Blog

Psalmy

Psalm 37: tekst i interpretacja. Rozkoszuj się Panem

Jacek Obolewicz · · 12 min czytania

Psalmy
W tym artykule
  1. Psalm 37: o czym jest
  2. Psalm 37: tekst i interpretacja po kolei
  3. Kiedy sięgać po Psalm 37
  4. Psalm 37: co z tego dla mnie dzisiaj
  5. Posłuchaj w podcaście

Psalm 37 to rada starszego człowieka dla kogoś, kto wścieka się, że niegodziwym się powodzi: nie oburzaj się, zaufaj Bogu, uzbrój się w cierpliwość, a On sam zajmie się i sprawiedliwością, i twoją drogą. Ma czterdzieści wersetów i wraca do tych samych myśli tak, jak wraca do nich ktoś, komu naprawdę zależy, żebyś go zrozumiał. Są w nim zdania, które zna prawie każdy, na przykład „Rozkoszuj się PANEM, a on spełni pragnienia twego serca” albo „Powierz PANU swoją drogę”. Najczęściej cytuje się je osobno, jak obietnicę spełnionych marzeń, dlatego warto je przeczytać w miejscu, w którym naprawdę zostały napisane, razem z tym, co jest przed nimi i po nich.

Psalm 37: o czym jest

Napisał go Dawid, a punkt wyjścia jest bardzo ludzki. Patrzysz na kogoś, komu wszystko się układa, choć nie liczy się ani z Bogiem, ani z ludźmi, i w środku zaczyna ci się gotować. Pierwszy werset mówi więc wprost: „Nie oburzaj się z powodu złoczyńców ani nie zazdrość czyniącym nieprawość”, a ta sama rada wraca jeszcze w wersetach 7 i 8. Dalej psalm stawia obok siebie dwie drogi, czyli drogę niegodziwego i drogę sprawiedliwego, i pokazuje, dokąd każda z nich prowadzi. Jak refren wraca przy tym jedna myśl: ci, którzy ufają Panu, „odziedziczą ziemię” (wersety 9, 11, 22, 29 i 34).

W wersecie 25 słychać zresztą, że mówi ktoś, kto sporo w życiu widział: „Byłem młody i jestem już stary”.

Psalm jest długi, więc nie wklejam go tutaj w całości. Poniżej znajdziesz cztery kluczowe fragmenty, przepisane dosłownie z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej, a resztę streszczam własnymi słowami, więc pamiętaj, że to wybór, a nie cały tekst. Cały psalm przeczytasz tutaj: . I jeszcze jedna praktyczna rzecz: w części katolickich wydań ten psalm ma numer 36, bo numeracja psalmów jest tam o jeden mniejsza, więc jeśli nie możesz go znaleźć, sprawdź właśnie ten numer.

O tym, jak czytam ten psalm, opowiadam w odcinku Bóg chce spełniać pragnienia naszego serca. Czytam tam cały psalm, ale komentuję głównie wersety 4 i 5 oraz 23 i 24, a o reszcie mówię tylko tyle, że jest pełna myśli zachęcających do zaufania Bogu. Dlatego pozostałe części omawiam niżej na podstawie samego tekstu i mówię to wprost, żeby nie było wątpliwości, skąd co się bierze.

Psalm 37: tekst i interpretacja po kolei

Rozkoszuj się Panem: wersety 1-6

1 Psalm Dawida. Nie oburzaj się z powodu złoczyńców ani nie zazdrość czyniącym nieprawość.

2 Jak trawa bowiem prędko zostaną podcięci i zwiędną jak świeża zieleń.

3 Ufaj PANU i czyń dobrze; będziesz mieszkał na ziemi i na pewno będziesz nakarmiony.

4 Rozkoszuj się PANEM, a on spełni pragnienia twego serca.

5 Powierz PANU swoją drogę i zaufaj mu, a on wszystko wykona;

6 I wyniesie twoją sprawiedliwość jak światłość, a twoją prawość jak południe.

W Biblii, którą masz w domu, ten fragment może brzmieć trochę inaczej, na przykład „zaufaj Panu” zamiast „ufaj PANU”, ale sens jest ten sam.

