Blog

Tematy Nowy Testament

Rodowód Jezusa: Mateusz, Łukasz i cztery kobiety w rodowodzie

Jacek Obolewicz · · 13 min czytania

Otwarta Biblia
W tym artykule
  1. Rodowód Jezusa u Mateusza: od Abrahama do Józefa
  2. Rodowód Jezusa u Łukasza: od Jezusa aż do Adama
  3. Dlaczego rodowody Jezusa u Mateusza i Łukasza się różnią
  4. Kobiety w rodowodzie Jezusa: Tamar, Rachab, Rut i żona Uriasza
  5. Rodowód Jezusa: co z tego dla mnie dzisiaj
  6. Posłuchaj w podcaście

Rodowód Jezusa to lista przodków Jezusa z Nazaretu, którą w Piśmie Świętym znajdziemy w dwóch miejscach: na początku Ewangelii według św. Mateusza, w pierwszym rozdziale, oraz w Ewangelii według św. Łukasza, w rozdziale trzecim. Obie wersje prowadzą przez króla Dawida i obie dochodzą do Józefa, ale poza tym bardzo się różnią. Mateusz idzie od Abrahama w dół, a Łukasz od Jezusa w górę, aż do Adama. Wiele osób przewraca te kartki szybko, bo to długa litania dziwnie brzmiących imion. Ja widzę w niej jedno z najciekawszych miejsc w całej Biblii, więc zobaczmy, co tu jest zapisane i po co.

Rodowód Jezusa u Mateusza: od Abrahama do Józefa

Ewangelia Mateusza otwiera cały Nowy Testament i otwiera go właśnie rodowodem. Zamiast sceny, cudu albo nauki dostajemy ciąg imion, który zaczyna się tak:

1 Księga rodu Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama.

2 Abraham spłodził Izaaka, a Izaak spłodził Jakuba, a Jakub spłodził Judę i jego braci.

3 A Juda spłodził z Tamar Faresa i Zarę, a Fares spłodził Ezroma, a Ezrom spłodził Arama.

4 A Aram spłodził Aminadaba, a Aminadab spłodził Naasona, a Naason spłodził Salmona.

5 A Salmon spłodził z Rachab Booza, a Booz spłodził z Rut Obeda, a Obed spłodził Jessego.

6 A Jesse spłodził króla Dawida, a król Dawid spłodził Salomona z tej, która [była żoną] Uriasza.

W odcinku Dzień 275: Łącznik między Starym a Nowym Testamentem tłumaczę, dlaczego to taki dobry początek. Mateusz był Żydem i pisał do Żydów o bardzo konkretnym Żydzie, więc od razu pokazuje, że ta historia nie wzięła się znikąd. Wymienia dwa imiona, Dawida i Abrahama, bo obaj dostali od Boga obietnice, a Jezus jest ich potomkiem i w Nim te obietnice się wypełniają. Abrahamowi Bóg zapowiedział, że w nim będą błogosławione wszystkie narody ziemi , a Dawidowi, że jego królestwo i tron będą trwały na wieki . Kto zna Księgę Rodzaju i Drugą Księgę Samuela, ten już po pierwszym zdaniu Ewangelii wie, o co chodzi.

Trzy razy po czternaście pokoleń

Mateusz porządkuje listę w trzy części i sam to podsumowuje: od Abrahama do Dawida jest czternaście pokoleń, od Dawida do uprowadzenia do Babilonu kolejne czternaście i od uprowadzenia do Chrystusa jeszcze raz tyle . Ostatni odcinek kończy się zdaniem o Józefie, mężu Marii, z której narodził się Jezus . Zwróć uwagę, że przy wcześniejszych ojcach stoi słowo „spłodził”, a przy Józefie ten wzór się urywa i mówi się o Marii. Chrześcijanie od wieków czytają to jako wskazówkę, że Jezus nie jest zwykłym synem Józefa, o czym Mateusz opowiada zaraz dalej . Trzy czternastki to układ przemyślany, więc nie zdziw się, że w porównaniu z Księgami Królewskimi brakuje w nim niektórych królów.

