Jak się modlić: od czego zacząć i co robić, gdy brakuje słów
W tym artykule
- Jak zacząć się modlić: zrób na to miejsce
- Jak rozmawiać z Bogiem: szczerze, bez udawania
- Modlitwa własnymi słowami i modlitwy, które znasz
- Co robić, gdy brakuje słów
- Jak się modlić, żeby Bóg wysłuchał
- Co, gdy Bóg milczy
- Modlitwa za innych
- Jak się modlić: co z tego dla mnie dzisiaj
- Posłuchaj w podcaście
Jak się modlić? Po prostu rozmawiaj z Bogiem szczerze, takim, jakim jesteś, i zrób na tę rozmowę konkretne miejsce w ciągu dnia. Na początek to naprawdę cała tajemnica, bo nie potrzebujesz do tego ani pięknych formułek, ani wielkich przeżyć. Możesz modlić się własnymi słowami, a możesz też użyć słów, które znasz od dziecka, czyli „Ojcze nasz”, różańca czy modlitw z Mszy. Jedno drugiemu wcale nie przeszkadza, a wiele osób potrzebuje jednego i drugiego. W tym artykule zbieram to, czego o modlitwie nauczyły mnie odcinki podcastu: od czego zacząć, co zrobić, kiedy brakuje słów, i jak się modlić wtedy, kiedy Bóg milczy.
Jak zacząć się modlić: zrób na to miejsce
Najprostszą lekcję o modlitwie daje mi Mojżesz. W Księdze Wyjścia czytamy, że rozbijał namiot z dala od hałaśliwego obozu i wychodził tam, żeby spotkać się z Bogiem, a Pan rozmawiał z nim „twarzą w twarz, jak człowiek rozmawia ze swoim przyjacielem” Księga Wyjścia 33,1111 I PAN rozmawiał z Mojżeszem twarzą w twarz, jak człowiek rozmawia ze swoim przyjacielem. Potem [Mojżesz] wracał do obozu, a jego sługa Jozue, syn Nuna, młodzieniec, nie opuszczał namiotu. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Zwróć uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, Mojżesz miał to w zwyczaju, to nie był przypadkowy zryw raz na jakiś czas. Po drugie, wychodził z obozu, czyli z miejsca, w którym wszystko walczyło o jego uwagę, tak jak dzisiaj walczy o naszą.
Mówię o tym w odcinku Dzień 29: Jak codziennie odkrywać wiarę. Moja zasada jest prosta: jeśli czegoś nie ma w kalendarzu, to się nie wydarzy, i z Bogiem jest dokładnie tak samo. U mnie to jest poranek: wyłączam budzik, ogarniam kawę i siadam w fotelu, zanim w domu wszyscy się obudzą i zanim zaczną dzwonić klienci. Nie każdego dnia jest to wielkie spotkanie, ale te drobiazgi z czasem składają się w całość.
Jezus mówi zresztą podobnie, kiedy radzi, żeby znaleźć miejsce, w którym można być sam na sam z Ojcem Ewangelia św. Mateusza 6,66 Ale ty, gdy się modlisz, wejdź do swego pokoju, zamknij drzwi i módl się do twego Ojca, który jest w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Może to być fotel, spacer albo kościół po drodze z pracy, ważne tylko, żeby to było twoje stałe miejsce na tę rozmowę. Daniel modlił się trzy razy dziennie nawet wtedy, gdy groziła mu za to jama lwów Księga Daniela 6,1010 A gdy Daniel dowiedział się, że zostało podane na piśmie, wszedł do swego domu; a otwierając okna w swoim pokoju w stronę Jerozolimy, trzy razy dziennie klękał na kolanach, modlił się i chwalił swego Boga, jak to czynił przedtem. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, czyli ten zwyczaj był dla niego ważniejszy niż własne bezpieczeństwo. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 242: Ryzykowna droga wiary.
