Kim był miłosierny Samarytanin

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 310 i czytamy Ewangelię Łukasza, rozdziały 10 i 11. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdź na stronę bibliawrok.pl. Pod koniec rozdziału 9 miało miejsce wydarzenie, które jest takim punktem zwrotnym w całej historii, którą nam relacjonuje Łukasz. Mianowicie pod koniec rozdziału 9 Łukasz w wersecie 51 zwraca uwagę na to, że gdy zbliżały się dni odejścia Jezusa do nieba, postanowił udać się do Jerozolimy.

W związku z tym wysłał przed sobą posłańców, którzy wyruszyli i przyszli do pewnej samarytańskiej wioski, gdzie mieli przygotować mu miejsce. No i tam dalej jest opisana historia tego, jak to Samarytanie Jezusa nie przyjęli. I dalej w rozdziale 10 czytamy, że potem Pan wyznaczył innych 72 ludzi i rozesłał ich przed sobą po dwóch do każdego miasta i miejsca, gdzie sam zamierzał się udać. Powiedział im przy tym: Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało. Proście zatem Pana żniwa, aby przyspieszył wyjście robotników na swoje żniwo.

I czytam o tym tylko dlatego, że szczególnie ta końcówka z 9 rozdziału, kiedy jest ten punkt zwrotny, Jezus, okej, dobra, zbliża się czas śmierci, trzeba się udać do Jerozolimy. I w pierwszej kolejności wpadają do samarytańskiej wioski, gdzie ludzie ich w żaden sposób nie witają. Nawet nie żeby w ogóle ich po prostu zignorowali, po prostu nie chcieli ich przyjąć, dlatego że zmierzali do Jerozolimy. I teraz mówię o tym dlatego, że w rozdziale 10 mamy historię, która jest jedną z najbardziej znanych przypowieści Jezusa. I kontekst tej historii zaczyna się w wersecie 25, gdzie jest napisane: Oto powstał pewien znawca prawa, chcąc wystawić Jezusa na próbę, zapytał: Nauczycielu, co mam czynić, aby odziedziczyć życie wieczne?

W odpowiedzi usłyszał: A co jest napisane w prawie? Jak czytasz? Znawca zacytował: Masz kochać Pana, swego Boga, całym swoim sercem, z całej swojej duszy, całą swoją myślą i ze wszystkich swoich sił, a swojego bliźniego jak siebie samego. Odpowiedziałeś poprawnie — podsumował Jezus. Tak postępuj, a będziesz żył.

A on jednak, dla usprawiedliwienia samego siebie, zapytał Jezusa: A kto jest moim bliźnim? Jezus podjął ten wątek i powiedział: Pewien człowiek schodził z Jerozolimy do Jerycha. Po drodze wpadł w ręce zbójców, którzy go ograbili. pobili, uciekli, zostawiając bliskiego śmierci. Przypadkiem jakiś kapłan schodził właśnie tą drogą. Gdy zobaczył nieszczęśnika, przeszedł na drugą stronę i odszedł.

Podobnie było z lewitą, przechodził tamtędy, zobaczył go, przeszedł na drugą stronę i oddalił się. Natomiast pewien Samarytanin, który też tamtędy podróżował, zlitował się nad pobitym. Podszedł, obandażował mu rany, polał oliwą i winem, wsadził go na własne zwierzę, zabrał do gospody, roztoczył tam nad nim opiekę. Nazajutrz udał się do gospodarza, zapłacił dwa denary i powiedział: Zadbaj o chorego, a cokolwiek ponadto wydasz, wyrównam w drodze powrotnej. Który z tych trzech, twoim zdaniem, okazał się bliźnim człowieka, który padł ofiarą rozboju? — zapytał.

Ten, który się nad nim zlitował. Wtedy Jezus odpowiedział: Idź i postępuj podobnie. Ta historia z dużą dozą prawdopodobieństwa jest przez nas w jakiś sposób znana. I podobnie szansa jest ogromna, że mamy jakiś swój pomysł na to, o co chodzi Jezusowi w tej historii, gdzie jest kilka szkół, w ramach których do tej historii się podchodzi, gdzie na przykład zwracając uwagę na dwie osoby, które odwróciły się od tego gościa i poszły dalej, mówi się, że Jezus tutaj w pewien sposób chciał się rozprawić z prawem, z systemem religijnym, bo oto religijni ludzie zignorowali człowieka, który był w potrzebie. Kolejne takie bardzo uniwersalne, w zasadzie fajne dla każdego, bez względu na to, czy jest się osobą, która idzie drogą wiary, czy nie, jest to takie: Jezus pokazuje nam, co powinniśmy robić.

