
Ten dzień w minutę
Nie masz teraz czasu na cały odcinek? Najważniejsza myśl w krótkim wideo.
Przeczytaj wstęp do księgi: Księga Przysłów
W skrócie
Kończymy Księgę Przysłów słynnym wierszem o dzielnej kobiecie. Pokazuję, dlaczego to nie jest po prostu ideał dla pań, tylko podsumowanie całej księgi, czyli mądrość w działaniu. Zapraszam do spojrzenia na ten tekst tak, jak być może nigdy wcześniej na niego nie patrzyliście.
Najważniejsze myśli
Wiersz, który coś znaczy
Ostatnia część księgi to abecedariusz, czyli wiersz, w którym każdy werset zaczyna się kolejną literą alfabetu hebrajskiego, bo autor chciał, żebyśmy go zapamiętali.
To nie tylko ideał dla kobiet
Dla wielu kobiet ten tekst jest ciężarem, bo czują, że nie dorastają do takiego wzoru, ale wcale nie tak trzeba go czytać.
Mądrość w działaniu
Na początku Księgi Przysłów poznaliśmy dwie kobiety, mądrość i głupotę, a teraz widzimy kobietę, która jest mądrością w praktyce.
Życie wokół Pana
Tak jak życie tej kobiety kręci się wokół męża, tak nasze życie ma kręcić się wokół Boga, a Izajasz nazywa Boga naszym mężem i Stwórcą.
Z odcinka
Tutaj mamy kobietę, która jest mądrością w działaniu. Po prostu. To jest podsumowanie tej księgi, które pokazuje nam, w jaki sposób żyją mądrzy ludzie.
Ale jest to obraz tego, jakim życiem ty i ja możemy żyć, kiedy zaczniemy korzystać z mądrości, którą ma dla nas Bóg.
Tak naprawdę ten wiersz jest opisem naszej relacji ze Stwórcą i tego, w jaki sposób my, bez względu na to, czy mówimy kobieta, czy mężczyzna, w jaki sposób my funkcjonujemy, korzystając z pełni mądrości, której udziela nam Bóg.
Fragmenty, o których mowa w odcinku
- Księga Przysłów 31,10-3110 Któż znajdzie kobietę cnotliwą? Jej wartość przewyższa perły. 11 Serce męża jej ufa i zysku mu nie zabraknie. 12 Dobro mu będzie wyświadczać, a nie zło, po wszystkie dni swego życia. 13 Szuka wełny i lnu i chętnie pracuje swymi rękami. 14 Podobna jest do okrętów handlowych; przywozi żywność z daleka. 15 Wstaje, gdy jeszcze jest noc, i daje pokarm swoim domownikom i odpowiednią porcję swym służącym. 16 Myśli o polu i kupuje je; z zarobku swych rąk sadzi winnice. 17 Przepasuje swe biodra siłą i umacnia swoje ramiona. (dalej do wersetu 31)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska To wiersz o dzielnej kobiecie, pracowitej, hojnej, mądrej i bojącej się Pana, który czytam w całości.
- Księga Przysłów 91 Mądrość zbudowała sobie dom [i] wyciosała siedem słupów; 2 Zabiła swoje bydło, zmieszała wino i zastawiła stół; 3 Rozesłała swoje służące, woła na szczytach najwyższych miejsc miasta: 4 Ktokolwiek jest prostym, niech wstąpi; [a] do nierozumnego mówi: (początek rozdziału)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska W pierwszych dziewięciu rozdziałach mądrość i głupota są przedstawione jako dwie kobiety, które zapraszają człowieka na swoją drogę.
- Księga Izajasza 54,4-54 Nie bój się, bo nie zostaniesz zawstydzona, nie rumień się, bo nie doznasz hańby, gdyż zapomnisz o wstydzie swojej młodości i o niesławie swego wdowieństwa już więcej nie wspomnisz. 5 Bo twoim małżonkiem jest twój Stwórca, PAN zastępów – to jego imię, a twoim Odkupicielem jest Święty Izraela – będzie nazywany Bogiem całej ziemi. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska Bóg mówi do swojego ludu: twoim mężem jest twój Stwórca, więc wiersz o kobiecie wskazuje na relację z Nim.
Kliknij odnośnik, żeby przeczytać fragment.