Zwróć uwagę na kolejność, bo ona jest tu kluczowa. Zanim padnie obietnica o pragnieniach serca, najpierw są polecenia: ufaj, czyń dobrze, nie oburzaj się. Dokładnie to wyłapuję w odcinku z dnia 185. Wszyscy lubimy usłyszeć, że Bóg chce spełnić pragnienia naszego serca, i to się zgadza, tylko zapominamy przy tym, że warunkiem jest nauczyć się Nim rozkoszować i powierzać Mu swoją drogę.

Co w takim razie znaczy rozkoszować się Panem? Mówię o tym tak: chodzi o bliskość, w której tęsknię za czasem z Nim, za Jego słowem i za tym, żeby usłyszeć, co ma mi do powiedzenia. Podobny obraz masz w Psalmie 1, który czytam w odcinku Jak się modlić w największych trudnościach, gdzie szczęśliwy jest ten, kto ma upodobanie w Bożym Słowie. A najciekawsze jest to, co dzieje się potem. Im dłużej jesteśmy blisko Boga, tym bardziej zmieniają się nasze pragnienia, aż w końcu zaczynamy chcieć tego, czego chce On. I wtedy pomaganie nam w spełnianiu takich pragnień nie jest dla Niego żadnym problemem.

Druga część jest trudniejsza, bo chodzi w niej o to, żeby powierzyć swoją drogę, czyli po prostu oddać kontrolę. Mówię w odcinku, że sam lubię mieć wszystko pod kontrolą i że nikt z nas nie lubi jej oddawać. Tymczasem my nie mamy pojęcia, co jest za zakrętem, a Bóg to wie i potrafi nas przez to przeprowadzić. W tym samym odcinku przywołuję św. Pawła z Listu do Filipian, który pisze, że zapomina o tym, co za nim, i sięga po to, co przed nim . Werset 6 dodaje do tego jeszcze jedną rzecz: o swoją dobrą sprawę nie musisz walczyć tak, jak walczy się o własną reputację, bo to Pan ma ją wynieść „jak światłość”.

Cisi odziedziczą ziemię: wersety 7-11

7 Poddaj się PANU i oczekuj go; nie oburzaj się na tego, komu powodzi się w drodze, na człowieka, który spełnia swe złe zamiary.

8 Zaprzestań gniewu i zaniechaj zapalczywości; nie zapalaj się gniewem do czynienia zła.

9 Złoczyńcy bowiem będą wytępieni, a ci, którzy oczekują PANA, odziedziczą ziemię.

10 Jeszcze chwila, a nie będzie niegodziwego; spojrzysz na jego miejsce, a już go nie będzie.

11 Lecz pokorni odziedziczą ziemię i będą się rozkoszować obfitością pokoju.

To jest serce psalmu i zarazem bardzo praktyczna myśl: gniew z powodu cudzego powodzenia nie zostaje grzecznie w środku, tylko według wersetu 8 popycha człowieka do „czynienia zła”.

Zamiast tego psalm proponuje czekanie, a czekanie bywa najtrudniejsze ze wszystkiego. W odcinku Dlaczego wydaje się, że Bóg milczy opowiadam o czasie z pierwszych lat mojej drogi z Jezusem, kiedy czytałem Biblię i modliłem się, a miałem wrażenie, że nikt mnie nie słucha. Odpowiedź przyszła w końcu w zaskakujący sposób, przez słowa znajomego.

Werset 11 wraca potem w Kazaniu na Górze, gdzie Jezus mówi: „Błogosławieni cisi, ponieważ oni odziedziczą ziemię” . Brzmi to niemal tak samo, bo te same słowa o dziedziczeniu ziemi pojawiają się i w psalmie, i w ustach Jezusa. W odcinku Co oznacza być uczniem Jezusa przypominam, że greckie słowo tłumaczone jako „błogosławieni” znaczy dosłownie „szczęśliwi”. Cisi i pokorni nie są tu więc słabeuszami, tylko ludźmi, którzy oddali swoją sprawę Bogu i dlatego nie muszą sami wyrównywać rachunków. Więcej o tym piszę w artykule Osiem błogosławieństw.

