Dawid i Goliat: streszczenie, znaczenie i co z tego dla nas

Dawid i Goliat to historia z 1 Księgi Samuela, z rozdziału 17: pasterz, który przyszedł na front z jedzeniem dla braci, staje do walki z filistyńskim wojownikiem, przed którym drży całe wojsko Izraela, i pokonuje go procą oraz kamieniem. Znamy ją tak dobrze, że weszła do języka jako obraz słabszego, który wygrywa z mocniejszym, ale w tekście chodzi o coś więcej niż o spryt małego. Poniżej znajdziesz streszczenie, krótko o tym, kim był Goliat, kluczowe słowa Dawida prosto z Biblii i to, co z tej historii wynika według odcinków podcastu.

Dawid i Goliat: streszczenie

Filistyni i Izraelici stają naprzeciw siebie w dolinie Ela, jedni na jednej górze, drudzy na drugiej 1 Sm 17,1-3. Z obozu Filistynów wychodzi wojownik z Gat imieniem Goliat i wyzywa Izraelitów: niech wybiorą człowieka, który z nim zawalczy. Kto przegra, jego naród będzie niewolnikiem zwycięzcy 1 Sm 17,8-10. Saul i cały Izrael „zlękli się i bardzo zatrwożyli” 1 Sm 17,11, a Goliat powtarza swoje wyzwanie rano i wieczorem przez czterdzieści dni 1 Sm 17,16.

Wtedy do obozu przychodzi Dawid, najmłodszy z synów Jessego. Ojciec wysłał go z prażonym ziarnem i chlebami dla starszych braci 1 Sm 17,17-20. Dawid słyszy wyzwanie Goliata i pyta, kim jest ten Filistyn, że „rzuca wyzwanie wojskom Boga żywego” 1 Sm 17,26. Starszy brat, Eliab, wpada w gniew i pyta, po co przyszedł i komu zostawił owce 1 Sm 17,28, ale słowa Dawida docierają do Saula. Król mówi mu wprost, że jest chłopcem, a Goliat wojownikiem od młodości 1 Sm 17,33. Dawid odpowiada, że pasąc owce zabił lwa i niedźwiedzia, a Pan, który go z ich łap wyrwał, wyrwie go także z rąk tego Filistyna 1 Sm 17,34-37.

Saul ubiera Dawida w swoją zbroję, ale Dawid nie jest w stanie w niej chodzić i ją zdejmuje 1 Sm 17,38-39. Bierze kij, pięć gładkich kamieni z potoku i procę 1 Sm 17,40. Goliat patrzy na niego z pogardą 1 Sm 17,42-44, po czym pada jedno zdanie Dawida, o którym za chwilę. Kamień z procy trafia Filistyna w czoło i ten upada twarzą na ziemię. Dawid wygrywa, choć nie miał w ręku miecza 1 Sm 17,49-50. Filistyni widzą, że ich bohater nie żyje, i uciekają, a Izraelici ruszają za nimi w pościg 1 Sm 17,51-52.

Kim był Goliat

Według Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej to Filistyn z miasta Gat, wojownik. Filistyni byli w tamtym czasie wrogami Izraela. W odcinku Dzień 88: Jak odkryć w sobie bohaterską odwagę opowiadam, że Saul został namaszczony na króla między innymi po to, żeby wyciągnąć Izraelitów spod panowania Filistynów, którzy bardzo mocno ich uciskali.

Tekst opisuje go liczbami: jest „wysoki na sześć łokci i jedną piędź”, ma spiżowy hełm i łuskowy pancerz, który waży pięć tysięcy syklów miedzi, a grot jego włóczni waży sześćset syklów żelaza 1 Sm 17,4-7. Podaję to tak, jak stoi w UBG, bez przeliczania na metry. Ważniejsze od liczb jest to, kto na nie patrzy. Cały obóz Izraela widzi wielkość Goliata i się boi 1 Sm 17,24. Dawid widzi „nieobrzezanego Filistyna”, który rzuca wyzwanie Bogu żywemu.

Dawid i Filistyni jeszcze się spotkają. Gdy Dawid ucieka przed Saulem, szuka schronienia właśnie u nich, co samo w sobie jest nieźle pokręcone. Opowiadam o tym w odcinku Dzień 93: Co zrobić, kiedy jest cholernie ciężko.

Dawid i Goliat w Biblii: kluczowe słowa

Najważniejsze zdania tej historii wypowiada Dawid tuż przed starciem:

45 Wtedy Dawid odpowiedział Filistynowi: Ty przychodzisz do mnie z mieczem, włócznią i tarczą, a ja przychodzę do ciebie w imię PANA zastępów, Boga wojsk Izraela, któremu rzuciłeś wyzwanie.