Gdzie jeszcze w Biblii wraca ten temat
- Księga Rut 3,1111 Teraz więc, moja córko, nie bój się. Uczynię wszystko, co powiedziałaś, gdyż całe miasto mego ludu wie, że jesteś cnotliwą kobietą. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska Boaz mówi do Rut, że cała brama jego ludu wie, że jest kobietą dzielną, czyli ma tę samą cechę, o której mówi Księga Przysłów.
- List św. Jakuba 3,1313 Kto wśród was jest mądry i rozumny? Niech pokaże dobrym postępowaniem swoje uczynki z łagodnością [właściwą] mądrości. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska Kto jest mądry, niech pokaże przez dobre życie swoje uczynki, bo mądrość widać w działaniu.
- List do Efezjan 5,31-3231 Dlatego opuści człowiek swego ojca i matkę i połączy się ze swoją żoną, i będą dwoje jednym ciałem. 32 Tajemnica to wielka, lecz ja mówię w [odniesieniu do] Chrystusa i kościoła. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska Paweł mówi, że małżeństwo jest obrazem relacji Chrystusa z Kościołem, więc obraz małżonków wskazuje na Boga.
Do przemyślenia
- Jaka jedna cecha z wiersza o dzielnej kobiecie, np. pracowitość, hojność czy mądra mowa, jest dla mnie dziś najważniejsza do rozwijania?
- Co się zmieni w moim życiu, jeśli wokół Boga będzie kręciło się wszystko, a nie tylko część mojego dnia?
Powiązane odcinki
dzielna kobieta Księga Przysłów mądrość w działaniu bojaźń Boża pracowitość podsumowanie księgi
Fragmenty Biblii w dymkach pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0). W podcaście czytam z innego przekładu. Tutaj korzystamy z UBG, bo jej licencja pozwala swobodnie udostępniać tekst.
Transkrypcja odcinka
Zapis powstał automatycznie i może zawierać drobne błędy. Najważniejsze zdania są wyróżnione, a podkreślone miejsca otwierają fragment Biblii, o którym mowa.
Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 231 i czytamy Księgę Przysłów, rozdziały 30 i 31. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Przez ostatnie odcinki omawiające Księgę Przysłów tak naprawdę ruszyliśmy jakąś porcję tematów, które w tej księdze się pojawiają, i tematów z pewnością nie wyczerpaliśmy, tematów byłoby dużo więcej. Tak jak widzieliśmy w poprzednich rozdziałach, szczególnie od rozdziału 10 do 29 włącznie, mieliśmy tam masę różnych powiedzeń, dosyć chaotycznie rozrzuconych przez te wszystkie rozdziały, z których my możemy wyciągać mądrość do naszego życia, które poruszały masę różnych tematów.
I tak jak też widzieliście, ta księga jest niesamowicie praktyczna. Mamy tutaj konkretne wskazówki, jak żyć dobrym życiem. I rozdziały, które mamy na dzisiaj, 30 i 31, one już nam wychodzą poza tę część, którą omawialiśmy ostatnimi dniami, gdzie mieliśmy te różne powiedzenia. Tutaj już mamy wciąż porcję mądrości od innych osób, których mądrość właśnie została wykorzystana w tej księdze, bo tak jak też pamiętamy, ogólnie tę księgę przypisuje się Salomonowi, który był najmądrzejszym człowiekiem ówczesnego świata. Niemniej jednak to, na czym chciałbym, żebyśmy dzisiaj się skupili, podsumowując Księgę Przysłów, to jest ostatnia część ostatniego rozdziału, która tak naprawdę jest wierszem, co znowu z perspektywy naszych tłumaczeń, w zależności też od tego, z jakiej Biblii, z jakiego tłumaczenia korzystacie właśnie, możecie to zauważyć, nie musicie tego zauważyć.
