Źle rozumiana historia wdowiego grosza

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 293 i czytamy Ewangelię Marka, rozdział 12 i 13. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdź na stronę bibliawrok.pl. W tym tekście, który mamy na dzisiaj, pojawia się pewna historia, która bez względu na to, ile mieliśmy doświadczenia z Biblią wcześniej, prawdopodobnie jest nam znana. Jest to historia o tyle znana, że aż nie chciałoby się o niej rozmawiać, no bo w sumie przecież jest tak oczywista i jasna.

Niemniej jednak chciałbym, żebyśmy zwrócili uwagę dzisiaj na historię tak zwanego wdowiego grosza i zobaczyli, o co w tej historii chodzi tak naprawdę. I teraz jak zaczynam w taki sposób, to pewnie już się zastanawiacie, no jak to o co chodzi? Przecież wiemy, o co chodzi w tej historii. Przecież ta historia jest tak oczywista, że to się w głowie nie mieści, no bo brzmi ona w zasadzie tak. To jest rozdział 12, końcówka od 41 wersetu, gdzie czytamy: Jezus usiadł naprzeciw świątynnej skarbony i zaczął się przyglądać, jak tłum rzuca do niej pieniądze, a wielu bogatych rzucało bardzo wiele.

Przyszła też pewna uboga wdowa i wrzuciła dwa grosze. Wówczas przywołał swoich uczniów i powiedział: Zapewniam was, ta uboga wdowa wrzuciła więcej niż oni wszyscy, bo oni wrzucali z tego, co im zbywało, ona zaś, sama, w niedostatku, wrzuciła wszystko, co miała na swoje utrzymanie. To, co w tej historii jest, wydaje mi się jedną z najsmutniejszych rzeczy, to jest to, jak ona często, niestety, niestety, jest nadużywana. Nadużywana do tego, żeby mówić: Hej, daj Bogu, daj Bogu, Bóg ci odda. Później jeszcze czasami jest mówione: Ilokrotnie Bóg odda ci, jak ty dasz Bogu.

Nawet jeżeli nic nie masz, to możesz Bogu dać i Bóg będzie z tego powodu szczęśliwy. I nie, nie o to chodzi w tej historii. I w ogóle, ja wiem, że temat pieniędzy jest śliski i od razu wspomnę na samym początku, że ja jestem ogromnym fanem hojności. Uważam, że to, co robimy z naszymi pieniędzmi, w świetle też tego, czego uczy nas Biblia, jest wyrazem stanu naszego serca. Niemniej jednak mówienie o takich historiach jak ta, że ona jest przykładem tego, jak my powinniśmy dać, to jest co najmniej nieporozumienie.

Nieporozumienie między innymi dlatego, że nawet specjalnie póki co pominąłem kontekst. tekst tej konkretnej sytuacji, a ten kontekst jest niesamowicie ważny, bo w zasadzie bez kontekstu, no wiecie, przyszedł Jezus do świątyni, usiadł, ktoś tam wrzucał, ludzie wrzucali i nagle przyszła kobieta, wrzuciła wszystko, co miała, absolutnie wszystko. I teraz, czy to był czyn z jej strony wyjątkowy? No zdecydowanie był. Tylko że Jezus nie puentuje tego w sposób: idź i ty czyń podobnie, czyli tam, wiecie, coś w tym stylu. Nie.

On po prostu pokazuje, że ona dała więcej niż wszyscy inni. A kto to byli ci wszyscy inni? No, o tych wszystkich innych, znaczy może niekoniecznie wszystkich, ale na pewno o znacznej grupie tych wszystkich innych przeczytamy kilka wersetów wyżej. I kontekst tutaj jest absolutnie kluczowy, bo teraz, czy może być sytuacja w naszym życiu, gdzie w jakiś sposób będziemy mieli poczucie, że Bóg oczekuje od nas tego, żebyśmy na jakieś dzieło, nie wiem, coś, kogoś wsparli, nie wiem co, okej, przekazali jakąś znaczącą kwotę? Jestem przekonany, że może być taka sytuacja w naszym życiu, kiedy idziemy za Jezusem, może coś takiego się zdarzyć.

