Psalm 103: tekst i interpretacja. Błogosław, duszo moja, Pana
W tym artykule
Psalm 103 to modlitwa Dawida, która zaczyna się i kończy tym samym wezwaniem: „Błogosław, moja duszo, PANA”. Pomiędzy jednym a drugim Dawid wylicza, za co właściwie warto to robić: Bóg przebacza, leczy, ratuje życie, jest cierpliwy, nie rozlicza nas według naszych grzechów i pamięta, że jesteśmy z prochu. To psalm dziękczynny i moim zdaniem jeden z najlepszych w całej Księdze Psalmów, kiedy chcesz sobie przypomnieć, jaki naprawdę jest Bóg, któremu zaufaliśmy. Gdybyśmy znali go na pamięć, to na pewno by nam to nie zaszkodziło, ale nawet jeśli nie, warto przynajmniej wiedzieć, pod którym numerem go szukać, kiedy brakuje nam zachęty.
Psalm 103: tekst i interpretacja
Już pierwszy werset mówi nam, że to „Psalm Dawida”. W części katolickich wydań Biblii ten sam psalm ma numer 102, więc jeśli nie możesz go znaleźć pod numerem 103, sprawdź też tam. Poniżej masz cały tekst w przekładzie Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej, podzielony na cztery części, które omawiam po kolei.
Wersety 1-5: błogosław, moja duszo, PANA
Księga Psalmów 103,1-51 Psalm Dawida. Błogosław, moja duszo, PANA, i całe moje wnętrze – jego święte imię. 2 Błogosław, moja duszo, PANA, i nie zapominaj o wszystkich jego dobrodziejstwach. 3 On przebacza wszystkie twoje nieprawości, on uzdrawia wszystkie twoje choroby; 4 On wybawia twoje życie od zguby, on cię koronuje miłosierdziem i wielką litością. 5 On nasyca dobrem twoje usta i odnawia twoją młodość jak u orła. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska1 Psalm Dawida. Błogosław, moja duszo, PANA, i całe moje wnętrze – jego święte imię.
2 Błogosław, moja duszo, PANA, i nie zapominaj o wszystkich jego dobrodziejstwach.
3 On przebacza wszystkie twoje nieprawości, on uzdrawia wszystkie twoje choroby;
4 On wybawia twoje życie od zguby, on cię koronuje miłosierdziem i wielką litością.
5 On nasyca dobrem twoje usta i odnawia twoją młodość jak u orła.
Najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie, które wisi nad całym tym psalmem: co to właściwie znaczy błogosławić Boga? To słowo dobrze kojarzymy, ale gdyby ktoś nas zapytał wprost, co ono oznacza, to pewnie pojawiłby się moment zawahania, bo w sumie nie bardzo wiadomo, jak to wytłumaczyć. Tłumaczę to szerzej w odcinku Co to znaczy błogosławić Boga.
Błogosławieństwo działa w dwie strony, ale w każdą z nich trochę inaczej. Kiedy Bóg błogosławi nas, to znaczy, że nam pomaga, wzmacnia nas i zaopatruje, żebyśmy lepiej Go znali, lepiej żyli i byli coraz bliżej tego wzoru, do którego nas stworzył. Byłoby jednak głupotą powiedzieć, że kiedy my błogosławimy Boga, to dzieje się dokładnie to samo, bo przecież nie jesteśmy w stanie Bogu pomóc ani Go wzmocnić, a On nie potrzebuje naszej zachęty. Kiedy więc my błogosławimy Boga, jest to wyraz naszej wdzięczności, chwały i zachwytu, a przy okazji przypomnienie samemu sobie, kim On dla nas jest.
Jak to wygląda w życiu? W tamtym odcinku opowiadam o naszych córkach: wystarczy, że ktoś o nie zapyta, a ja jestem w stanie godzinami opowiadać, co w nich jest wyjątkowego, bo lubię się nimi chwalić i lubię je chwalić. To drugie jest właśnie tym, co Bóg robi w naszą stronę, czyli buduje nas i zachęca. My nie zbudujemy Boga, ale możemy się Nim chwalić i mówić z zachwytem: patrz, jakiego mam Boga.
