Wszystkie odcinki

Dzień 172 Księga Micheasza 1-7

Mesjasz nie do podrobienia

Prowadzi Jacek Obolewicz · Zobacz w planie czytania

Przeczytaj tekst: Mi 1 Mi 2 Mi 3 Mi 4 Mi 5 Mi 6 Mi 7

Dzień 172 z 365 · Otwórz w Spotify

Ten dzień w minutę

Nie masz teraz czasu na cały odcinek? Najważniejsza myśl w krótkim wideo.

Przeczytaj wstęp do księgi: Księga Micheasza

W skrócie

Dzisiaj Micheasz i jedno z najsłynniejszych proroctw o Mesjaszu: narodziny w małym Betlejem. Opowiadam, ile proroctw o przyszłym Mesjaszu jest w Starym Testamencie i jak Peter Stoner próbował wyliczyć prawdopodobieństwo, że spełnią się w jednej osobie. Na koniec wracam do prostych słów Micheasza o tym, czego Bóg od nas oczekuje.

Najważniejsze myśli

  1. Betlejem było znane z wyprzedzeniem

    Micheasz pisze mniej więcej siedem wieków przed Jezusem, że władca wyjdzie z małego Betlejem, a Mateusz cytuje te słowa w opisie Jego narodzin.

  2. Setki proroctw w jednym życiu

    W Starym Testamencie jest ponad sto proroctw o Mesjaszu, a Jezus wypełnia je wszystkie w taki sposób, że trudno sobie wyobrazić, by ktoś mógł to ukartować.

  3. Inny Mesjasz, niż się spodziewano

    Wielu oczekiwało wodza, który pokona Rzymian, a Jezus był innym Mesjaszem, niż się spodziewano, chociaż idealnie pasował do opisu ze Starego Testamentu.

  4. Prawo, łaska i pokora

    Micheasz 6 odpowiada na pytanie, czego chce Bóg: byśmy stosowali prawo, kochali łaskę i pokornie chodzili z Nim. Wiara zaczyna się od pokory, nawet gdy nie wszystko rozumiemy.

Z odcinka

Dzisiaj są ludzie, którzy są w stanie zweryfikować chrześcijaństwo i chrześcijaństwo tego się nie boi, Bóg tego się nie boi, żeby poddać go pewnej próbie.

I okazuje się, że Jezus swoim życiem, tym jak żył, tym co zrobił, tym co mówił, potwierdził to, że Stary Testament bardzo wyraźnie wskazywał na Niego jako na nadchodzącego Mesjasza.

Chrześcijaństwo jest niesamowicie proste, ale zaczyna ono się od tego, że z wiarą przychodzimy do Boga, który w tak wyjątkowy sposób daje się nam poznać przez Pismo Święte.

Fragmenty, o których mowa w odcinku

  • Na początku księgi Micheasz mówi o Samarii i Jerozolimie, a działa w czasach królów Jotama, Achaza i Hiskiasza.
  • To proroctwo o władcy, który wyjdzie z małego Betlejem Efraty i którego początki sięgają dni pradawnych.
  • Mędrcy pytają o nowo narodzonego króla, a uczeni w Piśmie wskazują Betlejem, powołując się na proroka.
  • Jezus mówi do ludzi znających Pisma: one składają świadectwo o Mnie, a wy nie chcecie przyjść do Mnie, aby mieć życie.
  • Micheasz pyta, z czym przyjść do Boga, i odpowiada, że Bóg oczekuje, żeby człowiek stosował prawo, kochał łaskę i pokornie z Nim chodził.

Kliknij odnośnik, żeby przeczytać fragment.

Gdzie jeszcze w Biblii wraca ten temat

  • Józef i Maria idą do Betlejem i tam rodzi się Jezus, więc spełnia się dokładnie to, co zapowiedział Micheasz.
  • To kolejny fragment, który na kilkaset lat przed wydarzeniami opisuje Mesjasza i Jego cierpienie.
  • Zachariasz zapowiada króla, który przychodzi pokorny i jedzie na osiołku, i właśnie tak Jezus wjeżdża do Jerozolimy.

Do przemyślenia

  • Czy moje zaufanie do Biblii opiera się tylko na tradycji, czy też na tym, że sprawdziłem, co w niej jest?
  • Co dziś znaczy dla mnie pokornie chodzić z Bogiem, zwłaszcza w sprawach, których nie rozumiem?

