O co chodzi w Księdze Powtórzonego Prawa

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 58 i czytamy Księgę Powtórzonego Prawa, rozdziały 1 i 2. I dzisiaj, zaczynając z Księgę Powtórzonego Prawa, chciałbym, żebyśmy zrobili sobie pewien wstęp, który mam nadzieję, że pomoże nam ustawić pewien ton czytania tej księgi. I jak najbardziej mam na myśli to, żebyśmy mieli odpowiednie nastawienie. I nie wydaje mi się, żeby to nastawienie, które chciałbym, żebyśmy spróbowali przyjąć, czytając tę księgę, jest jakieś bardzo subiektywne i to jest tak, że: A, Jacek teraz chce nas wkręcić w to, jak mamy patrzeć na tę księgę, już ja sobie sam przeczytam i sam będę wiedział, o co w niej chodzi.

Bo teraz jest tak: do Biblii podchodzimy tak naprawdę z pewnymi naszymi oczekiwaniami, z pewnymi naszymi pomysłami na to, o co może w niej chodzić. Tak naprawdę my na dzień dobry, biorąc się za Biblię, mamy już jakiś taki obraz tego, czego się będziemy mogli spodziewać po tej księdze. No i jest tak, że jest grono osób, które będą w Starym Testamencie doszukiwać się surowego, strasznego Boga i tak dalej. Z drugiej strony będą osoby, które no mimo wszystko będą gdzieś tam cisnąć, że no Bóg nie jest taki zły i w ogóle, no właśnie, w ogóle, czy Bóg jakkolwiek jest zły, skoro w Starym Testamencie my tak wiele mamy o tym, że tak naprawdę On jest dobry. No ale każdy z nas spojrzy na ten sam tekst i może mieć zwyczajnie inne nastawienie, które zdeterminuje to, w jaki sposób podejdziemy do danej księgi, do danego tekstu, do danego fragmentu.

I nawet patrząc na przykładzie dziesięciu przykazań, które znowu w Księdze Powtórzonego Prawa nam się powtórzą, to jak czytamy je w wersji takiej, wiecie, starotestamentowej: listy, rób to, nie rób tego, no to to brzmi tak szorstko, to jest takie suche, takie wiecie: no nie, ten Bóg chce, żebyśmy, wiecie, daje nam zasady i po prostu rób tak albo nie rób tak, jak nie będziesz robił, to w łeb. A z drugiej strony mamy Jezusa, który w Ewangelii Mateusza odnosi się do wybranych przykazań z tych dziesięciu i mówi: Słyszeliście, że powiedziano, a ja wam mówię. I wiecie, to jest tak, że jakbyśmy spojrzeli na to, co mówi tam Jezus, to dla nas to brzmi dużo sympatyczniej. Pomimo tego, że to, w jaki sposób Jezus przedstawia te przykazania, jest dużo bardziej ekstremalne w wykonaniu jakimkolwiek. niż to, co mamy w Starym Testamencie. Tylko że jest tak, że my na Jezusa jednak patrzymy przez taki pryzmat: no nie no, ale ten Jezus to był taki dobry, to w ogóle w Starym Testamencie to Bóg jest takie wyobrażenie, że Bóg jest zły, surowy, wiecie, straszny, ale dobrze, że w tym Nowym Testamencie jest ten Jezus, bo on jest taki miły, sympatyczny, taki w ogóle kochany.

I nawet jak Jezus mówi o trudnych rzeczach, to one nagle jakoś tak dla nas brzmią lepiej, no bo to Jezus mówi, no i to Jezus to był miły, tak? Mówię o tym, jakie często mamy wyobrażenie na temat tego, co w Biblii jest napisane. Ja nie mówię, że tak jest, tylko mówię, że często tak właśnie nasze czytanie będzie wyglądało, jakie mamy też nastawienie do danego tekstu, do danej osoby. I kilka ciekawostek związanych z Księgą Powtórzonego Prawa, które wydaje mi się, że pozwolą nam już tak na starcie spróbować spojrzeć na nią trochę inaczej i szukać w niej rzeczy, które mogą wydawać się być zaskakujące. No bo teraz tak, Księga Powtórzonego Prawa, no na dzień dobry sam tytuł księgi, który znowu jest z łaciny, jest prawdziwy, jeśli chodzi o kwestię opisowości tego, co tutaj mamy, w jakimś zakresie, no bo jest jakaś część praw, które w tej księdze się powtórzą, czyli do teraz już czytając od początku Biblię, mieliśmy za sobą cztery księgi i tam w niektórych pojawiały się prawa i teraz część tych praw będzie powtórzona, pojawią się też jakieś dodatkowe, więc mamy takie: no dobra, to będzie księga z prawami, no będzie ciężko, będzie ciężko, no bo znowu czytać te prawa, matko, czemu to musi być drugi raz napisane?

