Psalm 37: tekst i interpretacja. Rozkoszuj się Panem
W tym artykule
Psalm 37 to rada starszego człowieka dla kogoś, kto wścieka się, że niegodziwym się powodzi: nie oburzaj się, zaufaj Bogu, uzbrój się w cierpliwość, a On sam zajmie się i sprawiedliwością, i twoją drogą. Ma czterdzieści wersetów i wraca do tych samych myśli tak, jak wraca do nich ktoś, komu naprawdę zależy, żebyś go zrozumiał. Są w nim zdania, które zna prawie każdy, na przykład „Rozkoszuj się PANEM, a on spełni pragnienia twego serca” albo „Powierz PANU swoją drogę”. Najczęściej cytuje się je osobno, jak obietnicę spełnionych marzeń, dlatego warto je przeczytać w miejscu, w którym naprawdę zostały napisane, razem z tym, co jest przed nimi i po nich.
Psalm 37: o czym jest
Napisał go Dawid, a punkt wyjścia jest bardzo ludzki. Patrzysz na kogoś, komu wszystko się układa, choć nie liczy się ani z Bogiem, ani z ludźmi, i w środku zaczyna ci się gotować. Pierwszy werset mówi więc wprost: „Nie oburzaj się z powodu złoczyńców ani nie zazdrość czyniącym nieprawość”, a ta sama rada wraca jeszcze w wersetach 7 i 8. Dalej psalm stawia obok siebie dwie drogi, czyli drogę niegodziwego i drogę sprawiedliwego, i pokazuje, dokąd każda z nich prowadzi. Jak refren wraca przy tym jedna myśl: ci, którzy ufają Panu, „odziedziczą ziemię” (wersety 9, 11, 22, 29 i 34).
W wersecie 25 słychać zresztą, że mówi ktoś, kto sporo w życiu widział: „Byłem młody i jestem już stary”.
Psalm jest długi, więc nie wklejam go tutaj w całości. Poniżej znajdziesz cztery kluczowe fragmenty, przepisane dosłownie z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej, a resztę streszczam własnymi słowami, więc pamiętaj, że to wybór, a nie cały tekst. Cały psalm przeczytasz tutaj: Księga Psalmów 371 Psalm Dawida. Nie oburzaj się z powodu złoczyńców ani nie zazdrość czyniącym nieprawość. 2 Jak trawa bowiem prędko zostaną podcięci i zwiędną jak świeża zieleń. 3 Ufaj PANU i czyń dobrze; będziesz mieszkał na ziemi i na pewno będziesz nakarmiony. 4 Rozkoszuj się PANEM, a on spełni pragnienia twego serca. (początek rozdziału)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. I jeszcze jedna praktyczna rzecz: w części katolickich wydań ten psalm ma numer 36, bo numeracja psalmów jest tam o jeden mniejsza, więc jeśli nie możesz go znaleźć, sprawdź właśnie ten numer.
O tym, jak czytam ten psalm, opowiadam w odcinku Bóg chce spełniać pragnienia naszego serca. Czytam tam cały psalm, ale komentuję głównie wersety 4 i 5 oraz 23 i 24, a o reszcie mówię tylko tyle, że jest pełna myśli zachęcających do zaufania Bogu. Dlatego pozostałe części omawiam niżej na podstawie samego tekstu i mówię to wprost, żeby nie było wątpliwości, skąd co się bierze.
Psalm 37: tekst i interpretacja po kolei
Rozkoszuj się Panem: wersety 1-6
1 Psalm Dawida. Nie oburzaj się z powodu złoczyńców ani nie zazdrość czyniącym nieprawość.
2 Jak trawa bowiem prędko zostaną podcięci i zwiędną jak świeża zieleń.
3 Ufaj PANU i czyń dobrze; będziesz mieszkał na ziemi i na pewno będziesz nakarmiony.
4 Rozkoszuj się PANEM, a on spełni pragnienia twego serca.
5 Powierz PANU swoją drogę i zaufaj mu, a on wszystko wykona;
6 I wyniesie twoją sprawiedliwość jak światłość, a twoją prawość jak południe.
W Biblii, którą masz w domu, ten fragment może brzmieć trochę inaczej, na przykład „zaufaj Panu” zamiast „ufaj PANU”, ale sens jest ten sam.