Los niegodziwego i los sprawiedliwego: wersety 12-22 w skrócie

W tej części niegodziwy knuje, zgrzyta zębami i napina łuk przeciwko ubogiemu. Pan jednak „śmieje się z niego, bo widzi, że nadchodzi jego dzień” (werset 13), a miecz, który niegodziwi wyciągnęli, przeszywa w końcu ich własne serca (werset 15). Pośrodku stoi zdanie bardzo życiowe: „Lepsza jest odrobina, którą ma sprawiedliwy, niż wielkie bogactwa wielu niegodziwych” (werset 16).

Podobną myśl znajdziesz w Księdze Przysłów . W odcinku Lepsza postawa zwracam uwagę, że takie „lepsze” zestawia skromność z chciwością i wcale nie jest zachętą do życia w nędzy. Problemem nie jest to, ile mamy, tylko to, czy umiemy poprzestać na tym, co mamy. Werset 21 dodaje do tego drugi kontrast: niegodziwy pożycza i nie oddaje, a sprawiedliwy „lituje się i rozdaje”.

Pan podtrzymuje upadającego: wersety 23-26 i trudny werset 25

23 PAN kieruje krokami [dobrego] człowieka i jego droga mu się podoba.

24 Choćby upadł, nie zostanie [całkowicie] powalony, bo PAN podtrzymuje [go] swą ręką.

25 Byłem młody i jestem już stary, [lecz] nie widziałem sprawiedliwego, który by był opuszczony, ani żeby jego potomstwo żebrało o chleb.

26 Każdego dnia lituje się i pożycza, a jego potomstwo [jest] błogosławione.

Wersety 23 i 24 opisują to bardzo pięknie. W odcinku mówię, że Bóg cieszy się naszą drogą, kiedy idziemy tą, którą dla nas przygotował, a kiedy się na niej potkniemy, nie zostaniemy porzuceni.

Trudniej jest z wersetem 25, bo to świadectwo konkretnego człowieka, który przez całe życie nie widział, żeby sprawiedliwy został opuszczony. To jest jego doświadczenie, a nie obietnica, że wierzącemu nigdy niczego nie zabraknie. Biblia sama zresztą zna zupełnie inne doświadczenia. Asaf w Psalmie 73 opowiada, że prawie się potknął, bo złym się powodziło, a jemu było ciężko. Psalm 22 zaczyna się od słów „Boże mój, Boże mój, czemu mnie opuściłeś?” , a Księga Hioba opowiada o prawym człowieku, który stracił majątek i dzieci. W artykule o Psalmie 23 piszę z kolei, że „niczego mi nie zabraknie” nie znaczy „będę miał wszystko, co mi się zamarzy”, i z tym psalmem jest dokładnie tak samo.

Jeśli przeczytasz werset 25 jak gwarancję, to uderzy cię on w momencie, w którym ktoś wierzący naprawdę straci pracę, zdrowie albo bliskich. Zostaje wtedy tylko wniosek, że Bóg zawiódł albo że coś jest nie tak z tobą, a psalm wcale tego nie mówi. Mówi coś skromniejszego, a jednocześnie mocniejszego: Bóg nie porzuca swoich, nawet wtedy, gdy ich droga prowadzi przez brak. Zauważ też, że w wersecie 26 sprawiedliwy „lituje się i pożycza”, czyli opieka Boga bardzo często przychodzi do nas przez innych ludzi.

