Blog

Psalmy

Psalm 121: tekst i interpretacja. Skąd nadejdzie mi pomoc

Jacek Obolewicz · · 10 min czytania

Księga Jozuego - Zajęcie ziemi obiecanej
W tym artykule
  1. Pieśń stopni: co to znaczy i po co była ta pielgrzymka
  2. Psalm 121: tekst i interpretacja
  3. Kiedy sięgać po Psalm 121
  4. Co z tego dla mnie dzisiaj: gdzie patrzę, kiedy potrzebuję pomocy
  5. Posłuchaj w podcaście

Psalm 121 to krótka pieśń pielgrzymów o tym, skąd przychodzi pomoc: nie z gór, które widać na horyzoncie, ale od Pana, który stworzył niebo i ziemię i który pilnuje człowieka w drodze, i w dzień, i w nocy. Ma tylko osiem wersetów, a słowo „strzec” wraca w nim aż sześć razy. Czyta się go w minutę, ale mało który psalm tak dobrze trafia w ten moment, kiedy nie wiesz, skąd wziąć siłę na kolejny krok. Zanim jednak przejdziemy przez sam tekst, warto wiedzieć, w jakiej drodze ludzie go śpiewali.

Pieśń stopni: co to znaczy i po co była ta pielgrzymka

Pierwszy werset otwierają słowa „Pieśń stopni”. W polskich przekładach znajdziesz też inne nazwy, na przykład pieśń wstępowań, pieśni pielgrzymek albo pieśni na wejście. Tak nazywa się cały zbiór piętnastu psalmów, od 120 do 134, czyli taka mniejsza kolekcja wewnątrz Księgi Psalmów. Najczęściej przyjmuje się, że śpiewali je pielgrzymi idący do Jerozolimy. Są też inne teorie na temat tego, skąd się wzięła ta nazwa, ale ta jest zdecydowanie najbardziej powszechna.

A skąd w ogóle te pielgrzymki? Prawo mówiło, że trzy razy w roku mężczyźni mają stawić się przed Panem w miejscu, które On wybierze, czyli na święto Przaśników, święto Tygodni i święto Namiotów . Kto mieszkał poza Jerozolimą, musiał więc ruszyć w drogę, często na kilka dni. Taką pielgrzymkę robili też rodzice Jezusa, którzy co roku chodzili do Jerozolimy na Paschę .

W odcinku Jak odkryć właściwy kierunek w życiu opowiadam, że czytam te piętnaście psalmów jak jedną ścieżkę. Pielgrzymka do Jerozolimy staje się w nich obrazem drogi przez życie, której celem jest spotkanie z Bogiem. Nie chodzi mi przy tym o koniec życia, tylko o to, że już tu, na ziemi, zaczynamy naprawdę odkrywać, kim On jest. Pierwszy krok na tej drodze robi Psalm 120, w którym człowiek widzi, że żyje w świecie, który wcale nie szuka pokoju, i woła do Pana . A zaraz potem, w Psalmie 121, odkrywa coś, co zmienia całą jego drogę: nie idzie sam. Przeczytałem je w tym odcinku jednym ciągiem i naprawdę czytają się jak dwie części jednej historii.

Psalm 121: tekst i interpretacja

Podnoszę wzrok w stronę gór, skąd nadejdzie mi pomoc

1 Pieśń stopni. Oczy moje podnoszę ku górom, skąd przyjdzie mi pomoc.

2 Moja pomoc [jest] od PANA, który stworzył niebo i ziemię.

Pierwsze zdanie to właściwie pytanie człowieka, który jest w drodze. Pielgrzym patrzy przed siebie i wcale nie udaje, że ma wszystko pod kontrolą, tylko szuka pomocy i mówi o tym wprost. Ja to bardzo lubię w psalmach, bo nikt tu nie robi dobrej miny do złej gry.

