Księga Joela: o czym jest, streszczenie i wylanie Ducha
W tym artykule
Księga Joela to krótka księga proroka, która zaczyna się od plagi szarańczy, a kończy obietnicą, że Pan zamieszka pośród swojego ludu. Jeśli pytasz, o czym jest księga Joela, to najkrócej: o nieszczęściu, które ma obudzić ludzi, o wezwaniu, żeby wrócić do Boga całym sercem, o obietnicy odnowy i o zapowiedzi, że Bóg wyleje swojego Ducha na „wszelkie ciało”. Właśnie te słowa przywołuje św. Piotr w dniu Pięćdziesiątnicy Dzieje Apostolskie 2,16-2116 Ale to jest to, co zostało przepowiedziane przez proroka Joela: 17 I stanie się w ostatecznych dniach – mówi Bóg – że wyleję z mego Ducha na wszelkie ciało i będą prorokować wasi synowie i córki, wasi młodzieńcy będą mieć widzenia, a starcy będą śnić sny. 18 Nawet na moje sługi i służebnice wyleję w tych dniach z mego Ducha i będą prorokować. 19 I ukażę cuda na niebie w górze i znaki na ziemi na dole, krew, ogień i kłęby dymu. 20 Słońce zamieni się w ciemność, a księżyc w krew, zanim nadejdzie ten dzień Pański, wielki i okazały. 21 I stanie się, [że] każdy, kto wezwie imienia Pana, będzie zbawiony. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, dlatego Joela zna wielu ludzi, którzy samej księgi jeszcze nie czytali.
Jedna uwaga o numeracji: Uwspółcześniona Biblia Gdańska ma w tej księdze trzy rozdziały, a część wydań katolickich cztery. Wszystkie odnośniki w tym artykule podaję według UBG.
Prorok Joel: kim był i kiedy to napisano
O samym proroku wiemy tyle, ile mówi pierwszy werset: „Słowo PANA, które doszło do Joela, syna Petuela” Księga Joela 1,11 Słowo PANA, które doszło do Joela, syna Petuela. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Nie ma tu żadnego króla, a u większości proroków czas działania wyznaczają właśnie panowania królów. W odcinku z dnia 168 mówię, że pomysły na datowanie rozjeżdżają się o kilkaset lat. Moim zdaniem sporo przesłanek wskazuje na czas po powrocie z niewoli babilońskiej: świątynia jest w tej księdze pokazana pozytywnie, bez wątku bałwochwalstwa, a werset o obcych, którzy już nie będą przechodzić przez Jerozolimę Jl 3,17, brzmi tak, jakby wygnanie było już historią.
Księga Joela: streszczenie
- Szarańcza i dzień PANA (Jl 1,1 do 2,11). Plaga zjada wszystko: uschła winorośl i drzewo figowe, przepadło żniwo, a w domu PANA zabrakło ofiar Księga Joela 1,9-129 Odjęto ofiarę z pokarmów i z płynów od domu PANA; płaczą kapłani, słudzy PANA. 10 Pole zostało spustoszone i ziemia się smuci, ponieważ zniszczono zboże. Wysechł moszcz, zginęła oliwa. 11 Zawstydźcie się, rolnicy; zawódźcie winogrodnicy z powodu pszenicy i jęczmienia, bo przepadło żniwo polne. 12 Uschła winorośl i zwiędło drzewo figowe; drzewo granatowe, palma, jabłoń [i] wszystkie drzewa polne uschły, bo radość znikła spośród synów ludzkich. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Prorok woła o święty post i zapowiada, że bliski jest dzień PANA Księga Joela 1,14-1514 Ogłoście święty post, zwołajcie zgromadzenie, zbierzcie starców [i] wszystkich mieszkańców ziemi [w] domu PANA, waszego Boga, i wołajcie do PANA: 15 Ach, co to za dzień! Bliski bowiem jest dzień PANA i nadejdzie jak spustoszenie od Wszechmocnego. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Wezwanie i obietnica (Jl 2,12-27). Zwrot: „jeszcze i teraz” wróćcie do Boga. Pan lituje się nad swoim ludem Księga Joela 2,1818 Wtedy PAN będzie zazdrosny o swoją ziemię i zlituje się nad swoim ludem. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska i obiecuje wynagrodzić stracone lata.
- Duch, sąd i odnowa (Jl 2,28 do 3,21). Zapowiedź wylania Ducha, sąd nad narodami w dolinie wyroku Jl 3,14 i obraz Jerozolimy, która ma być święta, bo PAN mieszka na Syjonie Jl 3,21.
Czy ta szarańcza to dosłowna plaga, czy obraz wojska? W odcinku mówię, że są przesłanki za jednym i drugim. Za wojskiem przemawia choćby to, że Pan sam nazywa ją „moim wielkim wojskiem” Księga Joela 2,2525 W ten sposób wynagrodzę wam lata zjedzone przez szarańczę, larwę, robactwo i gąsienicę, moje wielkie wojsko, które wysyłałem na was. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
„Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty”
Księga Joela 2,12-1312 Dlatego jeszcze [i] teraz, mówi PAN, wróćcie do mnie całym swym sercem, w poście, płaczu i w lamencie. 13 Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty, i nawróćcie się do PANA, waszego Boga, bo on jest łaskawy i miłosierny, nieskory do gniewu i hojny w miłosierdzie i żałuje nieszczęścia. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaDlatego jeszcze [i] teraz, mówi PAN, wróćcie do mnie całym swym sercem, w poście, płaczu i w lamencie. Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty, i nawróćcie się do PANA, waszego Boga, bo on jest łaskawy i miłosierny, nieskory do gniewu i hojny w miłosierdzie i żałuje nieszczęścia.
