Rodowód Jezusa: Mateusz, Łukasz i cztery kobiety w rodowodzie
W tym artykule
Rodowód Jezusa to lista przodków Jezusa z Nazaretu, którą w Piśmie Świętym znajdziemy w dwóch miejscach: na początku Ewangelii według św. Mateusza, w pierwszym rozdziale, oraz w Ewangelii według św. Łukasza, w rozdziale trzecim. Obie wersje prowadzą przez króla Dawida i obie dochodzą do Józefa, ale poza tym bardzo się różnią. Mateusz idzie od Abrahama w dół, a Łukasz od Jezusa w górę, aż do Adama. Wiele osób przewraca te kartki szybko, bo to długa litania dziwnie brzmiących imion. Ja widzę w niej jedno z najciekawszych miejsc w całej Biblii, więc zobaczmy, co tu jest zapisane i po co.
Rodowód Jezusa u Mateusza: od Abrahama do Józefa
Ewangelia Mateusza otwiera cały Nowy Testament i otwiera go właśnie rodowodem. Zamiast sceny, cudu albo nauki dostajemy ciąg imion, który zaczyna się tak:
Ewangelia św. Mateusza 1,1-61 Księga rodu Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama. 2 Abraham spłodził Izaaka, a Izaak spłodził Jakuba, a Jakub spłodził Judę i jego braci. 3 A Juda spłodził z Tamar Faresa i Zarę, a Fares spłodził Ezroma, a Ezrom spłodził Arama. 4 A Aram spłodził Aminadaba, a Aminadab spłodził Naasona, a Naason spłodził Salmona. 5 A Salmon spłodził z Rachab Booza, a Booz spłodził z Rut Obeda, a Obed spłodził Jessego. 6 A Jesse spłodził króla Dawida, a król Dawid spłodził Salomona z tej, która [była żoną] Uriasza. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska1 Księga rodu Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama.
2 Abraham spłodził Izaaka, a Izaak spłodził Jakuba, a Jakub spłodził Judę i jego braci.
3 A Juda spłodził z Tamar Faresa i Zarę, a Fares spłodził Ezroma, a Ezrom spłodził Arama.
4 A Aram spłodził Aminadaba, a Aminadab spłodził Naasona, a Naason spłodził Salmona.
5 A Salmon spłodził z Rachab Booza, a Booz spłodził z Rut Obeda, a Obed spłodził Jessego.
6 A Jesse spłodził króla Dawida, a król Dawid spłodził Salomona z tej, która [była żoną] Uriasza.
W odcinku Dzień 275: Łącznik między Starym a Nowym Testamentem tłumaczę, dlaczego to taki dobry początek. Mateusz był Żydem i pisał do Żydów o bardzo konkretnym Żydzie, więc od razu pokazuje, że ta historia nie wzięła się znikąd. Wymienia dwa imiona, Dawida i Abrahama, bo obaj dostali od Boga obietnice, a Jezus jest ich potomkiem i w Nim te obietnice się wypełniają. Abrahamowi Bóg zapowiedział, że w nim będą błogosławione wszystkie narody ziemi Księga Rodzaju 12,33 I będę błogosławił tym, którzy tobie będą błogosławić; a tych, którzy przeklinają ciebie, będę przeklinać. W tobie będą błogosławione wszystkie narody ziemi. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a Dawidowi, że jego królestwo i tron będą trwały na wieki 2 Księga Samuela 7,1616 I twój dom, i twoje królestwo będą utwierdzone na wieki przed tobą, a twój tron będzie trwał na wieki. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Kto zna Księgę Rodzaju i Drugą Księgę Samuela, ten już po pierwszym zdaniu Ewangelii wie, o co chodzi.
