Psalm 27: tekst i interpretacja. Kogóż mam się bać?

Psalm 27 to modlitwa Dawida o zaufaniu w chwili, gdy ktoś na nas naciera: Bóg jest w niej światłem i ratunkiem, schronieniem i skałą, a na końcu zostaje jedna rada, żeby na Niego czekać i być dzielnym. To psalm dla każdego, kto ma w życiu coś, czego się boi, i nie bardzo wie, od czego w ogóle zacząć. Dawid nie udaje w nim, że problemu nie ma, bo wrogowie, wojna i fałszywi świadkowie pojawiają się tu zupełnie wprost, a mimo to cały psalm zaczyna się od pytania „kogóż będę się bać?”. Rozmawiam o nim w odcinku Na czym warto budować swoje życie, razem z przypowieścią Jezusa o domu na skale, bo jedno zdanie z tego psalmu od razu mi ją przypomniało.

Psalm 27: tekst i interpretacja po kolei

Psalm ma czternaście wersetów. Poniżej znajdziesz cały tekst podzielony na cztery części, a pod każdą z nich krótkie omówienie. W części katolickich wydań ten psalm ma numer 26, czyli o jeden mniejszy, a pierwszy werset brzmi tam „Pan światłem i zbawieniem moim”, tak jak w liturgii. Jeśli więc w Biblii, którą masz w domu, słowa są trochę inne, to nie jest błąd, tylko po prostu inny przekład. Ja cytuję tu Uwspółcześnioną Biblię Gdańską.

Wersety 1-3: kogóż mam się bać

1 Psalm Dawida. PAN jest moją światłością i moim zbawieniem, kogóż będę się bać? PAN jest mocą mego życia, kogóż mam się lękać?

2 Gdy złoczyńcy, moi przeciwnicy i wrogowie, wystąpili przeciwko mnie, aby pożreć moje ciało, potknęli się i upadli.

3 Choćby wojsko rozbiło naprzeciw mnie obóz, moje serce się nie ulęknie; choćby wojna wybuchła przeciw mnie, nawet wtedy będę ufał.

Zauważ, od czego Dawid zaczyna. Zaczyna od tego, kim jest dla niego Bóg: światłem, zbawieniem i mocą jego życia, a dopiero potem mówi o wrogach. Słowo „zbawienie” brzmi dla wielu z nas bardzo religijnie, więc w odcinku proponuję przeczytać je po prostu jako „ratunek”. I teraz zobacz: skoro po mojej stronie stoi Ten, który wszystko stworzył i ma nad wszystkim kontrolę, to pytanie „kogo się bać?” przestaje być ładnym ozdobnikiem, a staje się czymś, co naprawdę zmienia sposób patrzenia na problemy.

Tylko uważaj, żeby nie wyczytać z tego, że Dawid wkręca sobie, że wszystko jest fajnie. Wersety 2 i 3 mówią przecież o złoczyńcach, o obozie wojska i o wojnie. Jak mówię w odcinku, on nie zamiata tego pod dywan i nie udaje, że problemu nie ma. Jego odwaga nie bierze się z pozytywnego myślenia, tylko z tego, że wie, po czyjej stronie stoi. Zwróć uwagę na słowo „choćby” w trzecim wersecie. To nie znaczy „będę ufał, jeśli nic złego się nie stanie”, tylko „nawet jeśli to wszystko się wydarzy, nawet wtedy będę ufał”.

Wersety 4-6: jedna prośba i skała

4 O jedno proszę PANA i o to będę zabiegał: abym mieszkał w domu PANA po wszystkie dni mego życia, abym oglądał piękno PANA i dowiadywał się w jego świątyni.

5 Skryje mnie bowiem w dniu niedoli w swoim przybytku, schowa mnie w ukryciu swego namiotu [i] wyniesie mnie na skałę.

6 A teraz moja głowa będzie wzniesiona nad moimi nieprzyjaciółmi, którzy mnie otaczają; będę składał w jego przybytku ofiary radości, będę śpiewał i oddawał PANU chwałę.