Jak rozmawiać z Bogiem: szczerze, bez udawania
Najczęstsza blokada, o jakiej słyszę, brzmi tak: nie wiem, co mam mówić. Moim zdaniem najlepszą szkołą jest tu Księga Psalmów. W odcinku Dzień 179: Jak się modlić w największych trudnościach zwracam uwagę, że psalmy uczą nas mówić o emocjach. Nie udają, że nic nie czujemy, ale też nie wyrzucają z siebie wszystkiego bez opamiętania. Pokazują coś pośrodku, czyli szczerość wobec Boga, która jest jednocześnie pełna szacunku.
I wiem, że możesz zapytać: po co w ogóle mówić Bogu to, co On i tak wie? Mówimy Mu wiele rzeczy nie dlatego, że On o nich nie wie, tylko po to, żebyśmy sami lepiej zrozumieli, o co nam chodzi. Dawid w Psalmie 3 ucieka przed własnym synem, Absalomem, który chce przejąć jego tron, i nie zaczyna od listy próśb. Najpierw opisuje Bogu cały ten ciężar, a dopiero potem mówi, kim Bóg dla niego jest:
Księga Psalmów 3,3-63 Ale ty, PANIE, jesteś moją tarczą, moją chwałą, tym, który podnosi moją głowę. 4 Swym głosem wołałem do PANA i wysłuchał mnie ze swojej świętej góry. Sela. 5 Położyłem się i zasnąłem, i obudziłem się, bo PAN mnie podtrzymał. 6 Nie przestraszę się dziesiątków tysięcy ludzi, którzy zewsząd na mnie nastają. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska3 Ale ty, PANIE, jesteś moją tarczą, moją chwałą, tym, który podnosi moją głowę.
4 Swym głosem wołałem do PANA i wysłuchał mnie ze swojej świętej góry. Sela.
5 Położyłem się i zasnąłem, i obudziłem się, bo PAN mnie podtrzymał.
6 Nie przestraszę się dziesiątków tysięcy ludzi, którzy zewsząd na mnie nastają.
Modlitwa nie musi być też wzniosła. W Pierwszej Księdze Kronik, w środku długich list imion i rodowodów, które większość z nas przelatuje wzrokiem, jest zdanie o Jabesie. Matka dała mu imię, które przypominało ból porodu, a on poprosił Boga o coś bardzo prostego:
1 Księga Kronik 4,1010 I Jabes wzywał Boga Izraela, mówiąc: Obyś mi naprawdę błogosławił i rozszerzył moje granice, oby twoja ręka była ze mną, obyś zachował [mnie] od zła, abym nie był utrapiony. I Bóg spełnił to, o co go prosił. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaI Jabes wzywał Boga Izraela, mówiąc: Obyś mi naprawdę błogosławił i rozszerzył moje granice, oby twoja ręka była ze mną, obyś zachował [mnie] od zła, abym nie był utrapiony. I Bóg spełnił to, o co go prosił.
W odcinku Dzień 255: Egoistyczne modlitwy mówię, że to jest modlitwa trochę „dla siebie”. No i co z tego? Wygląda na to, że Bogu się spodobała, skoro ją spełnił.
Modlitwa własnymi słowami i modlitwy, które znasz
Czy modlitwa własnymi słowami jest „lepsza” od modlitw, które znamy na pamięć? Nie stawiałbym tego w ten sposób, bo kiedy uczniowie poprosili Jezusa, żeby nauczył ich się modlić, dał im bardzo konkretne słowa:
Ewangelia św. Mateusza 6,9-139 Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię. 10 Niech przyjdzie twoje królestwo, niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie. 11 Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba. 12 I przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili. 13 I nie wystawiaj nas na pokusę, ale wybaw nas od złego; twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska9 Wy więc tak się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię.
10 Niech przyjdzie twoje królestwo, niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.
11 Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba.
