List do Galatów: o czym jest, streszczenie i wolność w Chrystusie
W tym artykule
List do Galatów to jeden z krótszych, a zarazem najostrzejszych listów św. Pawła, napisany do wspólnot w Galacji, które Paweł sam założył, bo to on jako pierwszy głosił tam dobrą nowinę o Jezusie. Jeśli pytasz, o czym jest list do Galatów, odpowiedź jest dość prosta: o tym, na czym naprawdę opiera się wiara w Jezusa, i o wolności, do której Chrystus nas wyzwolił. Paweł pisze o tym z taką stanowczością, że w odcinku mówię wprost: jeśli szukać listu, w którym jest wściekły, to jest to właśnie ten. I wiem, że czytając go po polsku, możemy tego tak mocno nie poczuć, ale emocje są tu naprawdę ogromne.
Widać to już na samym początku, bo nie ma tu zwykłego „jak się macie, co słychać”, które znamy z innych listów. Są dwa zdania powitania i zaraz potem Paweł przechodzi do rzeczy: „Dziwię się, że tak szybko dajecie się odwieść” List do Galatów 1,66 Dziwię się, że tak szybko dajecie się odwieść od tego, który was powołał ku łasce Chrystusa, do innej ewangelii; Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Zobaczmy więc, o co właściwie poszło i dlaczego Paweł tak się zdenerwował.
List do Galatów: streszczenie
Kiedy Paweł wyjechał z Galacji, do tamtejszych wspólnot dotarli nauczyciele, którzy zaczęli mówić mniej więcej tak: dobrze, uwierzyliście w Jezusa, ale teraz trzeba się jeszcze obrzezać i przestrzegać całego prawa Mojżeszowego, i dopiero wtedy będzie naprawdę spoko. Czyli do wiary w Jezusa dokładali cały zestaw przepisów, których ci ludzie, w większości pochodzący z pogan, wcześniej w ogóle nie znali. Paweł odpowiada na to w sześciu rozdziałach, które można ułożyć w cztery kroki:
- Jedna dobra nowina (rozdziały 1-2). Paweł zapewnia, że nie wymyślił tej dobrej nowiny sam, tylko dostał ją przez objawienie Jezusa Chrystusa List do Galatów 1,11-1211 A oznajmiam wam, bracia, że głoszona przeze mnie ewangelia nie jest według człowieka. 12 Nie otrzymałem jej bowiem ani nie nauczyłem się jej od człowieka, ale przez objawienie Jezusa Chrystusa. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Opowiada też, jak w Antiochii publicznie upomniał Piotra, który przestał jadać z poganami, kiedy pojawili się zwolennicy obrzezania List do Galatów 2,11-1411 A gdy Piotr przybył do Antiochii, sprzeciwiłem mu się w twarz, bo był godny nagany. 12 Zanim bowiem przyszli niektórzy od Jakuba, jadał razem z poganami. Gdy zaś oni przyszli, odsunął się i odłączył, obawiając się tych, którzy byli z obrzezania. 13 A razem z nim obłudnie postępowali i inni Żydzi, tak że i Barnaba dał się wciągnąć w tę ich obłudę. 14 Lecz gdy zobaczyłem, że nie postępują zgodnie z prawdą ewangelii, powiedziałem Piotrowi wobec wszystkich: Jeśli ty, będąc Żydem, żyjesz po pogańsku, a nie po żydowsku, czemu przymuszasz pogan, aby żyli po żydowsku? Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Wiara, Abraham i prawo (rozdziały 3-4). Abraham uwierzył Bogu na długo przed tym, zanim pojawiło się prawo Mojżesza List do Galatów 3,6-96 Tak jak Abraham uwierzył Bogu i zostało mu [to] poczytane za sprawiedliwość. 7 Wiedzcie zatem, że ci, którzy są z wiary, ci są synami Abrahama. 8 A Pismo, które przewidziało, że Bóg z wiary będzie usprawiedliwiał pogan, wcześniej ogłosiło [ewangelię] Abrahamowi: W tobie będą błogosławione wszystkie narody. 9 Tak więc ci, którzy są z wiary, dostępują błogosławieństwa wraz z wierzącym Abrahamem. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Prawo było „pedagogiem do Chrystusa” List do Galatów 3,2424 Tak więc prawo było naszym pedagogiem do Chrystusa, abyśmy z wiary byli usprawiedliwieni. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, a przez wiarę stajemy się synami i dziedzicami List do Galatów 4,4-74 Lecz gdy nadeszła pełnia czasu, Bóg posłał swego Syna, zrodzonego z kobiety, zrodzonego pod prawem; 5 Aby wykupił tych, którzy [byli] pod prawem, abyśmy dostąpili usynowienia. 6 A ponieważ jesteście synami, Bóg posłał do waszych serc Ducha swego Syna, wołającego: Abba, Ojcze! 7 Tak więc już nie jesteś sługą, ale synem, a jeśli synem, [to] i dziedzicem Bożym przez Chrystusa. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Wolność i życie w Duchu (rozdział 5). „Trwajcie więc w tej wolności” List do Galatów 5,11 Trwajcie więc w tej wolności, którą nas Chrystus wyzwolił, i nie poddawajcie się na nowo pod jarzmo niewoli. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, ale w prawdziwej wolności, a nie w jej pozorach, które są po prostu pobłażaniem sobie. Tu pojawiają się dwie listy: uczynki ciała i owoc Ducha List do Galatów 5,19-2319 A znane są uczynki ciała, którymi są: cudzołóstwo, nierząd, nieczystość, rozpusta; 20 Bałwochwalstwo, czary, nienawiść, niezgoda, zawiść, gniew, spory, kłótnie, herezje; 21 Zazdrość, zabójstwa, pijaństwo, hulanki i tym podobne; o nich wam mówię, jak już przedtem powiedziałem, że ci, którzy takie rzeczy czynią, królestwa Bożego nie odziedziczą. 22 Owocem zaś Ducha jest miłość, radość, pokój, cierpliwość, życzliwość, dobroć, wiara; 23 Łagodność, powściągliwość. Przeciwko takim nie ma prawa. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
- Jak żyć razem (rozdział 6). Paweł pisze o noszeniu cudzych brzemion List do Galatów 6,22 Jedni drugich brzemiona noście, a tak wypełniajcie prawo Chrystusa. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, o tym, że zbieramy to, co zasialiśmy List do Galatów 6,7-97 Nie łudźcie się, Bóg nie da się z siebie naśmiewać. Co bowiem człowiek sieje, to też żąć będzie. 8 Bo kto sieje dla swego ciała, z ciała żąć będzie zniszczenie. Kto zaś sieje dla Ducha, z Ducha żąć będzie życie wieczne. 9 A w czynieniu dobra nie bądźmy znużeni, bo w swoim czasie żąć będziemy, jeśli nie ustaniemy. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska, i o czynieniu dobra „wszystkim” List do Galatów 6,1010 Dlatego więc, dopóki mamy czas, czyńmy dobrze wszystkim, a zwłaszcza domownikom wiary. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Przy tej okazji jedna praktyczna uwaga: w polskich przekładach spotkasz dwa tytuły, „list do Galatów” i „list do Galacjan”. To jest ten sam tekst i ci sami adresaci, tylko druga nazwa pojawia się raczej w niektórych tłumaczeniach. Tradycja przypisuje ten list Pawłowi i jest to jeden z listów, o których autorstwie prawie nikt nie dyskutuje, między innymi dlatego, że Paweł pisze do wspólnot, które sam założył, i w kilku miejscach widać, że pisze osobiście. Jest też duża szansa, że adresatem nie była jedna wspólnota, tylko kilka wspólnot w jednym regionie.
O co chodzi w dobrej nowinie
Dla mnie sedno tego listu mieści się w pytaniu, które słyszałem od ludzi, którzy dopiero co zdecydowali się iść za Jezusem: „No dobra, to co mam teraz robić? Daj mi listę zasad”. To bardzo ludzkie pytanie, bo lista daje poczucie, że wiem, na czym stoję. Paweł odpowiada jednak, że dobra nowina nie jest listą zasad, tylko życiem. Człowiek, jak pisze, nie jest usprawiedliwiony z uczynków prawa, ale przez wiarę w Jezusa Chrystusa List do Galatów 2,1616 Wiedząc, że człowiek nie jest usprawiedliwiony z uczynków prawa, ale przez wiarę w Jezusa Chrystusa, i my uwierzyliśmy w Jezusa Chrystusa, abyśmy byli usprawiedliwieni z wiary Chrystusa, a nie z uczynków prawa, dlatego że z uczynków prawa nie będzie usprawiedliwione żadne ciało. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Czyli nie zapracowuję sobie na Bożą przychylność tym, co robię, tylko przyjmuję ją przez zaufanie. Dokładnie tak opowiadam to w odcinku Istota Dobrej Nowiny.
