Psalm 103: tekst i interpretacja. Błogosław, duszo moja, Pana

Psalm 103 to modlitwa Dawida, która zaczyna się i kończy tym samym wezwaniem: „Błogosław, moja duszo, PANA”. Pomiędzy jednym a drugim Dawid wylicza, za co warto to robić: Bóg przebacza, leczy, ratuje życie, jest cierpliwy, nie rozlicza nas według naszych grzechów i pamięta, że jesteśmy z prochu. To psalm dziękczynny i moim zdaniem jeden z najlepszych w całej Księdze Psalmów, żeby sobie przypomnieć, jaki naprawdę jest Bóg, któremu zaufaliśmy. Warto go znać na pamięć albo przynajmniej wiedzieć, pod którym numerem go szukać, kiedy brakuje zachęty.

Psalm 103: tekst i interpretacja

Pierwszy werset mówi, że to „Psalm Dawida”. W części katolickich wydań Biblii ten sam psalm ma numer 102, więc jeśli nie możesz go znaleźć, sprawdź też tam. Poniżej cały tekst w przekładzie Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej, podzielony na cztery części, które omawiam po kolei.

Wersety 1-5: błogosław, moja duszo, PANA

1 Psalm Dawida. Błogosław, moja duszo, PANA, i całe moje wnętrze – jego święte imię.

2 Błogosław, moja duszo, PANA, i nie zapominaj o wszystkich jego dobrodziejstwach.

3 On przebacza wszystkie twoje nieprawości, on uzdrawia wszystkie twoje choroby;

4 On wybawia twoje życie od zguby, on cię koronuje miłosierdziem i wielką litością.

5 On nasyca dobrem twoje usta i odnawia twoją młodość jak u orła.

Najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie, które wprost wisi nad całym psalmem: co to właściwie znaczy błogosławić Boga? To słowo kojarzymy, ale gdyby ktoś zapytał, co oznacza, nastąpiłby moment zawahania. Tłumaczę to w odcinku Co to znaczy błogosławić Boga.

Błogosławieństwo działa w dwie strony. Kiedy Bóg błogosławi nas, to nam pomaga, wzmacnia nas i zaopatruje, żebyśmy żyli lepiej i byli bliżej tego wzoru, do którego nas stworzył. Ale my nie możemy pomóc Bogu ani Go wzmocnić. On nie potrzebuje naszej zachęty. Więc kiedy my błogosławimy Boga, to jest to wyraz wdzięczności, chwały i zachwytu. I przypomnienie samemu sobie, kim On dla nas jest.

Jak to wygląda w życiu? Mam dwie córki i kiedy ktoś zapyta mnie o nie, nie muszę mówić nic więcej, bo opowiem ci wszystko, co jest w nich wyjątkowego. Lubię się nimi chwalić i lubię je chwalić. Tak Bóg działa w naszą stronę: buduje, zachęca. My nie zbudujemy Boga, ale możemy się Nim chwalić i mówić z zachwytem: patrz, jakiego mam Boga.

Zauważ też, że Dawid mówi do własnej duszy: „nie zapominaj”. Pamiętamy o jednym kłopocie, a o dobrodziejstwach nie pamiętamy wcale. Dlatego psalm wylicza je jedno po drugim. Bóg przebacza, kiedy coś schrzanimy. Bóg wybawia życie od zguby, kiedy martwimy się, jak się wszystko potoczy. Bóg nasyca dobrem naszą codzienność. Bóg chce się objawiać w takich zwykłych, prostych sprawach. Obraz odnawiającej się młodości jak u orła wraca u proroka Izajasza: ci, którzy oczekują PANA, „wzbiją się na skrzydłach jak orły” Iz 40,31.

Wersety 6-10: Bóg, który nie rozlicza nas jak księgowy

6 PAN wymierza sprawiedliwość i sąd wszystkim uciśnionym.

7 Dał poznać swe drogi Mojżeszowi, a synom Izraela swoje dzieła.

8 Łaskawy i litościwy jest PAN, nieskory do gniewu i [pełen] wielkiego miłosierdzia.

9 Nie będzie się spierał bez końca ani wiecznie [gniewu] chował.

10 Nie postępuje z nami według naszych grzechów ani nie odpłaca nam według naszych nieprawości.

Werset 6 przypomina, że Bóg nie jest obojętny na krzywdę: sprawiedliwość jest po stronie uciśnionych. Dobry Bóg zajmie się złem na świecie, ale nie czeka z niecierpliwością, żeby pokazać nam listę naszych porażek.

Werset 7 wspomina Mojżesza, a werset 8 powtarza prawie dosłownie słowa, które Bóg wypowiedział, gdy przechodził przed nim: „PAN, PAN, Bóg miłosierny i litościwy, nieskory do gniewu” Wj 34,6. Dawid sięga więc po słowa, którymi Bóg przedstawił się Mojżeszowi. O Mojżeszu pisałem w osobnym artykule, tutaj.