Zwróć uwagę na kolejność, bo ona jest tu kluczowa. Zanim padnie obietnica o pragnieniach serca, najpierw są polecenia: ufaj, czyń dobrze, nie oburzaj się. Dokładnie to wyłapuję w odcinku z dnia 185. Wszyscy lubimy usłyszeć, że Bóg chce spełnić pragnienia naszego serca, i to się zgadza, tylko zapominamy przy tym, że warunkiem jest nauczyć się Nim rozkoszować i powierzać Mu swoją drogę.
Co w takim razie znaczy rozkoszować się Panem? Mówię o tym tak: chodzi o bliskość, w której tęsknię za czasem z Nim, za Jego słowem i za tym, żeby usłyszeć, co ma mi do powiedzenia. Podobny obraz masz w Psalmie 1, który czytam w odcinku Jak się modlić w największych trudnościach, gdzie szczęśliwy jest ten, kto ma upodobanie w Bożym Słowie. A najciekawsze jest to, co dzieje się potem. Im dłużej jesteśmy blisko Boga, tym bardziej zmieniają się nasze pragnienia, aż w końcu zaczynamy chcieć tego, czego chce On. I wtedy pomaganie nam w spełnianiu takich pragnień nie jest dla Niego żadnym problemem.
Druga część jest trudniejsza, bo chodzi w niej o to, żeby powierzyć swoją drogę, czyli po prostu oddać kontrolę. Mówię w odcinku, że sam lubię mieć wszystko pod kontrolą i że nikt z nas nie lubi jej oddawać. Tymczasem my nie mamy pojęcia, co jest za zakrętem, a Bóg to wie i potrafi nas przez to przeprowadzić. W tym samym odcinku przywołuję św. Pawła z Listu do Filipian, który pisze, że zapomina o tym, co za nim, i sięga po to, co przed nim List do Filipian 3,13-1413 Bracia, ja o sobie nie myślę, że już pochwyciłem. Lecz jedno [czynię]: zapominając o tym, co za mną, a zdążając do tego, co przede mną; 14 Biegnę do mety, do nagrody powołania Bożego, które jest z góry w Chrystusie Jezusie. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Werset 6 dodaje do tego jeszcze jedną rzecz: o swoją dobrą sprawę nie musisz walczyć tak, jak walczy się o własną reputację, bo to Pan ma ją wynieść „jak światłość”.
Cisi odziedziczą ziemię: wersety 7-11
7 Poddaj się PANU i oczekuj go; nie oburzaj się na tego, komu powodzi się w drodze, na człowieka, który spełnia swe złe zamiary.
8 Zaprzestań gniewu i zaniechaj zapalczywości; nie zapalaj się gniewem do czynienia zła.
9 Złoczyńcy bowiem będą wytępieni, a ci, którzy oczekują PANA, odziedziczą ziemię.
10 Jeszcze chwila, a nie będzie niegodziwego; spojrzysz na jego miejsce, a już go nie będzie.
11 Lecz pokorni odziedziczą ziemię i będą się rozkoszować obfitością pokoju.
To jest serce psalmu i zarazem bardzo praktyczna myśl: gniew z powodu cudzego powodzenia nie zostaje grzecznie w środku, tylko według wersetu 8 popycha człowieka do „czynienia zła”.
Zamiast tego psalm proponuje czekanie, a czekanie bywa najtrudniejsze ze wszystkiego. W odcinku Dlaczego wydaje się, że Bóg milczy opowiadam o czasie z pierwszych lat mojej drogi z Jezusem, kiedy czytałem Biblię i modliłem się, a miałem wrażenie, że nikt mnie nie słucha. Odpowiedź przyszła w końcu w zaskakujący sposób, przez słowa znajomego.
Werset 11 wraca potem w Kazaniu na Górze, gdzie Jezus mówi: „Błogosławieni cisi, ponieważ oni odziedziczą ziemię” Ewangelia św. Mateusza 5,55 Błogosławieni cisi, ponieważ oni odziedziczą ziemię. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Brzmi to niemal tak samo, bo te same słowa o dziedziczeniu ziemi pojawiają się i w psalmie, i w ustach Jezusa. W odcinku Co oznacza być uczniem Jezusa przypominam, że greckie słowo tłumaczone jako „błogosławieni” znaczy dosłownie „szczęśliwi”. Cisi i pokorni nie są tu więc słabeuszami, tylko ludźmi, którzy oddali swoją sprawę Bogu i dlatego nie muszą sami wyrównywać rachunków. Więcej o tym piszę w artykule Osiem błogosławieństw.
