Najważniejsze przykazanie

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień sześćdziesiąty i czytamy Księgę Powtórzonego Prawa, rozdziały od piątego do siódmego. W rozdziale szóstym mamy słowa, które są jednymi z najczęściej wypowiadanych słów z Biblii, bo jednocześnie jest to najważniejsza modlitwa w judaizmie, słowa, które są fundamentem życia modlitewnego każdego Izraelity. I tak naprawdę są też czymś, co również dla nas może mieć i powinno mieć ogromne znaczenie, bo też są to słowa, do których odnosił się sam Jezus w swoim nauczaniu, w pytaniach, które jemu zadawano. I te słowa brzmią następująco: Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem, Pan jeden.

Kochaj więc Pana, swojego Boga, całym swoim sercem, całą swoją duszą i ze wszystkich swoich sił. O co w ogóle chodzi w tych słowach? Choć wydają się być one takie znane, tak oczywiste, tak przecież wiemy, co tutaj takiego się dzieje, to jednak chciałbym, żebyśmy chwilę zastanowili się nad tym, co takiego te słowa mogą dzisiaj wnieść do naszego życia, dlaczego są one aż tak ważne. Wersja żydowska tej modlitwy zaczyna się od słowa szema i tak też ta modlitwa, czy ten konkretny fragment jest zatytułowany. I to słowo oznacza zwyczajnie słuchanie.

I ważne jest to na samym początku, żebyśmy zwrócili uwagę na jedną fundamentalną rzecz. Kiedy my mówimy o słuchaniu, to często mamy na myśli czynność, która polega na tym, że pewne dźwięki wpadają do naszych uszu, są gdzieś tam przetrawione przez mózg i tyle, i coś słyszymy. Niemniej jednak to konkretne słowo w języku hebrajskim oznaczałoby nam słuchanie z gotowością do działania. W sensie, to nie mówię, że to jest definicja słowa, ale to jest coś więcej niż to, że coś wpada mi do głowy, że coś jestem w stanie przyjąć w formie dźwiękowej. Bardzo ważne jest to, że kiedy słuchamy, to to słuchanie, szczególnie w przypadku słuchania tego, co Bóg ma nam do powiedzenia, powinno wiązać się z gotowością do działania i z konkretnym działaniem.

Pierwsza rzecz, która była kluczowa dla Izraelitów, to jest to, że ich Bóg jest jeden, jest unikalny, jest Bogiem jak żaden inny Bóg. I tak naprawdę... Samo to, że jest jeden, to już wtedy było kompletną innowacją, bo mówimy o czasach, kiedy jednak politeizm był dużo bardziej powszechny niż jest dzisiaj. I większość narodów, które tam dookoła były, znaczy wszystkie narody, które tam dookoła były najprawdopodobniej, miały wielu bogów. I ci bogowie byli odpowiedzialni za różne obszary ich życia, i ci bogowie mieli im rzekomo pomagać, i ci bogowie mieli jakieś tam różne swoje obrazy, którym to służono, kłaniając się, i tam różne rzeczy robiono związane z kultem tych bóstw.

I tu nagle pojawia się Bóg, którego po pierwsze nie widzimy, a po drugie, który jest jeden. I to jest bardzo fundamentalna kwestia, jeśli chodzi o biblijną wiarę, że jest jeden Bóg. Dalej czytamy o tym, żeby kochać więc tego Pana, swojego Boga. No i okej, kochać. No oczywista sprawa.

Przecież słowo kochać tak często przez nas używane, szczególnie tych z nas, którzy są w jakichś związkach, że znowu często zapominamy o tym, że kochanie, o czym już w sumie rozmawialiśmy dwa odcinki temu przy wstępie do Księgi Powtórzonego Prawa, jest bezpośrednio również związane z działaniem. To nie jest kwestia uczuć i tego, że mi jest miło i że się miło czuję, tylko to jest kwestia tego, że miłość okazuje w czynach. I tutaj Bóg oczekuje od nas tego, że my zademonstrujemy to, że On faktycznie jest dla nas ważny i w jaki sposób mamy to zaprezentować, czy czym takim przejawia się w naszym życiu to, że Bóg jest dla nas tak kluczowy. Otóż Boga, zgodnie z tym fragmentem, który dzisiaj czytamy, powinniśmy kochać całym swoim sercem. No i samo słowo serce znowu dla nas oznacza mięsień, który pompuje krew.

