Przypowieść o pannach roztropnych: streszczenie i znaczenie

Przypowieść o pannach roztropnych to opowieść Jezusa o dziesięciu pannach, które czekają na pana młodego, przy czym pięć z nich jest przygotowanych, a pięć nie, i wszystko rozstrzyga się dopiero w środku nocy. Mateusz zapisał ją w rozdziale 25 swojej Ewangelii, a cała jej myśl mieści się właściwie w ostatnim zdaniu: czuwajcie, bo nie znacie dnia ani godziny. I od razu chcę powiedzieć jedną rzecz, bo wiem, że wiele osób ma z tym fragmentem złe skojarzenia: to nie jest przypowieść, która ma cię nastraszyć końcem świata. To jest przypowieść o czymś bardzo zwyczajnym, czyli o tym, jak żyć dzisiaj, żeby żaden dzień nie musiał cię zaskoczyć. Omawiam ją w odcinku Jak przygotować się na koniec świata, a tutaj zbieram wszystko w jednym miejscu, razem z pełnym tekstem.

Przypowieść o dziesięciu pannach: streszczenie

Dziesięć panien bierze lampy i wychodzi na spotkanie pana młodego, żeby razem z nim wejść na wesele. Najpewniej chodzi o zwyczaj, który dobrze znali słuchacze Jezusa: pan młody przychodził po swoją wybrankę, często wieczorem, a orszak z lampami odprowadzał ich na ucztę. Pięć panien zabiera oliwę w naczyniach na zapas, a pięć bierze same lampy, jakby zakładały, że to, co mają, na pewno wystarczy. Pan młody się spóźnia, więc w końcu wszystkie zasypiają. O północy rozlega się krzyk, że już idzie, i wtedy okazuje się, że lampy pięciu panien gasną. Proszą pozostałe, żeby podzieliły się oliwą, ale słyszą, że mają iść i kupić sobie własną. Kiedy wracają, drzwi na wesele są już zamknięte, a pan młody mówi, że ich nie zna. Jezus kończy tę historię jednym poleceniem: czuwajcie.

Panny mądre i głupie, czyli roztropne i nierozsądne: tekst przypowieści

Najpierw drobna uwaga o słowach, żeby nie było zamieszania. Cytuję Uwspółcześnioną Biblię Gdańską, w której mowa o dziewicach i oblubieńcu oraz o pannach „mądrych” i „głupich”, natomiast w wydaniach katolickich usłyszysz raczej o pannach „roztropnych” i „nierozsądnych”. To jest dokładnie ten sam fragment: Mt 25,1-13. Przeczytajmy go w trzech kawałkach i przy każdym zatrzymajmy się na chwilę.

1 Wtedy królestwo niebieskie będzie podobne do dziesięciu dziewic, które wzięły swoje lampy i wyszły na spotkanie oblubieńca.

2 Pięć z nich było mądrych, a pięć głupich.

3 Te głupie, wziąwszy swoje lampy, nie wzięły ze sobą oliwy.

4 Lecz mądre wraz z lampami zabrały oliwę w naczyniach.

5 A gdy oblubieniec zwlekał [z przyjściem], wszystkie zmorzył sen i zasnęły.

Zwróć tu uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, wszystkie dziesięć ma lampy i wszystkie idą na to samo spotkanie, więc patrząc z zewnątrz, nie dałoby się ich od siebie odróżnić. Różnica jest w tym, czego nie widać, czyli w tym, co mają w naczyniach. Po drugie, zasypiają wszystkie, także te mądre. Czyli przygotowanie nie polega na tym, że nigdy nie przysypiasz i nigdy nie jesteś zmęczony, tylko na tym, z czym idziesz w drogę.