Los niegodziwego i los sprawiedliwego: wersety 12-22 w skrócie
W tej części niegodziwy knuje, zgrzyta zębami i napina łuk przeciwko ubogiemu. Pan jednak „śmieje się z niego, bo widzi, że nadchodzi jego dzień” (werset 13), a miecz, który niegodziwi wyciągnęli, przeszywa w końcu ich własne serca (werset 15). Pośrodku stoi zdanie bardzo życiowe: „Lepsza jest odrobina, którą ma sprawiedliwy, niż wielkie bogactwa wielu niegodziwych” (werset 16).
Podobną myśl znajdziesz w Księdze Przysłów Księga Przysłów 16,88 Lepiej mieć mało ze sprawiedliwością niż wiele dochodów nieprawnych. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. W odcinku Lepsza postawa zwracam uwagę, że takie „lepsze” zestawia skromność z chciwością i wcale nie jest zachętą do życia w nędzy. Problemem nie jest to, ile mamy, tylko to, czy umiemy poprzestać na tym, co mamy. Werset 21 dodaje do tego drugi kontrast: niegodziwy pożycza i nie oddaje, a sprawiedliwy „lituje się i rozdaje”.
Pan podtrzymuje upadającego: wersety 23-26 i trudny werset 25
23 PAN kieruje krokami [dobrego] człowieka i jego droga mu się podoba.
24 Choćby upadł, nie zostanie [całkowicie] powalony, bo PAN podtrzymuje [go] swą ręką.
25 Byłem młody i jestem już stary, [lecz] nie widziałem sprawiedliwego, który by był opuszczony, ani żeby jego potomstwo żebrało o chleb.
26 Każdego dnia lituje się i pożycza, a jego potomstwo [jest] błogosławione.
Wersety 23 i 24 opisują to bardzo pięknie. W odcinku mówię, że Bóg cieszy się naszą drogą, kiedy idziemy tą, którą dla nas przygotował, a kiedy się na niej potkniemy, nie zostaniemy porzuceni.
Trudniej jest z wersetem 25, bo to świadectwo konkretnego człowieka, który przez całe życie nie widział, żeby sprawiedliwy został opuszczony. To jest jego doświadczenie, a nie obietnica, że wierzącemu nigdy niczego nie zabraknie. Biblia sama zresztą zna zupełnie inne doświadczenia. Asaf w Psalmie 73 opowiada, że prawie się potknął, bo złym się powodziło, a jemu było ciężko. Psalm 22 zaczyna się od słów „Boże mój, Boże mój, czemu mnie opuściłeś?” Księga Psalmów 221 Przewodnikowi chóru, na Ajjelet haszahar. Psalm Dawida. Boże mój, Boże mój, czemu mnie opuściłeś? [Czemu] jesteś [tak] daleki od wybawienia mnie, od słów mego jęku? 2 Boże mój, wołam we dnie, a nie odzywasz się do mnie; w nocy, a nie mogę się uspokoić. 3 Ale ty jesteś Święty, mieszkający wśród chwały Izraela. 4 Tobie ufali nasi ojcowie, ufali i wyzwoliłeś ich. (początek rozdziału)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a Księga Hioba opowiada o prawym człowieku, który stracił majątek i dzieci. W artykule o Psalmie 23 piszę z kolei, że „niczego mi nie zabraknie” nie znaczy „będę miał wszystko, co mi się zamarzy”, i z tym psalmem jest dokładnie tak samo.
Jeśli przeczytasz werset 25 jak gwarancję, to uderzy cię on w momencie, w którym ktoś wierzący naprawdę straci pracę, zdrowie albo bliskich. Zostaje wtedy tylko wniosek, że Bóg zawiódł albo że coś jest nie tak z tobą, a psalm wcale tego nie mówi. Mówi coś skromniejszego, a jednocześnie mocniejszego: Bóg nie porzuca swoich, nawet wtedy, gdy ich droga prowadzi przez brak. Zauważ też, że w wersecie 26 sprawiedliwy „lituje się i pożycza”, czyli opieka Boga bardzo często przychodzi do nas przez innych ludzi.