12 I przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili.
13 I nie wystawiaj nas na pokusę, ale wybaw nas od złego; twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen.
Ta modlitwa pochodzi z Kazania na Górze, które czytamy w Ewangelii św. Mateusza. W odcinku Dzień 276: Co oznacza być uczniem Jezusa opowiadam o tym, jak wyglądało uczniostwo w czasach Jezusa: rabin wybierał sobie uczniów, w których wierzył, że mogą stać się tacy jak on. W tym samym kazaniu Jezus mówi też: „módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło” Ewangelia św. Mateusza 5,4444 Lecz ja wam mówię: Miłujcie waszych nieprzyjaciół, błogosławcie tym, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą i módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło i prześladują was; Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Czyli Jezus daje nam i konkretne słowa, i serce, z jakim mamy się modlić, także za tych, którzy utrudniają nam życie.
Słowa, które znasz od dziecka, są dobrą bazą wtedy, kiedy jesteś zmęczony, rozproszony albo po prostu nie masz siły wymyślać własnych. Możesz mówić je powoli, zatrzymać się przy jednym zdaniu i dodać od siebie dwa zdania o tym, co dzisiaj naprawdę dzieje się u ciebie. Własne słowa nie zastępują więc „Ojcze nasz”, różańca czy Mszy, tylko do nich dochodzą. Znane modlitwy dają ramy, a rozmowa własnymi słowami wnosi do tych ram twoje konkretne sprawy.
Co robić, gdy brakuje słów
Są takie dni, kiedy nie pomaga żadna formułka ani żaden własny pomysł. Wtedy sięgnij po psalm i potraktuj go jak gotowy list, który wystarczy przeczytać na głos. Możesz zacząć od Psalmu 23 albo od Psalmu 91, a całą księgę znajdziesz opisaną w artykule o Księdze Psalmów. Psalm 77 zaczyna się zresztą od słów kogoś, kto już prawie nie umie mówić Księga Psalmów 77,2-42 W dniu mego utrapienia szukałem Pana, moje ręce wyciągałem w nocy nieustannie, moja dusza nie dała się pocieszyć. 3 Gdy wspominałem Boga, byłem strwożony; rozmyślałem, a mój duch był ogarnięty utrapieniem. Sela. 4 Ty zatrzymujesz otwarte powieki mych oczu, jestem [tak] zaniepokojony, że nie potrafię mówić. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, więc jeśli tak się czujesz, to nie jesteś pierwszy.
Kiedy jest naprawdę ciężko, pomaga Księga Lamentacji, napisana po zburzeniu Jerozolimy. W odcinku Dzień 237: Jak się modlić w obliczu największej tragedii mówię coś, co dla mnie jest bardzo uwalniające: Bóg nie ma problemu z naszymi emocjami. Możesz przyjść do Niego ze złością, z żalem, a nawet z pytaniem „dlaczego”, i On się na ciebie nie obrazi. Rozdział pierwszy i drugi kończą się prostym wołaniem: „Spójrz, Panie” Lamentacje 1,2020 Spójrz, PANIE, bo jestem utrapiona, moje wnętrzności drżą, moje serce przewraca się we mnie, gdyż uparcie się buntowałam. Na dworze miecz osieroca, [a] w domu nie ma nic oprócz śmierci. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska i Lamentacje 2,2020 Spójrz, PANIE, i zobacz, komu tak uczyniłeś. Czy kobiety mają jeść swój płód, pieszczone niemowlęta? Czy kapłan i prorok mają być zabici w świątyni Pana? Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Nawet jeśli w tej chwili nie czujesz, że Bóg cię widzi, wolno ci Go o to prosić.
