Blog

Stary Testament Księgi Biblii

Księga Joela: o czym jest, streszczenie i wylanie Ducha

Jacek Obolewicz · · 8 min czytania

Dzieje Apostolskie
W tym artykule
  1. Prorok Joel: kim był i kiedy to napisano
  2. Księga Joela: streszczenie
  3. „Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty”
  4. „Wyleję swojego Ducha na wszelkie ciało”
  5. Dzień Pański i jak czytać zapowiedzi
  6. Co z tego dla mnie dzisiaj
  7. Posłuchaj w podcaście

Księga Joela to krótka księga proroka, która zaczyna się od plagi szarańczy, a kończy obietnicą, że Pan zamieszka pośród swojego ludu. Jeśli pytasz, o czym jest księga Joela, to najkrócej: o nieszczęściu, które ma obudzić ludzi, o wezwaniu, żeby wrócić do Boga całym sercem, o obietnicy odnowy i o zapowiedzi, że Bóg wyleje swojego Ducha na „wszelkie ciało”. Właśnie te słowa przywołuje św. Piotr w dniu Pięćdziesiątnicy , dlatego Joela zna wielu ludzi, którzy samej księgi jeszcze nie czytali.

Jedna uwaga o numeracji: Uwspółcześniona Biblia Gdańska ma w tej księdze trzy rozdziały, a część wydań katolickich cztery. Wszystkie odnośniki w tym artykule podaję według UBG.

Prorok Joel: kim był i kiedy to napisano

O samym proroku wiemy tyle, ile mówi pierwszy werset: „Słowo PANA, które doszło do Joela, syna Petuela” . Nie ma tu żadnego króla, a u większości proroków czas działania wyznaczają właśnie panowania królów. W odcinku z dnia 168 mówię, że pomysły na datowanie rozjeżdżają się o kilkaset lat. Moim zdaniem sporo przesłanek wskazuje na czas po powrocie z niewoli babilońskiej: świątynia jest w tej księdze pokazana pozytywnie, bez wątku bałwochwalstwa, a werset o obcych, którzy już nie będą przechodzić przez Jerozolimę Jl 3,17, brzmi tak, jakby wygnanie było już historią.

Księga Joela: streszczenie

  1. Szarańcza i dzień PANA (Jl 1,1 do 2,11). Plaga zjada wszystko: uschła winorośl i drzewo figowe, przepadło żniwo, a w domu PANA zabrakło ofiar . Prorok woła o święty post i zapowiada, że bliski jest dzień PANA .
  2. Wezwanie i obietnica (Jl 2,12-27). Zwrot: „jeszcze i teraz” wróćcie do Boga. Pan lituje się nad swoim ludem i obiecuje wynagrodzić stracone lata.
  3. Duch, sąd i odnowa (Jl 2,28 do 3,21). Zapowiedź wylania Ducha, sąd nad narodami w dolinie wyroku Jl 3,14 i obraz Jerozolimy, która ma być święta, bo PAN mieszka na Syjonie Jl 3,21.

Czy ta szarańcza to dosłowna plaga, czy obraz wojska? W odcinku mówię, że są przesłanki za jednym i drugim. Za wojskiem przemawia choćby to, że Pan sam nazywa ją „moim wielkim wojskiem” .

„Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty”

Dlatego jeszcze [i] teraz, mówi PAN, wróćcie do mnie całym swym sercem, w poście, płaczu i w lamencie. Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty, i nawróćcie się do PANA, waszego Boga, bo on jest łaskawy i miłosierny, nieskory do gniewu i hojny w miłosierdzie i żałuje nieszczęścia.

Rozdarcie szat było gestem, który widać z daleka. Bóg prosi o coś innego i mówi to wprost. W odcinku zwracam uwagę, że Bogu zależało, żeby nawrócenie nie było pokazówką. Udawać życie z Bogiem wcale nie jest trudno: angażujemy się w aktywności religijne, żyjemy przyzwoicie i z zewnątrz wszystko wygląda dobrze. Tylko że to jeszcze nie jest przemiana serca. Te same słowa katolicy słyszą w Środę Popielcową, na początku Wielkiego Postu.