Powinniśmy dbać o tych, którzy są w problemach, powinniśmy robić to, powinniśmy robić tamto. To jest generalnie morał wypływający z tej konkretnej przypowieści. I teraz, oczywiście nie zaskoczę was tym, że powiem: no nie do końca o to tutaj chodziło. Ani jedno, ani drugie to nie jest główny punkt tego, co jest sednem tej przypowieści. I z jednej strony oczywiście możemy powiedzieć: no ale chyba nie powiesz, że nie powinniśmy dbać o innych.

Jasne, że powinniśmy, to jest oczywista kwestia, jeśli chodzi o naszą drogę wiary. Niemniej jednak w tej konkretnej historii ważny jest kontekst, ważne jest to, do czego tak naprawdę Jezus się odnosił, bo to nie była tylko kwestia: co mam robić, żeby być dobrym człowiekiem, no bo tu w ogóle nie o to chodziło. Tak naprawdę ta historia... Z pytaniem, jakie jest najważniejsze przykazanie. Ona się pojawia i u Mateusza, i u Marka, teraz mamy ją również u Łukasza.

Niemniej jednak tylko Łukasz jest tym, który jako uzupełnienie tego pytania zadanego przez jednego ze znawców prawa, który tutaj, mamy napisane, że chciał wystawić Jezusa na próbę, dodaje historię o miłosiernym Samarytaninie. I oczywiście może się pojawić pytanie, no dobra, a dlaczego tylko tutaj, a skoro to jest taka fajna przypowieść, to dlaczego inni tego nie uwzględnili? No bo inni generalnie mieli inne cele, pisząc relacje życia Jezusa, no i mieli ograniczoną ilość materiału, więc zwyczajnie uwzględnili to, co było najważniejsze, tej głównej myśli, która nadawała kierunek ich relacji. Łukasz tutaj jest osobą, która, co ważne, zwraca uwagę na Samarytan bardzo gęsto, zarówno w Ewangelii, jak i później w Dziejach Apostolskich. Więc to, że Łukasz jako jedyny zwraca uwagę na tę przypowieść, wcale niekoniecznie musi być zaskakujące, no bo właśnie Łukasz ma konkretne cele, które realizuje swoim dokumentem, podobnie jak to było u Marka, jak to było u Mateusza, jak to było u Jana, gdzie w zasadzie Jan, jeden z fragmentów Jana jest takim dobrym przykładem tego, że ciąg by nie starczyło, żeby spisać to wszystko, co Jezus uczynił.

Pod koniec Ewangelii Jana pojawił się taki tekst. No i to właśnie jest też odpowiedzią na wiele naszych: a dlaczego ten tego nie napisał, dlaczego tamten tego nie napisał? No bo zwyczajnie, no chłopaki miały ograniczoną ilość materiału, pisali do konkretnej grupy odbiorców, chcieli zaakcentować pewne konkretne kwestie związane z osobą Jezusa, dlatego też zwyczajnie wszystkiego nie byli w stanie uwzględnić, już abstrahując od tego, że rzeczywiście tam pewnie wydarzeń było całkiem sporo, a my czytamy tylko wybrane historie. I teraz samo pytanie, o to to pytanie, które zadał tutaj gość akurat wystawiając Jezusa na próbę, to wcale niekoniecznie jest pytanie, które było jakieś takie strasznie problematyczne. Zresztą w innych relacjach, chociażby u Marka, jest to przedstawione w ten sposób, że gość wręcz był zaciekawiony tym, że hej, Jezus udzielił dobrej odpowiedzi tam we wcześniejszej debacie i dlatego zadał mu to właśnie pytanie, które z przykazań jest największe.