Jeśli chodzi o samych Izraelitów, to serce było dużo bardziej szczególną częścią ciała, które tym, jak oni rozumieli istotę serca, nie było tylko odpowiedzialne za pompowanie krwi, tylko tak naprawdę było to miejsce, w którym jednocześnie człowiek myślał i starał się zrozumieć świat. To było miejsce, w którym działają nasze emocje i miejsce, w którym podejmujemy decyzje. Tak naprawdę w ówczesnych warunkach ludzie w Izraelu nie mieli w ogóle koncepcji mózgu. Pewnie mieli okazję zobaczyć taką część ciała, ale kompletnie mogli nie mieć pojęcia, o co tak... Tak naprawdę z tym chodzi.

Mózg nie był czymś, co było tam. Kwestią tak naprawdę w sercu ludzie myśleli, rozumieli świat, przeżywali emocje i co ważne, podejmowali decyzje. Czyli kiedy teraz Bóg mówi do nas, żebyśmy kochali Go całym swoim sercem, to tak naprawdę nie chodzi o to, że mamy czuć jakieś amorki, w cudzysłowie, względem Boga. Chodzi o to, żebyśmy zaangażowali w działanie na rzecz pokazania tego, jak On dla nas jest ważny, swoje emocje, swoje decyzje, co jest bardzo ważne, swój sposób myślenia. To nie jest taka błaha sprawa, jak mogłoby nam się wydawać, bo jeżeli mamy naprawdę kochać Boga całym swoim sercem, to tak naprawdę nasze emocje powinny być podporządkowane również tej miłości.

Nasze wybory powinny być podporządkowane tej miłości. No a z emocjami jednak też tak jest, że czasami my zwyczajnie nie jesteśmy w stanie nad nimi mieć wpływu, nie jesteśmy w stanie ich jakoś bardzo kontrolować, jeżeli one już się pojawią. Ale bardzo często jesteśmy w stanie kontrolować nasze emocje przez to, co robimy. Bo tak naprawdę, jeżeli podejmuję pewne działanie na rzecz jakiejś osoby na przykład, to jest ogromna szansa na to, że wyświadczając dobro drugiej osobie, z czasem również moje uczucia względem tej osoby będą inne. Jeżeli masz jakikolwiek problem w związku i zastanawiasz się, jak lepiej kochać swojego męża, żonę, chłopaka, dziewczynę, to okazuj mu miłość nawet, jeżeli czasami nie czujesz się emocjonalnie uniesiony w żaden sposób, ale po prostu konsekwentnie okazuj miłość, a za naszymi czynami będą również szły emocje.

Okazywanie miłości Bogu powinniśmy zaangażować całe nasze ciało, cały nasz umysł, nasze emocje, nasze pragnienia, całą naszą przyszłość, wszystko powinno być podporządkowane osobie Boga, zgodnie z tym, jak ten konkretny fragment, który jest jednym z najważniejszych fragmentów całej Biblii, powinien być rozumiany. Kolejna rzecz, która z naszej strony, zgodnie z tym, co dzisiaj przeczytaliśmy, powinna być zaangażowana w okazywanie miłości Bogu, to jest nasza dusza. I znowu, my mamy taki obraz duszy jako taka niematerialna jakaś esencja człowieka, która jest w stanie przetrwać śmierć i mamy jakiś taki obraz duszy. Czy często bardziej związany z filozofią grecką niż z Biblią jakkolwiek. To konkretne hebrajskie słowo, które tutaj mamy, w innych miejscach jest tłumaczone chociażby jako gardło.

Jest to miejsce, przez które przepływa nasze życie, kiedy my oddychamy, kiedy się karmimy. To tak naprawdę jest coś, co Żydzi rozumieli jako duszę. Biblia nie mówi nam o tym, że my mamy duszę, tylko tak naprawdę ona pokazuje nam, że dusza jest istotą naszego jestestwa. I to jest właśnie to, co oznacza to słowo. Jest najgłębsze ja w środku, jakiego nawet ja sam siebie dobrze nie znam.