Zauważ też, że Dawid mówi tu do własnej duszy: „nie zapominaj”. To bardzo trafne, bo zwykle pamiętamy o jednym kłopocie, który nas akurat gryzie, a o dobrodziejstwach potrafimy nie pamiętać wcale. Dlatego psalm wylicza je jedno po drugim, a każde z nich pasuje do zwykłego dnia: Bóg przebacza, kiedy coś schrzanimy, wybawia życie od zguby, kiedy martwimy się, jak się wszystko potoczy, i nasyca dobrem naszą codzienność. Bóg chce się objawiać właśnie w takich zwykłych, prostych sprawach, a nie tylko od święta. Obraz młodości, która odnawia się jak u orła, wraca zresztą u proroka Izajasza, który pisze, że ci, którzy oczekują PANA, „wzbiją się na skrzydłach jak orły” Księga Izajasza 40,3131 Ale ci, którzy oczekują PANA, nabiorą nowych sił; wzbiją się na skrzydłach jak orły, będą biec, a się nie zmęczą, będą chodzić, a nie ustaną. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Wersety 6-10: Bóg, który nie odpłaca nam według naszych grzechów
Księga Psalmów 103,6-106 PAN wymierza sprawiedliwość i sąd wszystkim uciśnionym. 7 Dał poznać swe drogi Mojżeszowi, a synom Izraela swoje dzieła. 8 Łaskawy i litościwy jest PAN, nieskory do gniewu i [pełen] wielkiego miłosierdzia. 9 Nie będzie się spierał bez końca ani wiecznie [gniewu] chował. 10 Nie postępuje z nami według naszych grzechów ani nie odpłaca nam według naszych nieprawości. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska6 PAN wymierza sprawiedliwość i sąd wszystkim uciśnionym.
7 Dał poznać swe drogi Mojżeszowi, a synom Izraela swoje dzieła.
8 Łaskawy i litościwy jest PAN, nieskory do gniewu i [pełen] wielkiego miłosierdzia.
9 Nie będzie się spierał bez końca ani wiecznie [gniewu] chował.
10 Nie postępuje z nami według naszych grzechów ani nie odpłaca nam według naszych nieprawości.
Werset 6 przypomina, że Bóg nie jest obojętny na krzywdę i że Jego sprawiedliwość stoi po stronie uciśnionych. Czyli dobry Bóg na pewno zajmie się złem na świecie, ale to nie znaczy, że czeka z niecierpliwością, żeby wyciągnąć nam listę naszych porażek.
Werset 7 wspomina Mojżesza, a werset 8 powtarza prawie dosłownie słowa, które Bóg wypowiedział, kiedy przechodził przed nim na górze: „PAN, PAN, Bóg miłosierny i litościwy, nieskory do gniewu” Księga Wyjścia 34,66 Wtedy przechodził PAN przed nim i wołał: PAN, PAN, Bóg miłosierny i litościwy, nieskory do gniewu, a bogaty w miłosierdzie i prawdę; Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Dawid sięga więc po te same słowa, którymi Bóg sam przedstawił się Mojżeszowi, a nie wymyśla własnego opisu. O Mojżeszu pisałem w osobnym artykule, który znajdziesz tutaj.