Ten spór nie pojawił się zresztą tylko w Galacji. Ten sam problem rozstrzygali wcześniej apostołowie w Jerozolimie, o czym pisze Księga Dziejów, a ja omawiam to w odcinku Co mają robić uczniowie Jezusa. Tarcia między wierzącymi, którzy przyszli z judaizmu, a tymi, którzy przyszli z pogaństwa, wracały wtedy naprawdę często. Do tej samej myśli Paweł wraca potem w Liście do Rzymian, o którym mówię w odcinku Wszyscy mamy problem.
Możesz w tym miejscu zapytać: no dobrze, to po co w ogóle było prawo? Paweł mówi, że miało swoją rolę, czyli miało nas poprowadzić do Chrystusa. Prawo było dobre, ale pokazywało też, że sami go nie udźwigniemy i że potrzebujemy Kogoś, kto je za nas wypełni. A Abraham jest tu przykładem wiary, która była wcześniej niż tablice, wcześniej niż Mojżesz i wcześniej niż wyjście z Egiptu Księga Rodzaju 15,66 I uwierzył PANU, i poczytano mu [to] za sprawiedliwość. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Skoro więc Abraham został uznany za sprawiedliwego dzięki wierze, to nie da się powiedzieć, że bez prawa Mojżeszowego nie ma prawdziwej wiary.
„Już nie ja żyję”: wolność w Chrystusie
Najbardziej znane zdanie z tego listu pada w drugim rozdziale. Paweł pisze je o sobie, czyli o człowieku, który znał prawo od podszewki i przez lata próbował go skrupulatnie przestrzegać:
List do Galatów 2,2020 Z Chrystusem jestem ukrzyżowany: żyję, ale już nie ja, lecz żyje we mnie Chrystus. A to, że teraz żyję w ciele, żyję w wierze Syna Bożego, który mnie umiłował i wydał za mnie samego siebie. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaZ Chrystusem jestem ukrzyżowany: żyję, ale już nie ja, lecz żyje we mnie Chrystus. A to, że teraz żyję w ciele, żyję w wierze Syna Bożego, który mnie umiłował i wydał za mnie samego siebie.
To nie jest hasło na kubek, choć często tak go używamy. To opis życia, w którym nie wypracowuję sobie przychylności Boga, tylko ufam Temu, kto wydał za mnie samego siebie. I właśnie z tego bierze się wolność, o której Paweł pisze potem: „Trwajcie więc w tej wolności, którą nas Chrystus wyzwolił” List do Galatów 5,11 Trwajcie więc w tej wolności, którą nas Chrystus wyzwolił, i nie poddawajcie się na nowo pod jarzmo niewoli. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Nie chodzi jednak o to, żeby robić, co mi się podoba, bo Paweł od razu to doprecyzowuje: „zostaliście powołani do wolności, tylko pod pozorem tej wolności nie [pobłażajcie] ciału, ale z miłości służcie jedni drugim” List do Galatów 5,1313 Bo wy, bracia, zostaliście powołani do wolności, tylko pod pozorem tej wolności nie [pobłażajcie] ciału, ale z miłości służcie jedni drugim. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. I jeszcze jedna ważna rzecz: liczy się nie wiara sama w sobie, taka, która kończy się na deklaracji, ale „wiara, która działa przez miłość” List do Galatów 5,66 Bo w Chrystusie Jezusie ani obrzezanie nic nie znaczy, ani nieobrzezanie, ale wiara, która działa przez miłość. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Owoc Ducha: miłość, a nie bycie miłym
Druga część listu jest o tym, jak w praktyce tak żyć. Paweł zestawia tu dwa style życia: życie według ciała i życie w Duchu. Na pierwszej liście są rzeczy, które każdy od razu rozpozna jako złe, ale jeśli przeczytasz ją uważnie, zobaczysz, że w samym jej środku siedzą też nienawiść, niezgoda, zawiść, gniew, spory i kłótnie List do Galatów 5,19-2119 A znane są uczynki ciała, którymi są: cudzołóstwo, nierząd, nieczystość, rozpusta; 20 Bałwochwalstwo, czary, nienawiść, niezgoda, zawiść, gniew, spory, kłótnie, herezje; 21 Zazdrość, zabójstwa, pijaństwo, hulanki i tym podobne; o nich wam mówię, jak już przedtem powiedziałem, że ci, którzy takie rzeczy czynią, królestwa Bożego nie odziedziczą. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. W odcinku zwracam uwagę, że na takie rzeczy bardzo łatwo machnąć ręką i powiedzieć: „no, jestem tylko człowiekiem, zdarza się”. A Paweł stawia je na równi z resztą i traktuje je naprawdę poważnie.
