Psalm 90: tekst i interpretacja. Naucz nas liczyć nasze dni
W tym artykule
Psalm 90 to modlitwa Mojżesza o tym, że Bóg jest wieczny, a ludzkie życie jest krótkie jak trawa, która rano kwitnie, a wieczorem usycha. Właśnie dlatego kończy się prośbą: „Naucz nas liczyć nasze dni, abyśmy przywiedli serce do mądrości”. To nie jest smutny tekst o śmierci, tylko bardzo praktyczna modlitwa o to, żeby mądrze przeżyć czas, który dostaliśmy. W części katolickich wydań Pisma Świętego ten psalm ma numer o jeden mniejszy, czyli 89. Jeśli więc w swojej Biblii znajdujesz pod numerem 90 inny tekst, to właśnie dlatego.
Kto napisał Psalm 90
Nagłówek mówi: „Modlitwa Mojżesza, męża Bożego”. To jedyny psalm w całej księdze, który jest podpisany imieniem Mojżesza, czyli człowieka, który wyprowadził Izraelitów z Egiptu i przez czterdzieści lat prowadził ich przez pustynię. Więcej o nim przeczytasz w artykule o Mojżeszu.
Psalm 90 otwiera też nową część Księgi Psalmów. W odcinku Jak odkrywać głębię wiary mówię, że właśnie Psalmem 90 zaczynamy czwartą księgę Psalmów. A w odcinku Jak się modlić w największych trudnościach tłumaczę, że pięć ksiąg Psalmów często zestawia się z pięcioma księgami Mojżesza. Czwarta księga Psalmów odpowiada wtedy Księdze Liczb, czyli opowieści o wędrówce przez pustynię, i skupia się na tym, że Bóg panuje. Trudno o lepszy początek takiej części niż modlitwa człowieka, który na tej pustyni widział, jak przemija całe pokolenie. Bóg zapowiedział przecież, że Izraelici będą się tułać przez czterdzieści lat, aż wymrą ci, którzy szemrali Księga Liczb 14,3333 A wasi synowie będą się tułali po tej pustyni przez czterdzieści lat i poniosą [karę] za wasze cudzołóstwa, aż wasze trupy zniszczeją na pustyni. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Psalm 90: tekst i interpretacja
Poniżej masz cały tekst psalmu w Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej, podzielony na trzy części, a pod każdą z nich omówienie. Nawiasy kwadratowe to słowa dodane przez tłumaczy dla jasności, bo nie ma ich w tekście hebrajskim.
Bóg jest wieczny, a człowiek przemija (wersety 1-6)
Księga Psalmów 90,1-61 Modlitwa Mojżesza, męża Bożego. Panie, ty byłeś naszą ucieczką z pokolenia na pokolenie. 2 Zanim zrodziły się góry, zanim ukształtowałeś ziemię i świat, od wieków na wieki ty [jesteś] Bogiem. 3 Obracasz człowieka w proch i mówisz: Wracajcie, synowie ludzcy. 4 Tysiąc lat bowiem w twoich oczach [jest] jak dzień wczorajszy, który minął, i jak straż nocna. 5 Porywasz ich jakby powodzią, są [jak] sen i jak trawa, która rośnie o poranku. 6 Rano kwitnie i rośnie, [a] wieczorem zostaje skoszona i usycha. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska1 Modlitwa Mojżesza, męża Bożego. Panie, ty byłeś naszą ucieczką z pokolenia na pokolenie.
2 Zanim zrodziły się góry, zanim ukształtowałeś ziemię i świat, od wieków na wieki ty [jesteś] Bogiem.
3 Obracasz człowieka w proch i mówisz: Wracajcie, synowie ludzcy.
4 Tysiąc lat bowiem w twoich oczach [jest] jak dzień wczorajszy, który minął, i jak straż nocna.
5 Porywasz ich jakby powodzią, są [jak] sen i jak trawa, która rośnie o poranku.
6 Rano kwitnie i rośnie, [a] wieczorem zostaje skoszona i usycha.
Zauważ, że psalm nie zaczyna się od człowieka, tylko od Boga, który był „ucieczką z pokolenia na pokolenie”. W ustach Mojżesza brzmi to bardzo mocno, bo Biblia opisuje go jako człowieka, który dużą część życia spędził w drodze. Najpierw jako uciekinier z Egiptu, a potem jako przywódca ludu, który nie miał jeszcze własnej ziemi. Schronieniem przez cały ten czas był dla nich Bóg. Dopiero na tym tle pojawia się prawda o człowieku: jesteśmy z prochu i do prochu wracamy, tak jak to opisuje już początek Biblii.