Odpowiedź przychodzi w drugim wersecie i jest bardzo krótka: pomoc jest od Pana. Zwróć jednak uwagę, jak psalmista Go przedstawia. Nie mówi „od Pana, który mnie kocha”, choć to oczywiście prawda, tylko mówi: od Tego, który stworzył niebo i ziemię. Czyli wszystko, czego możemy się bać w drodze, jest częścią stworzenia, a Bóg jest jego Autorem. Dla mnie to zmienia proporcje, bo problem, który mnie przerasta, wcale nie przerasta Tego, który to wszystko zrobił.

Bóg jako stróż, który nie drzemie

3 Nie pozwoli zachwiać się twojej nodze; twój stróż nie drzemie.

4 Oto ten, który strzeże Izraela, nie zdrzemnie się ani nie zaśnie.

Pielgrzym idzie pieszo, więc to właśnie noga jest tu obrazem zagrożenia. Droga bywa kamienista i można się na niej potknąć, zmęczyć albo zgubić kierunek. Psalm wcale nie obiecuje, że ta droga będzie równa, tylko mówi, że ktoś czuwa nad tym, żebyś się na niej nie zachwiał.

Werset czwarty powtarza to samo, ale jeszcze mocniej: nie zdrzemnie się ani nie zaśnie. Każdy, kto kiedyś czuwał w nocy przy chorym dziecku, wie, jak trudno jest nie zasnąć, nawet kiedy bardzo się chce. Psalm mówi, że Bóg tego problemu po prostu nie ma. W tej samej kolekcji, w Psalmie 125, wraca zresztą podobny obraz: tak jak góry otaczają Jerozolimę, tak Pan otacza swój lud .

Ochrona w dzień i w nocy, w drodze i w domu

5 PAN jest twoim stróżem, PAN [jest] cieniem twoim po twojej prawicy.

6 Słońce nie porazi cię za dnia ani księżyc w nocy.

7 PAN będzie cię strzegł od wszelkiego zła; on będzie strzegł twojej duszy.

8 PAN będzie strzegł twego wyjścia i przyjścia, odtąd aż na wieki.

, przekład: Uwspółcześniona Biblia Gdańska. W części katolickich wydań ten psalm ma numer o jeden mniejszy, czyli 120, więc jeśli nie możesz go znaleźć pod numerem 121, sprawdź poprzedni. Brzmienie pierwszego wersetu też bywa inne, na przykład „Wznoszę swe oczy ku górom”. W moim odcinku czytam: „Podnoszę wzrok w stronę gór, skąd nadejdzie mi pomoc”.

Ostatnie cztery wersety rysują ochronę, która obejmuje całą dobę i całą drogę. Cień po prawej stronie to ktoś, kto idzie tuż obok i osłania cię przed upałem, a w tamtym klimacie to nie była drobnostka. Słońce za dnia i księżyc w nocy znaczą tyle, że nie ma takiej pory, w której zostajesz bez opieki. Werset siódmy sięga jeszcze głębiej, bo mówi nie tylko o ciele, ale też o duszy. A ostatni obejmuje wyjście z domu i powrót do niego, czyli tak naprawdę wszystko, co dzieje się pomiędzy jednym a drugim.

Nie czytam tego jako obietnicy, że nic złego mnie nigdy nie spotka. Psalm 23 mówi zupełnie uczciwie, że w życiu bywa „dolina cienia śmierci”, i piszę o tym w artykule o Psalmie 23. Obietnica jest inna: w drodze, także w tej trudnej, ktoś mnie pilnuje i nie jestem w niej sam.

Kiedy sięgać po Psalm 121

Gdy się boję. W odcinku Jak doświadczyć pokoju mówię o Bożym pokoju, który „będzie strzegł waszych serc i myśli” . To to samo słowo i ta sama myśl, co w naszym psalmie. Ale zauważam tam też rzecz bardzo praktyczną: zanim pojawi się ten pokój, jest werset szósty, który mówi, żeby przestać się zamartwiać, a w modlitwie z wdzięcznością przedstawiać Bogu swoje sprawy . Biblia nie jest księgą zaklęć, więc samo powtarzanie wersetu, bez prawdziwej rozmowy z Bogiem, to za mało. Nagrywałem ten odcinek w marcu 2022 roku, kiedy za naszą wschodnią granicą działy się rzeczy, które wielu z nas przerażały, i właśnie wtedy ten fragment był dla mnie bardzo konkretny.