I ogólnie rzecz biorąc, to też nie było jakieś zaskakujące pytanie, bo rabini tamtych czasów bardzo często byli oceniani przez to, co dla nich jest... jest najważniejsze. I teraz takie dwie szkoły, które były najważniejsze w tamtym czasie, to jest szkoła Hillela, który był bardzo, ale to bardzo znanym rabinem z pierwszego wieku przed Chrystusem jeszcze i był jeszcze kolejny zawodnik, który się nazywał Szamaj i ten z kolei był dosyć współczesnym Jezusa, bo zmarł w okolicach trzydziestego roku naszej ery. I w Talmudzie na przykład jest przedstawiona taka historia, w ramach której przychodzi gość, poganin, który chce się stać Żydem, który chce przejść na judaizm, no i mówi, że zrobi to, jeżeli jakiś rabin wytłumaczy mu całą Torę, kiedy ten właśnie tutaj może niedługo nawrócony Żyd będzie stał na jednej nodze. No i teraz na początku poszedł do Szamaja, który w ogóle zjechał i powiedział, że to jest niepoważne i go wyrzucił z domu. Później poszedł do Hillela, który podjął wyzwanie i powiedział, że to, co jest w twoich oczach złe, nie powinieneś tego robić swojemu bliźniemu i to jest cała Tora, a reszta to jest tylko i wyłącznie komentarz.

Idź i tego się ucz. Co jednocześnie nie znaczy, że gość jakkolwiek miałby właśnie Tory nie zgłębiać. Właśnie zachęta jest też do tego, żeby zgłębiać, prawo zgłębiać Torę, czy tutaj w tym przypadku mówimy wciąż w kontekście żydowskim, więc mówię o tym dlatego, żebyśmy znowu nie podchodzili do tego na zasadzie: a no tak, chodzi o to, żeby być miłym, fajnym, nie robić innym tego, co nam się nie podoba, czego my byśmy nie chcieli doświadczać i tyle, i to generalnie, to jest to wszystko. Nie, to nie o to chodzi, żeby ignorować wszystko inne i generalnie być w cudzysłowie dobrym człowiekiem, bo kiedy tutaj w tej historii pojawia się ta przypowieść, to najpierw jest właśnie pytanie o to, co jest najważniejsze. No i ten znawca prawa mówi, że najważniejsze jest kochać Pana, swojego Boga, całym swoim sercem, duszą, myślą, ze wszystkich swoich sił, a swojego bliźniego jak siebie samego.

Jezus mówi: no okej, bomba, to tak właśnie żyj, stary, masz to, ogarnąłeś. No ale gość wiedział, że no nie do końca chyba coś miał poczucie, że tak żyje, więc mówi: no dobra, ale kto jest tym moim bliźnim? I wtedy pojawia się nasza historia, którą Jezus dzisiaj opowiada. I teraz kilka rzeczy z tej historii, które dla nas mogą być dosyć ważne. Często możemy zwrócić uwagę na to, że znowu w grupie trzech ludzi, którzy... którzy potencjalnie mogą pomóc jakiemuś nieszczęśnikowi, który został napadnięty.

Dwóch najbardziej religijnych. W ogóle nie pomaga. Pomaga ten, który jest w historii do tego miejsca potencjalnie największym dziadem, bo to jest Samarytanin. Zresztą, tak jak wspomniałem chwilę wcześniej, Samarytanie wyrzucili czy nie przyjęli w żaden sposób Jezusa i jego uczniów z uwagi na to, że ci szli do Jerozolimy. I oczywiście moglibyśmy poświęcić chwilę pewnie na to, żeby wrócić sobie do tego, kim byli Samarytanie, dlaczego oni się tam nie lubili za bardzo z innymi Żydami i tak dalej.

Niemniej jednak znowu bohaterem historii jest osoba, która jest bardzo niepozorna, ale to też nie znaczy, że koniecznie ten kapłan i lewita, którzy tam przechodzili, oni zachowali się jakoś tam dramatycznie, bo już mówię, o co mi chodzi. Ten gość, który został napadnięty, został ograbiony, pobity i bliski śmierci. Wcale niekoniecznie wydawał on oznaki życia. I teraz to, że kapłan i lewita w taki sposób zareagowali, mogło zwyczajnie wiązać się z tym, że oni nie chcieli się w żaden sposób zanieczyścić. I ja wiem, możemy zaraz powiedzieć: no ale w ogóle to zaniedbanie, po prostu gość tam umierający, a oni w ogóle z uwagi na jakieś swoje religijne przekonania nie chcą mu w ogóle pomóc.

