Samson w Biblii: kim był, skąd miał siłę i czego uczy jego życie
W tym artykule
Samson to jeden z sędziów Izraela, bohater Księgi Sędziów, a jego historia zajmuje w niej rozdziały od 13 do 16. Był człowiekiem o niezwykłej sile i nazirejczykiem, czyli kimś poświęconym Bogu od urodzenia, kto miał zacząć wybawiać Izrael z rąk Filistynów. Jeśli pytasz, kim był Samson, to odpowiem tak, jak w podcaście: to gość z ogromnym powołaniem i bardzo kiepskim pomysłem na to, jak z niego korzystać. Nazywam go tam zadymiarzem i gagatkiem, a jednocześnie spotykamy go w Liście do Hebrajczyków na liście bohaterów wiary. Obie te rzeczy są prawdą i właśnie dlatego ta postać jest taka ciekawa. Szerszy kontekst całej epoki znajdziesz w artykule o Księdze Sędziów.
Samson w Biblii: streszczenie jego historii
- Zapowiedź narodzin. Izraelici znowu robią to, co złe w oczach Pana, i na czterdzieści lat trafiają pod władzę Filistynów. Wtedy Anioł Pana ukazuje się niepłodnej żonie Manoacha z pokolenia Dana Księga Sędziów 13,2-32 A był pewien mężczyzna z Sorea, z pokolenia Dana, imieniem Manoach, a jego żona była niepłodna i nie rodziła. 3 I Anioł PANA ukazał się tej kobiecie, i powiedział do niej: Oto jesteś niepłodna i nie rodziłaś, ale poczniesz i urodzisz syna. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Nazireat. Dziecko ma być poświęcone Bogu już od łona matki. W Księdze Liczb prawo nazirejczyka mówi o trzech rzeczach: nie pić wina i nie jeść niczego, co pochodzi z winorośli, nie strzyc włosów i nie zbliżać się do zmarłych Księga Liczb 6,3-63 Niech powstrzyma się od wina i mocnego napoju; nie będzie pił octu z wina i octu z mocnego napoju; nie będzie pił żadnego soku z winogron i nie będzie jeść winogron, ani świeżych, ani suszonych. 4 Przez wszystkie dni swego oddzielenia nie będzie jeść niczego, co pochodzi z winorośli, od ziarenka aż do łupiny. 5 Przez wszystkie dni ślubu swego oddzielenia brzytwa nie dotknie jego głowy. Dopóki nie wypełni się czas, na który poświęcił się PANU, będzie święty i zapuści włosy na swojej głowie. 6 Nie zbliży się do umarłego przez cały okres swego oddzielenia dla PANA. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Ten rozdział czytamy w planie w dniu 44.
- Żona, lew i zagadka. Samson wybiera sobie żonę spośród Filistynów Księga Sędziów 14,1-31 Samson poszedł do Timny i zobaczył tam kobietę z córek Filistynów. 2 A gdy wrócił, oznajmił swemu ojcu i swej matce: Widziałem w Timnie kobietę z córek Filistynów. Weźcie mi ją więc za żonę. 3 Jego ojciec i matka powiedzieli mu: Czy nie ma kobiety wśród córek twych braci ani w całym moim ludzie, że chcesz iść i wziąć sobie żonę spośród nieobrzezanych Filistynów? Samson odpowiedział swemu ojcu: Weźcie mi tę, bo spodobała się moim oczom. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a po drodze do niej rozrywa gołymi rękami młodego lwa, a potem wraca po miód z jego padliny i częstuje nim rodziców, nic im nie mówiąc o tym, skąd go ma Księga Sędziów 14,8-98 A kiedy po kilku dniach wrócił, aby ją pojąć [za żonę], zboczył [z drogi], aby obejrzeć padlinę lwa. A oto rój pszczół i miód [były] w padlinie lwa. 9 Wziął go do rąk, szedł drogą i jadł, a gdy przyszedł do swego ojca i [swej] matki, dał im i jedli. Nie powiedział im jednak, że miodu nabrał z padliny lwa. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Na weselu zadaje Filistynom zagadkę o tym miodzie, a kiedy żona wyciąga z niego odpowiedź płaczem i naciskami, a oni ją rozwiązują, Samson zabija w Aszkelonie trzydziestu mężczyzn Księga Sędziów 14,1919 Potem zstąpił na niego Duch PANA i poszedł do Aszkelonu, zabił trzydziestu mężczyzn spośród nich, zdjął z nich łupy i dał [szaty] zamienne tym, którzy rozwiązali zagadkę. I rozpalił się jego gniew, i poszedł do domu swojego ojca. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Spirala zemsty. Z Filistynami zaczyna się wojna na zaczepki i odwety, w której każda strona chce mieć ostatnie słowo. Nawet mężczyźni z Judy wiążą go i wydają wrogom, a on rozrywa więzy i w jednej z potyczek zabija tysiąc ludzi Księga Sędziów 15,13-1513 A oni mu odpowiedzieli: Nie, tylko zwiążemy cię i wydamy w ich ręce, lecz cię nie zabijemy. Związali go więc dwoma nowymi powrozami i sprowadzili go ze skały. 14 Gdy przybył do Lechi, Filistyni z krzykiem wyszli mu na spotkanie. Wtedy Duch PANA zawładnął nim i powrozy, które były na jego ramionach, stały się jak lniane nici spalone ogniem i rozerwały się więzy na jego rękach. 15 Następnie znalazł świeżą oślą szczękę, wyciągnął po nią rękę, wziął ją i zabił nią tysiąc mężczyzn. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Kiedy potem umiera z pragnienia, woła do Pana, a Bóg daje mu wodę Księga Sędziów 15,18-1918 Wtedy odczuł wielkie pragnienie i zawołał do PANA: Ty dałeś przez rękę swego sługi to wielkie wybawienie, a teraz mam umrzeć z pragnienia albo wpaść w ręce nieobrzezanych? 19 A Bóg rozszczepił [wgłębienie] skalne, które było w Lechi, i wyszły z niego wody. Napił się i ożył jego duch, i odzyskał siły. Dlatego nadał temu miejscu nazwę: En-Hakkore, a jest [ono] w Lechi aż do dziś. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Dalila. Samson zakochuje się w Dalili, a książęta Filistynów obiecują jej za wydanie jego tajemnicy po tysiąc sto srebrników od każdego z nich Księga Sędziów 16,4-54 Potem w dolinie Sorek zakochał się w kobiecie, która miała na imię Dalila. 5 I przyszli do niej książęta Filistynów i powiedzieli jej: Oszukaj go i dowiedz się, w czym [tkwi] jego wielka siła i jak moglibyśmy go pokonać, by go związać i gnębić, a każdy z nas da ci tysiąc sto srebrników. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Trzy razy podaje jej fałszywą odpowiedź i trzy razy się wyrywa, ale za czwartym razem, zmęczony jej naciskami, mówi prawdę.
- Utrata siły i ostatnia modlitwa. Ogolony, schwytany i oślepiony Samson musi mleć zboże w więzieniu. Filistyni urządzają święto ku czci swojego boga Dagona i wzywają Samsona, żeby ich zabawiał, i właśnie wtedy pada jego modlitwa i rozgrywa się ostatnia scena.
A oto kluczowy werset z samego początku, czyli zapowiedź, która mówi, po co Samson w ogóle się urodził:
Księga Sędziów 13,55 Bo oto poczniesz i urodzisz syna, a brzytwa nie dotknie jego głowy, bo to dziecko będzie nazirejczykiem dla Boga [już] od łona. I zacznie on wybawiać Izraela z rąk Filistynów. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaBo oto poczniesz i urodzisz syna, a brzytwa nie dotknie jego głowy, bo to dziecko będzie nazirejczykiem dla Boga [już] od łona. I zacznie on wybawiać Izraela z rąk Filistynów.
Skąd Samson miał siłę, czyli co naprawdę znaczą jego włosy
Większość z nas zapamiętała, że siła Samsona siedziała we włosach. To wygodne uproszczenie, ale tekst mówi coś trochę innego. Zobacz, że za każdym razem, gdy Samson dokonuje czegoś nadludzkiego, Biblia pisze, że zawładnął nim Duch Pana, i tak jest zarówno przy lwie Księga Sędziów 14,66 Wtedy Duch PANA zawładnął nim i rozdarł on lwa, jakby rozdarł koźlę, choć nie miał nic w ręku. Jednak swojemu ojcu i [swojej] matce nie powiedział o tym, co uczynił. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, jak i wtedy, gdy pękają na nim powrozy w Lechi Księga Sędziów 15,1414 Gdy przybył do Lechi, Filistyni z krzykiem wyszli mu na spotkanie. Wtedy Duch PANA zawładnął nim i powrozy, które były na jego ramionach, stały się jak lniane nici spalone ogniem i rozerwały się więzy na jego rękach. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Czyli siła pochodzi od Boga, a włosy były tylko widocznym znakiem ślubu, który ten dar obejmował.
