Psalm 1: tekst i interpretacja. Dwie drogi i drzewo nad wodą

Psalm 1 to krótki wstęp do całej Księgi Psalmów i jedno proste pytanie: czyją radę słuchasz i nad czym rozmyślasz? Szczęśliwy jest człowiek, który nie daje się prowadzić radom niegodziwych, a zamiast tego codziennie wraca do Bożego słowa. Taki człowiek jest jak drzewo zasadzone nad strumieniami wód. Cały psalm ma sześć wersetów i jest zbudowany na kontraście dwóch dróg: jedna prowadzi do owocu, druga kończy jak plewa, którą wiatr rozmiata. Nie ma tu nagłówka z historią ani imienia autora, jest za to zaproszenie na progu księgi modlitw: zanim zaczniesz się modlić, zobacz, czym karmisz swoje myśli. Numer tego psalmu jest we wszystkich wydaniach Biblii ten sam, więc nie ma tu żadnego zamieszania.

Psalm 1: tekst i interpretacja

Psalm składa się z dwóch części i tak go przejdziemy. Najpierw opis szczęśliwego człowieka (wersety 1 do 3), potem kontrast, czyli los tych, którzy wybrali inną drogę (wersety 4 do 6).

1 Błogosławiony człowiek, który nie idzie za radą niegodziwych, nie stoi na drodze grzeszników i nie zasiada w gronie szyderców;

2 Lecz ma upodobanie w prawie PANA i nad jego prawem rozmyśla we dnie i w nocy.

3 Będzie on bowiem jak drzewo zasadzone nad strumieniami wód, które wydaje swój owoc w swoim czasie; jego liść nie zwiędnie i wszystko, co robi, powiedzie się.

Ps 1,1-3, przekład: Uwspółcześniona Biblia Gdańska. W niektórych wydaniach pierwsze zdanie brzmi „Błogosławiony mąż, który nie idzie za radą występnych”. To ta sama myśl, tylko inne słowa.

Błogosławiony człowiek: od czego zaczyna się szczęście

Psalm 1 czytam w odcinku Jak się modlić w największych trudnościach, w którym zaczynamy Księgę Psalmów. Opowiadam tam, że Psalm 1 razem z Psalmem 2 pełni rolę wprowadzenia do całej księgi. Pierwsze zdanie od razu mówi, jak dojść do szczęśliwego życia. Najpierw jest to, czego ten człowiek nie robi: nie kieruje się radami niegodziwych i nie zasiada w gronie szyderców. Potem to, co robi: ma upodobanie w prawie PANA i rozmyśla o nim we dnie i w nocy.

Zwróć uwagę na same słowa z pierwszego wersetu: idzie, stoi, zasiada. Jest tu ruch od przypadkowego kroku w złą stronę do wygodnego rozsiadania się w złym towarzystwie. Takie rzeczy zwykle nie dzieją się nagle, tylko po kawałku.

„Prawo PANA” to w tym miejscu Boże słowo, które wtedy było zapisane przede wszystkim w Torze, czyli pierwszych pięciu księgach Biblii. Jak mówię w odcinku, z Bożym słowem można chodzić na co dzień, rozmyślać o nim i przypominać je sobie w różnych sytuacjach. Dzięki temu łatwiej się odnaleźć, bo patrzymy na własne życie z Bożej perspektywy. To samo polecenie padało zresztą do Jozuego: „rozmyślaj o niej we dnie i w nocy” Joz 1,8.

Drzewo zasadzone nad strumieniami wód

Trzeci werset daje obraz, który zostaje w głowie. Drzewo nie wyrasta samo z siebie, zostało zasadzone, i to w dobrym miejscu, blisko wody. W odcinku zwracam uwagę na zdanie o owocu: wyda go „w swoim czasie”. Nie wtedy, kiedy mi się wydaje, że już powinienem, ale wtedy, gdy przyjdzie właściwy moment. To uwalnia od wyciskania z siebie owocu na siłę: mam trwać przy Bogu i przy jego słowie, a reszta ma swój rytm.

Podobny obraz znajdziesz u proroka Jeremiasza: człowiek, który ufa PANU, jest jak drzewo nad wodą, które „nie zauważa, gdy upał przychodzi” Jr 17,7-8. Korzenie sięgają tam, gdzie jest woda, więc susza nie jest końcem świata.

4 Nie tak niegodziwi; oni są jak plewa, którą wiatr rozmiata.

5 Dlatego niegodziwi nie ostoją się na sądzie ani grzesznicy w zgromadzeniu sprawiedliwych.

6 PAN bowiem zna drogę sprawiedliwych, ale droga niegodziwych zaginie.

Ps 1,4-6, przekład: Uwspółcześniona Biblia Gdańska.

Dwie drogi: plewa i droga sprawiedliwych

Druga część psalmu czyta się trudniej. W odcinku czytam ją w całości, ale zatrzymuję się głównie przy pierwszej połowie, więc tutaj trzymam się tego, co widać w samym tekście.

Autor stawia obok siebie dwa obrazy. Drzewo ma korzenie, wodę i owoc. Plewa to lekka łuska ze zboża, która nie ma żadnego oparcia i leci tam, gdzie wieje wiatr. Różnica nie polega więc na tym, kto ma lepszy dzień, tylko na tym, czy ma w co się zakorzenić. Ostatni werset zamyka psalm tak, że Bóg „zna drogę” sprawiedliwych. To nie jest chłodna wiedza z zewnątrz, tylko troska kogoś, kto idzie obok i wie, dokąd to prowadzi.

