Blog

Psalmy

Psalm 13: tekst i interpretacja. Jak długo, Panie?

Jacek Obolewicz · · 11 min czytania

Sylwetka klęczącego człowieka
W tym artykule
  1. Psalm 13: tekst i interpretacja po kolei
  2. Czy wolno tak mówić do Boga?
  3. Co robić, kiedy Bóg milczy
  4. Kiedy sięgać po Psalm 13
  5. Co z tego dla mnie dzisiaj
  6. Posłuchaj w podcaście

Psalm 13 to krótka modlitwa Dawida, w której cztery razy pada pytanie „jak długo?”, czyli jak długo Bóg będzie milczał, jak długo będę się sam ze sobą zadręczał i jak długo mój wróg będzie górą. Ma tylko sześć wersetów, a mieści w sobie całą drogę, jaką przechodzi człowiek w naprawdę trudnym czasie: od skargi, przez prośbę, aż do zaufania i śpiewu. To jeden z tych psalmów, które pokazują, że do Boga wolno przyjść z pretensją i z bólem, a nie tylko z grzecznie ułożoną formułką. Jeśli masz poczucie, że modlisz się do sufitu i nic się nie dzieje, to ten psalm został napisany właśnie dla kogoś takiego jak ty.

Psalm 13: tekst i interpretacja po kolei

Poniżej znajdziesz cały tekst psalmu w Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej, podzielony na trzy części, bo ten psalm bardzo wyraźnie dzieli się na trzy kroki. Uwaga na numerację: w części katolickich wydań, zwłaszcza tych ze starszą numeracją, ten psalm ma numer 12, bo psalmy 9 i 10 liczy się tam jako jeden.

Wersety 1-2: cztery pytania „jak długo”

1 Przewodnikowi chóru. Psalm Dawida. Jak długo, PANIE? Zapomnisz o mnie na wieki? Jak długo będziesz ukrywał przede mną swoje oblicze?

2 Jak długo będę szukał rady w swojej duszy i codziennie trapił się w sercu? Jak długo mój wróg będzie się nade mnie wynosił?

Nagłówek mówi nam, że to psalm Dawida przeznaczony dla chóru, czyli tekst, który miał być śpiewany wspólnie. Nie mówi natomiast, w jakiej sytuacji Dawid go napisał, więc nie będę tego dopowiadał, bo w samym tekście i tak jest naprawdę dużo.

Zwróć uwagę, do kogo Dawid kieruje te pytania. Pierwsze dwa dotyczą Boga: czy o mnie zapomniałeś i dlaczego chowasz przede mną twarz. Trzecie dotyczy jego samego, bo pisze, że codziennie szuka rady we własnej duszy i trapi się w sercu, czyli kręci się w kółko z tymi samymi myślami i nie może znaleźć wyjścia. Czwarte dotyczy wroga, który się nad nim wynosi. Mamy więc w dwóch wersetach trzy rodzaje bólu naraz: poczucie, że Bóg zniknął, wewnętrzną gonitwę myśli i człowieka, który z tego wszystkiego się cieszy.

I najlepsze jest to, że to wszystko jest w Biblii. Nikt tych pytań nie wygładził ani nie zamienił na pobożne zdanie w stylu „wiem, że wszystko ma sens”. Na początku Księgi Psalmów, w odcinku Jak się modlić w największych trudnościach, zwracam uwagę, że często nie mówimy Bogu wielu rzeczy, bo nie wiemy, czy wypada, jakby Bóg miał się obrazić, kiedy się dowie, co naprawdę myślimy. A przecież On i tak to wie. Nie mówimy Mu tych rzeczy po to, żeby się czegoś dowiedział, tylko po to, żebyśmy my sami lepiej zrozumieli, o co nam chodzi.

Wersety 3-4: prośba, żeby Bóg spojrzał

3 Spójrz i wysłuchaj mnie, PANIE, mój Boże! Oświeć moje oczy, bym nie zasnął w śmierci;

4 By nie powiedział mój wróg: Pokonałem go! Niech się nie cieszą moi nieprzyjaciele, gdy się zachwieję.

W trzecim wersecie Dawid przestaje tylko pytać i zaczyna prosić. Prosi o trzy rzeczy: żeby Bóg na niego spojrzał, żeby go wysłuchał i żeby oświecił mu oczy. Zauważ, że pisze „PANIE, mój Boże”, czyli nawet w momencie, kiedy ma wrażenie, że Bóg go zostawił, nie przestaje nazywać Go swoim Bogiem. To jest dla mnie bardzo ważne, bo skarga w tym psalmie nie jest trzaśnięciem drzwiami, tylko rozmową z kimś, od kogo wciąż się czegoś oczekuje.