Powiązane odcinki

Micheasz Mesjasz Betlejem proroctwa wiarygodność Biblii pokora

Fragmenty Biblii w dymkach pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0). W podcaście czytam z innego przekładu. Tutaj korzystamy z UBG, bo jej licencja pozwala swobodnie udostępniać tekst.

Transkrypcja odcinka

Zapis powstał automatycznie i może zawierać drobne błędy. Najważniejsze zdania są wyróżnione, a podkreślone miejsca otwierają fragment Biblii, o którym mowa.

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 172 i czytamy Księgę Micheasza, rozdziały od pierwszego do siódmego. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Micheasz jest kolejnym z proroków, tak zwanych mniejszych, którzy to mieli Boże przesłanie, którym dzielili się z Izraelitami. I w zasadzie same pierwsze wersety Księgi Micheasza robią nam dosyć dobry wstęp odnośnie tego, co takiego będzie się działo.

Mianowicie , Moreszety, w dniach Jotama, Achaza, Hiskiasza, królów Judy, to, co pokazał mu odnośnie do Samarii i Jerozolimy. Słuchajcie wszystkie ludy, zastanów się ziemio wraz z tym, co ją napełnia. Niech wszechmocny Pan będzie świadkiem, Pan ze swojego świętego przybytku. Widzimy, że przesłanie jest skierowane do królestwa, zarówno północnego, jak i południowego. I ważne jest to, żebyśmy też pamiętali, jakkolwiek te daty mogą w niektórych momentach być dla nas dosyć ważne, że Księga Micheasza została napisana gdzieś między 735 a 700 rokiem przed Chrystusem.

Więc znowu mamy tutaj dobre kilkaset lat, zanim na scenę historii wejdzie Jezus z Nazaretu. I to dzisiaj będzie dla nas szczególnie ważne, kiedy będziemy rozmawiać na temat Księgi Micheasza. Bo poza tym, że Micheasz, podobnie jak wielu innych proroków, ma przesłanie związane z nadchodzącym sądem, jak również z nadchodzącą nadzieją, to tak jak też już to wspomniałem, u proroków często jest tak, że mają oni pewne takie swoje szczególne rzeczy, które mówią, którymi się dzielą, które ich w pewien sposób wyróżniają. I jeśli chodzi o samego Micheasza, to jest jeden taki fragment, nad którym chciałbym, żebyśmy dzisiaj się chwilę pochylili. To będzie delikatnie inny odcinek z tytułu właśnie tego, co takiego ten fragment nam mówi.

A mam konkretnie na myśli , gdzie jest napisane: A ty, Betlejem Efrata, zbyt małe, by zaliczać się do znaczniejszych rodów Judy, z ciebie wyjdzie mi ten, który będzie władał w Izraelu, jego początki pradawne sięgają dni pradawnych. Czytając ten fragment i wiedząc o tym, że on był napisany... Pisane dobre kilkaset lat przed narodzeniem Jezusa z Nazaretu, który właśnie pochodził z Nazaretu, w sensie tam mieszkał, stamtąd byli rodzice, tam się później wychował poza epizodem na obczyźnie, to jednak urodził się właśnie w Betlejem. I tutaj to jest bardzo ciekawa rzecz, bo rozmawialiśmy już kilkukrotnie odnośnie różnych proroctw, gdzie ja też, będąc uczciwym, powiedziałem, że wcale niekoniecznie jednoznaczne jest to, że pewne proroctwa były zapisane przed samymi wydarzeniami, bo mogą być takie sytuacje, że na przykład uczniowie niektórych proroków po prostu te proroctwa spisali i teraz tak, z jednej strony ja nie widzę jak najbardziej problemu z tym, że proroctwo mogło być wypowiedziane przed wydarzeniem, ale spisane później. Jednak wiecie, z perspektywy później analizy wiarygodności niektórych proroctw są to może być tak, że wiecie, ktoś powie: no dobra Jacek, ale to było napisane później.