6 O północy zaś rozległ się krzyk: Oblubieniec idzie, wyjdźcie mu na spotkanie!

7 Wtedy wstały wszystkie te dziewice i przygotowały swoje lampy.

8 A głupie powiedziały do mądrych: Dajcie nam ze swej oliwy, bo nasze lampy gasną.

9 I odpowiedziały mądre: [Nie damy], bo mogłoby i nam, i wam nie wystarczyć. Idźcie raczej do sprzedawców i kupcie sobie.

10 A gdy odeszły kupić, nadszedł oblubieniec. Te, które były gotowe, weszły z nim na wesele i zamknięto drzwi.

I wiem, że ta odpowiedź „nie damy” może ci się wydawać twarda, a nawet trochę samolubna, bo przecież wypadałoby się podzielić. Tylko że w tej przypowieści nie o skąpstwo chodzi. Jezus pokazuje coś, co dotyczy każdego z nas: tego, co jest moje, czyli mojej własnej relacji z Bogiem, nie da się przelać komuś innemu w ostatniej chwili.

11 Potem przyszły też pozostałe dziewice i powiedziały: Panie, Panie, otwórz nam!

12 Lecz on odpowiedział: Zaprawdę powiadam wam, nie znam was.

13 Czuwajcie więc, bo nie znacie dnia ani godziny, o której Syn Człowieczy przyjdzie.

Kto jest kim w przypowieści o pannach roztropnych

• Oblubieniec to Jezus, który ma przyjść. Nie trzeba tego zgadywać, bo sam tekst to podpowiada: werset 13 mówi wprost o przyjściu Syna Człowieczego.
• Panny to ci, którzy już poszli za Jezusem. W odcinku zwracam uwagę, że Jezus mówi to do swoich uczniów, a nie do ludzi z zewnątrz, czyli nawet ktoś, kto jest blisko Niego, może się wpakować w kłopoty.
• Oliwa to rzecz, której nie widać z daleka, a bez której lampa po prostu nie świeci. W odcinku mówię, że można to czytać tak: oliwa jest obrazem obecności Ducha Świętego w życiu, czyli osobistej, żywej relacji z Bogiem. Nie rozstrzygam, czy to jedyne możliwe odczytanie, ale dobrze pasuje do wersetów 8 i 9, bo takiej relacji nie da się ani odsprzedać, ani pożyczyć i każdy musi o nią zadbać sam.
• Wesele to święto z Gospodarzem. Ten obraz wraca w ostatniej księdze Biblii: „Błogosławieni, którzy są wezwani na ucztę weselną Baranka” Ap 19,9. W odcinku Spotkanie przy stole mówię o Jezusie jako o gospodarzu, który zaprasza nas do stołu po to, żebyśmy mogli odpocząć i świętować. Podobny obraz stołu znajdziesz w Psalmie 23.

Panny roztropne: interpretacja, czyli o co prosi Jezus

Przypowieść o pannach nie wisi w powietrzu i warto zobaczyć, co jest wokół niej. Mateusz zapisał ją w jednym ciągu z całą mową Jezusa o Jego powrocie. Chwilę wcześniej Jezus mówi: „Czuwajcie więc, ponieważ nie wiecie, o której godzinie wasz Pan przyjdzie” Mt 24,42, a jeszcze wcześniej: „o tym dniu i godzinie nikt nie wie” Mt 24,36. Zaraz potem opowiada o słudze wiernym i roztropnym, którego pan po powrocie zastanie przy powierzonym mu zadaniu Mt 24,45-47. Czyli panny, sługa i gospodarz to są po prostu różne obrazy jednej i tej samej myśli.

W odcinku mówię otwarcie, że nie chcę tu rozstrzygać sporów o czasy ostateczne, bo ludzie czytają te rozdziały bardzo różnie i można mieć w tej sprawie różne zdania. Jest jednak jedna rzecz, która łączy wszystkie te spojrzenia, i jest nią życie w ciągłej gotowości. Skoro nie wiemy, kiedy to nastąpi, to przygotowanie nie może polegać na wyliczaniu dat. Ma polegać na tym, że dziś, w zupełnie zwykły dzień, stan mojego serca jest taki, że gdyby Jezus przyszedł, byłbym na Niego gotowy.