Św. Paweł napisał w Liście do Rzymian, że wtedy, gdy nie wiemy, o co się modlić, sam Duch wstawia się za nami „w niewysłowionych westchnieniach” List do Rzymian 8,2626 Podobnie i Duch dopomaga naszej słabości. Nie wiemy bowiem, o co powinniśmy się modlić, jak trzeba, ale sam Duch wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Jak się modlić, żeby Bóg wysłuchał
„Jak się modlić, żeby Bóg wysłuchał?” Z odcinków wyniosłem taką odpowiedź: liczy się zaufanie, a nie technika. W Pierwszej Księdze Kronik czytamy o wojownikach, którzy w czasie walki wołali do Boga, a On ich wysłuchał, „bo pokładali w nim ufność” 1 Księga Kronik 5,2020 I otrzymali pomoc przeciwko nim. Wydano więc w ich ręce Hagrytów wraz ze wszystkimi, którzy z nimi byli. Podczas walki bowiem wołali do Boga, a [on] ich wysłuchał, bo pokładali w nim ufność. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Zobacz, że treści ich modlitwy w ogóle nie znamy, znamy tylko jej podstawę, i to właśnie ona okazuje się najważniejsza.
Dobrze to widać u króla Hiskiasza. W odcinku Dzień 116: Nie warto iść na kompromis mówię o jego modlitwie, która porusza mnie swoją szczerością. Asyryjczycy otoczyli Jerozolimę, a ich wysłannik drwił z wiary Hiskiasza i wyliczał wszystkie narody, których bogowie nie zdołali ich obronić. Król rozłożył przed Bogiem list z pogróżkami i powiedział w skrócie: to prawda, że te narody zostały pobite, ale Ty jesteś Bogiem 2 Księga Królewska 19,15-1915 I Ezechiasz modlił się przed PANEM, mówiąc: PANIE, Boże Izraela, który zasiadasz pomiędzy cherubinami, ty jedynie jesteś Bogiem wszystkich królestw ziemi. Ty stworzyłeś niebo i ziemię. 16 Nakłoń ucha, PANIE, i wysłuchaj. Otwórz swe oczy, PANIE, i spójrz. Słuchaj słów Sennacheryba, które przesłał, aby znieważać Boga żywego. 17 To prawda, PANIE, że królowie Asyrii spustoszyli narody i ich ziemie; 18 I powrzucali ich bogów do ognia. Nie byli bowiem bogami, ale dziełem rąk ludzkich, drewnem i kamieniem; dlatego ich zniszczyli. 19 Teraz więc, PANIE, nasz Boże, wybaw nas, proszę, z jego ręki, aby wszystkie królestwa ziemi poznały, że jedynie ty, PANIE, jesteś Bogiem. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. W naszym przekładzie król nazywa się Ezechiasz, w podcaście używam imienia Hiskiasz. Ważne jest to, że król nie ukrywa faktów ani nie udaje, że zagrożenia nie ma, tylko stawia te fakty obok Boga.
Podobny rys miał prorok Eliasz. W odcinku Dzień 107: Bezczelna wiara Eliasza pokazuję, że opierał swoje słowa na tym, co znał z Bożego słowa i z Bożego charakteru. To nie jest żadna magia. Po prostu im lepiej znasz Boga i Jego słowo, tym śmielej i spokojniej prosisz, i dlatego czytanie Biblii i modlitwa idą ze sobą w parze.
Co, gdy Bóg milczy
Prędzej czy później przychodzi taki dzień, w którym modlisz się i nic, żadnej odpowiedzi. W Psalmie 77 Asaf woła do Boga w nocy i nie znajduje ukojenia. W odcinku Dzień 192: Dlaczego wydaje się, że Bóg milczy opowiadam, co pomaga w takim czasie.
- Czekaj. Bóg odpowiada na różne sposoby, na przykład przez zdanie z Biblii, które nagle pasuje do twojej sytuacji, albo przez rozmowę z drugim człowiekiem.
- Wracaj do tego, co Bóg już zrobił. Asaf robi dokładnie to, kiedy mówi: „Będę rozmyślał o wszystkich twoich dziełach” Księga Psalmów 77,1212 Będę rozmyślał o wszystkich twoich dziełach i o twoich czynach będę mówił. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Czytaj też historie ludzi, którzy doświadczyli Boga w swoim życiu.