Rodowód Jezusa u Łukasza: od Jezusa aż do Adama

Łukasz robi to inaczej. Jego rodowód nie stoi na początku Ewangelii, tylko w trzecim rozdziale, zaraz po chrzcie Jezusa w Jordanie, kiedy z nieba rozlega się głos Ojca . Dopiero wtedy Łukasz pisze, że Jezus miał około trzydziestu lat, i wymienia kolejnych przodków, tym razem w stronę przeszłości. Cały fragment liczy szesnaście wersetów, więc cytuję tylko pierwszy z nich, a ostatni opisuję własnymi słowami:

23 A Jezus miał około trzydziestu lat. Był, jak sądzono, synem Józefa, [syna] Helego;

Ostatni werset tej listy mówi o Enosie, Secie, Adamie i wreszcie o Bogu .

Różnica w kierunku nie jest przypadkowa. Mateusz pisze dla czytelnika, który zna obietnice dane Izraelowi, więc zatrzymuje się na Abrahamie i Dawidzie, czyli przy tym, co ten czytelnik chce usłyszeć. Łukasz idzie dalej, aż do Adama i do Boga, i pokazuje w ten sposób, że Jezus ma związek z całą ludzkością. Każda wersja odpowiada więc na inne pytanie: pierwsza na to, czy Jezus jest obiecanym Synem Dawida, a druga na to, co ma wspólnego z każdym z nas. Szerzej o Ewangelii Łukasza opowiadam w odcinku Dzień 306: Boże Narodzenie, którego nikt się nie spodziewał.

Dlaczego rodowody Jezusa u Mateusza i Łukasza się różnią

Kto położy te listy obok siebie, zobaczy, że między Dawidem a Józefem imiona prawie się nie pokrywają. U Mateusza Dawid spłodził Salomona, a u Łukasza linia biegnie przez Natana . Nawet ojciec Józefa ma inne imię: u Mateusza Jakub, u Łukasza Heli. To budzi pytania i nie ma sensu udawać, że ich nie ma.

W tradycji chrześcijańskiej jest kilka starych wyjaśnień i żadne nie jest zapisane w Biblii wprost, więc podaję je tylko jako możliwości. Według jednego Mateusz przedstawia linię Józefa, a Łukasz linię Marii. Według drugiego obaj piszą o Józefie, ale jeden o jego rodzie z urodzenia, a drugi o rodzie prawnym. Jeszcze inne podejście zakłada, że Mateusz podaje listę dziedziców tronu, a Łukasz listę rodzinną. Nie będę tu niczego rozstrzygał na siłę, bo obaj autorzy mówią zgodnie to, co najważniejsze: Jezus pochodzi z rodu Dawida .

Kobiety w rodowodzie Jezusa: Tamar, Rachab, Rut i żona Uriasza

Teraz przechodzę do najciekawszej części. W liście ojców, którzy kogoś spłodzili, nagle pojawiają się kobiety, a w tamtych czasach kobiet w takich spisach zwykle nie wymieniano. Mówię o tym w odcinku Dzień 232: Jak Bóg zaplanował ratunek dla wszystkich. Mateusz mógł wybrać dowolne postacie z historii Izraela, a wybrał cztery, wokół których aż roi się od trudnych spraw.

Tamar: historia, którą trudno poukładać

Pierwsza jest Tamar, o której czytamy w trzydziestym ósmym rozdziale Księgi Rodzaju. Juda, jeden z synów Jakuba, nie dał jej za męża swojego najmłodszego syna, choć powinien. Tamar przebrała się więc i podstępem doprowadziła do tego, że to Juda został ojcem jej dzieci. Kiedy wyszło to na jaw, sam przyznał: „Ona jest sprawiedliwsza ode mnie” . Opowiadam o tym w odcinku Dzień 13: Biblia nie boi się trudnych historii i zwracam uwagę, że nikt tu nie jest bohaterem bez skazy. A jednak właśnie z tej rodziny, przez Faresa, biegnie linia do Mesjasza. Mateusz mógł to pominąć i nikt by się nie zorientował, ale tego nie zrobił.

