Blog

Codzienne życie Nowy Testament

Ewangelia na Wigilię: fragment Pisma Świętego do przeczytania

Jacek Obolewicz · · 13 min czytania

Ewangelia św. Łukasza
W tym artykule
  1. Jak przeczytać Ewangelię przy wigilijnym stole
  2. Wersja dłuższa i inne fragmenty do wyboru
  3. O czym jest ten fragment: Boże Narodzenie, którego nikt się nie spodziewał
  4. Pytania do rozmowy przy stole
  5. Co z tego dla mnie dzisiaj
  6. Posłuchaj w podcaście

Ewangelia na Wigilię to zwykle fragment Ewangelii św. Łukasza o narodzeniu Jezusa, czyli Łk 2,1-14. To czytanie na Wigilię zna większość polskich domów, bo ten fragment Pisma Świętego czyta się przy wigilijnym stole, zanim wszyscy zaczną dzielić się opłatkiem. Poniżej masz go w całości, więc możesz przeczytać go prosto z ekranu albo wcześniej wydrukować. Dla wygody podzieliłem go na dwa bloki: w pierwszym jest spis i narodziny w Betlejem, a w drugim pasterze i anioł, który przynosi im wiadomość.

1 A w tych dniach wyszedł dekret cesarza Augusta, aby spisano cały świat.

2 A ten pierwszy spis odbył się, gdy Kwiryniusz był namiestnikiem Syrii.

3 Szli więc wszyscy, aby dać się spisać, każdy do swego miasta.

4 Poszedł też Józef z Galilei, z miasta Nazaret, do Judei, do miasta Dawida, zwanego Betlejem, ponieważ pochodził z domu i z rodu Dawida;

5 Aby dać się spisać z Marią, poślubioną sobie małżonką, która była brzemienna.

6 A gdy tam byli, nadszedł czas porodu.

7 I urodziła swego pierworodnego syna, owinęła go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie.

8 A byli w tej okolicy pasterze przebywający w polu i trzymający straż nocną nad swoim stadem.

9 I oto stanął przy nich anioł Pana, a chwała Pana zewsząd ich oświeciła. I ogarnął ich wielki strach.

10 I powiedział do nich anioł: Nie bójcie się, bo oto zwiastuję wam wielką radość, która będzie [udziałem] całego ludu.

11 Dziś bowiem w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel, którym jest Chrystus Pan.

12 A to [będzie] dla was znakiem: Znajdziecie niemowlę owinięte w pieluszki i leżące w żłobie.

13 I zaraz z aniołem przybyło mnóstwo wojsk niebieskich chwalących Boga i mówiących:

14 Chwała na wysokościach Bogu, a na ziemi pokój, wobec ludzi dobra wola.

Cytuję tu Uwspółcześnioną Biblię Gdańską. W Piśmie Świętym, które macie w domu, albo w Biblii Tysiąclecia słowa będą trochę inne, ale treść jest dokładnie ta sama. Jeśli w waszej rodzinie jest zwyczaj czytania z konkretnego wydania, to po prostu zostańcie przy nim, a ten artykuł potraktujcie jako pomoc w przygotowaniu tej chwili.

Jak przeczytać Ewangelię przy wigilijnym stole

Nie trzeba się do tego jakoś specjalnie przygotowywać, ale jest kilka rzeczy, które naprawdę dobrze się sprawdzają:

  • Kto czyta. Najlepiej ktoś, kto lubi czytać na głos, czyli gospodarz, babcia albo starsze dziecko. Można też podzielić tekst na dwie osoby, tak że jedna bierze wersety od 1 do 7, a druga od 8 do 14. Przeczytaj go raz wcześniej, półgłosem, żeby wiedzieć, w których miejscach warto zwolnić.
  • Kiedy. Po pierwszej gwiazdce, kiedy wszyscy już usiedli, a przed łamaniem się opłatkiem i składaniem życzeń. Ewangelia nadaje wtedy ton całemu wieczorowi, a życzenia brzmią zupełnie inaczej, kiedy przed chwilą usłyszeliśmy, po co to wszystko w ogóle robimy.
  • Bez numerów wersetów. Przeczytaj sam tekst, bez „jeden”, „dwa”, „trzy”, i nie spiesz się. Dla dzieci to często najcichsza chwila całego wieczoru, więc warto dać jej wybrzmieć.
  • Krótka modlitwa. Po czytaniu możecie na chwilę zamilknąć, a potem powiedzieć jedno albo dwa zdania własnymi słowami: podziękować za to, że jesteście razem, i pomyśleć o tych, których w tym roku przy stole zabrakło. Więcej o takiej prostej modlitwie piszę w artykule jak się modlić.
  • Bez wykładu. To nie jest lekcja religii i nikt nie musi niczego tłumaczyć. Wystarczy, że ten tekst po prostu wybrzmi.