Trzy razy po czternaście pokoleń
Mateusz porządkuje listę w trzy części i sam to podsumowuje: od Abrahama do Dawida jest czternaście pokoleń, od Dawida do uprowadzenia do Babilonu kolejne czternaście i od uprowadzenia do Chrystusa jeszcze raz tyle Ewangelia św. Mateusza 1,1717 Tak więc wszystkich pokoleń od Abrahama aż do Dawida [jest] czternaście; a od Dawida aż do uprowadzenia do Babilonu – pokoleń czternaście; a od uprowadzenia do Babilonu aż do Chrystusa – pokoleń czternaście. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Ostatni odcinek kończy się zdaniem o Józefie, mężu Marii, z której narodził się Jezus Ewangelia św. Mateusza 1,1616 A Jakub spłodził Józefa, męża Marii, z której narodził się Jezus, zwany Chrystusem. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Zwróć uwagę, że przy wcześniejszych ojcach stoi słowo „spłodził”, a przy Józefie ten wzór się urywa i mówi się o Marii. Chrześcijanie od wieków czytają to jako wskazówkę, że Jezus nie jest zwykłym synem Józefa, o czym Mateusz opowiada zaraz dalej Ewangelia św. Mateusza 1,18-2118 A z narodzeniem Jezusa Chrystusa było tak: Gdy Maria, jego matka, została zaślubiona Józefowi, zanim się zeszli, okazało się, że jest brzemienna z Ducha Świętego. 19 Ale Józef, jej mąż, będąc sprawiedliwym i nie chcąc jej zniesławić, chciał ją potajemnie oddalić. 20 A gdy o tym rozmyślał, oto anioł Pana ukazał mu się we śnie i powiedział: Józefie, synu Dawida, nie bój się przyjąć Marii, twojej żony. To bowiem, co się w niej poczęło, jest z Ducha Świętego. 21 I urodzi syna, któremu nadasz imię Jezus. On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Trzy czternastki to układ przemyślany, więc nie zdziw się, że w porównaniu z Księgami Królewskimi brakuje w nim niektórych królów.
Rodowód Jezusa u Łukasza: od Jezusa aż do Adama
Łukasz robi to inaczej. Jego rodowód nie stoi na początku Ewangelii, tylko w trzecim rozdziale, zaraz po chrzcie Jezusa w Jordanie, kiedy z nieba rozlega się głos Ojca Ewangelia św. Łukasza 3,21-2221 I stało się tak, że kiedy wszyscy ludzie byli ochrzczeni, również Jezus został ochrzczony, a gdy się modlił, otworzyło się niebo; 22 I zstąpił [na niego] Duch Święty w kształcie cielesnym jak gołębica, a z nieba rozległ się głos: Ty jesteś moim umiłowanym Synem, w tobie mam upodobanie. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Dopiero wtedy Łukasz pisze, że Jezus miał około trzydziestu lat, i wymienia kolejnych przodków, tym razem w stronę przeszłości. Cały fragment liczy szesnaście wersetów, więc cytuję tylko pierwszy z nich, a ostatni opisuję własnymi słowami:
Ewangelia św. Łukasza 3,2323 A Jezus miał około trzydziestu lat. Był, jak sądzono, synem Józefa, [syna] Helego; Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska23 A Jezus miał około trzydziestu lat. Był, jak sądzono, synem Józefa, [syna] Helego;
Ostatni werset tej listy mówi o Enosie, Secie, Adamie i wreszcie o Bogu Ewangelia św. Łukasza 3,3838 [Syna] Enosa, [syna] Seta, [syna] Adama, [syna] Boga. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Różnica w kierunku nie jest przypadkowa. Mateusz pisze dla czytelnika, który zna obietnice dane Izraelowi, więc zatrzymuje się na Abrahamie i Dawidzie, czyli przy tym, co ten czytelnik chce usłyszeć. Łukasz idzie dalej, aż do Adama i do Boga, i pokazuje w ten sposób, że Jezus ma związek z całą ludzkością. Każda wersja odpowiada więc na inne pytanie: pierwsza na to, czy Jezus jest obiecanym Synem Dawida, a druga na to, co ma wspólnego z każdym z nas. Szerzej o Ewangelii Łukasza opowiadam w odcinku Dzień 306: Boże Narodzenie, którego nikt się nie spodziewał.
Dlaczego rodowody Jezusa u Mateusza i Łukasza się różnią
Kto położy te listy obok siebie, zobaczy, że między Dawidem a Józefem imiona prawie się nie pokrywają. U Mateusza Dawid spłodził Salomona, a u Łukasza linia biegnie przez Natana Ewangelia św. Łukasza 3,3131 [Syna] Meleasza, [syna] Menny, [syna] Mattata, [syna] Natana, [syna] Dawida; Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Nawet ojciec Józefa ma inne imię: u Mateusza Jakub, u Łukasza Heli. To budzi pytania i nie ma sensu udawać, że ich nie ma.
W tradycji chrześcijańskiej jest kilka starych wyjaśnień i żadne nie jest zapisane w Biblii wprost, więc podaję je tylko jako możliwości. Według jednego Mateusz przedstawia linię Józefa, a Łukasz linię Marii. Według drugiego obaj piszą o Józefie, ale jeden o jego rodzie z urodzenia, a drugi o rodzie prawnym. Jeszcze inne podejście zakłada, że Mateusz podaje listę dziedziców tronu, a Łukasz listę rodzinną. Nie będę tu niczego rozstrzygał na siłę, bo obaj autorzy mówią zgodnie to, co najważniejsze: Jezus pochodzi z rodu Dawida Ewangelia św. Łukasza 1,2727 Do dziewicy zaślubionej mężczyźnie, któremu na imię było Józef, z rodu Dawida; a dziewicy było na imię Maria. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Kobiety w rodowodzie Jezusa: Tamar, Rachab, Rut i żona Uriasza
Teraz przechodzę do najciekawszej części. W liście ojców, którzy kogoś spłodzili, nagle pojawiają się kobiety, a w tamtych czasach kobiet w takich spisach zwykle nie wymieniano. Mówię o tym w odcinku Dzień 232: Jak Bóg zaplanował ratunek dla wszystkich. Mateusz mógł wybrać dowolne postacie z historii Izraela, a wybrał cztery, wokół których aż roi się od trudnych spraw.