Rozdarcie szat było gestem, który widać z daleka. Bóg prosi o coś innego i mówi to wprost. W odcinku zwracam uwagę, że Bogu zależało, żeby nawrócenie nie było pokazówką. Udawać życie z Bogiem wcale nie jest trudno: angażujemy się w aktywności religijne, żyjemy przyzwoicie i z zewnątrz wszystko wygląda dobrze. Tylko że to jeszcze nie jest przemiana serca. Te same słowa katolicy słyszą w Środę Popielcową, na początku Wielkiego Postu.
„Wyleję swojego Ducha na wszelkie ciało”
Księga Joela 2,28-2928 I stanie się potem, że wyleję swojego Ducha na wszelkie ciało, i będą prorokować wasi synowie i wasze córki, wasi starcy będą mieć sny, a wasi młodzieńcy – widzenia. 29 Nawet na sługi i służebnice wyleję w tych dniach swojego Ducha. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaI stanie się potem, że wyleję swojego Ducha na wszelkie ciało, i będą prorokować wasi synowie i wasze córki, wasi starcy będą mieć sny, a wasi młodzieńcy – widzenia. Nawet na sługi i służebnice wyleję w tych dniach swojego Ducha.
To najsłynniejszy fragment tej księgi. Obejmuje wszystkich: synów i córki, starców i młodych, sługi i służebnice. Nic dziwnego, że w odcinku nazywam go fragmentem najmocniej kojarzonym z Joelem: Piotr przywołał go w wyjątkowym momencie, gdy Duch został dany pierwszym uczniom.
Opowiadam tę scenę z Dziejów Apostolskich: w mieście są Żydzi z wielu narodów, którzy przyszli na święto tygodni, uczniowie nagle mówią innymi językami, a ktoś rzuca, że to pewnie po młodym winie. Wtedy Piotr wstaje i mówi: „Oni bowiem nie są pijani, jak sądzicie” Dzieje Apostolskie 2,1515 Oni bowiem nie są pijani, jak sądzicie, bo jest dopiero trzecia godzina dnia. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a potem: „Ale to jest to, co zostało przepowiedziane przez proroka Joela” Dzieje Apostolskie 2,1616 Ale to jest to, co zostało przepowiedziane przez proroka Joela: Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Zauważ, że Piotr zaczyna cytat od słów „w ostatecznych dniach” Dzieje Apostolskie 2,1717 I stanie się w ostatecznych dniach – mówi Bóg – że wyleję z mego Ducha na wszelkie ciało i będą prorokować wasi synowie i córki, wasi młodzieńcy będą mieć widzenia, a starcy będą śnić sny. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a u Joela stoi „potem”. Zaraz po cytacie przechodzi do Jezusa, który został ukrzyżowany, zmartwychwstał i jest Panem. Całą scenę Pięćdziesiątnicy, razem z odwagą Piotra, który wcześniej wystraszył się i powiedział, że Jezusa nie zna, omawiam w odcinku z dnia 317. Więcej o samym Duchu przeczytasz w artykule o darach Ducha Świętego, a całą księgę z tą sceną znajdziesz w tekście o Dziejach Apostolskich.
Dzień Pański i jak czytać zapowiedzi
W księdze wraca zapowiedź dnia PANA: „wielki i straszny” Księga Joela 2,3131 Słońce zamieni się w ciemność, a księżyc w krew, zanim nadejdzie dzień PANA, wielki i straszny. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. W odcinku z dnia 169 dodaję, że dzień Pana przewija się u proroków bardzo gęsto, więc jest to temat, którego nie chcę traktować lekko.
- Najpierw ich czasy, potem szerszy obraz. Czytając proroków, pytam, co te słowa mogły znaczyć dla ludzi w tamtym momencie historii. Ale pamiętam też, że Bóg patrzy na dzieje dalej niż kilka lat, które ci ludzie mieli przed sobą.
- Nie każda mała księga jest taka sama. Takich krótkich ksiąg mamy teraz kilka z rzędu i może się wydawać, że się powtarzają. Moim zdaniem każda ma coś własnego. Wezwanie do powrotu słyszymy też u Ozeasza, ale tu dochodzą szarańcza i obietnica Ducha.
Co z tego dla mnie dzisiaj
Zapytaj o swoje serce. Czy moja wiara to coś, co widać tylko z zewnątrz, czy sięga głębiej? Bogu zależy na przemianie, a nie na samej powierzchni.
Przestań rozpamiętywać stracone lata. To jeden z moich ulubionych wersetów w tej księdze:
Księga Joela 2,2525 W ten sposób wynagrodzę wam lata zjedzone przez szarańczę, larwę, robactwo i gąsienicę, moje wielkie wojsko, które wysyłałem na was. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaW ten sposób wynagrodzę wam lata zjedzone przez szarańczę, larwę, robactwo i gąsienicę, moje wielkie wojsko, które wysyłałem na was.
Często patrzymy wstecz i pytamy: dlaczego tak postąpiłem, po co poszedłem tą drogą. W odcinku mówię, że bez względu na to, jak dziś oceniamy swoje życie, Bóg potrafi odkuć to, co się wydarzyło, żebyśmy mogli żyć z nadzieją w przyszłość. Warunek jest prosty: wzrok skupiony na Nim.
Posłuchaj w podcaście
Nie warto rozpamiętywać przeszłościCała księga Joela: datowanie, szarańcza, wezwanie do powrotu i stracone lata.Wszystkie odcinki z czytaniem tej księgi znajdziesz na liście odcinków. Jeśli chcesz przeczytać ją razem z nami, a potem iść dalej przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii.
Księga Joela: tekst rozdział po rozdziale
Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).