Czwarty werset mówi, że tysiąc lat jest dla Boga jak wczorajszy dzień albo jak jedna nocna warta. Ten obraz podejmuje później apostoł Piotr, który pisze, że „jeden dzień u Pana [jest] jak tysiąc lat, a tysiąc lat jak jeden dzień” 2 List św. Piotra 3,88 Ale niech to jedno, umiłowani, nie będzie przed wami zakryte, że jeden dzień u Pana [jest] jak tysiąc lat, a tysiąc lat jak jeden dzień. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. W odcinku Droga do poznania Boga tłumaczę, że Piotr odpowiada w ten sposób ludziom, którzy szydzili, że Jezus wcale nie wraca. Boży czas jest po prostu inny niż nasz. To, co nam wygląda na zwlekanie, jest Jego cierpliwością, bo Bóg nie chce, żeby ktokolwiek zginął 2 List św. Piotra 3,99 Nie zwleka Pan ze [spełnieniem] obietnicy, jak niektórzy uważają, że zwleka, ale okazuje względem nas cierpliwość, nie chcąc, aby ktokolwiek zginął, lecz aby wszyscy doszli do pokuty. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Obraz trawy, która rano kwitnie, a wieczorem usycha, jest bardzo bliski temu, co pisze święty Jakub: „Bo czymże jest wasze życie? Doprawdy jest parą, która pojawia się na krótko, a potem znika” List św. Jakuba 4,1414 Wy, którzy nie wiecie, co jutro [będzie]. Bo czymże jest wasze życie? Doprawdy jest parą, która pojawia się na krótko, a potem znika. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. A w odcinku Czy życie faktycznie jest marne wyjaśniam, że słynna „marność” z Księgi Koheleta to w hebrajskim słowo oznaczające dym, czyli coś ulotnego, co niby widzisz, ale nie możesz tego złapać. Psalm 90 mówi o tym samym, tylko językiem modlitwy.
Nasze dni są policzone (wersety 7-12)
Księga Psalmów 90,7-127 Giniemy bowiem od twego gniewu i jesteśmy przerażeni twoją zapalczywością. 8 Położyłeś przed sobą nasze nieprawości, nasze skryte [grzechy] w świetle twego oblicza. 9 Wszystkie nasze dni przemijają z powodu twego gniewu, nasze lata nikną jak westchnienie. 10 Liczbą naszych dni jest lat siedemdziesiąt, a jeśli sił starczy, lat osiemdziesiąt, a to, co w nich najlepsze, to [tylko] kłopot i cierpienie, bo [szybko] mijają, a my odlatujemy. 11 Któż zna srogość twego gniewu? Albo [kto], bojąc się ciebie, [zna] twoją zapalczywość? 12 Naucz [nas] liczyć nasze dni, abyśmy przywiedli serce do mądrości. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska7 Giniemy bowiem od twego gniewu i jesteśmy przerażeni twoją zapalczywością.
8 Położyłeś przed sobą nasze nieprawości, nasze skryte [grzechy] w świetle twego oblicza.
9 Wszystkie nasze dni przemijają z powodu twego gniewu, nasze lata nikną jak westchnienie.
10 Liczbą naszych dni jest lat siedemdziesiąt, a jeśli sił starczy, lat osiemdziesiąt, a to, co w nich najlepsze, to [tylko] kłopot i cierpienie, bo [szybko] mijają, a my odlatujemy.
11 Któż zna srogość twego gniewu? Albo [kto], bojąc się ciebie, [zna] twoją zapalczywość?
12 Naucz [nas] liczyć nasze dni, abyśmy przywiedli serce do mądrości.
Ta część jest najtrudniejsza. Mojżesz mówi tu wprost o Bożym gniewie i o naszych grzechach, także tych ukrytych, które przed Bogiem i tak są widoczne. Nie trzeba tego czytać jako opisu Boga, który tylko czeka, żeby nas ukarać. To raczej uczciwe przyznanie, że śmierć i przemijanie nie są czymś neutralnym, tylko mają związek z tym, że w świecie jest grzech. Psalm nie każe nam od tego uciekać, tylko prowadzi od tej trudnej prawdy prosto do modlitwy o mądrość.