Zakończenie psalmu: wersety 27-40

Dalej psalm wraca do swoich głównych tematów. Słyszymy więc: „Odstąp od złego i czyń dobrze” (werset 27), czytamy, że Pan „nie opuszcza swoich świętych” (werset 28), a ponieważ prawo Boga jest w sercu sprawiedliwego, to „jego kroki się nie zachwieją” (werset 31). Niegodziwy czyha na niego, ale Pan go nie zostawi (wersety 32 i 33). Potem pojawia się obraz człowieka, który rozpierał się „jak zielone drzewo laurowe”, a po chwili psalmista mówi: „szukałem go, ale nie mogłem go znaleźć” (wersety 35 i 36). To dokładna odwrotność drzewa z Psalmu 1, które stoi nad strumieniami wód. O tych dwóch drogach mówię w odcinku Droga życia, gdzie czytam z Księgi Przysłów: „Na ścieżce sprawiedliwości jest życie” .

37 Spójrz na nienagannego i przypatruj się prawemu, bo ten na końcu osiągnie pokój.

38 Lecz przestępcy razem zginą, niegodziwi na końcu zostaną wytępieni.

39 Zbawienie zaś sprawiedliwych [pochodzi] od PANA; [on jest] ich siłą w czasie utrapienia.

40 PAN ich wspomoże i wyzwoli; wyzwoli ich od niegodziwych i wybawi, bo w nim pokładają nadzieję.

Zobacz, jak to się ładnie zamyka. Na początku psalmu patrzyłeś na tych, którym się udaje, a teraz masz patrzeć na koniec drogi prawego człowieka, czyli na pokój. Ostatnie słowa psalmu mówią o nadziei pokładanej w Bogu.

Kiedy sięgać po Psalm 37

  • Kiedy zazdrościsz komuś, komu wszystko się udaje, choć żyje bez żadnych zasad (wersety 1, 2, 7).
  • Kiedy stoisz przed decyzją i trudno ci oddać komuś kierownicę (wersety 4 i 5).
  • Kiedy czekasz, a nic się nie dzieje (wersety 7 i 34).
  • Kiedy się potknąłeś i myślisz, że to już koniec (wersety 23 i 24).

W odcinku Co zrobić, kiedy zaczynamy wątpić czytam Psalm 73, w którym Asaf zazdrości zuchwałym i niemal traci przez to wiarę. Wyjaśnienie znalazł dopiero wtedy, gdy poszedł do świątyni, czyli do wspólnoty ludzi, którzy czczą Boga. Dlatego z taką pokusą lepiej nie zostawać samemu.

Psalm 37: co z tego dla mnie dzisiaj

Najpierw zapytaj siebie uczciwie, komu zazdrościsz i co ci to robi. Psalm mówi przecież, że zazdrość i gniew nie kończą się w głowie, tylko prowadzą do czynienia zła.

Potem sprawdź, skąd bierze się twoje pragnienie. W odcinku mówię, że pragnienia, które pochodzą tylko z nas, bywają atrakcyjne na krótką metę, ale z czasem prowadzą nas bocznymi ścieżkami. Zapytaj więc: czy to, czego pragnę, rośnie z mojej relacji z Bogiem, czy tylko z moich własnych planów? To pytanie wcale nie wyklucza marzeń, tylko pomaga zobaczyć, które z nich są naprawdę twoje.

Trzecia rzecz jest najtrudniejsza: powierz Bogu jedną konkretną sprawę. Nie całe życie naraz, tylko jedną drogę, w której do tej pory wszystko trzymałeś w garści, i powiedz Mu: dalej nie wiem, co jest za zakrętem, ale Ty wiesz. O tym, jak nie dać się zmartwieniom, jest też cały artykuł Jak przestać się martwić i zacząć żyć pełnią życia.

I na koniec: nie bierz wersetu 25 ani za pewnik, ani za zarzut. Kiedy komuś w twoim otoczeniu czegoś brakuje, nie cytuj mu, że „psalm obiecuje inaczej”, tylko lepiej sam bądź tym, kto „lituje się i rozdaje”. Więcej o całej księdze znajdziesz we wstępie do Księgi Psalmów.

Posłuchaj w podcaście

Jeśli chcesz przeczytać całe Pismo Święte, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.

Psalm 37: sam tekst psalmu

Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).