczytasz Biblię w dwa lata, to nic się nie stanie, a wystarczy ci na to parę minut dziennie. Ważne jest to, żeby czytać regularnie, a potem do tego wracać, bo jedno przeczytanie to dopiero początek. Izraelici po powrocie z Babilonu, kiedy wzięli się za dokładniejsze czytanie Prawa, odkryli w nim przepis o święcie szałasów, którego od wieków nie obchodzili. Każde kolejne czytanie Biblii pokazuje coś nowego, o czym mówię w odcinku Dzień 252: Po czym widać, że rozumiemy Boże Słowo.
Właśnie z myślą o tym zrobiłem plan czytania Biblii, w którym każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, gdzie opowiadam, co z niego wynika. Odcinek ma ci ułatwić lekturę, a nie ją zastąpić. Jeśli więc słuchasz tylko podcastu, to lepiej omiń co drugi odcinek i weź do ręki książkę, i dokładnie tak mówię w odcinku Dzień 117: Jak serio traktować Biblię.
4. Jak czytać Biblię, żeby ją zrozumieć: wejdź w buty pierwszych słuchaczy
W Księdze Jeremiasza ludzie przychodzą do proroka i proszą, żeby zapytał Boga, co mają robić, a przy tym obiecują, że posłuchają, niezależnie od tego, czy odpowiedź im się spodoba, czy nie Księga Jeremiasza 42,5-65 Oni zaś powiedzieli do Jeremiasza: Niech PAN będzie między nami prawdziwym i wiernym świadkiem, jeśli nie postąpimy według każdego słowa, z którym PAN, twój Bóg, pośle cię do nas. 6 Czy będzie dobre, czy złe – usłuchamy głosu PANA, naszego Boga, do którego cię posyłamy; aby nam się dobrze powodziło, gdy będziemy słuchać głosu PANA, naszego Boga. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Kiedy jednak Bóg odpowiada coś innego, niż chcieli, mówią Jeremiaszowi wprost, że kłamie Księga Jeremiasza 43,22 Azariasz, syn Hoszajasza, i Jochanan, syn Kareacha, oraz wszyscy pyszni mężczyźni powiedzieli do Jeremiasza: Kłamstwo mówisz! Nie posłał cię PAN, nasz Bóg, byś mówił: Nie idźcie do Egiptu, aby tam przebywać; Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Bogu zależało na tym, żeby dobrze skończyli, ale oni mieli już własny pomysł na swoją przyszłość.
Ta historia dobrze pokazuje dwa sposoby czytania Biblii. W pierwszym wchodzisz w buty pierwszych odbiorców, pytasz, co ten tekst znaczył dla nich w ich sytuacji, i dopiero potem zastanawiasz się, co może znaczyć dla ciebie. W drugim masz już gotowe zdanie i szukasz w Biblii jego potwierdzenia. Ten drugi sposób jest niebezpieczny i, jak mówię w odcinku Dzień 146: Jak nie powinniśmy czytać Biblii, bardzo powszechny. Znam to dobrze z rozmów, w których pada argument „bo w Biblii jest napisane”.
Co z tym zrobić na co dzień? Kiedy trafisz na dziwny fragment, sprawdź, w jakich czasach i do kogo został napisany. Dobrym przykładem jest zakaz gotowania koźlęcia w mleku jego matki, który pojawia się w Biblii trzy razy i bez kontekstu brzmi bardzo zagadkowo, a badacze podają kilka możliwych wyjaśnień. O tej zasadzie czytania w kontekście mówię w odcinku Dzień 59: Czy prawo, które Bóg dał Izraelowi jest sensowne. A gdy tekst jest trudny, warto też poszukać kilku innych fragmentów na ten sam temat i zobaczyć, jak się nawzajem objaśniają.
5. Jak czytać Pismo Święte, gdy czegoś nie rozumiesz: pytaj i nie czytaj sam
Nawet Daniel nie wszystko rozumiał. Człowiek, który tłumaczył sny królów, dostał wizję, z której nic nie rozumiał, i poprosił jedną ze stojących tam postaci o wyjaśnienie Księga Daniela 7,1616 Wtedy zbliżyłem się do jednego z tych, którzy tam stali, i pytałem go o prawdziwość tego wszystkiego. I powiedział mi, i oznajmił mi znaczenie [tych] rzeczy. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Później, kiedy czytał pisma Jeremiasza, zrobił coś, co i ty możesz powtórzyć:
Księga Daniela 9,33 I zwróciłem swoją twarz do Pana Boga, by szukać go modlitwą i błaganiem, w poście, worze i popiele. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaI zwróciłem swoją twarz do Pana Boga, by szukać go modlitwą i błaganiem, w poście, worze i popiele.
