Jak się modlić: od czego zacząć i co robić, gdy brakuje słów

Jak się modlić? Po prostu rozmawiaj z Bogiem szczerze, tak jak jesteś, i zrób na to w ciągu dnia konkretne miejsce. To cała tajemnica na początek. Nie potrzebujesz pięknych formułek ani wielkich przeżyć. Możesz modlić się własnymi słowami, możesz też użyć słów, które znasz od dziecka: „Ojcze nasz”, różańca czy modlitw z Mszy. Jedno drugiemu nie przeszkadza, a wiele osób potrzebuje obu. W tym artykule zbieram to, czego o modlitwie nauczyły mnie odcinki podcastu: od czego zacząć, co zrobić, kiedy brakuje słów, i jak się modlić, kiedy Bóg milczy.

Jak zacząć się modlić: zrób na to miejsce

Najprostszą lekcję o modlitwie daje mi Mojżesz. Księga Wyjścia mówi, że rozbijał namiot z dala od hałaśliwego obozu i wychodził tam, żeby spotkać się z Bogiem, a Pan rozmawiał z nim „twarzą w twarz, jak człowiek rozmawia ze swoim przyjacielem” Wj 33,11. Mojżesz miał do tego zwyczaj, a nie przypadkowy zryw, i wychodził z obozu, czyli z miejsca, gdzie wszystko walczy o naszą uwagę.

Mówię o tym w odcinku Dzień 29: Jak codziennie odkrywać wiarę. Moja zasada jest prosta: jeśli czegoś nie ma w kalendarzu, to się nie wydarzy. Z Bogiem jest tak samo. U mnie to poranek. Wyłączam budzik, ogarniam kawę, siadam w fotelu, zanim w domu wszyscy się obudzą i zanim zaczną dzwonić klienci. Nie każdego dnia jest to wielkie spotkanie, ale drobiazgi z czasem składają się w całość.

Jezus mówi podobnie: znajdź miejsce, gdzie możesz być sam na sam z Ojcem Mt 6,6. Może to być fotel, spacer albo kościół po drodze z pracy. Ważne, żeby to było Twoje stałe miejsce na rozmowę. Daniel modlił się trzy razy dziennie nawet wtedy, gdy groziła mu za to jama lwów Dn 6,10. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 242: Ryzykowna droga wiary.

Jak rozmawiać z Bogiem: szczerze, bez udawania

Najczęstsza blokada, o jakiej słyszę, brzmi: nie wiem, co mówić. Najlepszą szkołą jest tu Księga Psalmów. W odcinku Dzień 179: Jak się modlić w największych trudnościach zwracam uwagę, że psalmy uczą mówić o emocjach. Nie udają, że nic nie czujemy, i nie wyrzucają z siebie wszystkiego bez opamiętania. Pokazują środek: szczerość wobec Boga, pełna szacunku.

Po co mówić Bogu to, co i tak wie? Nie mówimy Mu wielu rzeczy dlatego, że On o nich nie wie, tylko żebyśmy sami lepiej zrozumieli, o co nam chodzi. Dawid w Psalmie 3 ucieka przed własnym synem i nie zaczyna od listy próśb. Najpierw opisuje Bogu ciężar, a potem mówi, kim Bóg dla niego jest:

3 Ale ty, PANIE, jesteś moją tarczą, moją chwałą, tym, który podnosi moją głowę.

4 Swym głosem wołałem do PANA i wysłuchał mnie ze swojej świętej góry. Sela.

5 Położyłem się i zasnąłem, i obudziłem się, bo PAN mnie podtrzymał.

6 Nie przestraszę się dziesiątków tysięcy ludzi, którzy zewsząd na mnie nastają.

Modlitwa nie musi być też wzniosła. W Pierwszej Księdze Kronik, wśród samych imion i rodowodów, stoi zdanie o Jabesie. Matka dała mu imię przypominające ból porodu, a on poprosił Boga o coś prostego:

I Jabes wzywał Boga Izraela, mówiąc: Obyś mi naprawdę błogosławił i rozszerzył moje granice, oby twoja ręka była ze mną, obyś zachował [mnie] od zła, abym nie był utrapiony. I Bóg spełnił to, o co go prosił.

W odcinku Dzień 255: Egoistyczne modlitwy mówię, że to modlitwa trochę „dla siebie”. I co z tego? Wygląda na to, że Bogu się spodobała.