No i rzeczywiście takie sytuacje mamy, gdzie można spokojnie w ten sposób na jakieś proroctwo spojrzeć. Nie ma z tym absolutnie problemu, choć z drugiej strony ja zaznaczam, że wypowiedziane ono mogło być spokojnie wcześniej. Niemniej jednak tutaj mamy bardzo, ale to bardzo ciekawą historię z jednym z najbardziej znanych proroctw w Starym Testamencie odnośnie Mesjasza. I teraz w samym Starym Testamencie mamy dobrze ponad setkę bodajże proroctw na temat Mesjasza i one są dosyć różne, jeśli chodzi o to, co takiego o tym Mesjaszu jest powiedziane, czy są pewne cechy związane z tym Mesjaszem, których później uosobienie znajdujemy w osobie Jezusa, czy to są właśnie jakieś takie bardziej precyzyjne szczegóły związane jak chociażby dzisiaj z miejscem narodzin, czy też chociażby proroctwa związane z późniejszą śmiercią owego Mesjasza. I teraz ważne to wszystko jest dlatego, że kiedy spojrzymy sobie na wszystkie proroctwa Starego Testamentu na temat Mesjasza, to ciężko byłoby nie powiedzieć, że no kurczę, coś tu jest na rzeczy.

I tutaj mam na myśli osoby, które mają wątpliwości odnośnie zasadności wiary, zastanawiają się, czy no dobra, czy warto wierzyć, a może to ktoś wymyślił i tak dalej. No są pewne rzeczy w Starym Testamencie, których zwyczajnie, znaczy tak, wymyśleć to my sobie możemy, ale żeby później ktoś je zrealizował, no to robi się nam niemały problem. Problem. No bo teraz jak można przepowiedzieć, gdzie urodzi się pewna konkretna osoba kilkaset lat wcześniej i później ta osoba dokładnie tam się rodzi? No to to już jest niemała akcja.

I to proroctwo jest bardzo wyraźnie wspomniane w opisie historii narodzenia samego Jezusa, gdzie czytamy następującą historię: Gdy Jezus urodził się w Betlejem w Judei za rządów króla Heroda, do Jerozolimy przybyli mędrcy ze wschodu. Dowiadywali się oni, gdzie jest ten nowo narodzony król Żydów, bo zobaczyliśmy wschód jego gwiazdy i przyszliśmy złożyć mu hołd. Gdy król Herod o tym usłyszał, przeraził się, a z nim cała Jerozolima. Zgromadził zatem wszystkich arcykapłanów oraz znawców prawa i zaczął ich wypytywać, gdzie miał się urodzić Chrystus. W Betlejem judzkim, odpowiedzieli, zgodnie ze słowami proroka: I ty, Betlejem, ziemio judzka, wcale nie jesteś ostatnie wśród książęcych miast Judy, bo z ciebie wyjdzie władca, który będzie pasł mój lud Izraela.

To, że Mesjasz ma się urodzić w Betlejem, nie było absolutnie dla nikogo zaskoczeniem. I teraz możemy się zastanawiać, dlaczego w takim razie wszyscy nie uwierzyli w Jezusa, skoro mamy tyle proroctw na jego temat w Starym Testamencie, które później w Nowym Testamencie się pojawiają. No, powodów jest pewnie kilka. Jednym z nich jest to, że ludzie często wyobrażali sobie trochę innego Mesjasza. Wiecie, oczekiwali pewnego wybawcy militarnego, który po prostu, wiecie, pokona Rzymian w tamtych czasach i zaprowadzi porządek.

No, Jezus był osobą, która była innym Mesjaszem niż ten, którego się spodziewali, niemniej jednak idealnie pasującą w opis, który jesteśmy w stanie wyłuskać ze Starego Testamentu. I tak naprawdę Jezus jest jedyną osobą, która te wszystkie proroctwa zrealizowała. W zasadzie moglibyśmy sobie zadać takie pytanie: co jeszcze takiego Jezus miałby zrobić, żeby jeszcze bardziej uwiarygodnić to, że On jest tym zapowiadanym Mesjaszem? No, nie bardzo jesteśmy w stanie znaleźć takie rzeczy, bo On zrobił w zasadzie wszystko to, co było o Nim powiedziane w Starym Testamencie. I to wszystko prowadzi nas do tego, że ciężko jest powiedzieć, że Stary Testament jest jakąś tam randomową książką. przypadkową, ktoś tam sobie spisał i to w ogóle są jakieś historie, nie wiem, czy warto na tym polegać.