No dobrze, ale co to znaczy w praktyce? Według mnie najprościej jest powiedzieć tak: robić to, do czego Bóg mnie powołał. Zobacz, że sługa z poprzedniego rozdziału jest szczęśliwy nie dlatego, że przez cały dzień wypatrywał nieba, tylko dlatego, że pan zastał go przy robocie, którą mu powierzył. Jeśli wiernie robię to, co mam robić, to mogę być spokojny o to, ile dni jeszcze przede mną.

Bardzo podobnie rozumiał to św. Paweł. Tesaloniczanie, czyli wspólnota w greckim mieście Tesalonika, żyli w przekonaniu, że Jezus może wrócić lada dzień, a Paweł przypomina im: „Nie śpijmy więc jak inni, ale czuwajmy i bądźmy trzeźwi” 1 Tes 5,1-6. Radzi im też, żeby żyli spokojnie, pilnowali swoich spraw i pracowali własnymi rękami 1 Tes 4,11-12. Opowiadam o tym w odcinkach Zawsze można żyć lepiej i Kiedy Jezus wróci. Paweł nie robi z powrotu Jezusa sensacji, tylko mówi mniej więcej tak: nie dajcie się zwieść plotkom, trwajcie przy tym, co przyjęliście, i zajmijcie się swoją codziennością.

Czego ta przypowieść nie mówi

Nie jest o strachu przed końcem świata. W odcinku o Apokalipsie przypominam, że ostatnia księga Biblii ma coś przed nami odsłonić, a nie nas straszyć, i że jej finałem jest nowy początek dla ludzkości. Więcej na ten temat usłyszysz w Dniu 360. Przy innej przypowieści z tego samego rozdziału przywołuję słowa Jana: „W miłości nie ma lęku, ale doskonała miłość usuwa lęk” 1 J 4,18. Gotowość, o której mówi Jezus, nie ma w tobie rodzić paniki, tylko spokój.

Nie jest o tym, że mądre panny są lepsze, a głupie złe. Wszystkie dziesięć są tak samo zaproszone, wszystkie wychodzą z lampami i wszystkie w końcu zasypiają, więc nie ma tu podziału na świętych i grzeszników. Rozstrzyga tylko to, co każda z nich zabrała ze sobą na drogę.

Nie jest o wyliczaniu dat. Jezus mówi wprost, że nie znamy dnia ani godziny, więc każda teoria o dokładnym terminie końca świata po prostu mija się z tym zdaniem.

Nie jest o odhaczaniu praktyk. Nie chodzi o to, żeby przestać chodzić na Mszę czy obchodzić święta. W odcinku zwracam uwagę na coś innego, czyli na to, że samo odhaczanie takich rzeczy nie załatwia sprawy, jeśli jednocześnie omijam to, do czego Bóg mnie naprawdę powołał. Nie czytam też zamkniętych drzwi przede wszystkim jako opowieści o wiecznym potępieniu. Widzę w nich raczej poważne ostrzeżenie dla uczniów, którzy odpuszczają swoje powołanie i zaczynają żyć po swojemu.

Przypowieść o pannach i przypowieść o talentach

Zaraz po pannach Mateusz zapisał przypowieść o talentach: „Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, a trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności” Mt 25,14-15. Te dwie opowieści tworzą parę i warto je czytać razem. Panny pytają: kim jestem na co dzień i czy mam w sobie to, czego nikt za mnie nie zdobędzie? Talenty pytają z kolei: co robię z tym, co dostałem? W odcinku Źródło owocnego życia mówię, że trzeci sługa nic nie zrobił ze swoim talentem, bo się bał, i że Bóg zaprasza nas do życia z miłości, a nie ze strachu przed karą. Więcej o tej opowieści przeczytasz w artykule Przypowieść o talentach, a obie znajdziesz w Ewangelii św. Mateusza.