Prośba „oświeć moje oczy” może brzmieć dziwnie, ale dobrze ją tłumaczy historia z Pierwszej Księgi Samuela. Jonatan, syn Saula, był wyczerpany po walce, skosztował trochę miodu i wtedy czytamy, że „jego oczy rozbłysły” . Czyli zgaszone oczy to oczy człowieka, który nie ma już sił, a rozjaśnione oczy to znak, że życie do niego wraca. Dawid prosi więc o coś bardzo konkretnego: Boże, oddaj mi siły, bo jeśli tak dalej pójdzie, to po prostu nie dam rady.

Ta sama prośba „spójrz, Panie” wraca w Biblii jeszcze w innym, bardzo mocnym miejscu, czyli w Księdze Lamentacji. Jej autor patrzy na zburzoną Jerozolimę i woła: „Spójrz, PANIE, bo jestem utrapiona” . W odcinku Jak się modlić w obliczu największej tragedii mówię, że czasem na poziomie głowy wiemy, że Bóg nas widzi, ale okoliczności naszego życia wcale tego nie pokazują. I wtedy nie ma żadnego problemu, żeby zawołać: Boże, spójrz na mnie, spójrz na to, jak mi jest ciężko, i po prostu mi pomóż.

Wersety 5-6: zaufanie i śpiew

5 Lecz ja zaufałem twemu miłosierdziu; moje serce rozraduje się twoim zbawieniem.

6 Będę śpiewał PANU, bo obdarzył mnie dobrem.

Na końcu psalmu dzieje się coś, co bardzo łatwo przegapić, jeśli czytamy za szybko. Okoliczności się nie zmieniły, bo nigdzie nie ma zdania, że wróg odszedł albo że Bóg nagle przemówił z nieba. Zmienia się natomiast to, na czym Dawid opiera swoje serce. Pisze, że zaufał Bożemu miłosierdziu, czyli w języku Starego Testamentu wiernej, niezawodnej miłości, która nie znika, kiedy robi się trudno.

Zwróć też uwagę na czasy. „Zaufałem” jest o przeszłości, „rozraduje się” jest o przyszłości, a „obdarzył mnie dobrem” znowu o tym, co już było. Dawid w samym środku kryzysu przypomina sobie dobro, którego już doświadczył, i to daje mu odwagę, żeby patrzeć do przodu. W odcinku Jak wdzięczność sprawia, że możemy być szczęśliwsi, w którym czytamy między innymi właśnie Psalm 13, mówię, że wdzięczność może dotyczyć każdego czasu w naszym życiu: przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Ostatni werset tego psalmu jest dokładnie takim podziękowaniem, wypowiedzianym w momencie, w którym jeszcze nic się nie rozwiązało.

Czy wolno tak mówić do Boga?

Wiem, że dla wielu osób już samo pytanie „zapomnisz o mnie na wieki?” brzmi jak brak szacunku wobec Boga. W odcinku o początku Księgi Psalmów opowiadam, że ludzie bardzo różnie radzą sobie z emocjami: jedni nauczyli się ich w ogóle nie pokazywać, bo za każdym razem dostawali po głowie, a inni wyrzucają z siebie wszystko i potem żałują tego, co powiedzieli. Psalmy pokazują drogę pośrodku, czyli szczerość, która nie traci szacunku. Psalm 13 jest tego świetnym przykładem, bo Dawid mówi wszystko, co go boli, a jednocześnie cały czas mówi do Boga, a nie o Bogu za Jego plecami.

W odcinku o Księdze Lamentacji mówię to jeszcze mocniej. Byłem świadkiem sytuacji, w których ktoś naprawdę cierpiał, a ludzie wokół mówili mu, że powinien się radować, bo Biblia mówi o radości. Mówię wprost, że to jest bzdura. Biblia w żaden sposób nie zachęca nas do ukrywania emocji ani do udawania, że jest dobrze, kiedy nie jest. Bóg nie obrazi się na pytanie „dlaczego?”. Może nie dać nam od razu odpowiedzi, ale nie ma żadnego problemu z tym, żebyśmy wylali przed Nim całe swoje wnętrze, a nam często bardzo dobrze to robi.

W Księdze Psalmów jest więcej takich modlitw, na przykład Psalm 22, którego słowa „Boże mój, Boże mój, czemu mnie opuściłeś?” Jezus wypowiedział na krzyżu, albo Psalm 130, czyli wołanie z samego dna.

Co robić, kiedy Bóg milczy

Pytanie „jak długo będziesz ukrywał przede mną swoje oblicze?” zadaje sobie prędzej czy później każdy, kto na serio próbuje iść za Bogiem. W odcinku Dlaczego wydaje się, że Bóg milczy zajmuję się Psalmem 77, w którym Asaf pyta niemal tymi samymi słowami: „Czy Bóg zapomniał o litości?” . Podpowiadam tam dwie rzeczy, które możemy wtedy zrobić.