Wersety 8 do 10 to dla mnie najważniejszy fragment tego psalmu i najlepsze lekarstwo na pokrzywiony obraz Boga. Wielu ludzi ma w głowie Boga, który jest na nich zły, ma do nich jakiś problem i tylko czeka na moment, żeby się z nimi rozliczyć, a tu czytamy wprost: „Nie postępuje z nami według naszych grzechów”. Opowiadam o tym w odcinku Bóg błogosławi pomimo, gdzie czytamy o Izraelitach, którzy na pustyni zaliczali wtopę za wtopą: wątpili, narzekali i chcieli wracać do Egiptu. Kiedy król Moabu poprosił Bileama, żeby ich przeklął, Bileam mógł mówić tylko to, co usłyszał od Boga, i powiedział, że Bóg „nie dostrzegł nieprawości w Jakubie” Księga Liczb 23,2121 Nie dostrzegł nieprawości w Jakubie ani nie widział przestępstwa w Izraelu. PAN, jego Bóg, jest z nim, a okrzyk króla – przy nim. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Mimo wszystkich ich upadków Bóg nie cofnął swojego błogosławieństwa. Lekcja dla nas jest więc prosta: bez względu na to, jak bardzo coś schrzanimy, zawsze jest droga powrotu.
Wersety 11-18: jak daleko wschód od zachodu
Księga Psalmów 103,11-1811 Jak wysoko bowiem są niebiosa nad ziemią, [tak] wielkie [jest] jego miłosierdzie nad tymi, którzy się go boją. 12 Jak daleko jest wschód od zachodu, [tak] daleko oddalił od nas nasze występki. 13 Jak ojciec ma litość nad dziećmi, tak PAN ma litość nad tymi, którzy się go boją. 14 On bowiem wie, z czego jesteśmy ulepieni; pamięta, że jesteśmy prochem. 15 Dni człowieka są jak trawa, kwitnie jak kwiat polny. 16 Wiatr na niego powieje, a już go nie ma i nie pozna go już jego miejsce. 17 Ale miłosierdzie PANA od wieków na wieki nad tymi, którzy się go boją, a jego sprawiedliwość nad synami synów; 18 [Nad tymi], którzy strzegą jego przymierza i pamiętają, aby wypełnić jego przykazania. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska11 Jak wysoko bowiem są niebiosa nad ziemią, [tak] wielkie [jest] jego miłosierdzie nad tymi, którzy się go boją.
12 Jak daleko jest wschód od zachodu, [tak] daleko oddalił od nas nasze występki.
13 Jak ojciec ma litość nad dziećmi, tak PAN ma litość nad tymi, którzy się go boją.
14 On bowiem wie, z czego jesteśmy ulepieni; pamięta, że jesteśmy prochem.
15 Dni człowieka są jak trawa, kwitnie jak kwiat polny.
16 Wiatr na niego powieje, a już go nie ma i nie pozna go już jego miejsce.
17 Ale miłosierdzie PANA od wieków na wieki nad tymi, którzy się go boją, a jego sprawiedliwość nad synami synów;
18 [Nad tymi], którzy strzegą jego przymierza i pamiętają, aby wypełnić jego przykazania.
Tu Dawid sięga po obrazy, których nie da się zmierzyć: wysokość nieba nad ziemią i odległość od wschodu do zachodu. Wschód i zachód nigdy się ze sobą nie spotkają, i właśnie tak daleko Bóg oddala od nas nasze winy. Dawid dobrze wiedział, co to znaczy, bo po największym upadku swojego życia napisał Psalm 51, a o tej historii rozmawiam w odcinku Jak wstać po największym upadku. Wniosek z niego jest dla mnie jednym z najmocniejszych w całej Biblii: dopóki oddychamy, nie ma takiego miejsca, z którego nie dałoby się wrócić do Boga. Więcej o tamtym psalmie znajdziesz w artykule Psalm 51.
Werset 13 mówi o ojcu, który ma litość nad swoimi dziećmi. Zwróć też uwagę, że aż trzy razy (w wersetach 11, 13 i 17) czytamy o „tych, którzy się go boją”, i to może brzmieć niepokojąco. Nie chodzi tu jednak o strach, że ktoś nas zaraz zgniecie, tylko o to, żebyśmy przychodzili do Boga z szacunkiem i powagą. Lubię to porównywać do relacji z rodzicami: darzę ich szacunkiem, a jednocześnie wiem, że mogę do nich przyjść, przytulić się i powygłupiać. To jest zdrowy szacunek wobec Kogoś, kto wszystko stworzył i ma wszystko pod kontrolą, a zarazem jest naszym Ojcem.