Na drugiej liście jest to, co nazywamy owocem Ducha:
List do Galatów 5,22-2322 Owocem zaś Ducha jest miłość, radość, pokój, cierpliwość, życzliwość, dobroć, wiara; 23 Łagodność, powściągliwość. Przeciwko takim nie ma prawa. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia GdańskaOwocem zaś Ducha jest miłość, radość, pokój, cierpliwość, życzliwość, dobroć, wiara; Łagodność, powściągliwość. Przeciwko takim nie ma prawa.
Zwróć uwagę na ciekawą rzecz: Paweł pisze „owocem”, w liczbie pojedynczej. Niektórzy bibliści podkreślają, że owoc jest tak naprawdę jeden, czyli miłość, a cała reszta to sposoby, w jakie tę miłość widać. Ja bardzo lubię takie spojrzenie, bo często mylimy miłość z byciem miłym, sympatycznym i uśmiechniętym. Tymczasem miłość widać w cierpliwości, w dobroci, w łagodności i w tym, że komuś naprawdę zależy na jedności. Tak o tym mówię w odcinku Rozwiązanie wszystkich problemów. Jeśli chcesz zobaczyć szerzej, jak Duch Święty działa w życiu codziennym, zajrzyj do naszego artykułu o darach Ducha Świętego.
List do Galatów: jak go czytać
- Czytaj go jak list, który ma konkretny adres. Paweł odpowiada na naciski, które wtedy realnie pojawiły się w tych wspólnotach, i dlatego jego ton bywa tak ostry.
- Nie czytaj tylko jednej połowy. Pierwsze cztery rozdziały pokazują, na czym stoimy, a dwa ostatnie, jak z tego żyć na co dzień. Bez tej drugiej części bardzo łatwo zrobić z wolności wymówkę.
- Zestawiaj go z innymi tekstami. O wierze i uczynkach pisze też św. Jakub. Wspominam o tym w odcinku i obiecuję, że wrócimy do tematu, kiedy dojdziemy do jego listu.
- Patrz, jak list się kończy. Paweł nie kończy samymi zasadami, tylko praktyką: „dopóki mamy czas, czyńmy dobrze wszystkim” List do Galatów 6,1010 Dlatego więc, dopóki mamy czas, czyńmy dobrze wszystkim, a zwłaszcza domownikom wiary. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska.
Co z tego dla mnie dzisiaj
Sprawdź, czy nie masz w głowie listy do odhaczenia. Zdarza się, że sami sobie wpisujemy: muszę zrobić to, to i tamto, żeby być spokojnym o swoją przyszłość z Bogiem. Praktyki, modlitwa i wszystko, co robimy, mają sens i nie chodzi o to, żeby je porzucić. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy zaczynamy ufać temu, co robimy, zamiast Temu, w kogo uwierzyliśmy.
Zabiegaj o miłość. Tak kończę odcinek o owocu Ducha: jeśli jest jedna rzecz, o którą naprawdę warto zabiegać, to jest nią miłość. Dobrym sprawdzianem są cierpliwość, dobroć i łagodność wobec konkretnego człowieka, a nie wobec ludzkości w ogóle. O miłości, którą widać w działaniu, mówię też w odcinku Największa wartość.
Nie ucz się miłości na siłę. Sam z siebie jej nie wyprodukuję, choćbym bardzo się starał. Uczę się jej w codziennej relacji z Duchem Świętym, który chce nas tą miłością wypełniać.
Posłuchaj w podcaście
Jeśli chcesz przeczytać list do Galatów razem z nami, a potem iść dalej przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii.
List do Galatów: tekst rozdział po rozdziale
Pierwsza wersja tego artykułu była inspirowana tekstem z OverviewBible. Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).