W odcinku mówię, że sam Samson doskonale to wiedział. Wierzył, że jego siła pochodzi od Boga, i wykorzystywał ją dokładnie do tego, do czego miała służyć, czyli do walki z Filistynami. I kiedy w końcu odsłania swoją tajemnicę, to opowiada Dalili o ślubie, a nie o jakichś magicznych włosach:
Księga Sędziów 16,1717 Wtedy otworzył przed nią całe swoje serce i powiedział jej: Brzytwa nigdy nie dotknęła mojej głowy, bo jestem nazirejczykiem dla Boga [już] z łona mojej matki. Jeśli zostanę ogolony, odejdzie ode mnie moja siła, osłabnę i będę jak każdy inny człowiek. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaBrzytwa nigdy nie dotknęła mojej głowy, bo jestem nazirejczykiem dla Boga [już] z łona mojej matki. Jeśli zostanę ogolony, odejdzie ode mnie moja siła, osłabnę i będę jak każdy inny człowiek.
Najbardziej przejmujące zdanie tej sceny pada kilka wersetów dalej. Samson budzi się i myśli, że otrząśnie się jak zwykle, ale tekst dodaje: „nie wiedział, że PAN odstąpił od niego” Księga Sędziów 16,2020 I powiedziała: Filistyni nad tobą, Samsonie! A gdy się obudził ze snu, powiedział: Wyjdę jak poprzednio i otrząsnę się. Lecz nie wiedział, że PAN odstąpił od niego. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Nie chodzi więc o fryzjera. Chodzi o to, że Samson zrywał kolejne elementy swojego poświęcenia, jeden po drugim, aż nie zostało już nic, co mógłby jeszcze zerwać.
Jak Samson krok po kroku trwonił powołanie
W odcinkach zwracam uwagę na to, że Samson nie wpadł w przepaść jednym skokiem. To była cała seria małych kroków, z których żaden z osobna nie wyglądał na koniec świata.
- Zabrakło wychowania. Mam wrażenie, że rodzice nie przygotowali go do roli nazirejczyka. Byli obecni i pojawiają się w jego historii, ale nie widać u nich żadnej stanowczości. W odcinku mówię, że stanowczość rodziców buduje zdrową więź z dzieckiem, i zestawiam to z Księgą Przysłów: „Pouczaj dziecko w drodze, którą ma iść” Księga Przysłów 22,66 Pouczaj dziecko w drodze, którą ma iść, a gdy się zestarzeje, nie odstąpi od niej. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Żona wybrana oczami. Rodzice pytają, czy nie ma kogoś wśród swoich, a on odpowiada: „bo spodobała się moim oczom” Księga Sędziów 14,33 Jego ojciec i matka powiedzieli mu: Czy nie ma kobiety wśród córek twych braci ani w całym moim ludzie, że chcesz iść i wziąć sobie żonę spośród nieobrzezanych Filistynów? Samson odpowiedział swemu ojcu: Weźcie mi tę, bo spodobała się moim oczom. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Prawo zabraniało takich małżeństw. Sam tekst dodaje wprawdzie, że Bóg szukał sposobności przeciwko Filistynom Księga Sędziów 14,44 A jego ojciec i matka nie wiedzieli, że to wyszło od PANA, bo on szukał sposobności przeciwko Filistynom. W tym czasie bowiem Filistyni panowali nad Izraelem. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, ale to jeszcze nie robi z decyzji Samsona dobrej decyzji.
- Zlekceważony nazireat. Miał unikać martwych ciał, a zbacza z drogi, żeby obejrzeć padlinę lwa, i jeszcze częstuje rodziców miodem, który z niej wyjął.
- Sekrety przed najbliższymi. Rodzicom nie mówi ani o lwie, ani o miodzie, a potem żona wyciąga z niego odpowiedź na zagadkę, bo naprzykrzała mu się przez siedem dni Księga Sędziów 14,1717 I płakała przed nim przez siedem dni, póki trwało wesele. A siódmego dnia wyjaśnił jej, bo mu się naprzykrzała. A ona powiedziała zagadkę synom swego ludu. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Przygody z Gazy. Odwiedza nierządnicę, a mieszkańcy miasta czyhają na niego przez całą noc w bramie Księga Sędziów 16,1-21 Potem Samson poszedł do Gazy i gdy zobaczył tam nierządnicę, obcował z nią. 2 I powiadomiono mieszkańców Gazy: Przybył tu Samson. Otoczyli go więc i czyhali na niego przez całą noc w bramie miasta. Zachowywali się cicho przez całą noc, mówiąc: Gdy zacznie świtać, zabijemy go. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Ignorowanie ostrzeżeń. Dalila trzy razy sprawdza go przed Filistynami i trzy razy mówi: „Filistyni nad tobą, Samsonie!” Księga Sędziów 16,99 Tymczasem czyhający na niego siedzieli u niej w komorze. Wtedy powiedziała mu: Filistyni nad tobą, Samsonie! Lecz [on] zerwał witki, jakby ktoś zerwał zgrzebną nić, gdy dotknie jej ogień. Nie poznano więc, [w czym tkwiła] jego siła. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. To jest bardzo jasny sygnał, że ktoś na niego poluje, a on mimo to dalej do niej wraca.