Werset 14 to według mnie najbardziej uspokajające zdanie całego psalmu: Bóg „wie, z czego jesteśmy ulepieni”. Czyli zna naszą kruchość i wcale nie udaje, że jej nie ma. Dawid zestawia to z obrazem trawy i polnego kwiatu, bo nasze dni mijają szybko, wiatr przewieje i już nas nie widać. Na tle tej ulotności jeszcze mocniej brzmi werset 17: „miłosierdzie PANA od wieków na wieki”. My jesteśmy ulotni, a Jego miłosierdzie nie przemija.
Werset 18 przypomina z kolei, że ta dobroć nie jest anonimowa, bo dotyczy tych, którzy strzegą przymierza, czyli zostają w relacji z Bogiem. Jak mówię w odcinku o Bileamie, możemy nie skorzystać z błogosławieństwa, które Bóg dla nas przygotował, ale nikt z nas nie stoi z góry na skreślonej pozycji.
Wersety 19-22: niech wszystko błogosławi PANA
Księga Psalmów 103,19-2219 PAN na niebiosach ustanowił [swój] tron, a jego królestwo panuje nad wszystkimi. 20 Błogosławcie PANA, jego aniołowie, potężni siłą, którzy wypełniacie jego rozkazy, będąc posłuszni głosowi jego słowa. 21 Błogosławcie PANA, wszystkie jego zastępy, jego słudzy, którzy spełniacie jego wolę. 22 Błogosławcie PANA, wszystkie jego dzieła, we wszystkich miejscach jego panowania. Błogosław, moja duszo, PANA. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska19 PAN na niebiosach ustanowił [swój] tron, a jego królestwo panuje nad wszystkimi.
20 Błogosławcie PANA, jego aniołowie, potężni siłą, którzy wypełniacie jego rozkazy, będąc posłuszni głosowi jego słowa.
21 Błogosławcie PANA, wszystkie jego zastępy, jego słudzy, którzy spełniacie jego wolę.
22 Błogosławcie PANA, wszystkie jego dzieła, we wszystkich miejscach jego panowania. Błogosław, moja duszo, PANA.
Psalm kończy się widokiem z góry, jakby Dawid na chwilę spojrzał na wszystko z perspektywy nieba. Bóg ma tron na niebiosach, Jego królestwo panuje nad wszystkim, a do chwalenia Go Dawid zaprasza aniołów, całe stworzenie i na samym końcu samego siebie. Wraca więc dokładnie tam, skąd zaczął: „Błogosław, moja duszo, PANA”.
Warto jeszcze pamiętać, że chwała nie ogranicza się do tego, co mówimy albo śpiewamy. W odcinku Boża chwała w naszej codzienności podkreślam, że najlepszym uwielbieniem jest życie, w którym inni mogą zobaczyć, jaki jest Bóg. Paweł pisze o tym tak: „wszystko, co czynicie w słowie lub w uczynku, wszystko [czyńcie] w imię Pana Jezusa, dziękując Bogu i Ojcu przez niego” List do Kolosan 3,1717 A wszystko, co czynicie w słowie lub w uczynku, wszystko [czyńcie] w imię Pana Jezusa, dziękując Bogu i Ojcu przez niego. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Kiedy sięgać po psalm dziękczynny, czyli Psalm 103
Jeśli to ma być psalm do zapamiętania, warto wiedzieć, w jakich sytuacjach sprawdza się najlepiej:
- Kiedy jest ciężko i potrzebujesz zachęty, bo to psalm, który przypomina, jaki jest Bóg, w którym pokładamy nadzieję.
- Kiedy coś schrzaniłeś i czujesz, że nie masz z czym do Niego przyjść. Wtedy przeczytaj na głos wersety 8 do 14.
- Kiedy łapiesz się na tym, że zaczynasz myśleć o Bogu jak o kimś, kto jest na ciebie zły.
- Kiedy zauważasz, że od dawna za nic nie dziękowałeś, bo pierwsze pięć wersetów to gotowa lista powodów.