To jest to, co Biblia określa jako dusza. I to jest to, co powinno być zaangażowane w okazywanie miłości Bogu. Nasza dusza, całe moje jestestwo, całe to, jaki ja jestem, ze wszystkimi swoimi możliwościami, ze wszystkimi swoimi ograniczeniami, tym wszystkim, co posiadam, jaki jestem, powinienem się zaangażować w to, żeby Bogu okazywać miłość. I ostatnia rzecz, która w tym fragmencie się pojawia, to jest siła. Czytamy o tym, żeby kochać Pana, swojego Boga, całym swoim sercem, całą swoją duszą i ze wszystkich swoich sił.

No i tutaj zmyłka jest jednak taka, że ta siła to tak naprawdę w tym konkretnym przypadku nie jest nawet rzeczownik. I trochę ciężko byłoby to słowo zaatakować po polsku, bo najlepszym polskim odpowiednikiem byłoby słowo bardzo. Tylko że wiadomo, jakbyśmy chcieli tam zamiast siły wrzucić bardzo to miejsce, no to trochę ciężko byłoby to bardzo odmienić. Ale jesteśmy w stanie wyobrazić sobie tę naszą bardzość jako pełnię naszych możliwości, pełnię też naszych sił, pełnię tego, co tak naprawdę mamy, wszystko, co mam, co jest przede mną. Jestem w stanie zaangażować w to, żeby kochać Boga, żeby wszystkim, każdym elementem swojego życia móc Boga honorować, móc okazywać Mu miłość i żeby to mogło się jednocześnie przekładać na to, że również kocham innych ludzi.

Każde okazje, które się zdarzają w moim życiu, każde możliwości, każde spotkania, wszystko, wszystko, wszystko tak naprawdę w tych trzech słowach jest zawarte. Całe nasze życie z jego najgłębszymi, najgłębszymi elementami. To jest to, czym powinniśmy okazywać Bogu miłość, wszystkim, absolutnie wszystkim. Wszystkim, wszystkim, co mamy. Każdą swoją myślą, każdym swoim oddechem, każdym swoim czynem, każdą sytuacją, w której muszę podjąć jakieś decyzje.

Wszystkim tym możemy okazywać Bogu miłość i to jest to, czego Bóg od nas oczekuje. Jest to jednocześnie tekst, który również Jezus wspominał, również Jezus do niego się odniósł. Kiedy w Ewangelii Marka, chociażby w dwunastym rozdziale, od dwudziestego ósmego wersetu czytamy, że przyszedł do nich jeden ze znawców prawa, który usłyszał, jak ze sobą rozprawiali. Gdy zauważył, że Jezus trafnie im odpowiedział, zapytał go: Które przykazanie jest najważniejsze ze wszystkich? I co Jezus na to?

Jezus oświadczył: Najważniejsze przykazanie jest to: Słuchaj, Izraelu, Pan Bóg nasz jest jeden. Masz zatem kochać Pana, swojego Boga, całym swoim sercem, całą swojej duszy, każdą swoją myślą i ze wszystkich swoich sił. Drugie zaś, co do ważności brzmi tak: Masz kochać swojego bliźniego tak jak siebie samego. Ciekawostka tu jest taka i nie powinna ona wzbudzać jakichś emocji. Często w ogóle, nie wiem, czy zwróciliście kiedykolwiek na to uwagę, że tutaj ten cytat wypowiedzi Jezusa wydaje się być trochę inny, no bo my przed chwilą jeszcze w Księdze Powtórzonego Prawa czytaliśmy o tym, że mamy Boga kochać całym swoim sercem, duszą i ze wszystkich swoich sił, a tutaj nagle Jezus nam mówi, że mamy Boga kochać całym swoim sercem, duszą, myślą i ze wszystkich swoich sił.