Patrząc na to, jak ta księga jest nazywana przez Żydów, to ona jest nazwana zgodnie z tym, jak się zaczyna, gdzie na początku Księgi Powtórzonego Prawa mamy napisane: Oto słowa, które Mojżesz wypowiedział. No i to, co my tu mamy jako te oto słowa, to słowa to jest właśnie taka hebrajska wersja tego, jak ta księga się nazywa: słowa. Tu jeszcze ja bym bardziej na to spojrzał może przez pryzmat przemów, które Mojżesz wypowiedział na sam koniec podróży przed wejściem do Ziemi Obiecanej. No i to już trochę samo w sobie nam zmienia ton tej księgi, no bo tak, spójrzcie na to z tej strony: jesteśmy po kilkudziesięcioletniej historii tułaczenia się po pustyni przez Izraelitów, po drodze Bóg... Bóg próbuje im pokazać, w jaki sposób mają funkcjonować.

Oni tam nawalają dosyć ciężko, ale już nie czepiajmy się tego. Finał jest taki, że już są u drzwi Ziemi Obiecanej, już zaraz mają tam wejść. No Mojżesz wie, że tam nie wejdzie, o czym też wcześniej rozmawialiśmy, ale przed samym wejściem, tak naprawdę, wiecie, to są ostatnie przemowy, ostatnie słowa Mojżesza, które on mówi, trochę wiecie jak trener przed ważnym meczem. No bo tak naprawdę to jest już bardzo kluczowy moment tej historii, kiedy, słuchajcie, zaraz tam wchodzicie. Muszę wam powiedzieć najważniejsze rzeczy przed waszym wejściem.

Do kogo Mojżesz mówi? Mojżesz mówi do tych, którzy przetrwali jeszcze tę całą podróż, bo jak wiemy, tam całe pokolenie wymarło na pustyni, żeby tam zaraz kogokolwiek się czepiać, że ich wybił. No zwyczajnie, naturalnie wymarli, no bo była potrzebna pewna zmiana pokoleniowa, żeby w ogóle trochę inni ludzie wchodzili do Ziemi Obiecanej niż ci, którzy mieli tak dużo problemów z tym, jak Bóg prowadził ich po pustyni. I teraz mamy Księgę Przemów Mojżesza. Mamy Mojżesza jako tą kluczową postać, która jest u schyłku swojego życia, jest w najbardziej kluczowym momencie historii, bo już zaraz wchodzicie.

Muszę wam powiedzieć pewne ważne rzeczy. I tak naprawdę ci ludzie, którzy tego słuchają, to są bardzo często osoby, które po prostu nie słyszały wcześniej. Być może były jakieś tam młodziutkie i gdzieś tam mi się obiły o uszy niektóre z tych tekstów, ale tak naprawdę mamy tutaj pokolenie, które nie słyszało tych praw jeszcze jakoś tam za bardzo, mogli nie kojarzyć. Mojżesz mówi: Słuchajcie, powiem wam to wszystko, co się wydarzyło, powiem wam, co nam Bóg powiedział, w jaki sposób mamy funkcjonować. Zrobię taką skróconą wersję naszej historii po to, żebyście byli dobrze przygotowani do tej misji, która jest przed wami, bo tak naprawdę ostatnie kilkadziesiąt lat naszego funkcjonowania z tą misją właśnie było związane.

No i Mojżesz zaczyna te swoje przemowy. Te przemowy są fenomenalne, naprawdę tam jest tyle świetnych tekstów. Jeżeli na przykład, nie wiem, czytalibyście w aplikacji, wiecie, mielibyście kciuk pod ręką, żeby sobie zaznaczać, to ja powiem wam szczerze, że ja czytając na elektronice, nie w wersji książkowej, bardzo dużo zaznaczam, bo tu jest po prostu tyle świetnych tekstów, do których chciałoby się wrócić, które chciałoby się poczytać jeszcze raz. I z czym te teksty są związane? No właśnie, bo teraz, patrząc na to, jakie słowa pojawiają się w tej księdze, no to to jest w ogóle bardzo wyjątkowa księga, bo w Księdze Powtórzonego Prawa...

W zależności od tego, jakie sięgniemy tłumaczenie, jeżeli mówimy o tłumaczeniach już w sensie nie o języku oryginalnym, ale patrząc na tłumaczenia, to okazuje się, że w Księdze Powtórzonego Prawa słowo miłość jest bardzo często używane, na tyle często, że jest to tak naprawdę top 5 spokojnie ksiąg w Biblii, jeśli chodzi o samo słowo miłość. Tak naprawdę w Starym Testamencie to tylko Psalmy i Księga Przysłów, to tam miłość się pojawi może trochę więcej. W Psalmach oczywiście w ogóle psalmy są dosyć długie i też sama natura psalmów sprawia, że spodziewalibyśmy się tego, że tam coś o miłości powiedzmy może być. Później Księga Przysłów i później jest Księga Powtórzonego Prawa. Tam jeszcze z Nowego Testamentu mielibyśmy Ewangelię Jana.