Werset dziesiąty brzmi bardzo współcześnie: siedemdziesiąt lat, a jeśli zdrowie pozwoli, osiemdziesiąt, i to wszystko mija szybciej, niż byśmy chcieli. Najważniejsze jest jednak to, co pada zaraz potem, czyli werset dwunasty. W odcinku Jak odkrywać głębię wiary nazywam go fantastyczną modlitwą. Prosimy w niej Boga, żebyśmy umieli zrozumieć, że nasze życie jest krótkie i ograniczone. Bo kiedy to zrozumiemy, będziemy mogli żyć mądrze i mądrze korzystać z czasu, który mamy.
Liczenie dni nie polega więc na tym, żeby siedzieć i się zamartwiać, ile nam zostało. W odcinku Życie z perspektywą końca czytam słowa Koheleta, że lepiej iść do domu żałoby niż do domu wesela, bo tam człowiek widzi koniec każdego człowieka i bierze to sobie do serca Księga Koheleta 7,22 Lepiej iść do domu żałoby niż do domu wesela, gdyż w tamtym [widzimy] koniec każdego człowieka, a człowiek żyjący weźmie to sobie do serca. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Mówię tam, że patrzenie na życie z perspektywą końca wcale nie jest dołujące, tylko pomaga nam przeżyć je w pełni i wykorzystać to, co Bóg nam dał.
Prośba o miłosierdzie i trwałe dzieło (wersety 13-17)
Księga Psalmów 90,13-1713 Powróć, PANIE. Jak długo [jeszcze]? Zlituj się nad swymi sługami. 14 Nasyć nas z rana twoim miłosierdziem, abyśmy mogli się cieszyć i radować przez wszystkie nasze dni. 15 Spraw nam radość według dni, w których nas trapiłeś; według lat, w których zaznaliśmy zła. 16 Niech się ukaże twoim sługom twoje dzieło, a twoja chwała ich synom. 17 Niech dobroć PANA, naszego Boga, będzie z nami; i utwierdź wśród nas dzieło naszych rąk; utwierdź dzieło naszych rąk! Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska13 Powróć, PANIE. Jak długo [jeszcze]? Zlituj się nad swymi sługami.
14 Nasyć nas z rana twoim miłosierdziem, abyśmy mogli się cieszyć i radować przez wszystkie nasze dni.
15 Spraw nam radość według dni, w których nas trapiłeś; według lat, w których zaznaliśmy zła.
16 Niech się ukaże twoim sługom twoje dzieło, a twoja chwała ich synom.
17 Niech dobroć PANA, naszego Boga, będzie z nami; i utwierdź wśród nas dzieło naszych rąk; utwierdź dzieło naszych rąk!
Na końcu psalm zmienia ton i zamiast opisywać kruchość życia, zaczyna prosić. Mojżesz prosi, żeby Bóg nasycił nas swoim miłosierdziem „z rana”, czyli na początku każdego dnia, i żebyśmy dzięki temu mogli się cieszyć „przez wszystkie nasze dni”. Te same dni, które przed chwilą były tak krótkie, mają być pełne radości, i to jest bardzo ważna przeciwwaga dla całej pierwszej części psalmu.
W odcinku o perspektywie końca czytam też słowa Koheleta, że nie ma dla człowieka nic lepszego, niż żeby jadł, pił i radował się w swoim trudzie przez wszystkie dni, które dał mu Bóg Księga Koheleta 8,1515 Chwaliłem więc radość, [gdyż] nie ma dla człowieka nic lepszego pod słońcem nad to, by jadł, pił i radował się. To bowiem zostanie mu z jego trudu po [wszystkie] dni jego życia, które pod słońcem dał mu Bóg. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Mówię tam, że kiedy żyjemy wdzięcznością i umiemy cieszyć się prostymi rzeczami, to wnosi to do naszego życia ogromną radość. Psalm 90 prosi właśnie o taką radość, która nie udaje, że nie było trudnych lat. Prosi o radość „według dni, w których nas trapiłeś”.