Opłatek, pierwsza gwiazdka, puste miejsce przy stole: wszystkie te zwyczaje mają swój ciepły sens i bardzo dobrze współgrają z tym, co przed chwilą przeczytaliście. Zobacz, że w tej historii dla Józefa i Maryi zabrakło miejsca w gospodzie, a my przy wigilijnym stole to jedno miejsce celowo zostawiamy wolne. Opowiadam w odcinku, że w moim rodzinnym domu świąteczne spotkanie zaczynało się właśnie od czytania początku drugiego rozdziału Ewangelii św. Łukasza.

Wersja dłuższa i inne fragmenty do wyboru

Jeśli Łk 2,1-14 znacie już prawie na pamięć albo po prostu macie ochotę na zmianę, to są też inne dobre teksty na ten wieczór. Każdy z nich opowiada tę samą historię trochę z innej strony.

  • Łk 2,1-20. To dalszy ciąg tej samej historii: pasterze mówią sobie „chodźmy aż do Betlejem”, idą tam, znajdują Dziecko i wracają, wielbiąc Boga. Sprawdzi się u tych, którzy lubią wiedzieć, jak się to wszystko skończyło, i mają cierpliwość do trochę dłuższego tekstu.
  • Mt 1,18-25. Tutaj narodziny Jezusa widzimy z perspektywy Józefa, czyli jego wątpliwości, sen, anioła i słowa „Bóg z nami”. To dobry wybór dla rodziny, w której ktoś potrzebuje usłyszeć, że można się bać, a mimo to zaufać. Mateusz opisuje te wydarzenia z innej strony niż Łukasz i dodaje mędrców, o których piszę w artykule o trzech królach.
  • J 1,1-14. Tu wystarczą wybrane wersety, czyli sam początek („Na początku było Słowo”) i werset 14 o Słowie, które stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. To tekst dla dorosłych, którzy lubią coś bardziej zamyślonego niż opowieść o spisie i pasterzach.
  • Iz 9,1-6. To proroctwo o dziecku, które narodziło się nam, i o światłości dla ludu, który chodził w ciemności. W Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej to wersety od 1 do 7, a w części wydań katolickich numeracja jest przesunięta o jeden i ten sam fragment ma oznaczenie Iz 9,1-6. Sprawdzi się u tych, którzy lubią usłyszeć, że ta historia była zapowiadana na długo przed Betlejem.

A jeśli przy stole siedzą małe dzieci, to najlepiej wziąć krótszy kawałek, czyli wersety od 8 do 14 o pasterzach i aniele, albo nawet tylko od 10 do 12. Dzieci najchętniej słuchają tych fragmentów, w których coś się dzieje, a tutaj w nocy nagle pojawia się anioł i całe niebieskie wojsko.

O czym jest ten fragment: Boże Narodzenie, którego nikt się nie spodziewał

Temu tekstowi poświęciłem cały odcinek, dzień 306, i najważniejsza myśl, która z niego płynie, jest taka: Bóg wchodzi w świat dokładnie tam, gdzie nikt by Go nie szukał. Przejdźmy przez tę historię kawałek po kawałku.

Spis. Łukasz zaczyna od dekretu cesarza Augusta i od namiestnika Syrii, czyli od polityki i od podatkowej papierologii. To wcale nie jest nieistotny wstęp, bo pokazuje, że ta historia ma swoją datę i swoje miejsce, a Łukasz pisze jak historyk, który chce, żeby można było to sprawdzić, o czym opowiadam w dniu 305. Józef musi pójść do miasta swoich przodków, żeby dać się spisać. Wielka historia imperium dzieje się gdzieś obok, a Maryja i Józef po prostu idą do spisu, chociaż ona jest w ciąży i lada chwila ma rodzić.

Betlejem. To była mała mieścina, o której nikt nie myślał jak o stolicy świata. Prorok Micheasz pisał kilkaset lat wcześniej, że właśnie stamtąd wyjdzie władca, i specjalnie podkreślał, że to miejscowość mała , a ja opowiadam o tym proroctwie w dniu 172. Dla pierwszych słuchaczy samo Betlejem nie było więc zaskoczeniem, bo wiedzieli, że Mesjasz ma się urodzić właśnie tam. Zaskoczeniem były okoliczności, w jakich to się stało.