Modlitwa własnymi słowami i modlitwy, które znasz

Czy modlitwa własnymi słowami jest „lepsza” od modlitw, które znamy na pamięć? Nie stawiałbym tego w ten sposób. Gdy uczniowie prosili Jezusa, żeby nauczył ich modlić się, dał im konkretne słowa:

9 Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię.

10 Niech przyjdzie twoje królestwo, niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.

11 Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba.

12 I przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili.

13 I nie wystawiaj nas na pokusę, ale wybaw nas od złego; twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen.

Ta modlitwa pochodzi z Kazania na Górze, które czytamy w Ewangelii św. Mateusza. W odcinku Dzień 276: Co oznacza być uczniem Jezusa opowiadam o tym, jak wyglądało uczniostwo w czasach Jezusa. Rabin wybierał uczniów, w których wierzył, że mogą być tacy jak on. W tym samym kazaniu Jezus mówi też: „módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło” Mt 5,44. Jezus daje więc i konkretne słowa, i serce, z jakim mamy się modlić: także za tych, którzy nam utrudniają życie.

Słowa, które znasz od dziecka, są dobrą bazą, kiedy jesteś zmęczony, rozproszony albo po prostu nie masz siły wymyślać własnych. Możesz je mówić wolno, zatrzymać się przy jednym zdaniu i dodać od siebie dwa o tym, co dzisiaj naprawdę dzieje się u Ciebie. Własne słowa nie zastępują więc Ojcze nasz, różańca czy Mszy, tylko do nich dochodzą. Znane modlitwy dają ramy, a rozmowa własnymi słowami wnosi do nich Twoje konkretne sprawy.

Co robić, gdy brakuje słów

Są dni, kiedy nie pomaga żadna formułka i żaden własny pomysł. Wtedy sięgnij po psalm, tak jak po gotowy list, który wystarczy przeczytać na głos. Zacząć możesz od Psalmu 23 albo od Psalmu 91, a całą księgę znajdziesz opisaną w artykule o Księdze Psalmów. Psalm 77 zaczyna się od słów kogoś, kto już prawie nie umie mówić Ps 77,2-4.

Gdy jest naprawdę ciężko, pomaga Księga Lamentacji, napisana po zburzeniu Jerozolimy. W odcinku Dzień 237: Jak się modlić w obliczu największej tragedii mówię coś, co dla mnie jest uwalniające: Bóg nie ma problemu z naszymi emocjami. Możesz przyjść do Niego ze złością, żalem, a nawet z pytaniem „dlaczego”. On się nie obrazi. Rozdział pierwszy i drugi kończą się prostym wołaniem: „Spójrz, Panie” Lm 1,20 i Lm 2,20. Nawet jeśli nie czujesz, że Bóg Cię widzi, wolno Ci Go o to prosić.

Św. Paweł pisze, że gdy nie wiemy, o co się modlić, Duch wstawia się za nami „w niewysłowionych westchnieniach” Rz 8,26.

Jak się modlić, żeby Bóg wysłuchał

„Jak się modlić, żeby Bóg wysłuchał?” Z odcinków wyniosłem taką odpowiedź: liczy się zaufanie, a nie technika. W Pierwszej Księdze Kronik czytamy o wojownikach, którzy podczas walki wołali do Boga, a On ich wysłuchał, „bo pokładali w nim ufność” 1 Krn 5,20. Treści ich modlitwy nie znamy, znamy jej podstawę.

Dobrze to widać u króla Hiskiasza. W odcinku Dzień 116: Nie warto iść na kompromis mówię o jego modlitwie, która porusza mnie szczerością. Asyryjczycy otoczyli Jerozolimę, a ich wysłannik drwił z wiary Hiskiasza. Król rozłożył przed Bogiem list z pogróżkami i powiedział w skrócie: to prawda, że te narody zostały pobite, ale Ty jesteś Bogiem 2 Krl 19,15-19. W naszym przekładzie król nazywa się Ezechiasz, w podcaście używam imienia Hiskiasz. Król nie ukrywa faktów, tylko stawia je obok Boga.

Podobny rys miał prorok Eliasz. W odcinku Dzień 107: Bezczelna wiara Eliasza pokazuję, że opierał swoje słowa na tym, co znał z Bożego słowa i z Bożego charakteru. To nie magia. Im lepiej znasz Boga i Jego słowo, tym śmielej i spokojniej prosisz, dlatego czytanie Biblii i modlitwa idą w parze.

