Dary Ducha Świętego: 7 darów, charyzmaty i owoce Ducha

Dary Ducha Świętego to wyposażenie, które Bóg daje człowiekowi, żeby mógł żyć i służyć innym nie tylko na miarę własnych możliwości, ale na miarę Bożych. W Biblii mówi się o nich na dwa sposoby. Pierwszy to lista siedmiu darów, którą wielu z nas zna z przygotowania do bierzmowania: mądrość, rozum, rada, męstwo, umiejętność, pobożność i bojaźń Boża. Drugi to dary opisane przez św. Pawła, nazywane często charyzmatami. Jest jeszcze owoc Ducha z Listu do Galatów, który łatwo z darami pomylić. Poukładajmy to po kolei i zobaczmy, co z tego wynika na zwykły dzień.

7 darów Ducha Świętego: skąd wzięła się ta lista

Tradycyjna lista wygląda tak:

1. mądrość,
2. rozum,
3. rada,
4. męstwo,
5. umiejętność,
6. pobożność,
7. bojaźń Boża.

Ta siódemka ma swój konkretny adres w Piśmie Świętym: jedenasty rozdział Księgi Izajasza. W Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej, z której cytuję w tym artykule, ten fragment brzmi tak:

2 I spocznie na nim Duch PANA, duch mądrości i rozumu, duch rady i mocy, duch poznania i bojaźni PANA.

3 I będzie czujny w bojaźni PANA, nie będzie sądził według tego, co oczy widzą, ani karał według tego, co uszy słyszą.

W tym przekładzie nazw jest sześć: mądrość, rozum, rada, moc, poznanie i bojaźń PANA. Bojaźń pada dwa razy, w drugim i w trzecim wersecie. Nie ma słowa „pobożność”, zamiast męstwa jest moc, a zamiast umiejętności poznanie. To nie pomyłka, tylko ciekawostka o przekładach. Tradycyjna siódemka opiera się na starożytnych tłumaczeniach tej księgi na grekę i łacinę. Bojaźń PANA, która u Izajasza wraca dwukrotnie, raz została w nich oddana jako pobożność, a raz jako bojaźń Boża. Stąd siedem. W innych polskich wydaniach przeczytasz w tym miejscu o męstwie i wiedzy. Chodzi o to samo, tylko innymi słowami.

Dary Ducha Świętego w Biblii: najpierw Mesjasz, potem my

Zanim przyłożymy tę listę do siebie, warto zobaczyć, o kim Izajasz pisze. Werset wcześniej czytamy o gałązce, która wyjdzie z pnia Jessego Iz 11,1. Jesse to ojciec króla Dawida 1 Sm 16,1, więc mowa o potomku Dawida, na którym spocznie Duch PANA. To zapowiedź Mesjasza, zapisana jakieś siedemset lat przed Jezusem. Nie bez powodu tę księgę nazywa się czasem Ewangelią według Izajasza.

Do tego fragmentu wracam w odcinku Dzień 223: Mądrość jest osobą, przy Księdze Przysłów. Mądrość okazuje się tam cechą samego Mesjasza, a św. Paweł napisze później o Chrystusie, że w Nim są ukryte wszystkie skarby mądrości i poznania Kol 2,3. Czyli siedem darów to najpierw opis Jezusa. Dopiero potem lista dla nas.

Skąd to „dla nas”? Stąd, że Jezus obiecał uczniom tego samego Ducha. Powiedział im nawet coś zaskakującego: że lepiej dla nich, żeby odszedł, bo wtedy przyjdzie Pocieszyciel J 16,7. Greckie słowo, które tu pada, tłumaczy się też jako Pomocnik albo Opiekun. W odcinku Dzień 303: Czy wierzysz w duchy? mówię o rzeczy, która jest tu dla mnie kluczowa: Duch Święty to nie Boża energia, tylko Osoba. Ktoś, kto chce być blisko nas, tak jak Jezus był blisko swoich uczniów.

Gdzie te dary widać

Izajasz nie podaje definicji poszczególnych darów, więc nie będę ich dopisywał z głowy. Wolę pokazać, gdzie w Biblii je widać.

• Mądrość i rada. Mądrości nie dostaje się na pstryknięcie palcem. Odkrywamy ją całe życie, najczęściej wtedy, gdy trzeba zdecydować, jak się zachować w konkretnej sytuacji. I szukamy jej u Tego, który jest jej źródłem.
• Rozum i umiejętność. Jezus mówi, że Duch Święty przypomni uczniom wszystko, co im powiedział J 14,26, i wprowadzi ich we wszelką prawdę J 16,13. W praktyce bywa to bardzo zwyczajne: chcesz komuś pomóc dobrym słowem i przypomina ci się zdanie z Ewangelii, które akurat pasuje.
• Męstwo. Piotr wystraszył się i powiedział, że Jezusa nie zna. Pięćdziesiąt parę dni później staje przed tłumem w Jerozolimie i mówi odważnie, bez owijania Dz 2,14. Co się zmieniło? Spełniła się zapowiedź Jezusa: „przyjmiecie moc Ducha Świętego” Dz 1,8. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 317: Ostatnie polecenie Jezusa.
• Pobożność i bojaźń Boża. Tu nie chodzi o strach, tylko o szacunek do Boga i o życie, które traktuje Go poważnie. Św. Jan pisze wprost, że w miłości nie ma lęku 1 J 4,18.