Ostatni werset dwa razy powtarza prośbę: „utwierdź dzieło naszych rąk”. Skoro życie jest krótkie, to nasza praca mogłaby się wydawać bez znaczenia. Mojżesz prosi jednak o coś odwrotnego, czyli żeby Bóg sprawił, że to, co robimy, będzie trwałe. Nasza praca ma sens wtedy, kiedy jest częścią Bożego dzieła, a nie tylko naszym pomnikiem.
Kiedy sięgać po Psalm 90
- W urodziny, na początku nowego roku albo na zakończenie jakiegoś etapu życia, kiedy naturalnie myślimy o tym, jak szybko mija czas.
- Kiedy planujesz coś ważnego i chcesz to robić mądrze, a nie tylko na własną rękę.
- Po pogrzebie albo w czasie żałoby, kiedy przemijanie przestaje być teorią. Więcej o tym przeczytasz w artykule o tym, jak przeżyć żałobę.
- Kiedy masz poczucie, że twoja praca nie ma znaczenia, i potrzebujesz modlitwy, która prosi Boga, żeby utwierdził dzieło twoich rąk.
Co z tego dla mnie dzisiaj
W odcinku Jak mądrze patrzeć w przyszłość czytam fragment z Listu św. Jakuba o ludziach, którzy mówią: dziś albo jutro pojedziemy do tego miasta, spędzimy tam rok i zarobimy. Zwracam tam uwagę, że Biblia wcale nie zabrania planowania. Sam Jezus mówi, żeby przed budową wieży usiąść i policzyć koszty Ewangelia św. Łukasza 14,2828 Bo któż z was, chcąc zbudować wieżę, najpierw nie usiądzie i nie obliczy wydatków, czy mu wystarczy na ukończenie? Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Problem zaczyna się wtedy, kiedy zachowujemy się tak, jakbyśmy wiedzieli, co będzie jutro. A przecież nie mamy bladego pojęcia, jak nasze życie będzie wyglądało za tydzień. Dlatego Jakub radzi mówić: „Jeżeli Pan zechce i będziemy żyli, zrobimy to lub owo” List św. Jakuba 4,1515 Zamiast tego powinniście mówić: Jeżeli Pan zechce i będziemy żyli, zrobimy to lub owo. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Psalm 90 uczy tej samej postawy. Liczyć swoje dni to znaczy planować, ale z pokorą. To znaczy cieszyć się tym, co mamy dzisiaj, i nie zakładać, że dobry czas jest dany na zawsze. To znaczy też zapytać siebie, na co tak naprawdę wydaję te siedemdziesiąt czy osiemdziesiąt lat. W odcinku o Kohelecie przypominam, że jeśli sensu życia szukamy tylko w pracy, pieniądzach czy przyjemnościach, to rzeczywiście wszystko okazuje się ulotne. Ale kiedy patrzymy na te same rzeczy z Bożej perspektywy, odkrywamy w nich radość i sens. Więcej o tym piszę w artykule o sensie życia.
Jeżeli chcesz zrobić z tego psalmu coś bardzo praktycznego, przeczytaj wieczorem werset dwunasty i zapytaj siebie, co dzisiaj było naprawdę ważne, a co tylko zajęło mi czas. A rano pomódl się wersetem czternastym, żeby Bóg nasycił cię swoim miłosierdziem na cały dzień.
Posłuchaj w podcaście
Jak odkryć głębię wiaryDzień, w którym czytamy Psalmy 90-95, z modlitwą o liczenie dni i z Psalmem 92 o Bożych myślach, które są głębokie.
Jak się modlić w największych trudnościachJak jest zbudowana Księga Psalmów i dlaczego pięć jej części zestawia się z pięcioma księgami Mojżesza.
Życie z perspektywą końcaKohelet o domu żałoby, o wieczności w ludzkim sercu i o radości z prostych rzeczy.
Czy życie faktycznie jest marneCo naprawdę znaczy słowo tłumaczone jako „marność” i dlaczego Kohelet nie jest dołujący.Psalm 90 nabiera głębi, kiedy zna się historię Mojżesza i wędrówki przez pustynię, a także księgi mądrościowe, takie jak Księga Koheleta. Jeśli chcesz przeczytać całe Pismo Święte, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.
Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).