Tamar: historia, którą trudno poukładać
Pierwsza jest Tamar, o której czytamy w trzydziestym ósmym rozdziale Księgi Rodzaju. Juda, jeden z synów Jakuba, nie dał jej za męża swojego najmłodszego syna, choć powinien. Tamar przebrała się więc i podstępem doprowadziła do tego, że to Juda został ojcem jej dzieci. Kiedy wyszło to na jaw, sam przyznał: „Ona jest sprawiedliwsza ode mnie” Księga Rodzaju 38,2626 Wtedy Juda rozpoznał [je] i powiedział: Ona jest sprawiedliwsza ode mnie, ponieważ nie dałem jej memu synowi Szeli. I więcej z nią nie obcował. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 13: Biblia nie boi się trudnych historii i zwracam uwagę, że nikt tu nie jest bohaterem bez skazy. A jednak właśnie z tej rodziny, przez Faresa, biegnie linia do Mesjasza. Mateusz mógł to pominąć i nikt by się nie zorientował, ale tego nie zrobił.
Rachab: obca z Jerycha
Druga jest Rachab, mieszkanka Jerycha, miasta, które Izraelici mieli zdobyć. Ukryła zwiadowców Jozuego i wyznała wprost, że Pan jest Bogiem „wysoko na niebie i nisko na ziemi” Księga Jozuego 2,9-119 I powiedziała do tych mężczyzn: Wiem, że PAN dał wam tę ziemię, bo strach przed wami padł na nas i wszyscy obywatele tej ziemi truchleją przed wami. 10 Słyszeliśmy bowiem, jak PAN wysuszył przed wami wody Morza Czerwonego, gdy wychodziliście z Egiptu, i co uczyniliście dwom królom amoryckim, którzy byli po tamtej stronie Jordanu, Sichonowi i Ogowi, których pobiliście. 11 Gdy [o tym] usłyszeliśmy, nasze serca struchlały i nie było już odwagi w nikim z waszego powodu; bo PAN, wasz Bóg, jest Bogiem wysoko na niebie i nisko na ziemi. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Dzięki temu została przy życiu razem z domem swojego ojca i, jak czytamy, mieszka w Izraelu aż do dnia, w którym powstała ta księga Księga Jozuego 6,2525 Jozue zostawił przy życiu nierządnicę Rachab, dom jej ojca i wszystko, co do niej należało; mieszka ona w Izraelu aż do dziś, ponieważ ukryła posłańców, których Jozue wysłał na wybadanie Jerycha. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. W odcinku Dzień 71: Rzeczywistość, której nie widzimy mówię, że jej obecność w genealogii Jezusa to wskazówka dla nas wszystkich: Mesjasz przyszedł także do pogan, a poganami jesteśmy tak naprawdę my, jeśli nie pochodzimy z Izraela.
Rut: poganka, która wybrała nowego Boga
Trzecia jest Rut z Moabu, bohaterka krótkiej księgi, która nosi jej imię. Zostaje przy teściowej Noemi i mówi słowa znane z wielu ślubów: „Twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg będzie moim Bogiem” Księga Rut 1,1616 Rut jednak odpowiedziała: Nie nalegaj na mnie, abym cię opuściła i odeszła od ciebie. Gdziekolwiek bowiem pójdziesz i ja pójdę, a gdziekolwiek zamieszkasz i ja zamieszkam. Twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg będzie moim Bogiem. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Wychodzi potem za Booza, a ich syn Obed jest dziadkiem Dawida Księga Rut 4,1717 I sąsiadki nadały mu imię. Mówiły bowiem: Narodził się syn Noemi. I nadały mu imię Obed. On to jest ojcem Jessego, ojca Dawida. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. W odcinku 232 podkreślam, że poganka w rodowodzie Mesjasza pokazuje, iż Bóg wcale nie spisał pogan na straty.