46 Dziś PAN wyda cię w moje ręce, a ja cię zabiję i odetnę ci głowę, a dam dzisiaj trupy wojsk Filistynów ptakom powietrznym i dzikim zwierzętom. I cała ziemia pozna, że jest Bóg w Izraelu;

47 I całe to zgromadzenie pozna, że nie mieczem ani włócznią wybawia PAN, gdyż walka należy do PANA i on wyda was w nasze ręce.

Zwróć uwagę, co Dawid stawia naprzeciw miecza i włóczni: nie swoją procę ani odwagę, tylko imię Pana. I po co: żeby cała ziemia poznała, że jest Bóg w Izraelu. W odcinku Dzień 91: Co sprawiło, że Dawid był wyjątkowy mówię, że właśnie to było dla niego najważniejsze: chciał swoim życiem pokazać, że Bóg jest żywy i działa, a nie wskazywać na siebie.

Dawid i Goliat: znaczenie tej historii

Muszę uczciwie powiedzieć, że walki z Goliatem nie rozkładam w podcaście na części pierwsze. W odcinku Dzień 90: Król według Bożego serca mówię, że ta historia jest tak dobrze znana, iż wolę skupić się na tym, jak Bóg wybrał Dawida. Ale odcinki wokół tego miejsca dobrze ją tłumaczą. Układają się w trzy myśli.

Bóg wybiera inaczej niż my

Zanim Dawid staje przed Goliatem, Samuel szuka w domu Jessego przyszłego króla i patrzy na starszych braci, tak jak wcześniej patrzono na Saula:

7 Lecz PAN powiedział do Samuela: Nie patrz na jego urodę ani na jego wysoki wzrost, gdyż go odrzuciłem. [PAN] bowiem [nie patrzy] na to, na co patrzy człowiek, bo człowiek patrzy [na to, co jest] przed oczami, ale PAN patrzy na serce.

Najmłodszy syn pasie owce i nikt nie bierze go pod uwagę 1 Sm 16,11. W odcinku Dzień 90 tłumaczę, że sam z siebie Dawid się nie nadawał, i właśnie dlatego był świetnym kandydatem. Nie będzie historii, w której Dawid powie, że sobie zasłużył. Od początku widać, czyja siła działa w jego życiu. Mówię tam też, że Dawid podejmuje swoje wyzwania dlatego, że wierzy w Boga, który za nim stanie.

Dawid nie zaczyna od zera

Dawid nie rzuca się na Goliata od ręki. Jego odpowiedź dla Saula wyrasta z tego, co przeżył na pastwisku: z walk o owce z lwem i niedźwiedziem. W odcinku Dzień 92: Jak traktować śmiertelnych wrogów zwracam uwagę, że właśnie to doświadczenie przekonało innych, iż on może być tym jednym, który stanie do walki, bo nikt inny się nie wychylał. A pod doświadczeniem jest coś jeszcze głębszego. W Dzień 91 mówię, że według mnie najważniejszą cechą Dawida była bliskość z Bogiem. Widać ją w psalmach, bo wiele z nich powstało w czasie ucieczki przed Saulem. Kilka z nich wymieniam w tym odcinku, a po więcej zajrzyj do artykułu o Księdze Psalmów. Jednym z wymienionych jest Psalm 91. A skoro Dawid był pasterzem, warto przeczytać też Psalm 23, podpisany jako psalm Dawida, w którym Bóg jest właśnie pasterzem.

Liczba nie jest przeszkodą

Kilka rozdziałów wcześniej tę samą logikę widzimy u Jonatana, syna Saula. Idzie z giermkiem pod filistyński oddział i mówi: „PANU nietrudno wybawić przez wielu czy przez niewielu” 1 Sm 14,6. W Dzień 88 opowiadam, że odwaga tej dwójki pociągnęła za sobą setki innych. Wszyscy inni siedzieli i się bali, a ich krok sprawił, że w końcu ruszyli do walki. Wyzwanie Goliata wygląda podobnie: wojsko stoi czterdzieści dni, a w końcu zgłasza się ktoś, kogo nikt o to nie prosił 1 Sm 17,32.

W Dzień 48 pokazuję drugą stronę tego samego tematu. Dwunastu zwiadowców wraca z Kanaanu i opowiada o olbrzymach: „przy nich wydaliśmy się sobie jak szarańcza” Lb 13,33. Mówię tam, że ich raport był prawdziwy, ale zabrakło w nim wiary. Kaleb i Jozue mówią: „nie bójcie się ich” Lb 14,9. My też potrafimy wyolbrzymić problem do monstrualnych rozmiarów, choć za rogiem czeka już rozwiązanie.