Charyzmaty, czyli dary Ducha u św. Pawła

W Nowym Testamencie najwięcej o darach pisze św. Paweł. Słowo „charyzmat” znaczy po prostu dar. Kiedy czytamy, że „różne są dary, lecz ten sam Duch” 1 Kor 12,4, mowa właśnie o charyzmatach. Paweł wymienia je w trzech listach i za każdym razem trochę inaczej:

• 1 List do Koryntian: mowa mądrości, mowa wiedzy, wiara, dar uzdrawiania, czynienie cudów, proroctwo, rozróżnianie duchów, języki i ich tłumaczenie 1 Kor 12,8-10.
• List do Rzymian: prorokowanie, usługiwanie, nauczanie, napominanie, rozdawanie, bycie przełożonym, okazywanie miłosierdzia Rz 12,6-8.
• List do Efezjan: apostołowie, prorocy, ewangeliści, pasterze i nauczyciele Ef 4,11.

Już to, że te listy się różnią, coś mówi: to przykłady, a nie zamknięty spis. Obok rzeczy niezwykłych stoją w nich bardzo zwyczajne, jak usługiwanie, dzielenie się z innymi czy okazywanie miłosierdzia.

Pochodzę z małej miejscowości, byłem ministrantem i lektorem, a cała pobożność, jaką znałem, to niedzielna Msza i święta. O darach Ducha pierwszy raz usłyszałem na studiach od kumpla ze wspólnoty charyzmatycznej. Opowiadał o proroctwach, uzdrowieniach i mówieniu językami, i od razu zaczął się tłumaczyć: stary, to nie jest żadna sekta. A ja wcale się nie przestraszyłem. Pomyślałem: jeżeli tak jest w Biblii i to działa dzisiaj, to powinienem się tą Biblią poważnie zainteresować. Poleciałem potem z tym do księdza w rodzinnej parafii, a on spokojnie: no tak, ja też byłem częścią takiej wspólnoty. Całą historię opowiadam w odcinku Dzień 336: Największa wartość.

Po co są charyzmaty

Paweł odpowiada krótko: każdy dostaje przejaw Ducha dla wspólnego pożytku 1 Kor 12,7. Dar nie jest medalem ani dowodem, że ktoś został duchowym mistrzem świata. Jest narzędziem do służenia. Kościół przypomina ciało: ma wiele części, każda robi co innego i każda jest potrzebna Rz 12,4-5.

Apostołowie, prorocy, ewangeliści, pasterze i nauczyciele to bardzo różna ekipa. Ktoś z zacięciem apostoła, jak sam Paweł, to trochę narwaniec, którego ciągle nosi w nowe miejsca. Pasterz woli zostać i zaopiekować się ludźmi, którzy już są. Nieraz nadają na innych falach. A jednak wszyscy są po to samo: żeby przygotować ciebie i mnie do naszych zadań Ef 4,12, a nie żeby zrobić wszystko za nas.

Miarą darów jest miłość

Wspólnota w Koryncie była bardzo charyzmatyczna i jednocześnie miała sporo bałaganu. Dlatego zaraz po liście darów Paweł zapowiada, że wskaże drogę jeszcze doskonalszą 1 Kor 12,31, i pisze hymn o miłości:

Choćbym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał, stałbym się [jak] miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący.

Znamy ten tekst ze ślubów, ale Paweł napisał go, kiedy tłumaczył, jak używać darów. To samo mówi o proroctwie, wiedzy i wierze 1 Kor 13,2: jeśli nie wynikają z miłości, zostaje hałas. Zaraz potem dodaje: „Dążcie do miłości, starajcie się usilnie o duchowe dary” 1 Kor 14,1. W tej kolejności. Łatwo zapamiętać drugą połowę tego zdania i zgubić pierwszą. W czternastym rozdziale podkreśl sobie każde miejsce, w którym Paweł mówi o budowaniu innych, na przykład 1 Kor 14,12 i 1 Kor 14,26. Sam się zdziwiłem, ile ich jest.

Dary a owoce Ducha Świętego: czym się różnią

Dary i owoce często wrzuca się do jednego worka, a to dwie różne sprawy. O owocu Ducha św. Paweł pisze w Liście do Galatów:

22 Owocem zaś Ducha jest miłość, radość, pokój, cierpliwość, życzliwość, dobroć, wiara;

23 Łagodność, powściągliwość. Przeciwko takim nie ma prawa.

Zwykle mówimy „owoce Ducha Świętego”, w liczbie mnogiej. W tym przekładzie lista ma dziewięć pozycji, w katechizmie dwanaście, bo dawny przekład łaciński jest w tym miejscu dłuższy. Paweł pisze jednak o owocu w liczbie pojedynczej: owocem Ducha jest miłość. Są bibliści, którzy zwracają uwagę, że reszta listy to po prostu sposoby, w jakie miłość się wyraża: radość, pokój, cierpliwość i kolejne. Mówię o tym w odcinku Dzień 342: Rozwiązanie wszystkich problemów.