Żłób. Wiem, że obraz tej nocy, który mamy w głowie, jest dużo ładniejszy niż sam tekst. W odcinku zwracam uwagę, że ani Łukasz, ani Mateusz nie wspominają o żadnej stajence z sianem i zwierzątkami. Łukasz pisze tylko o żłobie, a to najprawdopodobniej była grota, w której pasterze chowali się na noc razem ze swoimi owcami, czyli miejsce brudne, zadymione od ognisk i na pewno niezbyt przyjemne. Sam żłób też raczej nie był drewnianym korytkiem, tylko wyżłobionym kamiennym naczyniem. Nie chodzi mi o to, żeby komuś psuć żłóbek pod choinką. Chodzi o to, że prawda jest jeszcze mocniejsza niż pocztówka: Zbawiciel rodzi się w miejscu zupełnie zwykłym, a nawet gorszym niż zwykłe, bez pałacu i bez żadnych fanfar.

Pasterze. Pierwszymi, którzy dowiadują się o narodzeniu, nie są żadni dostojnicy, tylko ludzie, którzy w nocy pilnują stada. Opowiadam w odcinku, że niedaleko stamtąd stał pałac króla Heroda, który myślał, że jest panem świata, a prawdziwy Król przychodzi na świat w grocie. I zaraz potem przychodzą do Niego pasterze, a nie oficjalna delegacja, której można by się spodziewać przy narodzinach króla. Z pałacu Heroda zostały dziś ruiny, a z królestwa Jezusa, czyli z ludzi, którzy dalej starają się żyć tak, jak On uczył, zostało całkiem sporo. Łukasz bardzo lubi taki odwrócony porządek i widać to w całej jego Ewangelii. Słychać go też w pieśni Maryi, o której piszę w artykule o Magnificat: Bóg wywyższa pokornych, a głodnych napełnia dobrami.

Maryja. Łukasz zapisuje, że Maryja „zachowywała wszystkie te słowa, rozważając je w swoim sercu” . Mówię w odcinku, że dla niej to musiała być historia, którą bardzo długo układała sobie w głowie, bo wszystko, co się wokół niej działo, było po ludzku zupełnie niezrozumiałe. Jej droga zaczyna się zresztą wcześniej, w pierwszym rozdziale, gdzie anioł zapowiada jej narodziny Syna, i to opisuję w dniu 305.

Zwróć jeszcze uwagę, jakie są pierwsze słowa anioła tej nocy: „Nie bójcie się”. A zaraz potem: „zwiastuję wam wielką radość, która będzie [udziałem] całego ludu” . Całego ludu, czyli nie tylko tych, którzy w święta czują się dobrze i mają wszystko poukładane.

Pytania do rozmowy przy stole

Jeśli po czytaniu macie jeszcze chwilę, możecie zadać jedno albo dwa pytania. Nie trzeba odpowiadać wszystkim po kolei, czasem wystarczy, że jedna osoba coś powie, a reszta posłucha.

  1. Kto z bohaterów tej historii jest ci dzisiaj najbliższy: Józef, Maryja, pasterze, a może ktoś, kto tylko słyszał wieść od innych?
  2. Kogo w naszym otoczeniu świat zwykle pomija, a komu moglibyśmy w tym roku okazać, że o nim pamiętamy?
  3. Co z tego roku chcielibyśmy „zachować w sercu”, tak jak Maryja?

Co z tego dla mnie dzisiaj

Najprostsza myśl z dnia 306 jest taka, że Bóg nie czeka, aż u mnie wszystko będzie posprzątane i poukładane. Pierwsze Boże Narodzenie wypadło w podróży, w tłoku, w miejscu, którego nikt nie umieściłby w folderze reklamowym. Jeśli więc twoja Wigilia nie wygląda jak z pocztówki, bo ktoś jest chory, ktoś się z kimś pokłócił albo przy stole jest ciszej niż dawniej, to ta historia jest właśnie dla ciebie. Bóg zjawił się tam, gdzie było zwyczajnie, a czasem po prostu trudno.

Druga myśl jest taka, że tę wiadomość jako pierwsi usłyszeli ludzie, którzy w oczach świata się nie liczyli, i warto, żeby wigilijny stół też o tym pamiętał. Z odcinka wynika dla mnie konkretne pytanie: kogo w moim otoczeniu świat pomija, a Bóg zauważa, i jak mogę mu to w praktyce okazać? Czasem wystarczy zaproszenie, telefon albo jedno miejsce więcej przy stole.

Posłuchaj w podcaście

Jeśli chcesz przejść ze mną przez całe Pismo Święte, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii. Ewangelia Łukasza zaczyna się tam od dnia 305.

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).