Gdy nic nie mogę zrobić. Izraelici stoją nad Morzem Czerwonym, a z tyłu ściga ich faraon ze swoim wojskiem. Mojżesz mówi im wtedy: „PAN będzie za was walczył, a wy będziecie milczeć” . W odcinku Co zrobić, kiedy nie widzisz wyjścia tłumaczę, że jeśli coś mogę zrobić, to po prostu to robię. Ale jeśli nie mogę, to nic lepszego nie wymyślę niż zaufać i nie narzekać, i to jest dobry moment na Psalm 121.

Gdy jest naprawdę ciężko. Dawid stracił wszystko: jego miasto spłonęło, rodziny zostały porwane, a jego własni ludzie chcieli go ukamienować. A on, jak czytamy, „wzmocnił się w PANU, swym Bogu” . W odcinku Co zrobić, kiedy jest cholernie ciężko mówię, że Dawid umiał to zrobić, bo ćwiczył to przez lata, kiedy było dobrze. Z Psalmem 121 jest podobnie, bo warto go znać, zanim przyjdzie zły dzień.

Gdy się spinam. Jeśli chcesz iść dalej szlakiem pieśni stopni, to w odcinku Odpoczynek, który Bóg ma dla nas zatrzymuję się przy Psalmie 131, czyli przy psalmie o duszy uspokojonej jak dziecko przy matce . To naturalny następny krok po psalmie o stróżu, który nie śpi, bo skoro ktoś czuwa, to ja mogę wreszcie odpocząć.

Co z tego dla mnie dzisiaj: gdzie patrzę, kiedy potrzebuję pomocy

Najprostsze pytanie tego psalmu brzmi: dokąd podnoszę oczy? W odcinku o dobrym pasterzu, Pewna ostoja w trudnych czasach, pytam o to samo, czyli skąd bierzesz poczucie bezpieczeństwa. Pomocy możemy szukać w pieniądzach, w ludziach, w dobrym planie albo w tym, żeby wszystko mieć pod kontrolą. Oszczędności i dobry plan wcale nie są złe. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy to one mają mi dać spokój, a nie Ten, który nie drzemie.

Odcinek 203 kończę życzeniem, żebyśmy bez względu na to, w którym miejscu drogi wiary jesteśmy, podjęli decyzję i zwrócili się w stronę Boga. Spróbuj tego w praktyce:

  • Przeczytaj psalm powoli i na głos, rano albo wieczorem.
  • Zatrzymaj się przy jednym obrazie, który jest dziś twój: przy nodze, która może się potknąć, przy cieniu, przy nocy albo przy wyjściu z domu.
  • Powiedz Bogu własnymi słowami, czego się dziś boisz. On to oczywiście wie, ale samo mówienie pomaga ci zobaczyć, co w tobie siedzi.
  • Zabierz ze sobą na cały dzień jedno zdanie: „PAN będzie cię strzegł od wszelkiego zła”.

Jeśli ten psalm jest dla ciebie ważny, przeczytaj też Psalm 91, w którym pojawia się podobna obietnica ochrony. A żeby zobaczyć, jak te wszystkie modlitwy układają się w jedną księgę, zajrzyj do wprowadzenia do Księgi Psalmów.

Posłuchaj w podcaście

Psalm 121 najlepiej brzmi w całej drodze pielgrzymów, od pierwszego wołania w Psalmie 120 aż po ostatnie pieśni zbioru. Jeśli chcesz przeczytać całe Pismo Święte, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.

Psalm 121: sam tekst psalmu

Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).