W podcaście mówię wprost, że jego życie kręciło się wokół niego samego, a Boga jest w całej tej opowieści zadziwiająco mało. Moim zdaniem Samson mógł wycisnąć ze swojego życia dużo więcej i wcale nie musiał skończyć tak tragicznie. W ostatnim odcinku o Księdze Sędziów dodaję jeszcze jedną rzecz: nie miał wokół siebie ludzi, którzy mogliby mu powiedzieć „stary, przeginasz”, a kiedy rodzice próbowali coś powiedzieć w sprawie pierwszej żony, po prostu machnął na to ręką.
Ostatnia modlitwa Samsona
Ślepy Samson stoi między dwiema kolumnami domu pełnego ludzi, a Filistyni, zebrani na święcie swojego boga, zabawiają się jego kosztem.
Księga Sędziów 16,28-3028 Wówczas Samson wezwał PANA i powiedział: Panie BOŻE, wspomnij na mnie, proszę, i wzmocnij mnie tylko ten jeden raz, Boże, abym mógł się zemścić już na Filistynach za dwoje moich oczu. 29 Ujął więc Samson obie środkowe kolumny, na których stał dom i o które się wsparł, jedną swoją prawą ręką, a drugą swoją lewą ręką. 30 Potem Samson powiedział: Niech umrę z Filistynami. A gdy się o nie mocno oparł, dom upadł na książąt i na cały lud, który w nim był. A martwych, których zabił przy swojej śmierci, było więcej niż tych, których zabił za swego życia. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska28 Wówczas Samson wezwał PANA i powiedział: Panie BOŻE, wspomnij na mnie, proszę, i wzmocnij mnie tylko ten jeden raz, Boże, abym mógł się zemścić już na Filistynach za dwoje moich oczu.
29 Ujął więc Samson obie środkowe kolumny, na których stał dom i o które się wsparł, jedną swoją prawą ręką, a drugą swoją lewą ręką.
30 Potem Samson powiedział: Niech umrę z Filistynami. A gdy się o nie mocno oparł, dom upadł na książąt i na cały lud, który w nim był. A martwych, których zabił przy swojej śmierci, było więcej niż tych, których zabił za swego życia.
Zwróć uwagę na to, o co Samson właściwie prosi. Nie prosi o przebaczenie ani o to, żeby mógł wypełnić Boże powołanie, tylko o siłę, żeby zemścić się „za dwoje moich oczu”. Dlatego nie nazwałbym tego momentu nawróceniem. A mimo to siła wraca, czyli Bóg wysłuchuje modlitwy człowieka, który prosi o wiele za mało i w niezbyt dobrym stylu.
Co ta historia mówi o Bogu
To jest dla mnie najważniejsza część opowieści o Samsonie. Z jednej strony widzimy człowieka, który wielokrotnie zawodzi, a z drugiej Boga, który nie wycofuje się ze swojego słowa. Anioł zapowiedział, że Samson zacznie wybawiać Izraela, i tak się właśnie stało. Opowiadam o tym w odcinku Niespodziewany bohater wiary: Bóg jest wierny swojemu słowu, nawet wtedy, gdy ludzie nawalają. To jednak nie znaczy, że Bóg pochwalał wszystko, co robił Samson, bo konsekwencje swoich wyborów Samson poniósł w pełni.