Dobrze też pamiętać, że to poezja, więc czytamy ją powoli, jako obraz kierunku życia, a nie punkt w umowie. Psalm 1 nie obiecuje życia bez kłopotów. W tym samym odcinku zaraz po nim czytam Psalm 3, który Dawid napisał, uciekając przed własnym synem. Mimo to kładzie się spać w spokoju, bo wie, że Bóg jest przy nim Ps 3. Tak wygląda drzewo nad wodą w upalny rok.

Te dwie drogi wracają w całym Piśmie Świętym. Znajdziesz je choćby na początku Księgi Przysłów, która mówi o mądrości w bardzo praktyczny sposób, oraz w opowieści Jezusa o dwóch domach Mt 7,24-27, do której wrócimy za chwilę.

Co z tego dla mnie dzisiaj: czyja rada i jaki fundament

Najpierw pytanie z pierwszego wersetu: czyją radę słucham? Nie chodzi o to, żeby uciekać od ludzi. Chodzi o to, żeby zauważyć, czyje zdanie ustawia mi decyzje, kiedy nikt nie patrzy. W odcinku Jak serio traktować Biblię opowiadam o Jozjaszu. Wychował się w rodzinie króla Manassesa i jego syna Amona, czyli w środowisku, w którym wszyscy robili źle, bo tak się robiło. A on wziął Boże słowo do serca i nie schował się za zdaniem „wszyscy tak robią”. To dobry przykład kogoś, kto wybrał inną radę niż ta, którą miał w domu.

Drugie pytanie: czy to słowo w ogóle ma u mnie miejsce? W odcinku Jak sprawić, żeby Biblia zaczęła działać w naszym życiu wracam do słów z Księgi Powtórzonego Prawa: „weźcie sobie te słowa do serca” Pwt 11,18-19. Nie chodzi o ścianę oklejoną cytatami, tylko o to, żeby słowo było częścią życia. Radzę tam, żeby zakreślać albo zapisywać fragmenty, które trafiają w twoją codzienność, i do nich wracać. Dodaję też, że samo przeczytanie Biblii od początku do końca jest dobrym projektem, ale to jeszcze nie to samo, co branie jej na serio.

Trzecie: pozwól sobie na cierpliwość. W odcinku Co my sobie myślimy mówię o odnowieniu umysłu z Listu do Rzymian Rz 12,2. To proces na całe życie, a najprostszą drogą do niego jest czytanie Pisma Świętego. Owoc „w swoim czasie” jest właśnie o tym.

I czwarte, z odcinka o Kazaniu na Górze, Życie, do którego zaprasza nas Jezus: Jezus kończy opowieścią o człowieku, który słucha jego słów i robi z nich użytek. Taki dom stoi na skale. Samo słuchanie nie wystarczy, liczy się to, co z tego wychodzi w życiu. Psalm 1 mówi to samo innym obrazem.

Kiedy sięgać po Psalm 1

• Na początku dnia albo tygodnia, kiedy chcesz ustawić kierunek, zanim zaleją cię cudze opinie.
• Przed ważną decyzją, kiedy każdy radzi co innego i trudno rozeznać, czyj głos jest ważniejszy.
• Gdy zaczynasz czytać Biblię albo wracasz do niej po przerwie. To dobry psalm na rozpęd, bo mówi, po co w ogóle to robimy.
• Gdy masz poczucie, że dużo robisz, a owocu nie widać. Przypomina o „swoim czasie”.

To krótki tekst, więc spokojnie da się go nauczyć na pamięć. A jeśli chcesz sprawdzić siebie, zrób to, co w odcinku o Psalmie 119 proponuję przy tamtym psalmie: przeczytaj i zobacz, pod którym zdaniem możesz się dziś podpisać, a przy reszcie po prostu poproś Boga, żeby tak było Ps 119,59. Inne psalmy na początek znajdziesz na stronie Księgi Psalmów, a dobrym następnym krokiem może być Psalm 23. Wskazówki, jak czytać Biblię tak, żeby coś z niej zostało, znajdziesz w tekście 6 praktycznych porad, jak czytać Pismo Święte.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 179 · Psalmy 1-8Jak się modlić w największych trudnościachPoczątek Księgi Psalmów, Psalm 1 jako wstęp do całości i Psalm 3, który Dawid napisał w ucieczce.

Dzień 62 · Księga Powtórzonego Prawa 11-13Jak sprawić, żeby Biblia zaczęła działać w naszym życiuCo znaczy wziąć Boże słowo do serca i jak zachować fragmenty, które trafiają w codzienność.

Dzień 117 · 2 Księga Królewska 20-22Jak serio traktować BiblięJozjasz, zwój prawa znaleziony w świątyni i odwaga, żeby nie robić czegoś tylko dlatego, że wszyscy tak robią.

Dzień 131 · Księga Izajasza 54-58Zmień swoje myślenieOdnowienie umysłu i to, dlaczego Biblia pomaga dostroić myślenie do myślenia Boga.

Dzień 181 · Psalmy 17-20Źródło całkowitego odnowieniaPsalm 19 o Bożym słowie, które pokrzepia duszę i otwiera oczy.

Dzień 202 · Psalm 119Jak ten jeden psalm może zmienić nasze życieNajdłuższy psalm jako pieśń zachwytu nad Bożym słowem i punkt odniesienia dla duchowego życia.

Dzień 277 · Ewangelia św. Mateusza 7-8Życie, do którego zaprasza nas JezusKoniec Kazania na Górze, dom na skale i różnica między robieniem różnych rzeczy a znaniem Jezusa.

Psalm 1 otwiera całą księgę, a po nim jest jeszcze 149 psalmów. Jeśli chcesz przejść przez nie po kolei, razem z całą resztą Pisma Świętego, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.

Psalm 1: sam tekst psalmu

Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).