Z całej listy rzeczy, o które mógłby w tej sytuacji prosić, Dawid wybiera tylko jedną: chce być blisko Boga, mieszkać w Jego domu i oglądać Jego piękno. To dobrze pasuje do tego, co mówię w odcinku: żeby cierpliwie czekać na Bożą odpowiedź, nasze serca muszą być blisko Bożego serca. Dopiero wtedy widzimy, kim Bóg naprawdę jest i co może zrobić w naszym życiu.

Najdłużej zatrzymuję się przy piątym wersecie, przy słowach „wyniesie mnie na skałę”. Od razu skojarzyły mi się z opowieścią Jezusa o dwóch domach, z których jeden stał na skale, a drugi na piasku Mt 7,24-27. Łatwo to sobie wyobrazić tak, że ktoś postawił chatkę na pustyni, przyszedł deszcz i chatka się rozmyła. Opowiadam jednak w odcinku, że sprawa jest dużo ostrzejsza. Na pustyniach Bliskiego Wschodu jedną z najczęstszych przyczyn śmierci były utonięcia, bo po ulewie woda nie wsiąkała w ziemię, tylko z ogromną siłą pędziła kanionami. Głupi budowniczy stawia więc dom w samym korycie takiej rzeki, a mądry stawia go wysoko, ponad nim.

I to jest sedno całej tej myśli: nie chodzi o to, że problemów nie będzie, tylko o to, gdzie jest nasz fundament. Budujemy swoje życie ponad problemami, ponad potencjalnym niebezpieczeństwem, a tą skałą jest sam Bóg. Jezus mówi zresztą w tej przypowieści o słuchaniu Jego słów i wypełnianiu ich, więc skała to nie tylko ładne hasło, ale całkiem konkretne decyzje. Szósty werset pokazuje, co czeka po drugiej stronie: podniesiona głowa, ofiary radości i śpiew. Ten psalm nie kończy się więc na strachu.

Wersety 7-10: wołanie i szukanie oblicza

7 Usłysz, PANIE, mój głos, [gdy] wołam; zmiłuj się nade mną i wysłuchaj mnie.

8 [Gdy mówiłeś]: Szukajcie mojego oblicza, moje serce mówiło do ciebie: Twojego oblicza, PANIE, będę szukać.

9 Nie ukrywaj przede mną twojego oblicza ani nie odtrącaj w gniewie swego sługi; ty jesteś moją pomocą, nie opuszczaj mnie i nie odchodź, Boże mego zbawienia.

10 Choćby ojciec i matka opuścili mnie, to PAN mnie przygarnie.

W siódmym wersecie psalm wyraźnie się zmienia. Do tej pory Dawid mówił o Bogu („PAN jest moją światłością”), a teraz zaczyna mówić bezpośrednio do Niego: „Usłysz, PANIE, mój głos”. I nagle słychać, że ten pewny siebie człowiek jest jednocześnie kimś, kto prosi: zmiłuj się, nie ukrywaj przede mną oblicza, nie opuszczaj mnie. Pewność i prośba mieszczą się w jednej modlitwie i wcale sobie nie przeczą. Zaufanie nie wyklucza proszenia, bo właśnie komuś, komu ufamy, możemy powiedzieć, że się boimy.

Ósmy werset jest piękny w swojej prostocie, bo najpierw pada w nim zaproszenie od Boga („Szukajcie mojego oblicza”), a dopiero potem serce Dawida na nie odpowiada. Czyli to Bóg wychodzi z inicjatywą, a człowiek tylko odpowiada. Dziesiąty werset sięga z kolei po najgorszy możliwy scenariusz, w którym opuszczają nas nawet najbliżsi, ojciec i matka, a mimo to Pan przygarnia.

Wersety 11-14: naucz mnie drogi i poczekaj

11 Naucz mnie, PANIE, twojej drogi i prowadź mnie ścieżką prostą ze względu na moich wrogów.

12 Nie wydawaj mnie na pastwę moich nieprzyjaciół, bo powstali przeciwko mnie fałszywi świadkowie i ci, którzy dyszą okrucieństwem.