W Biblii Tysiąclecia na przykład to jest bardzo ładnie pokazane, że mamy tutaj wiersz, w którym każdy werset jest następującą po sobie literą alfabetu hebrajskiego, co już samo w sobie sprawia, że powinniśmy do tego tekstu podejść z dużą uwagą, bo tutaj już wychodzimy poza zbiór mądrości, z którymi mieliśmy do czynienia wcześniej. Tutaj mamy wciąż mądrość, ale ubraną w inną formę literacką, co może sprawić pewien kłopot, o czym zaraz sobie powiemy, ale najpierw chciałbym, żebyśmy w całości przeczytali ten wiersz, Księga Przysłów 31,10-3110 Któż znajdzie kobietę cnotliwą? Jej wartość przewyższa perły. 11 Serce męża jej ufa i zysku mu nie zabraknie. 12 Dobro mu będzie wyświadczać, a nie zło, po wszystkie dni swego życia. 13 Szuka wełny i lnu i chętnie pracuje swymi rękami. 14 Podobna jest do okrętów handlowych; przywozi żywność z daleka. 15 Wstaje, gdy jeszcze jest noc, i daje pokarm swoim domownikom i odpowiednią porcję swym służącym. 16 Myśli o polu i kupuje je; z zarobku swych rąk sadzi winnice. 17 Przepasuje swe biodra siłą i umacnia swoje ramiona. (dalej do wersetu 31)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Kto znajdzie dzielną kobietę? Jej wartość przewyższa perły. Mąż jej ufa i majątku mu nie ubywa.
Ona przez wszystkie dni swego życia wyświadcza mu nie zło, lecz dobro. Troszczy się o len i wełnę, chętnie pracuje swoimi rękami. Jest jak statek kupiecki, który z daleka sprowadza żywność. Gdy jeszcze jest noc, ona już wstaje, rozdziela żywność swym domownikom i to, co się należy służącym. Dba o pole i nabywa ziemię, z zarobków własnych rąk zakłada winnicę.
Swoje biodra opasuje siłą i wzmacnia swoje ramiona. Wie, że jej praca przynosi pożytek, jej lampa nie gaśnie nawet w nocy. Wyciąga ręce po kądziel, dłonią chwyta wrzeciono. Swoją dłoń wyciąga do ubogiego i biedakowi podaje rękę. Gdy pada śnieg, nie boi się o swoich najbliższych, bo wszyscy domownicy mają podwójną odzież.
Wyrabia dla siebie dywany, ubiera się w bisior i purpurę. Jej mąż jest znany w bramach miasta, gdzie zasiada ze starszymi kraju. Ona wytwarza i sprzedaje płótno, dostarcza sprzedawcy pasy. Siła i dostojność są jej okryciem, z uśmiechem spogląda w przyszłość. Otwiera usta, by głosić mądrość, a jej język wypowiada miłe pouczenia.
Czuwa nad swym domem, nie jada chleba lenistwa. Chwalą ją jej synowie i sławi ją również jej mąż. Wiele jest dzielnych kobiet, ale ty przewyższasz wszystkie. Wdzięk jest zwodny, piękność ulotna. Chwalić należy kobietę, która boi się Pana.
Wysławiajcie ją za owoce jej rąk, niech jej dzieła sławią ją w miejskiej bramie. Kiedy czytamy ten wiersz, to możemy dosyć uzasadnienie mieć poczucie tego, że jest on niesamowicie wyidealizowany i, co ciekawsze, my bardzo łatwo skupimy się na tym, że jest tu mowa o kobiecie i dlatego też często właśnie jest on przedstawiany jako taki wzór idealnej kobiety. I dziewczyny, kobiety mają ten fragment, który ma być dla nich ideałem, do którego powinny dążyć. Jednocześnie faceci z kolei wezmą ten wiersz i powiedzą: takiej właśnie żony będę sobie szukał, niech będzie taka, jak dokładnie ta kobieta. Kobieta, która jest opisana w tym wierszu.
I co więcej, ja znam i zresztą już nawet abstrahując od tego, że znam dziewczyny, dla których naprawdę ten fragment był problematyczny i jest problematyczny. I one go nie lubią wręcz, bo daje on takie poczucie, że hej, no ale ja nawet do pięt nie dorastam tej kobiecie, więc w ogóle z czym tu się mierzyć? Jest masa takich głosów, które właśnie w ten sposób patrzą na ten konkretny fragment. Z tym, że numer jest taki, że jeżeli patrzymy na ten konkretny wiersz z perspektywy tylko i wyłącznie tego, że jest to opis idealnej kobiety, którą każda kobieta powinna dzisiaj być, no to my nie kumamy w ogóle, o co w tym wierszu chodzi. Między innymi dlatego, że zapominamy, że Księga Przysłów 91 Mądrość zbudowała sobie dom [i] wyciosała siedem słupów; 2 Zabiła swoje bydło, zmieszała wino i zastawiła stół; 3 Rozesłała swoje służące, woła na szczytach najwyższych miejsc miasta: 4 Ktokolwiek jest prostym, niech wstąpi; [a] do nierozumnego mówi: (początek rozdziału)Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska i była to mądrość i głupota.