Co, gdy Bóg milczy

Prędzej czy później przychodzi dzień, w którym modlisz się i nic. W Psalmie 77 Asaf woła w nocy i nie znajduje ukojenia. W odcinku Dzień 192: Dlaczego wydaje się, że Bóg milczy opowiadam, co wtedy pomaga.

• Czekaj. Bóg odpowiada na różne sposoby: przez zdanie z Biblii, które pasuje do sytuacji, albo przez rozmowę z drugim człowiekiem.
• Wracaj do tego, co Bóg już zrobił. Asaf robi dokładnie to: „Będę rozmyślał o wszystkich twoich dziełach” Ps 77,12. Czytaj też historie ludzi, którzy doświadczyli Boga.
• Szukaj ludzi. Na studiach siedziałem sfrustrowany w pokoju i myślałem, że nikt mnie nie słucha. Wtedy znajomy, który prawie przepraszał, że mówi coś tak prostego, powiedział mi, że Bóg chce mi powiedzieć, że jest przy mnie. Rozpłakałem się, bo to było dokładnie to, czego potrzebowałem.
• Pamiętaj, że cisza nie zawsze oznacza nieobecność. Rodzic nie prowadzi dorosłego dziecka za rękę. Czasem Bóg milczy, bo wie, że znamy Go już na tyle, żeby samemu podjąć decyzję.

Modlitwa za innych

Do modlitwy należy jeszcze jedno: nie tylko proszę o swoje, ale też staję przed Bogiem w sprawie innych. W odcinku Dzień 156: Człowiek, którego szuka Bóg mówię o fragmencie z Księgi Ezechiela, w którym Bóg szuka kogoś, kto „stanie w wyłomie” Ez 22,30. Abraham targował się z Bogiem o Sodomę Rdz 18,23, Mojżesz błagał za ludem Wj 32,11, a Samuel uznał, że przestać modlić się za swój lud, byłoby grzechem 1 Sm 12,23.

Św. Paweł zachęca do tego wprost: modlitwy, prośby i dziękczynienia za wszystkich ludzi, także za tych, którzy sprawują władzę 1 Tm 2,1-2.

Jak się modlić: co z tego dla mnie dzisiaj

Jeśli masz zrobić jedną rzecz po tym artykule, zrób tę:

1. Wybierz stałą porę i miejsce. Wpisz to do kalendarza, bo inaczej się nie wydarzy.
2. Zacznij od jednego prawdziwego zdania. „Panie, jestem dzisiaj zmęczony i nie wiem, co mówić”. To jest już modlitwa.
3. Pożycz słowa. Ojcze nasz, psalm, krótka modlitwa, którą znasz. Potem dodaj kilka zdań od siebie.
4. Nie oceniaj dnia po uczuciach. Ani po tym, czy poczułeś coś wielkiego. Liczy się wierność i zaufanie.
5. Nie modl się sam. Znajdź kogoś z krwi i kości, z kim możesz porozmawiać o wierze. Czasem to właśnie przez drugiego człowieka przychodzi Boża odpowiedź.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 29 · Księga Wyjścia 33-35Jak codziennie odkrywać wiaręNamiot Mojżesza i zwyczaj, który zmienia relację z Bogiem.

Dzień 179 · Psalmy 1-8Jak się modlić w największych trudnościachCzego uczą psalmy i dlaczego Psalm 3 to wzór szczerej modlitwy.

Dzień 255 · 1 Księga Kronik 3-5Egoistyczne modlitwyProsta modlitwa Jabesa i wojownicy, którzy ufali.

Dzień 116 · 2 Księga Królewska 18-19Nie warto iść na kompromisHiskiasz i modlitwa w obliczu gróźb.

Dzień 192 · Psalmy 74-77Dlaczego Bóg, wydaje się, że milczyPsalm 77 i co robić, kiedy modlitwa wydaje się bez odpowiedzi.

Dzień 237 · Lamentacje 1-2Jak się modlić w obliczu największej tragediiKsięga Lamentacji i prawo do wołania z bólem.

Dzień 156 · Księga Ezechiela 21-22Człowiek, którego szuka BógWstawiennictwo za innymi.

Dzień 107 · 1 Księga Królewska 15-17Bezczelna wiara EliaszaOdważna modlitwa oparta na znajomości Boga i Jego słowa.

Jeśli chcesz uczyć się modlitwy razem ze mną, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).