Zakończenie psalmu: wersety 27-40
Dalej psalm wraca do swoich głównych tematów. Słyszymy więc: „Odstąp od złego i czyń dobrze” (werset 27), czytamy, że Pan „nie opuszcza swoich świętych” (werset 28), a ponieważ prawo Boga jest w sercu sprawiedliwego, to „jego kroki się nie zachwieją” (werset 31). Niegodziwy czyha na niego, ale Pan go nie zostawi (wersety 32 i 33). Potem pojawia się obraz człowieka, który rozpierał się „jak zielone drzewo laurowe”, a po chwili psalmista mówi: „szukałem go, ale nie mogłem go znaleźć” (wersety 35 i 36). To dokładna odwrotność drzewa z Psalmu 1, które stoi nad strumieniami wód. O tych dwóch drogach mówię w odcinku Droga życia, gdzie czytam z Księgi Przysłów: „Na ścieżce sprawiedliwości jest życie” Księga Przysłów 12,2828 Na ścieżce sprawiedliwości jest życie, na jej drodze nie ma śmierci. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
37 Spójrz na nienagannego i przypatruj się prawemu, bo ten na końcu osiągnie pokój.
38 Lecz przestępcy razem zginą, niegodziwi na końcu zostaną wytępieni.
39 Zbawienie zaś sprawiedliwych [pochodzi] od PANA; [on jest] ich siłą w czasie utrapienia.
40 PAN ich wspomoże i wyzwoli; wyzwoli ich od niegodziwych i wybawi, bo w nim pokładają nadzieję.
Zobacz, jak to się ładnie zamyka. Na początku psalmu patrzyłeś na tych, którym się udaje, a teraz masz patrzeć na koniec drogi prawego człowieka, czyli na pokój. Ostatnie słowa psalmu mówią o nadziei pokładanej w Bogu.
Kiedy sięgać po Psalm 37
- Kiedy zazdrościsz komuś, komu wszystko się udaje, choć żyje bez żadnych zasad (wersety 1, 2, 7).
- Kiedy stoisz przed decyzją i trudno ci oddać komuś kierownicę (wersety 4 i 5).
- Kiedy czekasz, a nic się nie dzieje (wersety 7 i 34).
- Kiedy się potknąłeś i myślisz, że to już koniec (wersety 23 i 24).
W odcinku Co zrobić, kiedy zaczynamy wątpić czytam Psalm 73, w którym Asaf zazdrości zuchwałym i niemal traci przez to wiarę. Wyjaśnienie znalazł dopiero wtedy, gdy poszedł do świątyni, czyli do wspólnoty ludzi, którzy czczą Boga. Dlatego z taką pokusą lepiej nie zostawać samemu.
Psalm 37: co z tego dla mnie dzisiaj
Najpierw zapytaj siebie uczciwie, komu zazdrościsz i co ci to robi. Psalm mówi przecież, że zazdrość i gniew nie kończą się w głowie, tylko prowadzą do czynienia zła.
Potem sprawdź, skąd bierze się twoje pragnienie. W odcinku mówię, że pragnienia, które pochodzą tylko z nas, bywają atrakcyjne na krótką metę, ale z czasem prowadzą nas bocznymi ścieżkami. Zapytaj więc: czy to, czego pragnę, rośnie z mojej relacji z Bogiem, czy tylko z moich własnych planów? To pytanie wcale nie wyklucza marzeń, tylko pomaga zobaczyć, które z nich są naprawdę twoje.
Trzecia rzecz jest najtrudniejsza: powierz Bogu jedną konkretną sprawę. Nie całe życie naraz, tylko jedną drogę, w której do tej pory wszystko trzymałeś w garści, i powiedz Mu: dalej nie wiem, co jest za zakrętem, ale Ty wiesz. O tym, jak nie dać się zmartwieniom, jest też cały artykuł Jak przestać się martwić i zacząć żyć pełnią życia.
I na koniec: nie bierz wersetu 25 ani za pewnik, ani za zarzut. Kiedy komuś w twoim otoczeniu czegoś brakuje, nie cytuj mu, że „psalm obiecuje inaczej”, tylko lepiej sam bądź tym, kto „lituje się i rozdaje”. Więcej o całej księdze znajdziesz we wstępie do Księgi Psalmów.
Posłuchaj w podcaście
Jeśli chcesz przeczytać całe Pismo Święte, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.
Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).