Z perspektywy prawa było tak, że kontakt ze zmarłym, nawet jeżeli to był członek rodziny, to był tak naprawdę z perspektywy kapłanów niemały problem, więc to wcale niekoniecznie jest tak, że oni po prostu są, wiecie, przedstawił tu Jezus jako największych dziadów, po prostu, wiecie, ten cały system religijny jest do bani, wywalcie go po prostu, to są dziady. No bo nie do końca o to tu chodzi. Oni mogliby zwyczajnie być przekonani, że już nie ma opcji, żeby pomóc temu kolesiowi, bo został zostawiony bliski śmierci. I teraz czy mogli pomóc, czy nie mogli? Okej, oczywiście, że mogli, ale z drugiej strony pytanie: a jak mieliby mu pomóc?

Wiecie, przechodził tamtędy jeden, schodził właśnie tamtą drogą drugi, ale Samarytanin nie jest tutaj przedstawiony jako gość, który tam, wiecie, gdzieś sobie był na spacerze, tylko gość, który był w jakiejś tam poważniejszej podróży. Podszedł, obandażował mu rany, polał oliwą i winem, wsadził na własne zwierzę, zabrał do gospody i roztoczył tam nad nim opiekę. Nazajutrz udał się do gospodarza, zapłacił dwa denary i powiedział: zadbaj o chorego, a cokolwiek ponadto wydasz, wyrównam w drodze powrotnej. To jest gość, który prawdopodobnie miał zwyczajnie możliwości do tego, żeby też pomóc temu zawodnikowi, który został pobity, który prawie umarł gdzieś tam przy drodze. I teraz kto jest taką osobą, która w sytuacjach totalnie zaskakujących w naszym życiu... jest w stanie nam pomóc.

Bo często gęsto jest tak, że kiedy my widzimy jakąś potrzebę, nawet chcielibyśmy może coś zrobić, ale nie bardzo wiemy jak, nie bardzo możemy, nie bardzo mamy możliwości. I jest takie poczucie, że okej, dobra, chciałbym coś zrobić, ale nawet nie mogę. W przypadku tych dwóch gości w sumie nawet nie wiadomo, czy oni mieli środki jakiekolwiek do tego, żeby pomóc temu gościowi, więc ja nie chciałbym tutaj za bardzo ich besztać, się czepiać w ogóle, jacy są źli, bo zwyczajnie oni mogli, jakby kwestia prawna, religijna związana z nieczystością, to jakby to jest jedno, tak, ale oni zwyczajnie mogli też nie mieć środków. A tu nagle mamy gościa, który ku zaskoczeniu wszystkich w tej historii nagle ma wszystko, co jest potrzebne, żeby tym gościem się zająć. Co więcej, zakłada za niego kasę w gospodzie, żeby dalej dbano o niego, jak on będzie wracał, to jeszcze dołoży cokolwiek byłoby wykorzystane ponad te środki, które zostawił.

Kto jest taką osobą? I teraz, my często patrzymy na tę historię na zasadzie: Jezus mówi, że mamy być jak miłosierny Samarytanin. Tak i nie. W sensie tak, jeśli chodzi o współczucie, ale nie dlatego, że tu nie chodzi o miłosiernego Samarytanina, tu chodzi o to, kogo miłosierny Samarytanin reprezentuje, a reprezentuje on osobę samego Jezusa. Bo Jezus jest tym, który widzi nasze życie, widzi nas pobitych, umęczonych, bez Niego, żyjących w stanie bliskim śmierci i zwyczajnie jest tym, który ma wszystko, co jest nam potrzebne do tego, żeby nami się zaopiekować, do tego, żeby o nas zadbać, do tego, żeby włożyć w nas nowe życie.

To Jezus jest tutaj osobą, która stawia siebie w miejscu właśnie tego bohatera tej historii, miłosiernego Samarytanina, bo tylko On jest tym, który jest w stanie tak dobrze pomóc i który zawsze jest przygotowany do tego, żeby pomóc. I zresztą na to też zwraca uwagę jeden z niemieckich księży teologów, Justus Knecht, który właśnie w jednym ze swoich komentarzy z 1910 zwrócił właśnie na to uwagę, że to Jezus jest miłosiernym Samarytaninem. I teraz, kiedy Jezus, będąc miłosiernym Samarytaninem, mówi: Ty idź i czyń podobnie, to dla nas może być takie: no ale jeżeli tu chodzi o Jezusa, to jak ja mam czynić podobnie? Zwyczajnie w ten sposób, że traktujesz innych tak... Tak jak sam zostałeś potraktowany.