„Wyleję swojego Ducha na wszelkie ciało”

I stanie się potem, że wyleję swojego Ducha na wszelkie ciało, i będą prorokować wasi synowie i wasze córki, wasi starcy będą mieć sny, a wasi młodzieńcy – widzenia. Nawet na sługi i służebnice wyleję w tych dniach swojego Ducha.

To najsłynniejszy fragment tej księgi. Obejmuje wszystkich: synów i córki, starców i młodych, sługi i służebnice. Nic dziwnego, że w odcinku nazywam go fragmentem najmocniej kojarzonym z Joelem: Piotr przywołał go w wyjątkowym momencie, gdy Duch został dany pierwszym uczniom.

Opowiadam tę scenę z Dziejów Apostolskich: w mieście są Żydzi z wielu narodów, którzy przyszli na święto tygodni, uczniowie nagle mówią innymi językami, a ktoś rzuca, że to pewnie po młodym winie. Wtedy Piotr wstaje i mówi: „Oni bowiem nie są pijani, jak sądzicie” , a potem: „Ale to jest to, co zostało przepowiedziane przez proroka Joela” . Zauważ, że Piotr zaczyna cytat od słów „w ostatecznych dniach” , a u Joela stoi „potem”. Zaraz po cytacie przechodzi do Jezusa, który został ukrzyżowany, zmartwychwstał i jest Panem. Całą scenę Pięćdziesiątnicy, razem z odwagą Piotra, który wcześniej wystraszył się i powiedział, że Jezusa nie zna, omawiam w odcinku z dnia 317. Więcej o samym Duchu przeczytasz w artykule o darach Ducha Świętego, a całą księgę z tą sceną znajdziesz w tekście o Dziejach Apostolskich.

Dzień Pański i jak czytać zapowiedzi

W księdze wraca zapowiedź dnia PANA: „wielki i straszny” . W odcinku z dnia 169 dodaję, że dzień Pana przewija się u proroków bardzo gęsto, więc jest to temat, którego nie chcę traktować lekko.

  • Najpierw ich czasy, potem szerszy obraz. Czytając proroków, pytam, co te słowa mogły znaczyć dla ludzi w tamtym momencie historii. Ale pamiętam też, że Bóg patrzy na dzieje dalej niż kilka lat, które ci ludzie mieli przed sobą.
  • Nie każda mała księga jest taka sama. Takich krótkich ksiąg mamy teraz kilka z rzędu i może się wydawać, że się powtarzają. Moim zdaniem każda ma coś własnego. Wezwanie do powrotu słyszymy też u Ozeasza, ale tu dochodzą szarańcza i obietnica Ducha.

Co z tego dla mnie dzisiaj

Zapytaj o swoje serce. Czy moja wiara to coś, co widać tylko z zewnątrz, czy sięga głębiej? Bogu zależy na przemianie, a nie na samej powierzchni.

Przestań rozpamiętywać stracone lata. To jeden z moich ulubionych wersetów w tej księdze:

W ten sposób wynagrodzę wam lata zjedzone przez szarańczę, larwę, robactwo i gąsienicę, moje wielkie wojsko, które wysyłałem na was.

Często patrzymy wstecz i pytamy: dlaczego tak postąpiłem, po co poszedłem tą drogą. W odcinku mówię, że bez względu na to, jak dziś oceniamy swoje życie, Bóg potrafi odkuć to, co się wydarzyło, żebyśmy mogli żyć z nadzieją w przyszłość. Warunek jest prosty: wzrok skupiony na Nim.

Posłuchaj w podcaście

Wszystkie odcinki z czytaniem tej księgi znajdziesz na liście odcinków. Jeśli chcesz przeczytać ją razem z nami, a potem iść dalej przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii.

Księga Joela: tekst rozdział po rozdziale

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).