Czym więc dary różnią się od owocu?

• Dary są różne, owoc jest jeden. Paweł pyta: czy wszyscy są apostołami, czy wszyscy mają dary uzdrawiania 1 Kor 12,29-30? Duch rozdziela je każdemu z osobna, jak chce 1 Kor 12,11. Miłość ma rosnąć u każdego.
• Dar mówi, czym mogę służyć. Owoc pokazuje, jaki jestem, kiedy służę.
• Dar się dostaje, owoc dojrzewa. Rośnie z czasem, w codziennej bliskości z Duchem Świętym.

To owoc jest papierkiem lakmusowym. Są ludzie, którzy chcieliby widzieć w swoim życiu moc, znaki i cuda. Ale najpierw warto zadbać, żeby było w nim widać miłość. Tuż przed owocem Ducha Paweł wymienia zresztą rzeczy z przeciwnego bieguna i obok tych oczywistych stoją tam zawiść, gniew, spory i kłótnie Ga 5,19-21.

Jak rozpoznać dary Ducha Świętego: co z tego dla mnie dzisiaj

Po pierwsze, zacznij od Dawcy, nie od listy. Piotr w dniu Pięćdziesiątnicy obiecuje słuchaczom dar Ducha Świętego Dz 2,38. Pierwszym darem jest więc sam Duch, a On jest kimś, z kim można iść przez zwykły dzień. Warto też pozwolić Bogu zmieniać swoje myślenie, bo wtedy łatwiej rozeznać, czego On chce Rz 12,2.

Po drugie, każdy coś dostał. W przypowieści o talentach pan daje sługom różne sumy, „każdemu według jego zdolności” Mt 25,15. Nie każdy dostaje to samo i nie po równo, ale każdy coś ma. Można się obrażać, że ktoś dostał więcej albo co innego. Lepiej zapytać: co robię z tym, co mam? Trzeci sługa ukrył swój talent w ziemi, bo się bał Mt 25,25. Strach to marny powód, żeby nie robić nic. Pozostałych pan chwali za wierność w niewielu rzeczach Mt 25,21, więc nie gardź drobnymi sprawami. Więcej w odcinku Dzień 314: Źródło owocnego życia.

Po trzecie, pytaj, komu to służy. Prosty test: czy to, co robię, buduje i zachęca innych, czy ma raczej pokazać, jaki jestem wyjątkowy? Dar jest dla drugiego człowieka.

Po czwarte, nie szukaj w pojedynkę. Sam często miałem wrażenie, że skoro jest Duch Święty, to On mi wszystko wyjaśni i nikogo więcej nie potrzebuję. Tymczasem On bardzo celowo działa przez Kościół, przez wspólnotę ludzi wierzących. Często to ktoś inny ma zrozumienie, które dla mnie okaże się błogosławieństwem, a ja mam coś, czego potrzebuje ktoś obok. Dlatego dary najłatwiej rozpoznać wśród ludzi, a nie przed lustrem.

Po piąte, mierz owocem. Lista z Listu do Galatów jest dla mnie duchową checklistą. Pytanie na każdy dzień brzmi: czy ja dzisiaj kocham? I jak mogę to robić lepiej, konkretnie, a nie tylko przez bycie miłym? Sam z siebie tego nie wypracuję, mogę się spinać, a i tak polegnę. Miłości uczę się wtedy, gdy każdego dnia żyję blisko Ducha Świętego.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 121 · Księga Izajasza 9-12Kogo zapowiadał IzajaszJak czytać zapowiedzi Mesjasza u Izajasza.

Dzień 223 · Księga Przysłów 7-9Mądrość jest osobąMądrość jako cecha Mesjasza i jedenasty rozdział Izajasza.

Dzień 303 · Ewangelia św. Jana 16-18Czy wierzysz w Duchy?Kim jest Duch Święty i dlaczego Jezus mówi, że lepiej, żeby odszedł.

Dzień 317 · Dzieje Apostolskie 1-3Ostatnie polecenie JezusaZesłanie Ducha Świętego i odwaga Piotra.

Dzień 331 · List do Rzymian 11-13Droga miłości i służby dla innychList do Rzymian: jedno ciało i różne dary.

Dzień 336 · 1 List do Koryntian 12-14Największa wartośćDary Ducha w Koryncie, hymn o miłości i moje pierwsze zetknięcie z charyzmatami.

Dzień 342 · List do Galatów 4-6Rozwiązanie wszystkich problemówOwoc Ducha, czyli miłość, i dlaczego to coś więcej niż bycie miłym.

Dzień 344 · List do Efezjan 4-6Wzajemne oddanieList do Efezjan: różni ludzie, jedno ciało i jedno zadanie.

Dzień 314 · Ewangelia św. Łukasza 19-20Źródło owocnego życiaPrzypowieść o talentach: każdy coś dostał i liczy się to, co z tym zrobi.

Jeśli chcesz przejść ze mną przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).