Pierwsza to czekanie. Wiem, że nie lubimy czekać i chcielibyśmy, żeby odpowiedź przychodziła od razu. Opowiadam w tym odcinku, że w pierwszych latach mojej drogi z Jezusem doszedłem do momentu, w którym siedziałem sam w pokoju i myślałem, że to wszystko nie ma sensu, bo nie wiedziałem, czy ktokolwiek mnie słyszy. A potem, na zwykłym spotkaniu ze znajomymi, kolega prawie przepraszającym tonem powiedział mi, że ma wrażenie, że Bóg chce mi powiedzieć, że jest przy mnie. To było dokładnie to, o co się modliłem przez ostatnie tygodnie, i bardzo mnie to poruszyło. Odpowiedź przyszła, tylko inaczej i później, niż się spodziewałem.

Druga rzecz to wracanie do tego, co Bóg już zrobił. Asaf pisze: „Będę wspominał dzieła PANA, będę wspominał twoje dawne cuda” . Jeśli nie masz jeszcze własnej historii z Bogiem, to nie jest żaden problem, bo możesz sięgnąć po Biblię albo po historie ludzi, którzy z Bogiem czegoś doświadczyli. Dokładnie to robi Dawid na końcu Psalmu 13, kiedy pisze, że Bóg „obdarzył mnie dobrem”. Wraca pamięcią do tego, co już dostał, i z tego bierze siłę na czas, w którym jeszcze nic nie widać.

Bardzo podobnie brzmi końcówka Psalmu 27, o którym mówię w odcinku Na czym warto budować swoje życie: „Oczekuj PANA, bądź dzielny, [a on] umocni twoje serce” . Zwracam tam uwagę, że Dawid nie wkręca sobie, że jest fajnie, skoro nie jest, tylko mówi Bogu o wszystkim, co go przytłacza, i jednocześnie czeka na Jego odpowiedź. Więcej przeczytasz w artykule o Psalmie 27.

Kiedy sięgać po Psalm 13

  • Kiedy modlisz się od dłuższego czasu o jedną sprawę i masz wrażenie, że nic się nie zmienia.
  • Kiedy w nocy kręcisz się w kółko z tymi samymi myślami i nie możesz znaleźć żadnego wyjścia.
  • Kiedy ktoś cieszy się z twojego upadku albo czujesz, że przegrywasz z kimś, kto jest silniejszy od ciebie.
  • Kiedy brakuje ci słów do modlitwy, bo ten psalm daje ci gotowe zdania, które możesz po prostu powtórzyć.

Co z tego dla mnie dzisiaj

Najważniejsza rzecz, którą biorę z Psalmu 13, jest taka, że zaufanie nie oznacza udawania. Dawid nie przeskakuje od razu do ostatniego wersetu, tylko najpierw mówi wszystko, co go boli, potem prosi, a dopiero na końcu śpiewa. Jeśli jesteś dziś w pierwszej części tego psalmu, to jest to absolutnie normalne miejsce dla człowieka wierzącego i nie musisz się tego wstydzić.

Druga rzecz jest mniej oczywista. W odcinku Co zrobić, kiedy jest cholernie ciężko opowiadam historię Dawida w Siklag, kiedy stracił wszystko, a jego właśni ludzie chcieli go ukamienować, i czytamy wtedy, że „Dawid zaś wzmocnił się w PANU, swym Bogu” . Mówię tam, że Dawid wiedział, jak to zrobić, bo uczył się tego przez wszystkie wcześniejsze dni, kiedy jeszcze było w miarę dobrze. Z Psalmem 13 jest tak samo: łatwiej będzie ci powiedzieć „zaufałem twemu miłosierdziu” w złym dniu, jeśli wcześniej, w zwykłe dni, nauczysz się rozmawiać z Bogiem szczerze.

Jeśli chcesz zrobić coś praktycznego już dziś, spróbuj przejść przez ten psalm własnymi słowami, krok po kroku:

  1. Napisz albo powiedz na głos swoje własne „jak długo”, czyli to, na co czekasz i co cię dzisiaj najbardziej boli.
  2. Nazwij jedną konkretną prośbę, tak jak Dawid prosi o siły, żeby nie upaść.
  3. Wypisz na kartce przynajmniej trzy rzeczy, za które już możesz Bogu podziękować.
  4. Zakończ zdaniem z ostatniego wersetu i powtarzaj je w ciągu dnia, nawet jeśli jeszcze nie czujesz tego, co ono mówi.

Więcej o tym, jak rozmawiać z Bogiem na co dzień, znajdziesz w artykule Jak się modlić.

Posłuchaj w podcaście

Jeśli chcesz przeczytać całe Pismo Święte, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.

Psalm 13: sam tekst psalmu

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).