Częste nieporozumienia

• „To bajka o tym, że mały zawsze wygra z dużym.” Dawid nie mówi, że wygra, bo jest zwinny albo bo wierzy w siebie. Mówi, że przychodzi „w imię PANA” i że „walka należy do PANA” 1 Sm 17,45-47.
• „Dawid był bezradnym dzieckiem.” Saul rzeczywiście nazywa go chłopcem 1 Sm 17,33, ale Dawid nie wychodzi bez przygotowania. Ma za sobą pastwisko, lwa i niedźwiedzia 1 Sm 17,34-36. Nie biegnie też na oślep: widząc, że Goliat rusza, sam pośpiesznie biegnie mu naprzeciw 1 Sm 17,48.
• „Wystarczy pokonać swojego olbrzyma i wszystko się ułoży.” Zwycięstwo nie kończy trudności. Zaraz po powrocie kobiety śpiewają, że Saul pobił tysiące, a Dawid dziesiątki tysięcy 1 Sm 18,6-7, i Saul ogarnięty zazdrością zaczyna widzieć w Dawidzie rywala 1 Sm 18,8. W Dzień 92 mówię, że porównywanie się z Dawidem było jedną z rzeczy, które doprowadziły Saula do tragicznego końca, bo zamiast skupić się na swoim zadaniu, patrzył na cudze sukcesy. Dawid musiał potem długo czekać na to, do czego został namaszczony.
• „To historia tylko o Dawidzie.” Bohaterem jest Dawid, ale zaraz po walce czytamy o Jonatanie, który związał się z nim jak z własną duszą 1 Sm 18,1. W Dzień 90 mówię, że nikt z nas nie jest w stanie realizować swojego powołania w pojedynkę.

Co z tego dla mnie dzisiaj

Po pierwsze, nazwij swojego Goliata, ale nie powiększaj go. Pytanie z Dzień 48 brzmi: co robię, kiedy okoliczności mówią mi, że sobie nie poradzę? Mogę wyolbrzymić problem i uznać sprawę za przegraną albo powiedzieć: nie wiem jak, ale Bóg jest wierny swoim obietnicom. Warto też przypomnieć sobie, co Bóg już zrobił, tak jak Dawid, gdy mówi o lwie i niedźwiedziu.

Po drugie, przygotowuj się, zanim przyjdzie Goliat. W Dzień 93 Dawid traci prawie wszystko, a Biblia mówi o nim jedno zdanie: „wzmocnił się w PANU, swym Bogu” 1 Sm 30,6. Mówię tam, że żeby tak umieć w kryzysie, trzeba się tego nauczyć wcześniej, gdy jest jeszcze dobrze: przez modlitwę i czytanie Pisma Świętego.

Po trzecie, nie wkładaj cudzej zbroi. Dawid zdejmuje zbroję Saula, bo nie przywykł do niej 1 Sm 17,39, i idzie z tym, co zna z pastwiska. W odcinku Dzień 89: Co naprawdę podoba się Bogu mówię, że Bóg chce, byśmy robili to, co przewidział dla nas, a nie dla naszego kumpla czy koleżanki, a lepiej Go poznajemy, czytając Pismo Święte i poświęcając czas na modlitwę.

Po czwarte, nie idź sam. W odcinku Dzień 100: Ludzie, którzy pomogli Dawidowi odnieść zwycięstwo mówię, że jeśli chcemy pokonywać olbrzymy, warto dołączyć do kogoś, kto jakiegoś już pokonał. Zapytaj więc siebie: kto jest dziś moim Jonatanem i dla kogo ja mogę nim być? Więcej o historii Dawida i całej księdze znajdziesz w artykule o 1 Księdze Samuela.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 88 · 1 Księga Samuela 13-14Jak odkryć w sobie bohaterską odwagęJonatan, jego giermek i odwaga, która porywa innych.

Dzień 89 · 1 Księga Samuela 15-17Co naprawdę podoba się BoguSaul, posłuszeństwo i dlaczego Bóg szuka innego króla.

Dzień 90 · 1 Księga Samuela 18-20Król według Bożego sercaJak Bóg wybrał Dawida i dlaczego patrzy na serce.

Dzień 91 · 1 Księga Samuela 21-24Co sprawiło, że Dawid był tak wyjątkowyBliskość z Bogiem, psalmy i patrzenie na ludzi, na których nikt nie chce patrzeć.

Dzień 92 · 1 Księga Samuela 25-27Jak traktować śmiertelnych wrogówZazdrość Saula po zwycięstwie Dawida i to, jak Dawid na nią odpowiada.

Dzień 93 · 1 Księga Samuela 28-31Co zrobić, kiedy jest cholernie ciężkoDawid na dnie i zdanie o wzmocnieniu się w Panu.

Dzień 48 · Księga Liczb 14-15Jak poradzić sobie w sytuacji bez wyjściaZwiadowcy, olbrzymy Anaka i wiara Kaleba.

Dzień 100 · 2 Księga Samuela 22-24Ludzie, którzy pomogli odnieść Dawidowi sukcesKto stał za sukcesem Dawida i dlaczego warto uczyć się od tych, którzy już wygrali.

Jeśli chcesz przejść ze mną przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii. Każdy dzień to fragment do przeczytania i odcinek podcastu, w którym opowiadam, co z niego wynika.

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).