Ja nie mówię, że nie. Mogą być historie, w których będziemy poruszeni w jakiś sposób do tego, że chcemy naprawdę, kolokwialnie mówiąc, wyskoczyć z kasy, żeby kogoś wesprzeć. I to jest okej. Z tym że ta konkretna historia jest osadzona w kontekście specjalistów, którzy na Biblii się znali, bo o tym czytamy od wersetu 38, zaraz króciutko przed tą historią, gdzie jest napisane: I dalej nauczał: Strzeżcie się znawców prawa, którzy pragną chodzić w długich szatach, oczekują pozdrowień na rynkach, domagają się pierwszych krzeseł w synagogach i zaszczytnych miejsc na ucztach, pożerają oni dobytek wdów i dla pozoru długo się modlą. Na nich spadnie o wiele surowszy wyrok.

Tu oczywiście moglibyśmy jeszcze sięgnąć w ogóle do początku rozdziału, sobie spojrzeć jeszcze szerzej na ten kontekst, który tutaj mamy, bo tutaj już właśnie osobą mocno religijną się mocno obrywa od samego początku tego rozdziału, ale tutaj zwróćcie uwagę na jedną ważną rzecz. Jest napisane, że ci znawcy prawa, których to uczniowie Jezusa mają się strzec, pożerają dobytek wdów i dla pozoru długo się modlą. I tutaj od razu potem mamy: Jezus usiadł naprzeciw świątynnej skarbony i zaczął się przyglądać, jak tłum wrzuca do niej pieniądze, a wielu bogatych wrzucało bardzo wiele i przyszła pewna uboga wdowa. Dwa razy w kilku zdaniach. Pojawia nam się odniesienie do wdów.

Ważne jest to, żebyśmy widzieli to, bo wtedy widzimy, w jakim kontekście Jezus to mówi. Jezus tę konkretną sytuację wyłapał w kontekście opowiadania o ludziach, którzy robią pewne z pozoru pobożne rzeczy po to, żeby ich ludzie widzieli. I już nawet abstrahując od klimatów jakkolwiek kościelnych, są czasami takie sytuacje, gdzie, wiecie, jest jakaś zbiórka, jest jakaś tam potrzeba, coś nam się dzieje, ktoś jest w jakiejś bardzo trudnej sytuacji i nagle pojawia się jakiś celebryta, który i bum, tu pada kwota. I tak szczerze mówiąc, to te kwoty często w moim odczuciu są żenujące. W sensie ja wiem, że jako kwota one robią wrażenie, tylko można się domyślać, że bardzo często to nie jest tak, że, wiecie, ktoś tu naprawdę musiał się bardzo nagimnastykować, żeby przekazać nam kwotę.

Bardzo często są to kwoty, które, wiecie, nie wiem, jeden jakiś występ gdzieś i pewnie mógłbym taką darowiznę, jakie tam się czasami pojawiają, przekazać. No ale wiecie, PR-owo fantastycznie to wygląda, żeby powiedzieć, że o, taka tutaj osoba przekazała tyle i tyle na taką tam osobę, nie wiem, może kogoś chorego, jakkolwiek. I teraz fajnie, że osoba, która była w potrzebie jakiegoś wsparcia, doświadczyła fantastycznie, ale podawanie kwot, wiecie, no wiecie sami, jak to jest. I teraz w tej konkretnej sytuacji i tym, co zaraz za nią się dzieje, bo zaraz później mamy rozdział trzynasty, ja wiem, znowu te rozdziały są podzielone i my jakby gubimy to, że a, dobra, przeskakujemy, jakbyśmy, wiecie, jakby minęło parę dni. Nie.

Tutaj dalej jesteśmy ciągle w tej samej sytuacji i zaraz po tej historii czytamy, że gdy wychodził ze świątyni, powiedział do niego jeden z uczniów: Nauczycielu, spójrz na te wspaniałe kamienie i budowle. Jezus na to: Czy widzisz te wielkie budowle? Nie zostanie tu kamień na kamieniu, którego by nie zwalono. Historia tak zwanego wdowiego grosza jest osadzona bardzo mocno w kontekście religijności, która wykorzystuje innych. Bardzo złej religijności, czegoś, co jest w ogóle ogromnym dziadostwem, co jest w ogóle nie do pomyślenia.