13 [Zniechęciłbym się], gdybym nie wierzył, że będę oglądał dobroć PANA w ziemi żyjących.

14 Oczekuj PANA, bądź dzielny, [a on] umocni twoje serce; oczekuj więc PANA.

Dawid prosi tutaj o rzecz bardzo praktyczną, czyli o to, żeby wiedzieć, którędy iść. Nie prosi, żeby wrogowie po prostu zniknęli, tylko o prostą ścieżkę w środku całego tego zamieszania. A trzynasty werset jest szczery do bólu, bo zniechęcenie leży tu na stole i powstrzymuje je tylko wiara w to, że Dawid zobaczy jeszcze Bożą dobroć.

Na koniec pada rada: „Oczekuj PANA, bądź dzielny”. W wielu przekładach jest tu „bądź mężny”. Od tej właśnie końcówki zaczynam odcinek, bo czasem czekamy, czekamy i nie możemy się doczekać, i właśnie wtedy potrzeba odwagi i mocnego serca. Takie czekanie nie musi przy tym być bierne. W odcinku Bóg, który na nas czeka zwracam uwagę na zdanie z Księgi Izajasza, że to Pan czeka, żeby okazać nam łaskę Iz 30,18. Moje czekanie ma się więc dziać blisko Niego, a nie gdzieś z daleka. To czas, w którym przygotowuję swoje serce na to, co On dla mnie ma.

Pan światłem i zbawieniem moim: kiedy sięgać po ten psalm

Psalm 27 bardzo dobrze sprawdza się w kilku konkretnych sytuacjach.

• Kiedy się boisz i nie wiesz, za co się chwycić. Dawid mówi Bogu wprost, co się u niego dzieje. Podobnie Bóg zwraca się do Jozuego: „Nie lękaj się i nie przerażaj” Joz 1,9. Mówię w odcinku Jak doświadczyć pokoju, że Jozue najpewniej się bał, bo miał przed sobą trudną misję, i dlatego Bóg musiał mu to kilka razy powtarzać.
• Kiedy czekasz na odpowiedź i dłuży ci się czas. Wtedy najbardziej liczy się ostatni werset: oczekuj na Pana i bądź dzielny.
• Kiedy masz naprawdę kiepski dzień. Dawid w Siklag stracił niemal wszystko, a jego własni ludzie chcieli go ukamienować. Zapisano o nim wtedy: „Dawid zaś wzmocnił się w PANU, swym Bogu” 1 Sm 30,6. W odcinku o Dawidzie w Siklag mówię, że umiał to zrobić, bo ćwiczył to latami, wtedy, kiedy było dobrze.
• Kiedy układasz życie na nowo i chcesz sprawdzić, na czym tak naprawdę stoisz.

Jeśli lubisz ten klimat zaufania w trudnym czasie, zajrzyj też do wpisu o Psalmie 23 oraz do tekstów o Psalmie 91 i Psalmie 121. Wszystkie trzy mówią o Bogu, który jest blisko wtedy, gdy robi się ciężko.

Co z tego dla mnie dzisiaj: odwaga bez udawania

Po pierwsze, nie udawaj. Dawid opowiada Bogu o swoich wrogach i kłopotach, niczego nie ukrywając. Św. Paweł radzi to samo prostymi słowami: nie troszcz się o nic, ale we wszystkim, z modlitwą i dziękczynieniem, przedstawiaj Bogu swoje sprawy, a wtedy pokój Boży będzie strzegł twojego serca i myśli Flp 4,6-7. W odcinku o pokoju zaznaczam, że to nie jest zaklęcie, które wystarczy powtarzać. Pokój idzie w parze z modlitwą, szczerością i wdzięcznością. Bóg i tak wie, co nas gryzie, ale kiedy mówimy o tym na głos, sami odkrywamy, co w nas tak naprawdę siedzi.