No bo teraz prawdopodobieństwo tego, że Jezus będzie w taki sposób realizował te proroctwa, zostało wyliczone. I teraz mam konkretnie na myśli takiej kalkulacji, które poczynił gość, który nazywa się Peter Stoner. I on jest dosyć gęsto cytowany w przewodniku apologetycznym Josha McDowella, który został u nas wydany przez Oficynę Wydawniczą Vocatio. I Stoner był naukowcem. To był gość, który zajmował się matematyką, astronomią i to był gość, który naprawdę był rzetelnym naukowcem, był bardzo solidnie przygotowany merytorycznie do tego, co właśnie później zrobił w książce, która nazywa się Science Speaks, czytam: Nauka przemawia.

I teraz w tej książce, która była wydana bardzo dawno, to już daty akurat nie zapisałem, ale bardzo dawno, sam Stoner urodził się gdzieś pod koniec XIX wieku i w latach 80. czy w 80. roku XX wieku zmarł, więc gość, jedno to jest to, że dosyć długo żył, drugie to, że urodził się też bardzo dawno, no i jego kariera naukowa, jak możemy się domyślać, też jest dosyć odległą historią, chociaż właśnie nie tak odległą jak te proroctwa, o których tutaj mówimy. I teraz w swojej książce, która jest dosyć ciężka, żeby ją w ogóle dorwać, po polsku jej nie ma, ale tak jak wspomniałem, jest dosyć gęsto cytowana w przewodniku apologetycznym, Stoner omawia kwestie naukowe, które znajdują swoje potwierdzenie w Biblii. I on tutaj odnosi się do różnych fragmentów związanych tak naprawdę z tym, co nauka odkryła później, a co w Biblii było już w pewien sposób przedstawione setki czy tam tysiące lat wcześniej, więc to jest jedna część jego książki. Ale druga część jest związana właśnie z kalkulacjami związanymi z nadchodzącym Mesjaszem, znaczy nadchodzącym z perspektywy Starego Testamentu. No i teraz to, co zrobił Stoner, to wziął osiem takich najbardziej znanych, najbardziej wyraźnych proroctw na temat nadchodzącego Mesjasza i policzył prawdopodobieństwo tego, że coś takiego w ogóle może się Wydarzyć.

I te proroctwa były związane z różnymi księgami Starego Testamentu. Tu mamy zarówno, właśnie na samej górze listy jest zresztą Micheasz, którego dzisiaj już sobie zacytowaliśmy, i to, że Mesjasz urodzi się w Betlejem. Ale mamy tam też księgę Malachiasza, Zachariasza. Zachariasza nawet kilka w sumie jest proroctw, do czego jeszcze dojdziemy. Mamy Izajasza, mamy psalmy, więc jest tutaj jakieś spektrum ksiąg, do których Stoner się odnosi, do których proroctw, które prorocza bierze pod uwagę przy pewnym swoim wyliczeniu.

I teraz, to co on zrobił, to wziął te wszystkie najbardziej znane proroctwa, te osiem takich naprawdę już bardzo wyraźnych, w sposób jak najbardziej matematyczny, taki solidnie naukowo, dokonał analizy tego, jakie jest prawdopodobieństwo tego, że te proroctwa się zrealizują w osobie Jezusa z Nazaretu. To była trzecia część jego książki, do której też wykorzystał on jako taki przewodni fragment to, co Jezus powiedział w Ewangelii Jana, , gdzie padają takie słowa. Jezus odnosi się tutaj bezpośrednio do Żydów, którzy znali Stary Testament, i mówi tak: Zagłębiacie się w Pisma, gdyż wam się wydaje, że macie w nich życie wieczne, a tymczasem one składają wyraźne świadectwo o Mnie. I co ciekawe, tego już Stoner nie użył, ale Jezus tutaj ten fragment kończy mówiąc: A jednak nie chcecie przyjść do Mnie, aby mieć życie. Byli ludzie, którzy mogli to wszystko zbadać.