Na pewno Bogu do głowy nie przyszło, żeby w ten sposób pokazywać, czym jest hojność czy coś takiego. Wiecie, i mówię, ta historia, ona, wiem, że z drugiej strony często gdzieś tam, nie mówię, że wszyscy, którzy tej historii używają po to, żeby zbierać jakąś kasę, robią to w jakiś chams... Chamski po prostu, wiecie, sposób. Z tym że celem tej historii z perspektywy Jezusa nie było to, żeby powiedzieć: słuchajcie, róbcie tak, tylko żeby pokazać: ten system musi upaść, bo w ogóle zgubił kompletnie to, co powinno być istotą, a istotą powinno być wspieranie takich osób jak właśnie ta wdowa. Tu, wiecie, to jest w ogóle ciekawe.

My czytamy tę historię i tak sobie myślimy: no i co, miała pójść do domu i, nie wiem, umrzeć z głodu czy co? Zresztą tu, wiecie, tu nie ma mowy o tym, że ktokolwiek jej pomógł, a już nie wspomnę, że — zresztą wspomnę po raz kolejny — że wdowy w tamtych czasach miały przerąbane. Nie ma męża, nie ma kto je wspierać, nie wiadomo, czy miała dzieci, czy nie miała dzieci. Jak nie miała dzieci, to tam miała kompletnie już w ogóle przerąbane z perspektywy świata, w którym funkcjonowała. Jednak nie powinno tak być z perspektywy prawa, które Bóg dał, bo w ramach tego prawa wspieranie sierot i wdów było wysoce priorytetowe.

A tutaj mieliśmy ekipę, która wolała wrzucić do świątynnej skarbony i się pokazać, pokazać ile wrzuca, niż zwrócić uwagę: hej, tu jest ktoś, komu mogę pomóc. I teraz jest pewna jeszcze historia, już właśnie Nowotestamentowa, do której później trochę sobie dojdziemy. Już nie wiem, czy będziemy o niej jeszcze jakoś szczególnie rozmawiać, bo wydaje mi się, że przy okazji tej historii z tą wdową warto jest ją przypomnieć, bo ona też pokazuje właśnie taką nowotestamentową perspektywę na dawanie. I znowu, jakby kumam, że Nowy Testament był pisany w innych czasach, wiecie, nie było, nie wiem, budynków, które trzeba było utrzymywać, nie było jakichś takich, wiecie, dużo fizycznych potrzeb, kościoły spotykały się w domach, to były domowe wspólnoty. Jakby kumam to wszystko, jakby rozumiem, skąd dzisiaj są rzeczy, które wymagają jakichś tam dodatkowych nakładów finansowych, jasne.

Niemniej jednak apostoł Paweł poświęcił całkiem w sumie sporo miejsca, jeśli chodzi o swoje listy, na jedną bardzo konkretną, praktyczną sytuację. Kontekstem sytuacji było to, że w pewnym momencie Kościół w Jerozolimie, wiecie, Pan Jezus umarł, zmartwychwstał, poszedł do nieba i uczniowie mieli dzielić się dobrą nowiną na Jego temat po całym świecie, no za bardzo tego nie robili, po całym świecie robili to w Jerozolimie, z Ewangelią się nie rozchodziła, no ale przyszło prześladowanie, Ewangelia się rozeszła. No po prostu uczniowie zaczęli uciekać i światło Jezusa, chcąc nie chcąc, zaczęli roznosić. Później niektórzy, tak jak chociażby Paweł, robili to już w bardziej taki przemyślany, strategiczny sposób. Niemniej jednak Ewangelia rozchodzi się po pogańskim świecie, ludzie się nawracają, wierzą w Jezusa, stają się uczniami Jezusa.

Niemniej jednak Kościół w Jerozolimie ma problemy. Ma problemy takie zwyczajnie materialne, z głodu, nie mają kasy. I teraz Paweł w pierwszym liście do Koryntian, w szesnastym rozdziale opisuje tę historię, zachęcając właśnie do zbiórki na rzecz wspólnoty w Jerozolimie. Jest to opisane w ten sposób: Jeśli chodzi o wsparcie na rzecz świętych, również wy zróbcie tak, jak poleciłem Kościołom Galacji. Niech pierwszego dnia tygodnia każdy z was odkłada sobie to, co zdoła zaoszczędzić, aby zbiórki nie organizować dopiero wtedy, gdy przyjdę.