„Żona Uriasza”: kobieta, której imienia Mateusz nie podaje
Czwartą kobietę Mateusz wymienia inaczej niż pozostałe, bo nie pisze jej imienia, tylko mówi o „tej, która [była żoną] Uriasza”. To Batszeba, którą Dawid zobaczył z tarasu pałacu 2 Księga Samuela 11,33 I Dawid posłał, i zapytał o [tę] kobietę. I powiedziano mu: Czy to nie Batszeba, córka Eliama, żona Uriasza Chetyty? Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Uriasz, jej mąż, był lojalnym żołnierzem Dawida i król doprowadził do jego śmierci na froncie, żeby ukryć to, co się stało. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 96: Każdy może tragicznie upaść. Mateusz nie pozwala nam zapomnieć, skąd wziął się Salomon, ale Biblia dodaje, że gdy Batszeba urodziła syna, Pan go umiłował 2 Księga Samuela 12,2424 I Dawid pocieszał swoją żonę Batszebę. Wszedł do niej i położył się z nią. Potem urodziła syna, a on nadał mu imię Salomon. A PAN go umiłował. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Dawid zaś szczerze wyznał swój grzech, o czym czytamy w Psalmie 51 Księga Psalmów 511 Przewodnikowi chóru. Psalm Dawida, gdy do niego przyszedł prorok Natan po tym, jak on wszedł do Batszeby. Zmiłuj się nade mną, Boże, według twojego miłosierdzia; według twojej wielkiej litości zgładź moje występki. 2 Obmyj mnie zupełnie z mojej nieprawości i oczyść mnie z mego grzechu. 3 Uznaję bowiem moje występki, a mój grzech zawsze jest przede mną. 4 Przeciw tobie, tobie samemu, zgrzeszyłem i zło uczyniłem na twoich oczach, abyś okazał się sprawiedliwy w swoich słowach i czysty w swoim sądzie. (początek rozdziału)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska i opowiadam w odcinku Dzień 188: Jak wstać po największym upadku.
Co to mówi o Bogu
Na jednej liście stoją więc kobieta z trudną historią, obca z Jerycha, cudzoziemka z Moabu i kobieta, której życie rozbił grzech króla. Mateusz niczego tu nie wybiela, a ja słyszę w tym kilka rzeczy naraz. Po pierwsze, Bóg realizuje swój plan pomimo ludzi, którzy zawodzą, i nie czeka, aż wszyscy zrobią się porządni. Po drugie, Mesjasz nie jest tylko dla jednego narodu, bo na liście są ludzie z zewnątrz, a to znaczy, że miejsce jest także dla nas. Po trzecie, Jezus od początku jest kimś, kto siada do stołu z ludźmi o pokręconej historii, o czym Mateusz opowie później sam Ewangelia św. Mateusza 9,10-1110 Gdy Jezus siedział za stołem w [jego] domu, przyszło wielu celników i grzeszników i usiedli z Jezusem oraz jego uczniami. 11 Widząc to, faryzeusze zapytali jego uczniów: Dlaczego wasz nauczyciel je z celnikami i grzesznikami? Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. A na końcu tej listy stoi Maria, matka Jezusa, o której Mateusz pisze z wielką czcią.
Rodowód Jezusa: co z tego dla mnie dzisiaj
Po pierwsze, twoja historia nie przekreśla ciebie. Opowiadam o tym w odcinku o Tamar: nie ma znaczenia, czy twoje życie wygląda na poukładane, czy na pokręcone, bo Bóg nie ma problemu ze współpracą z ludźmi o trudnej przeszłości i nie skreśla nikogo. Jeśli patrzysz na siebie wyłącznie przez błędy, spróbuj spojrzeć przez pryzmat Boga, który potrafi przebaczyć i zmienić bieg historii.
Po drugie, nie przeskakuj nudnych fragmentów. Rodowód, który wiele osób pomija, kryje w sobie aż cztery historie ze Starego Testamentu. Jeśli chcesz je zrozumieć, przeczytaj Księgę Rodzaju, Księgę Jozuego i Drugą Księgę Samuela, a potem wróć do pierwszego rozdziału Mateusza.
Po trzecie, pamiętaj, że jesteś w tej historii. Łukasz kończy listę na Adamie, czyli na człowieku w ogóle, więc każdy z nas może powiedzieć: to także moja opowieść.
Posłuchaj w podcaście
Łącznik między Starym a Nowym TestamentemPoczątek Ewangelii Mateusza i rodowód Jezusa jako wypełnienie obietnic.O samych Ewangeliach przeczytasz w artykułach o Ewangelii św. Mateusza i Ewangelii św. Łukasza, a historie czterech kobiet znajdziesz w Księdze Rodzaju, Księdze Jozuego i Drugiej Księdze Samuela. Jeśli chcesz przejść ze mną przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.
Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).