Wersety 8 do 10 to dla mnie najważniejszy fragment psalmu i najlepsze lekarstwo na pokrzywiony obraz Boga. Wielu ludzi ma w głowie Boga, który jest na nich zły, ma do nich jakiś problem i tylko czeka, żeby się rozliczyć. A tu czytamy: „Nie postępuje z nami według naszych grzechów”. Opowiadam o tym w odcinku Bóg błogosławi pomimo. Czytamy tam o Izraelitach, którzy wtopa za wtopą, wątpili, narzekali i chcieli wracać do Egiptu. A kiedy król Moabu poprosił Bileama, żeby ich przeklął, ten mógł mówić tylko to, co usłyszy od Boga, i powiedział, że Bóg „nie dostrzegł nieprawości w Jakubie” Lb 23,21. Mimo ich upadków Bóg nie cofnął błogosławieństwa. Lekcja dla nas jest prosta: bez względu na to, jak bardzo coś schrzanimy, zawsze jest droga powrotu.

Wersety 11-18: jak daleko wschód od zachodu

11 Jak wysoko bowiem są niebiosa nad ziemią, [tak] wielkie [jest] jego miłosierdzie nad tymi, którzy się go boją.

12 Jak daleko jest wschód od zachodu, [tak] daleko oddalił od nas nasze występki.

13 Jak ojciec ma litość nad dziećmi, tak PAN ma litość nad tymi, którzy się go boją.

14 On bowiem wie, z czego jesteśmy ulepieni; pamięta, że jesteśmy prochem.

15 Dni człowieka są jak trawa, kwitnie jak kwiat polny.

16 Wiatr na niego powieje, a już go nie ma i nie pozna go już jego miejsce.

17 Ale miłosierdzie PANA od wieków na wieki nad tymi, którzy się go boją, a jego sprawiedliwość nad synami synów;

18 [Nad tymi], którzy strzegą jego przymierza i pamiętają, aby wypełnić jego przykazania.

Tu Dawid sięga po obrazy, których nie da się zmierzyć: wysokość nieba i odległość od wschodu do zachodu. Wschód i zachód nigdy się nie spotkają, więc tak daleko Bóg oddala od nas nasze winy. Dawid wiedział, co to znaczy. Po największym upadku swojego życia napisał Psalm 51 i o tej historii rozmawiam w odcinku Jak wstać po największym upadku. Wniosek z niego jest dla mnie jednym z najmocniejszych w całej Biblii: dopóki oddychamy, nie ma takiego miejsca, z którego nie dałoby się wrócić do Boga. Więcej o tamtym psalmie znajdziesz w artykule Psalm 51.

Werset 13 mówi o ojcu, który lituje się nad dziećmi. Trzy razy (w wersetach 11, 13 i 17) czytamy o „tych, którzy się go boją”. Nie chodzi o strach, że ktoś nas zaraz zgnecie. W odcinku o błogosławieniu Boga tłumaczę to tak, jak w relacji z rodzicami: darzę ich szacunkiem, a jednocześnie wiem, że mogę do nich przyjść, przytulić się i się powygłupiać. To zdrowy szacunek wobec Kogoś, kto wszystko stworzył i ma wszystko pod kontrolą, a zarazem jest Ojcem.

Werset 14 to według mnie najbardziej uspokajające zdanie psalmu: Bóg „wie, z czego jesteśmy ulepieni”. Zna naszą kruchość i nie udaje, że jej nie ma. Dawid zestawia to z obrazem trawy i polnego kwiatu: nasze dni mijają szybko, wiatr przewieje i już nas nie widać. Na tle tej ulotności jeszcze mocniej brzmi werset 17: „miłosierdzie PANA od wieków na wieki”. My jesteśmy ulotni, Jego miłosierdzie nie.

Werset 18 przypomina, że ta dobroć nie jest anonimowa. Dotyczy tych, którzy strzegą przymierza, czyli zostają w relacji z Bogiem. Jak mówię w odcinku o Bileamie, możemy nie skorzystać z błogosławieństwa, które jest dla nas przygotowane, ale nikt z góry nie jest na skreślonej pozycji.

Wersety 19-22: niech wszystko błogosławi PANA

19 PAN na niebiosach ustanowił [swój] tron, a jego królestwo panuje nad wszystkimi.

20 Błogosławcie PANA, jego aniołowie, potężni siłą, którzy wypełniacie jego rozkazy, będąc posłuszni głosowi jego słowa.

21 Błogosławcie PANA, wszystkie jego zastępy, jego słudzy, którzy spełniacie jego wolę.

22 Błogosławcie PANA, wszystkie jego dzieła, we wszystkich miejscach jego panowania. Błogosław, moja duszo, PANA.

Psalm kończy się widokiem z góry. Bóg ma tron na niebiosach, Jego królestwo panuje nad wszystkim, a do chwalenia Go Dawid zaprasza aniołów, całe stworzenie, a na końcu samego siebie. Wraca dokładnie tam, skąd zaczął: „Błogosław, moja duszo, PANA”.