Dzisiaj są ludzie, którzy są w stanie zweryfikować chrześcijaństwo i chrześcijaństwo tego się nie boi, Bóg tego się nie boi, żeby poddać go pewnej próbie. A jednak jest tak, że zwyczajnie pewne kwestie związane z wiarą wiążą się bardziej z naszą chęcią niż z tym, czy my jesteśmy w stanie coś sprawdzić, czy nie. I teraz, to co zrobił Stoner, to dokonując obliczeń prawdopodobieństwa tego, jaka jest szansa na zrealizowanie tych proroctw, wyszło mu, że z tych ośmiu proroctw, takich najbardziej znanych, żeby one się wypełniły w jednej osobie, szansa jest jak jeden do dziesięciu do potęgi siedemnastej. Potęgi siedemnastej, wiecie, jedynka z siedemnastoma zerami, to jest w ogóle jakaś kosmiczna liczba. W sensie, wiecie, szansa to jest taka, że nie ma szans po prostu, żeby coś takiego się wydarzyło.

Absolutnie, matematycznie, statystycznie nie ma szans. I żeby zobrazować tę liczbę, on użył takiej ilustracji, która jest bardzo ciekawa, bardzo obrazowa, żebyśmy widzieli, jaka jest w ogóle szansa na to, że coś takiego może się wydarzyć, że jedna osoba zrealizuje w swoim życiu te osiem, nie wszystkie, osiem proroctw. Stone mówi tak: Wyobraźcie sobie stan Teksasu. Z naszej perspektywy weźmy sobie dwa razy Polskę. Tam Teksas to będzie coś w granicach nieco więcej niż dwa razy powierzchnia Polski.

I na tym obszarze wyobraźcie sobie warstwę monet, głębokości tak do kolana, i w tych monetach, czyli mamy powierzchnię dwa razy Polska, na której są rozłożone monety, one są rozłożone na wysokość do mniej więcej tam kolana, i bierzecie jedną monetę, którą oznaczacie, i ją gdzieś tam sobie wrzucacie, jakby kumacie skalę tego. Dwa razy Polska, wysokość tej warstwy monet to jest mniej więcej do kolana, i bierzemy jedną taką monetę i ją oznaczamy. I wtedy bierzemy osobę. której zawiązujemy oczy i mówimy jej, że w tych wszystkich monetach, dwa razy powierzchnia Polski, do kolana, ma wylosować tą właśnie jedną oznaczoną monetę. Tak wygląda prawdopodobieństwo tego, że Jezus miałby z sobą zrealizować wszystkie osiem najpopularniejszych starotestamentowych proroctw na swój temat. To w ogóle liczba może nam mówić nic, ale ten obraz mówi nam, wydaje mi się, bardzo dużo.

Nawet gdybyśmy wzięli samą Polskę, nie dwie, weźmy jedną, wciąż, wiecie, cyrk jakby, bierzemy sobie taką powierzchnię z warstwą monet, zresztą jakby ta warstwa nie była taka wysoka, to wciąż, wiecie, pójdź w ciemno i akurat wylosuj tę jedną monetę, to jest absolutnie niemożliwe. I czegoś takiego dokonał Jezus swoim życiem, realizując te proroctwa, które Stary Testament na jego temat wypowiedział. No i w tym wszystkim możemy powiedzieć: no i co z tego? No to z tego jest, że w zasadzie gdybyśmy zaczęli sobie tak analizować uczciwie kwestię wiary, kwestię tego, czy warto na wierze polegać, czy nie, to warto. Warto polegać na Biblii, warto polegać na Bogu, który to wszystko stworzył, bo to, w jaki sposób On realizuje swój plan, jest absolutnie wyjątkowe i nie do ukartowania.

To jest właśnie jedna rzecz, to jest nie do ukartowania. I my możemy oczywiście mówić czasami, że ta historia w Starym Testamencie, a tamta historia w Starym Testamencie taka pokręcona, ja nie rozumiem, czy to naprawdę mogło się wydarzyć. W sensie, powiem tak, nawet gdybyśmy sobie odpuścili niektóre z tych historii i te dyskusje, czy jak, ja nie jestem w stanie sobie tego wyobrazić, to biorąc tylko te proroctwa, dochodzimy do miejsca, w którym możemy powiedzieć jedynie: wow, tu naprawdę coś jest na rzeczy, coś grubego, bo statystycznie niemożliwe jest, żeby jedna osoba zrealizowała taki plan swoim życiem. Bo co więcej, wciąż my mówimy o proroctwach, gdzie, wiecie, są takie proroctwa, które można było w jakiś sposób ukartować. W sensie, wiecie, było proroctwo w Starym Testamencie, on tu weźmie jakiegoś gościa, który to zrobi i w ten sposób pokażemy, że a to się zrealizowało.