Z tej historii płynie podwójna lekcja. Z fragmentem, którego nie łapiesz, najpierw idziesz do Boga i mówisz mu po prostu, że chcesz to zrozumieć. A potem szukasz pomocy u ludzi, bo Daniel w obcym kraju miał tylko Boga, a my mamy wspólnotę i nauczycieli. Szukaj tych sprawdzonych, czyli takich, którzy żyją blisko Boga i znają się na Biblii. I sprawdzaj też mnie, bo jeśli czegoś w podcaście nie jesteś pewien, zapytaj kogoś, kto zna Pismo. Więcej o tym w odcinku Dzień 243: Jak zrozumieć to, co Bóg chce nam powiedzieć. Pomagają też materiały Bible Project, czyli krótkie animacje po polsku, które wyjaśniają kolejne księgi.
Biblia nie była zresztą pisana tylko do czytania w samotności. Kiedy Ezdrasz czytał ludowi Prawo, robił to tak:
Księga Nehemiasza 8,88 Czytali więc z księgi Prawa Bożego wyraźnie i wyjaśniali znaczenie tak, żeby zrozumiano to, co czytali. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaCzytali więc z księgi Prawa Bożego wyraźnie i wyjaśniali znaczenie tak, żeby zrozumiano to, co czytali.
Dlatego poszukaj kogoś, z kim możesz czytać razem. Może przeczytacie jedną Ewangelię i chwilę o niej pogadacie, a może zaangażujesz w to rodzinę i dzieci, bo najłatwiej jest schować się z Biblią samemu. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 251: Zaniedbany sposób czytania Biblii.
6. Zaznaczaj fragmenty i bierz je do serca
W Księdze Powtórzonego Prawa Bóg mówi, co robić z jego słowem:
Księga Powtórzonego Prawa 11,1818 Weźcie więc te moje słowa do swego serca i do swej duszy i przywiążcie je do swojej ręki jako znak, i niech będą [jak] przepaski między waszymi oczami. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaWeźcie więc te moje słowa do swego serca i do swej duszy i przywiążcie je do swojej ręki jako znak, i niech będą [jak] przepaski między waszymi oczami.
Najważniejsze jest to, co pada na samym początku: weź te słowa do serca. Cały dom wytapetowany wersetami i magnesy na lodówce same nie zmienią twojego życia. Masa niewierzących przeczytała Biblię od deski do deski i nic się w ich życiu nie zmieniło, bo zmiana przychodzi dopiero wtedy, gdy zaczynasz traktować to słowo serio. Zachęcam do tego w odcinku Dzień 62: Jak sprawić, żeby Biblia zaczęła działać w naszym życiu.
Jak to zrobić w praktyce? Weź zakreślacz albo zaznacz fragment w aplikacji, zrób screenshota albo zapisz zdanie w notesie. Zaczynaj od tekstów o codzienności, czyli o rodzinie, pieniądzach i zwykłych zmaganiach, bo Biblia wcale nie jest oderwana od życia, tylko często po prostu nie znamy tych miejsc. A potem podziel się nimi z kimś, kto mierzy się z podobnym problemem.
Dobrym wzorem takiej postawy jest król Jozjasz. Ktoś znalazł w świątyni zagubiony zwój Prawa, a Jozjasz, kiedy usłyszał jego słowa, rozdarł szaty 2 Księga Królewska 22,1111 A gdy król usłyszał słowa księgi Prawa, rozdarł swoje szaty. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Wychował się w rodzinie, w której wszyscy robili tak, jak ojciec i dziadek, i mógł zrobić dokładnie to samo, ale wybrał inaczej. Pytanie, które z tego wyciągam, brzmi tak: co by było, gdybyśmy czytali Biblię z myślą „jeśli to wszystko prawda, to jak powinno wyglądać moje życie”? Cały ten wątek jest w odcinku Dzień 117, o którym pisałem wyżej.
Jak czytać Biblię na co dzień: co z tego dla mnie dzisiaj
Nie musisz od razu robić wszystkiego naraz, bo na dziś wystarczy kilka prostych rzeczy:
- Otwórz Ewangelię, najlepiej Jana albo Mateusza, i czytaj ją po kawałku, tak żeby codzienna porcja zmieściła się w kilkunastu minutach.
- Zakreśl jedno zdanie, które cię zatrzymało, i napisz obok, dlaczego właśnie ono.
- Zapytaj siebie, czy ten tekst pokazuje ci coś, co możesz zmienić w swoim życiu.
- Jeśli czegoś nie rozumiesz, nie zostawiaj tego, tylko pomódl się o zrozumienie i zapytaj kogoś, kto zna Biblię.
- Powiedz o tym komuś bliskiemu, bo może za tydzień przeczytacie coś razem.
Posłuchaj w podcaście
Łącznik między Starym a Nowym TestamentemMoja historia z puzzlami i dlaczego Ewangelia Mateusza stoi na początku.Jeśli chcesz, żeby ktoś poprowadził cię przez całe Pismo Święte, od pierwszej do ostatniej strony, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdego dnia dostajesz w nim fragment do przeczytania i odcinek, w którym razem go omawiamy, a po drodze zobaczysz, jak te rozsypane puzzle zaczynają się układać. Zacznij jeszcze dzisiaj.
Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).