To jest księga o miłości. I wiecie, kiedy mówimy o miłości, to my też mamy taki obraz tego, czym jest miłość z perspektywy takiej naszej dzisiaj. I jakbym spytał, hej, czym jest miłość, to sądzę, że takim standardowym tekstem, który byśmy usłyszeli, to jest, że no to wiesz, to uczucia, emocje. Zobaczmy, co takiego jest pokazywane jako miłość właśnie w języku hebrajskim, gdzie tak naprawdę tu nie chodzi, uczucia się pojawią, pojawią się, okej, dobra, jakby to jest jakiś element. Ja nie mówię, że w ogóle uczucia nie są związane z miłością w żadnym zakresie, ale tak naprawdę miłość bardzo mocno wiąże się z działaniem, z pewnym oddaniem drugiej osobie, z tym, jak tę osobę traktujemy, niekoniecznie z tym, jak się wobec tej osoby koniecznie musimy czuć.

I Księga Powtórzonego Prawa jest księgą, w której o miłości jest bardzo dużo, w sensie słowo miłość się pojawia dosyć gęsto. Kolejne słowo, które tam się pojawia bardzo gęsto, no i w zasadzie, czy nie najgęściej, jeśli chodzi o księgi w ogóle w Starym Testamencie, to jest słowo błogosławieństwo. O błogosławieństwie tutaj będzie masa i my o błogosławieństwie też już troszkę sobie rozmawialiśmy wcześniej, więc możecie wrócić do tych odcinków, gdzie było o błogosławieństwie, żeby też mieć perspektywę tego, o co chodzi z samym słowem błogosławieństwo, bo to jest taki religijny termin, który dla nas czasami jest już ciężkostrawny i kojarzy się w zasadzie z niczym. Więc mamy miłość, mamy błogosławieństwo i mamy jeszcze jedno słowo, które pojawia się dosyć... Często, znowu w różnych odmianach, bo tu mówiąc miłość, to wiecie, tak naprawdę miłość, kochać, różne odmiany tych słów, podobnie z błogosławieniem, z błogosławić.

To są słowa, które bardzo gęsto się pojawiają. I ostatnie słowo, na które chciałbym, żebyśmy zwrócili uwagę, to będzie radować się. Tego jest naprawdę, znowu porównując z innymi, no to tak, w Pięcioksięgu absolutny top. Jeśli chodzi o cały Stary Testament, no to radować się, to tutaj będziemy mieli tak naprawdę psalmy i Izajasza jeszcze. To będą księgi, gdzie to słowo może się tam dosyć gęsto pojawiać, no gdzieś podobnie objętościowo będzie w Księdze Przysłów.

Więc teraz patrzcie, moglibyśmy zacząć czytać tę księgę, myśląc sobie tak: co jeżeli jest tak, że Księga Powtórzonego Prawa jest księgą o miłości i błogosławieństwie, gdzie tak naprawdę radowanie się jest pewnym poleceniem, które Bóg nam daje, w sensie oczekuje od nas tego, że my będziemy się radować w pewnych, wiadomo, określonych okolicznościach, w jakichś konkretnych sytuacjach, ale tak naprawdę, wiecie, Księga o miłości i błogosławieństwie, gdzie bardzo duży nacisk jest postawiony na radość. Spróbujcie tak na tę księgę spojrzeć i oczywiście po drodze przez najbliższe dni będziemy sobie rozmawiać o wybranych fragmentach, tak jak to robiliśmy do teraz, po to, żeby właśnie móc spojrzeć na tę księgę trochę inaczej niż mogłoby nam się wydawać, patrząc na sam tytuł. Bo znowu, tytuł Powtórzonego Prawa no nie brzmi jakoś szczególnie ekscytująco, ale kiedy mamy z tyłu głowy to, że będzie tam dużo miłości, dużo błogosławieństwa, dużo radości, no to to już robi się takie ciekawe, no bo nawet jeżeli tytuł brzmi sucho, to te słowa sprawiają, że hej, no może warto zwrócić uwagę, co takiego o tej miłości tam jest, co takiego jest o błogosławieństwie, co takiego jest o radości. I nagle może się okazać, że ta księga, kiedy podejdziemy do niej w taki sposób, nabierze trochę innego znaczenia dla nas niż to, które byśmy mieli, kiedy myślimy sobie, że znowu będą prawa i znowu będzie Bóg, który nam mówi, co mamy robić, a czego mamy nie robić i tak dalej. Zwracajcie uwagę na te słowa, zwracajcie uwagę też na to, jakie Bóg ma nastawienie wobec Izraelitów, w jaki sposób chce, żeby wyglądała ich przyszłość, w jaki sposób przykazania, które im daje, są związane z tym błogosławieństwem, które mają posiąść, otrzymać.