Wiecie, jest kilka takich proroctw odnośnie Jezusa, które jakby można było ukartować, ale to, które przeczytałem dzisiaj, to o tym, gdzie Mesjasz ma się urodzić, to jest absolutnie nie do ukartowania. W sensie nie ma w ogóle takiej opcji, żeby coś takiego odstawić, żeby coś takiego jakkolwiek ukartować. To jest jedno z tych proroctw, jest jeszcze kilka innych. które są absolutnie nie do ukartowania. I okazuje się, że Jezus swoim życiem, tym jak żył, tym co zrobił, tym co mówił, potwierdził to, że Stary Testament bardzo wyraźnie wskazywał na Niego jako na nadchodzącego Mesjasza, który ma być ratunkiem dla Izraela i ratunkiem dla całego świata. I co my teraz możemy z tym zrobić?

No, podpowiedź jest pewna u Micheasza, bo kiedy u Micheasza , czytamy następujące słowa: Z czym mam się zbliżyć do Pana, z czym się pokłonić przed Najwyższym Bogiem? Czy mam przyjść i złożyć całopalne ofiary, wziąć na spotkanie jednoroczne cielęta? Czy Panu podobają się tysiące baranów, miriady strumieni oliwy? Czy zamę przestępstwa mam udać pierworodnego, owoc mego łona za grzech mojej duszy? Oznajmiono ci, człowieku, co jest dobre i czego Pan oczekuje od ciebie: tego, byś stosował prawo, kochał łaskę i pokornie chodził z twoim Bogiem.

Chrześcijaństwo jest niesamowicie proste, ale zaczyna ono się od tego, że z wiarą przychodzimy do Boga, który w tak wyjątkowy sposób daje się nam poznać przez Pismo Święte i zwyczajnie przyznajemy się do tego, że: Boże, bez Ciebie nie jestem w stanie żyć życiem, takiego, którego Ty mnie powołałeś, ale dzięki Tobie wiem, że mogę otrzymać nowe serce, nowego ducha i mogę w końcu zacząć żyć zgodnie z tym, co Ty powiedziałeś, gdzie będę stosował prawo, kochał łaskę i pokornie z Tobą chodził. I ta pokora jest tak niesamowicie ważnym elementem naszego chrześcijańskiego życia. Pokora, w której mówimy: Ja mogę czegoś nie rozumieć. To nie jest, że jestem najmądrzejszy na świecie, jakkolwiek bym nie był wykształconym człowiekiem i tak dalej, bo wiem, że nie wiem wszystkiego. I kiedy przychodzę z taką postawą do Boga i mówię: Boże, wiem, że mogę nie mieć wszystkich informacji, mogę nie mieć pełnej perspektywy, ale Ty jesteś tym, który to wszystko stworzył, który to w taki sposób zaaranżował, który przygotował scenę historii dla swojego Syna po to, że kiedy On tam wkroczy, to w zasadzie nie będzie za dużo dyskusji na temat tego, czy to jest On.

Wiem, że Tobie mogę zaufać, wiem, że na Tobie mogę polegać i wiem, że dzięki Tobie mogę mieć życie. Mam nadzieję, że ten odcinek będzie dla nas pomocny do tego, żeby właśnie w sytuacjach czasami zwątpienia, w sytuacjach, w których możemy się zastanawiać, czy to wszystko trzyma się kupy, tak, to się trzyma kupy, to naprawdę trzyma się kupy i moglibyśmy poświęcić... Wiele innych odcinków i ludzie poświęcili masę książek na to, żeby pisać o tym i rozmawiać o tym, jak chrześcijaństwo trzyma się kupy. I my możemy polegać na tym, co jest napisane w Biblii, ale co najważniejsze, możemy polegać na Jezusie, który za nas umarł i z martwych wstał po to, żebyśmy my mogli mieć życie. Gdybyście mieli dodatkowe pytania, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl, tam możemy sobie dalej rozmawiać, dyskutować, możecie do mnie napisać prywatnie, publicznie, jakkolwiek i słyszymy się już jutro w kolejnym odcinku.