Warto jeszcze pamiętać, że chwała nie ogranicza się do słów. W odcinku Boża chwała w naszej codzienności podkreślam, że najlepszym uwielbieniem jest życie, w którym inni mogą zobaczyć, jaki jest Bóg. Paweł pisze o tym tak: „wszystko, co czynicie w słowie lub w uczynku, wszystko [czyńcie] w imię Pana Jezusa, dziękując Bogu i Ojcu przez niego” Kol 3,17.

Kiedy sięgać po psalm dziękczynny, czyli Psalm 103

Jeśli to ma być psalm do zapamiętania, warto wiedzieć, w jakich sytuacjach sprawdza się najlepiej:

• Kiedy jest ciężko i potrzebujesz zachęty. To psalm, który przypomina, jaki jest Bóg, któremu pokładamy nadzieję.
• Kiedy coś schrzaniłeś i czujesz, że nie masz z czym do Niego przyjść. Przeczytaj wersety 8 do 14 na głos.
• Kiedy zaczynasz myśleć o Bogu jak o kimś, kto jest na ciebie zły.
• Kiedy zauważasz, że od dawna za nic nie dziękowałeś. Pierwsze pięć wersetów to gotowa lista.

Jeśli szukasz podobnie uspokajającego psalmu, zajrzyj do Psalmu 23, a przegląd całej księgi znajdziesz w artykule Księga Psalmów.

Co z tego dla mnie dzisiaj: wdzięczność, która nie czeka na idealny dzień

Największa pułapka wdzięczności brzmi: za co niby mam dziękować, skoro tyle spraw mi się nie układa? Dawid nie dziękuje tu dlatego, że wszystko gra. Dziękuje za to, kim jest Bóg.

W odcinku Jak wdzięczność sprawia, że możemy być szczęśliwsi mówię o tym, że wdzięczni ludzie są po prostu szczęśliwsi, a przy tym przyjemniej się z nimi przebywa. Narzekanie daje chwilową satysfakcję, ale nie robi z nas szczęśliwszych ludzi. Wdzięczność można mieć wobec przeszłości (za to, co już dostałem), teraźniejszości (nie uważam, że całe dobro tego świata mi się należy) i przyszłości (Bóg jest przy mnie, więc mogę być spokojny). Nie chodzi o mówienie „dziękuję”, tylko o wdzięczne serce. Paweł wprost pisze: „Za wszystko dziękujcie. Taka jest bowiem wola Boga w Chrystusie Jezusie względem was” 1 Tes 5,18.

Jest też drugi trop z Psalmu 103: możesz chwalić Boga, zanim zobaczysz to, o czym czytasz. Jeśli coś z tej listy jeszcze nie dzieje się w twoim życiu, możesz powiedzieć: Boże, tu jest napisane, że chcesz tak działać, więc już teraz Ci za to dziękuję. Wiara dotyczy też rzeczy, których jeszcze nie widzimy. Paweł pisze w liście do Efezjan, że Bóg „pobłogosławił nas wszelkim duchowym błogosławieństwem” w Chrystusie Ef 1,3.

Spróbuj tak:

1. Przeczytaj Psalm 103 raz, drugi i trzeci. Najlepiej na głos.
2. Wypisz na kartce te zdania, które dziś są dla ciebie najważniejsze. Naprawdę na kartce, nie w telefonie.
3. Weź długopis i przez cztery, pięć minut pisz, za co jesteś wdzięczny: za przeszłość, za dzisiaj i za to, co przed tobą.
4. Z tą listą przyjdź do Boga. Nie tylko z prośbą „zrób to i to”, ale z podziękowaniem, że jest Bogiem, który chce i może działać w twoim życiu.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 198 · Psalmy 103-105Co to znaczy błogosławić BogaCzytam cały Psalm 103 i tłumaczę, na czym polega błogosławienie Boga i dlaczego warto chwalić Go także za to, czego jeszcze nie widzimy.

Dzień 52 · Księga Liczb 23-25Bóg błogosławi pomimoHistoria Bileama i Balaka oraz Psalm 103 jako obraz tego, jak Bóg patrzy na tych, którzy Mu ufają.

Dzień 180 · Psalmy 9-16Jak wdzięczność sprawia, że możemy być szcześliwiWdzięczność za przeszłość, teraźniejszość i przyszłość oraz mały eksperyment z kartką i długopisem.

Dzień 188 · Psalmy 51-57Jak wstać po największym upadkuDawid po swoim upadku, Psalm 51 i droga powrotu, która zawsze jest otwarta.

Dzień 207 · Psalmy 146-150Boża chwała w naszej codziennościCo znaczy „alleluja” i dlaczego najlepszym uwielbieniem jest życie, które pokazuje, jaki jest Bóg.

Psalm 103 najlepiej czytać na tle całej Biblii, bo dopiero wtedy widać, jak często Bóg okazuje cierpliwość i łaskę. Jeśli chcesz przeczytać całe Pismo Święte, po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania, zajrzyj do planu czytania Biblii.

Psalm 103: sam tekst psalmu

Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).