- Szukaj ludzi. Na studiach siedziałem sfrustrowany w pokoju i myślałem, że nikt mnie nie słucha. Wtedy znajomy, który prawie przepraszał, że mówi coś tak prostego, powiedział mi, że Bóg chce mi powiedzieć, że jest przy mnie. Rozpłakałem się, bo to było dokładnie to, czego potrzebowałem.
- Pamiętaj, że cisza nie zawsze oznacza nieobecność. Rodzic nie prowadzi już dorosłego dziecka za rękę. Czasem Bóg milczy, bo wie, że znamy Go już na tyle, żeby samemu podjąć decyzję.
Modlitwa za innych
Do modlitwy należy jeszcze jedna rzecz: nie tylko proszę o swoje, ale też staję przed Bogiem w sprawie innych ludzi. W odcinku Dzień 156: Człowiek, którego szuka Bóg mówię o fragmencie z Księgi Ezechiela, w którym Bóg szuka kogoś, kto „stanie w wyłomie” Księga Ezechiela 22,3030 I szukałem wśród nich męża, który by naprawił mur i stanął w wyłomie przede mną w obronie ziemi, abym jej nie zniszczył. Ale nie znalazłem żadnego. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, czyli kogoś, kto stanie w miejscu, gdzie mur jest przebity, i będzie bronił innych. W Biblii robi tak wiele osób: Abraham targował się z Bogiem o Sodomę Księga Rodzaju 18,2323 I Abraham zbliżył się, i powiedział: Czy wytracisz sprawiedliwego razem z niegodziwym? Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, Mojżesz błagał za ludem Księga Wyjścia 32,1111 I Mojżesz modlił się do PANA, swego Boga, i powiedział: Dlaczego, PANIE, rozpala się twój gniew przeciwko twemu ludowi, który wyprowadziłeś z ziemi Egiptu wielką mocą i potężną ręką? Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a Samuel uznał, że gdyby przestał modlić się za swój lud, byłby to grzech 1 Księga Samuela 12,2323 A jeśli chodzi o mnie, nie daj Boże, bym miał grzeszyć przeciw PANU, przestając się modlić za was. Przeciwnie, będę was uczył dobrej i prostej drogi. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Św. Paweł zachęca do tego wprost w Pierwszym Liście do Tymoteusza: mają to być modlitwy, prośby i dziękczynienia za wszystkich ludzi, także za tych, którzy sprawują władzę 1 List do Tymoteusza 2,1-21 Zachęcam więc przede wszystkim, aby zanoszone były prośby, modlitwy, wstawiennictwa i dziękczynienia za wszystkich ludzi; 2 Za królów i za wszystkich sprawujących władzę, abyśmy mogli prowadzić życie ciche i spokojne, z całą pobożnością i uczciwością. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Jak się modlić: co z tego dla mnie dzisiaj
Jeśli po tym artykule masz zrobić tylko jedną rzecz, zrób tę:
- Wybierz stałą porę i miejsce. Wpisz to do kalendarza, bo inaczej po prostu się nie wydarzy.
- Zacznij od jednego prawdziwego zdania. Na przykład: „Panie, jestem dzisiaj zmęczony i nie wiem, co mówić”. To już jest modlitwa.
- Pożycz słowa. Weź „Ojcze nasz”, psalm albo krótką modlitwę, którą znasz, a potem dodaj kilka zdań od siebie.
- Nie oceniaj dnia po uczuciach. Nie mierz modlitwy tym, czy poczułeś coś wielkiego, bo liczy się wierność i zaufanie.
- Nie modl się sam. Znajdź kogoś z krwi i kości, z kim możesz porozmawiać o wierze. Czasem to właśnie przez drugiego człowieka przychodzi Boża odpowiedź.
Posłuchaj w podcaście
Jeśli chcesz uczyć się modlitwy razem ze mną, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.
Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).