Co z tego dla mnie dzisiaj: gotowość na co dzień

W odcinku zadaję takie pytanie: gdyby dzisiaj był mój ostatni dzień, czy zastałby mnie przy tym, do czego powołał mnie Bóg? Nie zadaję go po to, żeby się bać, tylko po to, żeby sprawdzić, w którą stronę idzie moje życie. Nie chodzi też o to, żeby żyć wyłącznie dniem dzisiejszym i mieć gdzieś przyszłość. Zaznaczam wyraźnie, że dbanie o rodzinę, pracę i przyszłość jest jak najbardziej w porządku. Zmienia się tylko jedno: stan serca ma być każdego dnia taki, żebym nie musiał niczego nadrabiać w ostatniej chwili.

Oto kilka konkretów z odcinków, od których możesz zacząć:

• Zadbaj o własną oliwę. Nikt nie przeżyje twojej relacji z Bogiem za ciebie, tak jak mądre panny nie mogły oddać swojej oliwy. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, zajrzyj do artykułu Jak się modlić.
• Zacznij dzień od pytania. W odcinku Czyj plan realizuję w swoim życiu proponuję, żeby rano zapytać: Boże, co Ty chcesz, żebym dzisiaj zrobił? To bardzo bliskie temu, o co Jezus prosi uczniów w Getsemani, kiedy mówi im, żeby czuwali i się modlili Mt 26,40-41.
• Szukaj powołania małymi krokami. Jeśli nie wiesz, jakie jest twoje powołanie, pomódl się o to i próbuj różnych rzeczy, w których możesz komuś pomóc. To nie musi być grom z nieba, bo często powołanie odkrywa się właśnie tam, gdzie rano chce ci się wstawać.
• Bądź wierny w małych sprawach. W odcinku o talentach zwracam uwagę, że droga do czegoś wyjątkowego bardzo często prowadzi przez rzeczy niepozorne, których po prostu nie chce nam się robić.

Jeśli wiadomości ze świata co jakiś czas wzbudzają w tobie niepokój, to ta przypowieść jest dla ciebie naprawdę dobrą wiadomością. Nie musisz zgadywać, kiedy to wszystko nastąpi. Wystarczy, że dziś robisz to, do czego zostałeś stworzony, i że masz oliwę w swoim naczyniu.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 285 · Ewangelia św. Mateusza 24-25Jak przygotować się na koniec świataMt 24 i 25: czuwanie, wierny sługa i dziesięć panien, oliwa jako obraz Ducha Świętego oraz pytanie o własne powołanie.

Dzień 286 · Ewangelia św. Mateusza 26Czyj plan realizujęGetsemani i modlitwa „nie jak ja chcę”, czyli codzienna decyzja, czyją wolę wybieram.

Dzień 314 · Ewangelia św. Łukasza 19-20Źródło owocnego życiaPrzypowieść o talentach, wierność w małych sprawach i życie z miłości, a nie ze strachu.

Dzień 347 · 1 List do Tesaloniczan 1-5Zawsze można żyć lepiejPierwszy List do Tesaloniczan: czekanie na powrót Jezusa i codzienne życie w miłości.

Dzień 348 · 2 List do Tesaloniczan 1-3Kiedy Jezus wróciDrugi List do Tesaloniczan: dlaczego Paweł nie robi z końca świata sensacji.

Dzień 360 · Apokalipsa św. Jana 1-3O co chodzi w ApokalipsieDlaczego ostatnia księga Biblii ma objawiać, a nie straszyć.

Dzień 364 · Apokalipsa św. Jana 16-19Spotkanie przy stoleWesele Baranka i Jezus, który zaprasza do stołu.

Przypowieść o pannach brzmi najlepiej wtedy, kiedy czyta się ją w całej Ewangelii Mateusza, razem z tym, co jest przed nią i po niej. Jeśli chcesz przeczytać całe Pismo Święte po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).