Osobą, która jest w stanie wejść w miejsce miłosiernego Samarytanina w tej historii, jest tylko osoba, która doświadczyła przebaczenia ze strony Jezusa, która została podźwignięta przez Jezusa, która doświadczyła Jego mocy, Jego miłości, Jego łaski, która zwyczajnie Jego zna i korzystając z mocy Ducha Świętego jest w stanie tak samo pomagać innym, pomagać w sposób, w którym właśnie często będzie tak, że my nie będziemy nawet wiedzieli, jak pomóc, nie będziemy mieli środków, żeby pomóc, ale jednak z Bożym wyposażeniem jesteśmy w stanie być tymi, którzy czynią podobnie. Nie na zasadzie: czynię dobrze, jestem tylko pomocny i tyle. Choć jakkolwiek to jest ważne, ja nie mówię o tym, że to nie jest ważne. W tej konkretnej historii jednak to jest dużo więcej niż to: hej, bądź dobrym człowiekiem. To jest to, kiedy doświadczysz Bożego przebaczenia, kiedy Jezus wyciągnie cię właśnie z tej drogi twojego życia, w której czujesz się pobity, sponiewierany kompletnie, to wtedy bądź tym, który tak samo traktuje innych, traktuje ich ze współczuciem, patrzy na nich właśnie z perspektywy nie jakiegoś tam patrzenia z góry, czy jest fajny, czy niefajny, tylko zwyczajnie: wiem, że też kiedyś byłem w takim miejscu, wiem, że też kiedyś nie znałem Jezusa, wiem, że też kiedyś byłem osobą, która potrzebowała doświadczyć przebaczenia, która potrzebowała doświadczyć łaski i Jezus był tym, który mi pomógł, dlatego teraz ja będę żył podobnie.

To nie jest historia na zasadzie: bądź dobrym człowiekiem, choć z pozoru mogłaby się taka wydawać. To jest historia, w której Jezus mówi: bądź podobny do Mnie, bądź taki jak Ja. I korzystając z mojej mocy bądź tym, który zmienia ten świat na lepsze, który sprawia, że ludzie, którzy potrzebują podźwignięcia, jego doświadczają przez to, że spotykają ciebie na swojej drodze albo że ty ich spotykasz na swojej drodze, kiedy oni nie mają już absolutnie nic, co mogą z siebie wycisnąć. Ty jesteś jako uczeń Jezusa tym, który może tchnąć życie w ich często beznadziejną sytuację. Tyle z mojej strony na dzisiaj, jeśli chodzi o historię tak zwanego miłosiernego Samarytanina.

Mam nadzieję, że dla was również to rozważanie było wartościowe, też rzuciło trochę nowego światła na całą historię. Moglibyśmy oczywiście znowu dużo rozmawiać na temat znaczenia wina i oliwy, którą to rany są potraktowane, co jak już pewnie sami widzicie, może być całkiem ciekawe, jeśli chodzi właśnie o wino, później krew Jezusa, oliwa. obrazująca Ducha Świętego i tak dalej. Niemniej jednak chciałem tym odcinkiem zachęcić nas do tego, żebyśmy właśnie znowu w nowy sposób spojrzeli na historię, która prawdopodobnie jest nam dosyć dobrze znana i byli tymi, którzy podejmą wyzwanie Jezusa, żeby przyjąć Jego łaskę, Jego miłość, Jego moc w naszym życiu i być tymi, którzy w taki sam sposób funkcjonują w tym świecie, okazując miłosierdzie tym, którzy tego potrzebują. Gdybyście mieli dodatkowe pytania, możecie wejść na stronę bibliawrok.pl, bądź możecie do mnie napisać na adres jacek@bibliawrok.pl. Możecie też zostawić pięć gwiazdek na Spotify, możecie napisać recenzję na Apple Podcast, która zwyczajnie pomoże innym odkryć ten podcast i zacząć odkrywać Biblię i odkrywać, o co w niej tak naprawdę chodzi, patrzeć na nią trochę nowymi, świeżymi oczami, po to, żeby każdy z nas mógł żyć życiem, do którego został stworzony przez samego Boga, po to, żeby zrealizować Jego misję, która dla nas jednocześnie będzie najbardziej życiodajną drogą, jaką możemy tylko iść.

Tyle z mojej strony i słyszymy się już jutro w kolejnym odcinku.