To wyjaśnia też, dlaczego Samson trafił do Listu do Hebrajczyków. Autor wymienia go obok Gedeona, Baraka, Jeftego i Dawida List do Hebrajczyków 11,3232 I co jeszcze mam powiedzieć? Nie wystarczyłoby mi bowiem czasu, gdybym miał opowiadać o Gedeonie, Baraku, Samsonie, Jeftem, Dawidzie, Samuelu i o prorokach; Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska wśród tych, którzy „przez wiarę pokonali królestwa” i „umocnieni powstawali z niemocy” List do Hebrajczyków 11,33-3433 Którzy przez wiarę pokonali królestwa, czynili sprawiedliwość, dostąpili [spełnienia] obietnic, zamknęli paszcze lwom; 34 Zgasili moc ognia, uniknęli ostrza miecza, umocnieni powstawali z niemocy, stali się dzielni na wojnie, zmusili do ucieczki obce wojska. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Jak tłumaczę w podcaście, to nie jest lista osób, które najlepiej przestrzegały przykazań, tylko lista ludzi, którzy w swoim życiu wykazali się wiarą. Samson wierzył, że Bóg dał mu moc i że będzie wierny swojej obietnicy, ale nie wierzył już w to, że on sam musi dbać o życie blisko Boga. Cały jedenasty rozdział Listu do Hebrajczyków omawiam w dniu 354, a o samym liście przeczytasz w artykule o Liście do Hebrajczyków. Warto też zobaczyć, jak wygląda spotkanie z tym samym wrogiem w innej historii, czyli w opowieści o Dawidzie i Goliacie, bo Dawid jest wymieniony w tym samym wersecie Listu do Hebrajczyków co Samson.
Częste nieporozumienia
- „Samson to wzór bohatera”. Jest bohaterem wiary, ale nie jest wzorem życia, więc nie powinniśmy brać z niego moralnego przykładu. Księga Sędziów opisuje, co się wydarzyło, a nie wystawia oceny za każdy ruch bohatera.
- „Dalila go oszukała”. To prawda tylko w połowie. Dalila pracuje dla książąt Filistynów i faktycznie go wykorzystuje, ale Samson trzy razy widział, że ona sprawdza jego odpowiedzi, i mimo to przy niej zostawał. Kiedy w końcu otworzył przed nią serce, sam zdecydował się zdradzić swój ślub.
- „Siła siedziała we włosach”. Włosy były znakiem poświęcenia, a siła pochodziła od Boga, co dobrze pokazuje werset o tym, że Pan od niego odstąpił.
- „Na koniec się nawrócił”. Tego tekst nie mówi, bo modlitwa w tej scenie jest prośbą o zemstę. Bóg ją mimo to wysłuchał, ale nie zrobił z niej nawrócenia.
Co z tego dla mnie dzisiaj
Powodzenie to nie jest zgoda Boga. Samson wygrywał kolejne starcia, a jednak jego życie szło w złą stronę. Tak jak mówię w podcaście: jeśli w twoim życiu widać Boże błogosławieństwo, to nie znaczy jeszcze, że Bóg pochwala twoje zachowanie. Dlatego sprawdzaj swoje życie według Słowa, a nie według okoliczności.
Potrzebujesz ludzi, którzy ci powiedzą prawdę. Dobrze jest mieć obok siebie kogoś, kto w odpowiednim momencie powie ci „stary, przeginasz”. Św. Paweł pisze o tysiącu wychowawców, ale o niewielu ojcach w wierze 1 List do Koryntian 4,1515 Choćbyście bowiem mieli dziesięć tysięcy wychowawców w Chrystusie, to jednak nie [macie] wielu ojców. Ja bowiem przez ewangelię zrodziłem was w Chrystusie Jezusie. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Szukaj więc ludzi, którzy się o ciebie zatroszczą, a z czasem sam bądź taką osobą dla kogoś innego.
Wiara i wierność to dwie różne rzeczy. Można wierzyć, że Bóg jest potężny, i jednocześnie żyć tak, jakby nie miało to żadnego znaczenia dla codziennych wyborów. Samson zapłacił za to wysoką cenę, choć jego życie mogło być dłuższe i dużo bardziej owocne.
Bóg jest wierny, nawet gdy ty nie jesteś. W podcaście mówię, że Bóg może czekać, aż będziesz chciał do Niego wrócić, i jestem przekonany, że naprawdę czeka. Konsekwencje swoich decyzji i tak ponosimy, ale drzwi do Niego nie są zamknięte.
Posłuchaj w podcaście
Jakich ludzi potrzebujemy, żeby wzrastać w wierzeZapowiedź narodzin, nazireat, lew i miód oraz pytanie, co poszło nie tak w domu Samsona.
Niespodziewany bohater wiaryDalila, ostatnia modlitwa i powód, dla którego Samson trafił do Listu do Hebrajczyków.
Czego można nauczyć się z Księgi SędziówDlaczego Samson potrzebował kogoś, kto powie mu „przeginasz”.
Jedna rzecz niezbędna do życia z BogiemCały jedenasty rozdział Listu do Hebrajczyków i definicja wiary.Jeśli chcesz przeczytać historię Samsona razem ze mną, a potem iść dalej przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.
Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).