Jeśli szukasz podobnie uspokajającego psalmu, zajrzyj do Psalmu 23, a przegląd całej księgi znajdziesz w artykule Księga Psalmów.
Co z tego dla mnie dzisiaj: wdzięczność, która nie czeka na idealny dzień
Największa pułapka wdzięczności brzmi mniej więcej tak: za co niby mam dziękować, skoro tyle spraw mi się nie układa? I wiem, że to bardzo naturalne pytanie, ale zobacz, że Dawid nie dziękuje tu dlatego, że wszystko mu gra, tylko dlatego, kim jest Bóg.
W odcinku Jak wdzięczność sprawia, że możemy być szczęśliwsi mówię o tym, że wdzięczni ludzie są po prostu szczęśliwsi, a przy okazji dużo przyjemniej się z nimi przebywa. Narzekanie daje chwilową satysfakcję, ale nie robi z nas szczęśliwszych ludzi. Wdzięczność można mieć wobec przeszłości (za to, co już dostałem), wobec teraźniejszości (czyli nie uważam, że całe dobro tego świata po prostu mi się należy) i wobec przyszłości (Bóg jest przy mnie, więc mogę być spokojny). Nie chodzi więc o samo mówienie „dziękuję”, tylko o wdzięczne serce, które widać w tym, jak patrzymy na swoje życie. Paweł wprost pisze: „Za wszystko dziękujcie. Taka jest bowiem wola Boga w Chrystusie Jezusie względem was” 1 List do Tesaloniczan 5,1818 Za wszystko dziękujcie. Taka jest bowiem wola Boga w Chrystusie Jezusie względem was. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Jest też drugi trop z Psalmu 103, który bardzo lubię: możesz chwalić Boga, zanim zobaczysz w swoim życiu to, o czym czytasz. Jeśli coś z tej listy jeszcze się u ciebie nie dzieje, możesz powiedzieć: Boże, tu jest napisane, że chcesz tak działać, więc już teraz Ci za to dziękuję. Tak to jest z wiarą, że dotyczy także rzeczy, których jeszcze nie widzimy. Paweł pisze w liście do Efezjan, że Bóg „pobłogosławił nas wszelkim duchowym błogosławieństwem” w Chrystusie List do Efezjan 1,33 Błogosławiony niech będzie Bóg i Ojciec naszego Pana Jezusa Chrystusa, który pobłogosławił nas wszelkim duchowym błogosławieństwem w [miejscach] niebiańskich w Chrystusie. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Jeśli chcesz to przełożyć na coś bardzo konkretnego, spróbuj tak:
- Przeczytaj Psalm 103 raz, drugi i trzeci, najlepiej na głos.
- Wypisz na kartce te zdania, które dziś są dla ciebie najważniejsze, i naprawdę zrób to na kartce, a nie w telefonie.
- Weź długopis i przez cztery, pięć minut pisz, za co jesteś wdzięczny: za przeszłość, za dzisiaj i za to, co przed tobą.
- Z tą listą przyjdź do Boga. Nie tylko z prośbą „zrób to i to”, ale z podziękowaniem, że jest Bogiem, który chce i może działać w twoim życiu.
Posłuchaj w podcaście
Co to znaczy błogosławić BogaCzytam cały Psalm 103 i tłumaczę, na czym polega błogosławienie Boga i dlaczego warto chwalić Go także za to, czego jeszcze nie widzimy.
Bóg błogosławi pomimoHistoria Bileama i Balaka oraz Psalm 103 jako obraz tego, jak Bóg patrzy na tych, którzy Mu ufają.
Jak wdzięczność sprawia, że możemy być szcześliwiWdzięczność za przeszłość, teraźniejszość i przyszłość oraz mały eksperyment z kartką i długopisem.Psalm 103 najlepiej czytać na tle całej Biblii, bo dopiero wtedy widać, jak często Bóg okazuje cierpliwość i łaskę. Jeśli chcesz przeczytać całe Pismo Święte, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.
Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).