Pojawia się nam jedna dodatkowa rzecz, tylko tak jak też już rozmawialiśmy wcześniej, to wręcz pokazuje pewien sposób tego, w jaki Nowy Testament był pisany dla ludzi, którzy byli adresatami, bo już tutaj tak naprawdę widzimy piękne tłumaczenie naszej hebrajskiej wersji tego najważniejszego przykazania, tego pierwszego przykazania, które jest fundamentem absolutnie wszystkiego, które miało nabrać odpowiedniego znaczenia dla ludzi w kulturze greckiej, którzy kiedy usłyszeliby samo serce, dusza i siła, mogliby nie do końca zakumać, że w to również wchodzi myślenie, ale tak jak robiliśmy sobie krótką definicję tych słów, co one znaczą w wersji hebrajskiej, to właśnie myśli był jednym z tych elementów, które niekoniecznie dla ludzi w greckim pojmowaniu świata były tak oczywiste jako element jednego z tych trzech słów, dlatego też tutaj ono jest dodane po to, żeby tą pełnię naszego człowieczeństwa, którym mamy okazywać Bogu miłość. Przedstawić w odpowiedni sposób. Nie znaczy to, że ktoś tutaj źle coś zacytował, nie znaczy to, broń Boże, że Biblia nie jest spójna, jeśli chodzi o to, w jaki sposób odnosi się do siebie. Chodzi zwyczajnie o to, że tutaj już wkroczyliśmy w nowy język i to nam też pokazuje, to, o czym rozmawiałem bardzo często, że żeby Biblię dobrze rozumieć, należy dobrze rozumieć, co ona znaczyła dla ludzi, do których była kierowana, do których teksty były adresowane w pierwszej kolejności, a naszym zadaniem jest to, żeby spróbować wejść w buty tych ludzi i odkryć, co to znaczyło dla nich i jakie znaczenie te słowa mają dla nas dzisiaj. A dzisiaj znaczenie tej najważniejszej modlitwy w judaizmie, która jednocześnie jest fundamentem życia absolutnie każdej osoby, która mówi o sobie, że jest wyznawcą Jezusa, jest taka: kochaj Boga absolutnie wszystkim, czym masz, wszystkim, czym jesteś, wszystkim, jak myślisz, wszystkimi swoimi możliwościami, swoją przyszłością, wszystko.

Pozwól, żeby Bóg użył do tego, żeby służyć innym ludziom i żeby przez to Jemu móc też okazywać chwałę. On jest jeden, On jest ponad wszystkim, On jest najważniejszy i On takie właśnie miejsce chce mieć w życiu każdego z nas. I tak naprawdę to jest podstawa tego, żeby móc w ogóle jakkolwiek odpowiedzialnie mówić o tym, że jest się osobą wierzącą. Nie chodzi o to, żeby intelektualnie zaakceptować istnienie Boga. Chodzi o to, żeby ten Bóg zajął najważniejsze, kluczowe miejsce w naszym życiu, bo tylko wtedy jesteśmy w stanie żyć życiem, do którego Bóg stworzył każdego z nas.

Wtedy jesteśmy w stanie żyć życiem, które będzie najbardziej wartościowe, które będzie najbardziej spełnione, bo będzie życiem, które swoje źródło znajdzie w Bogu, który jest jeden. Wielkie dzięki za dzisiaj. Mam ogromną nadzieję, że ten odcinek również był dla was wartościowy, pomoże wam jeszcze lepiej układać sobie swoją wiarę w życiu, jeszcze lepiej stawiać kolejne kroki wiary, wzrastać w wierze, rozwijać się, a być może tę wiarę dopiero odkrywać. Jest to dzisiaj świetny początek do tego, żeby zastanowić się nad tym, czy tak naprawdę moja wiara jest tym, czego Bóg ode mnie oczekuje, bo moja wiara powinna wyrażać się w miłości. Miłość powinna wyrażać się w konkretnych czynach, a te czyny powinny mieć swoje źródło w całym moim jestestwie, dzięki temu, że Bóg nadaje mojemu życiu sens, nadaje mu znaczenie i On ostatecznie.

Jest źródłem wszystkiego w moim życiu. Wielkie dzięki za dzisiaj. Jeżeli macie dodatkowe pytania, niezmiennie zapraszam na stronę bibliawrok.pl. Mam nadzieję, że się tam zobaczymy, będziemy mogli porozmawiać, a tymczasem wielkie dzięki raz jeszcze i do usłyszenia w kolejnym odcinku.