A ja, gdy się zjawię, poślę z listami tych, których uważacie za sprawdzonych, aby odnieśli wasz dar do Jerozolimy. A jeśli by się okazało, że ja też powinienem pójść, udadzą się tam ze mną. I teraz tutaj widzimy, że Paweł w ogóle w bardzo taki fajny, praktyczny sposób pokazuje, jak tę zbiórkę zorganizować. Nie mówi: dajcie wszystko, co macie, bo oni mają taką potrzebę. Tu kasa była zbierana na konkretną potrzebę.

To jest jedna bardzo ważna rzecz. I na potrzebę, która nie była błaha. To jest kolejna ważna rzecz. Na potrzebę, którą mieli ludzie, od których Ewangelia wyszła. To jest kolejna ważna rzecz.

I Paweł nie mówi: oddajcie wszystko i po prostu wyślijmy to do nich. Nie. Mówi: hej, każdego tygodnia z tego, co zdołacie zaoszczędzić, odkładajcie. Czyli tak, kumaszacie swoje potrzeby, zajmijcie się swoimi potrzebami, ale jak wam coś zbiega, to z tego odkładajcie. Odkładajcie po to, żeby wesprzeć innych.

I tutaj jakby praktyczny wymiar tego też jest taki, że wiecie, jak to jest z oszczędnościami, jeżeli nie oszczędzamy jakoś tam szczególnie, jeżeli żyjemy po prostu, wiecie, pum, tak na bieżąco, no to jak nagle byłaby sytuacja w stylu: hej, robimy zrzutkę, no to wiecie, nikt nie ma na zrzutkę, bo wszystko się rozlazło. Więc tutaj Paweł mówi: słuchajcie, praktycznie, hej, co tydzień odkładajcie po trochę i zobaczycie, nazbiera się, ja przyjdę i odeślemy to do Jerozolimy. Oni potrzebują naszego wsparcia. To są nasi bracia w wierze, naszym zobowiązaniem jest to, żeby ich wesprzeć i też żeby nie było wiochy, że przyjdę i w ogóle nic nie ma. I do tej konkretnej sytuacji też Paweł odnosi się później w drugim liście do Koryntian, gdzie już...

Już mamy dużo więcej opisanego tego, co tam takiego się działo i takich, wiecie, też motywacji Pawła i też tego, co dla nas może być ważnymi lekcjami, żeby gdzieś tam sobie te wszystkie historie związane z pieniędzmi poukładać. I teraz Paweł pisze w drugim liście do Koryntian, w ósmym rozdziale tak: A teraz pragniemy was, bracia, powiadomić o łasce Boga okazanej Kościołom w Macedonii. Otóż pomimo ciężkiej próby związanej z uciskiem, ich wielka radość i skrajne ubóstwo zaowocowało ogromną hojnością. Stosownie do swoich możliwości, a nawet, czego jestem świadkiem, ponad te możliwości spontanicznie, bardzo przy tym nalegając, prosili nas o łaskę dopuszczenia ich do udziału w posłudze na rzecz świętych. Posunęli się dalej, niż moglibyśmy się spodziewać, i najpierw oddali siebie Panu, a potem nam, za wolą Bożą.

Teraz Paweł tutaj pije do innej wspólnoty, znowu ze świata pogańskiego, z Macedonii, która też była zaangażowana w tą samą zbiórkę. I Paweł tutaj pokazuje: oni dali więcej niż ktokolwiek by się od nich spodziewał, wręcz nalegali na to, że mogli dać więcej, co wskazuje na to, że nawet Paweł: Hej, dobra, ale aż tyle nie trzeba, po prostu ja rozumiem też, w jakiej jesteście potrzebie, nie jesteście wcale jakoś szczególnie zamożni, wyluzujcie, nie musicie aż tyle. Ale my chcemy, chcemy. I teraz, co oni chcieli? Chcieli doświadczyć łaski dopuszczenia ich do udziału w posłudze na rzecz świętych.