Jest też ważna różnica między wyżaleniem się a narzekaniem. W odcinku Co zrobić, kiedy nie widzisz wyjścia mówię, że nie ma nic złego w tym, żeby czasem powiedzieć, że jest ciężko. Czymś zupełnie innym jest ciągłe powtarzanie „trzeba było nigdy nie wychodzić”. Mojżesz mówi tam do przestraszonego ludu, że Pan będzie za niego walczył, a oni mają milczeć Wj 14,13-14. Dawid też mówi o swoich kłopotach, ale mówi o nich właśnie Bogu.

Po drugie, sprawdź fundament. Zadaj sobie proste pytanie: na czym dziś opieram swoje życie? Na słowach Jezusa czy na czymś, co przy pierwszej ulewie zaczyna się sypać? Skała z psalmu i skała z przypowieści to ta sama skała.

Po trzecie, ćwicz wcześniej. Jednorazowe przeżycia dają tymczasowy haj, a siła na trudny dzień rośnie z codziennej bliskości z Bogiem, czyli z modlitwy i z czytania Jego słowa, od poniedziałku do soboty, a nie tylko od święta. Kiedyś przyjdzie kiepski dzień, więc lepiej znać drogę do Boga wcześniej, niż zaczynać jej szukać dopiero w kryzysie.

Po czwarte, zrób dziś to, co możesz. W odcinku Jak doświadczyć lepszej przyszłości mówię, że nie zmienię przeszłości i niewiele wpłynę na jutro, ale decyzje podjęte dzisiaj ukształtują to jutro. Czekanie na Pana nie oznacza więc siedzenia z założonymi rękami.

Jak modlić się Psalmem 27

Psalmy to gotowa modlitwa ludzi, którzy sami byli w trudnych sytuacjach, więc możesz się nimi modlić, kiedy brakuje ci własnych słów. Można je czytać, zastanawiać się nad nimi, powtarzać i z czasem zapamiętywać. Spróbuj na przykład tak:

1. Przeczytaj psalm powoli, najlepiej na głos.
2. Wybierz jedno zdanie na dziś, na przykład „PAN jest moją światłością” albo „Oczekuj PANA, bądź dzielny”.
3. Powiedz Bogu własnymi słowami, co cię dziś przytłacza i czego się boisz.
4. Wracaj do tego zdania w ciągu dnia, a po kilku dniach spróbuj powiedzieć je z pamięci.

Więcej o modlitwie znajdziesz w tekście Jak się modlić, a inne psalmy opisuję w dziale Księga Psalmów.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 183 · Psalmy 26-31Na czym budować zdrowe relacjeCzytam Psalm 27, a potem łączę go z przypowieścią o domu na skale i pustynnymi ulewami.

Dzień 125 · Księga Izajasza 28-30Bóg, który na nas czekaO czekaniu na Boga i o tym, że On sam czeka, żeby okazać nam łaskę.

Dzień 93 · 1 Księga Samuela 28-31Co zrobić, kiedy jest cholernie ciężkoDawid na dnie odrzucenia i jego umiejętność wzmacniania się w Bogu.

Dzień 70 · Księga Jozuego 1-4Jak doświadczyć pokojuBóg mówi do Jozuego „nie bój się”, a List do Filipian pokazuje prostą drogę do pokoju serca.

Dzień 22 · Księga Wyjścia 13-15Co zrobić, gdy nie widzisz wyjściaPrzejście przez Morze Czerwone i lekcja zaufania, gdy nic już nie możemy zrobić.

Dzień 201 · Psalmy 115-118Jak doświadczyć lepszej przyszłościJak nie martwić się jutrem i dobrze wykorzystać dzień dzisiejszy.

Psalm 27 najlepiej smakuje, kiedy zna się resztę historii Dawida i słowa Jezusa o domu na skale. Jeśli chcesz przeczytać całe Pismo Święte, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.

Psalm 27: sam tekst psalmu

Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).