Spójrzmy na to. Na to w ten sposób. I co więcej, spójrzmy na to przez pryzmat naszego życia dzisiaj. I takiego zastanowienia, w jaki sposób wygląda miłość w moim życiu, miłość do Boga, miłość do innych ludzi. W jaki sposób doświadczam Bożego błogosławieństwa, jeżeli go w ogóle doświadczam, i czy jestem człowiekiem, który się raduje.

Spróbujmy w ten sposób podejść do tej księgi po to, żeby przekonać się, czy być może w tej księdze nie ma czegoś, co mogłoby nam umknąć, gdybyśmy mieli negatywne nastawienie. I znowu, jeżeli spojrzymy na to, że to moje założenie jest oparte o trzy słowa, które bardzo często pojawiają się w tej księdze i bardzo się wyróżniają na tle też innych ksiąg, to wydaje mi się, że to wcale niekoniecznie jest takie, wiecie, a, Jacek sobie wymyśla, bo wiecie, bo chce, żeby było miło. No, te słowa tam są, więc nie zapominajmy o tym. Pamiętajmy o nich od samego początku i zastanówmy się, w jaki sposób wygląda miłość w moim życiu, w jaki sposób ja okazuję miłość w moim życiu, okazuję miłość ludziom, okazuję miłość Bogu, w jaki sposób doświadczam Bożego błogosławieństwa, czego w ogóle doświadczam i na ile jestem osobą, która się raduje. Bo chrześcijaństwo to nie jest opcja, która jest smutna, jakaś przywalona i wiecie, czasami taki obraz chrześcijan jest dosyć wątpliwie atrakcyjny.

I nie chodzi mi o to, żeby tutaj jakoś szczególnie uatrakcyjniać chrześcijaństwo, ale żeby po prostu spojrzeć na to, co uczciwie chrześcijaństwo stawia jako bardzo ważną cechę ludzi, którzy idą za Jezusem, to jest radość. To jest jedna z bardzo ważnych rzeczy, które powinny być widoczne w życiu ludzi, którzy za Jezusem idą. Mam nadzieję, że Księga Powtórzonego Prawa będzie dla was wartościowa, będzie ciekawa, że sobie dużo pozaznaczacie i że podchodząc do niej z odpowiednim nastawieniem dostrzeżecie w niej coś, czego być może byście nie dostrzegli, co być może by nam umknęło. W kolejnych odcinkach będziemy rozmawiać już o wybranych fragmentach, o wybranych tekstach, których jest tak dużo, tu spokojnie można by było naprawdę dużo, dużo, dużo mówić o tym, co się w niej dzieje. Mam nadzieję, że też w tych kolejnych odcinkach znowu spojrzymy na kwestie prawa, trochę spróbujemy sobie porozmawiać o niektórych z tych praw, porozmawiać o tym, w jaki sposób my powinniśmy do nich się dzisiaj odnieść, co one znaczyły dla tamtych ludzi i dlaczego.

I mam ogromną nadzieję, że będzie to dla nas bardzo, ale to bardzo wartościowa lektura, która zakończy nam lekturę Pięcioksięgu. Księgu, która tak całkiem innej strony, z perspektywy żydowskiej, to tak naprawdę te pięć ksiąg, które my teraz przeczytaliśmy, no dla nich to jest trochę jak jedna Tora. To będzie w zasadzie, wiecie, jednolite dzieło literackie, które też jest podzielone na takie poszczególne części, mianowicie Księgę Rodzaju, Wyjścia, Kapłańską, Liczb, no i teraz mamy Powtórzonego Prawa w tej wersji takiej postłacińskiej tych nazw, które my znamy, które znowu nie do końca one korespondują też z tymi nazwami żydowskimi, które ciekawie to opisują, ale to nie temat na dzisiaj. Zabieramy się za lekturę. Mam nadzieję, że będzie dla was owocna.

Jak macie dodatkowe pytania, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl, porozmawiajmy, wrzucajcie pytania i mam nadzieję, że na końcu tej lektury stwierdzicie, że hej, było warto, bo jest to znowu księga, która pozwala mi spojrzeć inaczej na swoje życie, dostrzec pewne rzeczy, których wcześniej nie widziałem i pomóc mi żyć lepszym, bardziej wartościowym życiem, które będzie wartościowe dla ludzi i będzie wartościowe dla Boga. Tego nam wszystkim życzę. Słyszymy się już jutro w kolejnym odcinku.