Oni dostrzegali w tym łaskę, że oni mogą pomóc innym, że oni są w stanie wesprzeć innych. Dla nich to było coś wyjątkowego, dla nich to było wyróżnienie, że oni w ogóle mogą coś takiego zrobić. I teraz czytamy dalej: W związku z tym poprosiliśmy Tytusa, aby, jak rozpoczął, tak też między wami dokończył tego dzieła łaski. U was z kolei widzimy obfitość we wszystkim: w wierze, w słowie, w poznaniu, w sumienności, w względem różnych spraw i w miłości, którą was darzymy. Niech tej obfitości nie zabraknie teraz w dziele łaski.

To, co mówię, nie jest żadnym rozkazem. Chcę po prostu, wskazując na zapał innych, wypróbować szczerość również waszej miłości. I tutaj znowu się wtrącę, bardzo ważna rzecz: to, co mówię, nie jest żadnym rozkazem. W ogóle Paweł poza kwestiami absolutnie fundamentalnymi nie mówił, które jakoś szczególnie rozkazywał. On podaje przykład Macedonii po to, żeby pokazać: słuchajcie, patrzcie, jak oni wyskoczyli z kasy, patrzcie, jak oni zaangażowali się w to, żeby wspomóc innych.

Czy to nie jest dobry przykład również dla was? żeby również w ten sposób do tematu podejść. I dalej, bardzo, bardzo ważne słowa. A znacie hojność naszego Pana Jezusa Chrystusa. Wiecie, że On, będąc bogaty, ze względu na was stał się ubogi, abyście wy dzięki Jego ubóstwu stali się bogaci. I teraz, ja wiem, że ten fragment, ktoś powie: A tu chodzi o duchowe bogactwa.

W sensie, fajnie, że chodzi o duchowe bogactwa, tylko że jak czytamy ten rozdział od początku, to Paweł pisze o konkretnej kasie, o nieduchowym błogosławieństwie dla Jerozolimy. Hej, pomodlimy się o was, żeby Bóg wam zesłał, nie wiem, mannę z nieba. Nie! Oni po prostu zbierali kasę. I w tym właśnie kontekście, w ogóle nie wiem, jak to można duchowości jakiejś wielkiej doszukiwać, kiedy po prostu kontekst jest bardzo, bardzo związany z realnym, fizycznym, materialnym dobrem, bogactwem.

I czytamy dalej tak: Daję wam zatem w tej sprawie taką radę. Myślę, że będzie ona dla was korzystna. Wy bowiem już rok temu podjęliście się czynu szczególnego przez to, że wypłynął z waszych pragnień. Teraz więc dokończcie to, co rozpoczęliście, aby zgodnie z gotowością, którą wyraziliście w swoich pragnieniach, doszło do zakończenia stosownie do posiadanych przez was środków. Znowu, stosownie do posiadanych przez was środków, bardzo ważne.

Bo jeśli jest gotowość, to liczy się ona wtedy, gdy coś ze sobą niesie, a nie wtedy, gdy nic za nią nie stoi. Co z kolei też jest świetnym fragmentem. To nie, że jesteście gotowi. Ta gotowość będzie cenna wtedy, kiedy rzeczywiście coś za nią pójdzie, a nie tylko to, że jesteśmy gotowi, jesteśmy gotowi. Fantastycznie.

Bardzo często my jesteśmy gotowi do różnych rzeczy, no ale jak nic za tym nie idzie, to tyle z tej naszej gotowości. I dalej: Nie chodzi przy tym o to, aby innym przynieść ulgę, a samemu narazić się na brak. Chodzi o równowagę. Niech teraz wasz nadmiar wyrówna ich niedostatek. Kiedyś być może ich nadmiar wyrówna wasz brak i w ten sposób będzie równowaga, zgodnie ze słowami: ten, kto wiele zebrał, nie miał za wiele, a ten, kto mało, nie miał za mało.

W tej konkretnej historii Paweł pokazuje kilka bardzo ważnych rzeczy. Z jednej strony to, jak ważne jest to, żeby wspierać tych, którzy potrzebują, i wspierać ich po prostu zwyczajnie, konkretnie, w taki praktyczny sposób. Nie wiecie, na zasadzie: pomodlę się o ciebie, że już nie będę, żeby nie przedłużać za bardzo, odnosił się do innych fragmentów, które wyraźnie wskazują na to, że jeżeli możesz komuś pomóc, a nie... Pomóc, a nie pomagasz, no to tak trochę lipa. Paweł tutaj wskazuje na to: hej, macie możliwości, możecie pomóc innym, zaangażujcie się w to, patrzcie na innych, patrzcie, jak oni pomogli, dali więcej niż trzeba było.