Rachab: obca z Jerycha

Druga jest Rachab, mieszkanka Jerycha, miasta, które Izraelici mieli zdobyć. Ukryła zwiadowców Jozuego i wyznała wprost, że Pan jest Bogiem „wysoko na niebie i nisko na ziemi” . Dzięki temu została przy życiu razem z domem swojego ojca i, jak czytamy, mieszka w Izraelu aż do dnia, w którym powstała ta księga . W odcinku Dzień 71: Rzeczywistość, której nie widzimy mówię, że jej obecność w genealogii Jezusa to wskazówka dla nas wszystkich: Mesjasz przyszedł także do pogan, a poganami jesteśmy tak naprawdę my, jeśli nie pochodzimy z Izraela.

Rut: poganka, która wybrała nowego Boga

Trzecia jest Rut z Moabu, bohaterka krótkiej księgi, która nosi jej imię. Zostaje przy teściowej Noemi i mówi słowa znane z wielu ślubów: „Twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg będzie moim Bogiem” . Wychodzi potem za Booza, a ich syn Obed jest dziadkiem Dawida . W odcinku 232 podkreślam, że poganka w rodowodzie Mesjasza pokazuje, iż Bóg wcale nie spisał pogan na straty.

„Żona Uriasza”: kobieta, której imienia Mateusz nie podaje

Czwartą kobietę Mateusz wymienia inaczej niż pozostałe, bo nie pisze jej imienia, tylko mówi o „tej, która [była żoną] Uriasza”. To Batszeba, którą Dawid zobaczył z tarasu pałacu . Uriasz, jej mąż, był lojalnym żołnierzem Dawida i król doprowadził do jego śmierci na froncie, żeby ukryć to, co się stało. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 96: Każdy może tragicznie upaść. Mateusz nie pozwala nam zapomnieć, skąd wziął się Salomon, ale Biblia dodaje, że gdy Batszeba urodziła syna, Pan go umiłował . Dawid zaś szczerze wyznał swój grzech, o czym czytamy w Psalmie 51 i opowiadam w odcinku Dzień 188: Jak wstać po największym upadku.

Co to mówi o Bogu

Na jednej liście stoją więc kobieta z trudną historią, obca z Jerycha, cudzoziemka z Moabu i kobieta, której życie rozbił grzech króla. Mateusz niczego tu nie wybiela, a ja słyszę w tym kilka rzeczy naraz. Po pierwsze, Bóg realizuje swój plan pomimo ludzi, którzy zawodzą, i nie czeka, aż wszyscy zrobią się porządni. Po drugie, Mesjasz nie jest tylko dla jednego narodu, bo na liście są ludzie z zewnątrz, a to znaczy, że miejsce jest także dla nas. Po trzecie, Jezus od początku jest kimś, kto siada do stołu z ludźmi o pokręconej historii, o czym Mateusz opowie później sam . A na końcu tej listy stoi Maria, matka Jezusa, o której Mateusz pisze z wielką czcią.

Rodowód Jezusa: co z tego dla mnie dzisiaj

Po pierwsze, twoja historia nie przekreśla ciebie. Opowiadam o tym w odcinku o Tamar: nie ma znaczenia, czy twoje życie wygląda na poukładane, czy na pokręcone, bo Bóg nie ma problemu ze współpracą z ludźmi o trudnej przeszłości i nie skreśla nikogo. Jeśli patrzysz na siebie wyłącznie przez błędy, spróbuj spojrzeć przez pryzmat Boga, który potrafi przebaczyć i zmienić bieg historii.

Po drugie, nie przeskakuj nudnych fragmentów. Rodowód, który wiele osób pomija, kryje w sobie aż cztery historie ze Starego Testamentu. Jeśli chcesz je zrozumieć, przeczytaj Księgę Rodzaju, Księgę Jozuego i Drugą Księgę Samuela, a potem wróć do pierwszego rozdziału Mateusza.

Po trzecie, pamiętaj, że jesteś w tej historii. Łukasz kończy listę na Adamie, czyli na człowieku w ogóle, więc każdy z nas może powiedzieć: to także moja opowieść.

Posłuchaj w podcaście

O samych Ewangeliach przeczytasz w artykułach o Ewangelii św. Mateusza i Ewangelii św. Łukasza, a historie czterech kobiet znajdziesz w Księdze Rodzaju, Księdze Jozuego i Drugiej Księdze Samuela. Jeśli chcesz przejść ze mną przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).