I teraz, ja wam nie rozkazuję, ale zachęcam was do tego: wspierajcie innych, wspierajcie waszych braci w Jerozolimie. Nie oczekujcie tego, że, wiecie, pieniądze im spadną z nieba. Bóg nie ma problemu z tym, żeby zaopatrywać finansowo, ale bardzo często właśnie będzie to wyglądało tak, że to zwyczajnie wyleci z naszej, z twojej i mojej kieszeni, po to, żeby wesprzeć potrzebujących. To jest bardzo ważna rzecz w tych obu historiach, które dzisiaj czytamy. Bo gdybyśmy się zastanawiali: no dobra, Jacek, no i po co to wszystko dzisiaj, tak?

Po co ta dyskusja? No dobra, wdowi grosz, taka fajna historia, w ogóle ją niszczysz tym, że jakiś kontekst, w ogóle o co w tym chodzi? Czy to nie było piękne, co ta kobieta zrobiła? Było szlachetne, z całą pewnością. Ja nie mówię, że nie, ale Jezus nigdy nie użył tego tam po to, żeby powiedzieć: wy róbcie tak samo.

I dlatego pokazuję tę historię Pawła, w której to Paweł pokazuje: hej, pomagajcie tym, którzy są w potrzebie. Tak jak w tamtej historii, ta cała ekipa, która zamiast zwrócić uwagę na potrzebującą osobę, zwracała uwagę na to, żeby samemu zabłysnąć, bo dużo wrzucę, mogła zwyczajnie zrobić coś dużo lepszego ze swoimi pieniędzmi, żeby po prostu wesprzeć tę kobietę, która potrzebowała pomocy i której pomoc tak naprawdę była czymś, do czego oni wręcz byli zobowiązani, i tego nie robili. Robili coś, wiecie, na pokaz. Z drugiej strony Paweł pokazuje, ale ważne, jak ważne jest to właśnie, żeby wspierać potrzebujących. Jak kluczowym elementem życia chrześcijańskiego jest to, żeby dzielić się swoimi dobrami z tymi, którzy potrzebują.

Tutaj Paweł bardzo konkretnie mówi też o środowisku wspólnoty wiary. Teraz, ja nie mówię, że nie można wspierać innych. Kontekst tutaj akurat jest też taki, jaki jest, i jest to dosyć ważne, gdzie Paweł pokazuje, że Bóg zadba o potrzeby wszystkich, ale często to będzie właśnie wyglądało tak, że ty będziesz miał możliwości, żeby zdobyć więcej po to, żeby wspierać innych. I w ten sposób, w Bożej rodzinie, w rodzinie ludzi wierzących, będzie zaspokojona każda potrzeba. Tyle z mojej strony na dzisiaj.

Gdybyście mieli jakieś pytania, uwagi, chcieli dowiedzieć się czegoś więcej, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Możecie też do mnie napisać na adres jacek@bibliawrok.pl. Mam nadzieję, że ta historia również będzie dla was wyzwaniem. Ja nawet sam jak teraz mówiłem, to sobie trochę myślałem o sobie, o tym, co my dzisiaj jako rodzina też moglibyśmy zrobić, żeby właśnie wprowadzić to słowo w czyn, bo wydaje mi się, że mamy tutaj bardzo konkretne lekcje dla nas wszystkich, w jaki sposób możemy pomagać innym, którzy tej pomocy potrzebują. No ale domyślam się, że będziecie wiedzieli, jak podejść do tego tematu, spytajcie Boga: Boże, czego chcesz mnie nauczyć przez tą konkretną lekcję, przez te fragmenty, które mamy dzisiaj.

No i jak już zajmiemy się praktycznym zastosowaniem, to mam nadzieję, że słyszymy się już jutro w kolejnym odcinku, gdzie dalej będziemy odkrywać piękno Ewangelii i tego, w jaki sposób ona może wnieść dużo praktycznych rzeczy do naszego codziennego życia.