O tym chwilę rozmawialiśmy w jednym z odcinków właśnie na początku tej księgi. Mieliśmy kobietę, która była personifikacją mądrości, mieliśmy kobietę, która była personifikacją głupoty, a tutaj mamy kobietę, która jest mądrością w działaniu. Po prostu. To jest podsumowanie tej księgi, które pokazuje nam, w jaki sposób żyją mądrzy ludzie. Co więcej, struktura tego wiersza jest taka, poza tym, że jest to, tak jak wcześniej wspomniałem, tak zwany abecedariusz, czyli wiersz, gdzie mamy po prostu każdą kolejną linijkę zaczynającą się następującą po sobie literą alfabetu hebrajskiego, to co więcej, w samym środku tego wiersza jest mąż.
Tak naprawdę życie tej kobiety kręci się wokół męża. Ona wręcz jest taka wyjątkowa po to, żeby mąż mógł na tym jakoś zyskać, żeby był dobrze postrzegany i tak dalej, co może wprowadzić nas w jeszcze większe oburzenie, jak to w ogóle, co za paskudny, patriarchalny tekst, który stawia kobiety w takim miejscu, że tak naprawdę wszystko, co one robią, powinno się kręcić wokół męża. Numer jest taki, że gdybyśmy chociażby wrócili sobie do innych tekstów Starego Testamentu, już w Nowy Zostawię, bo to byłaby kolejna historia, która jeszcze bardziej mogłaby nam rzucić światło właśnie na ten tekst, ale sam chociażby Księga Izajasza. Księga Izajasza 54,4-54 Nie bój się, bo nie zostaniesz zawstydzona, nie rumień się, bo nie doznasz hańby, gdyż zapomnisz o wstydzie swojej młodości i o niesławie swego wdowieństwa już więcej nie wspomnisz. 5 Bo twoim małżonkiem jest twój Stwórca, PAN zastępów – to jego imię, a twoim Odkupicielem jest Święty Izraela – będzie nazywany Bogiem całej ziemi. Czytaj cały rozdziałUwspółcześniona Biblia Gdańska. Nie bój się, bo nie będziesz się wstydzić, nie czuj się pohańbiona, bo nie doznasz upokorzenia.
Zapomnisz o wstydzie swojego panieństwa i nie będziesz pamiętać niesławy swojego wdowieństwa, ponieważ twoim mężem jest twój Stwórca, który ma na imię Pan Zastępów. Twoim odkupicielem jest Święty Izraela, który nazywany jest Bogiem całej ziemi. Tak naprawdę ten wiersz jest opisem naszej relacji ze Stwórcą i tego, w jaki sposób my, bez względu na to, czy mówimy kobieta, czy mężczyzna, w jaki sposób my funkcjonujemy, korzystając z pełni mądrości, której udziela nam Bóg. I kiedy my żyjemy na miarę mądrości, której Bóg nam udziela, której szukamy u Niego, to tak naprawdę na Niego właśnie wskazujemy swoim życiem. Wokół Niego kręci się całe nasze życie.
I tak jak widzimy też w tym wierszu, to życie jest naprawdę wyjątkowe i piękne. Jest ono efektywne, jest ono pełne pracowitości, bogactwa, poukładanego domu, hojności wobec biednych, słów, które są mądre, pełne bojaźni Pana i jednocześnie mającego przed sobą wizję świetlanej przyszłości. Takie właśnie jest życie, do którego zaprasza nas Bóg. I spokojnie moglibyśmy w tym miejscu zrobić sobie wycieczkę do różnych fragmentów z Księgi Przysłów, gdzie w zasadzie do każdej tej cechy czy opisu tej kobiety moglibyśmy znaleźć inne fragmenty właśnie w tej księdze, nawet już nie szukając nigdzie dalej. Nie będziemy tego robić, ale zamiast tego, jeżeli macie jeszcze chwilę, weźcie i sami przeczytajcie sobie ten wiersz, myśląc o tym, że nie jest to obraz jakiejś tam gdzieś wyidealizowanej kobiety, która powinna być wzorem niedoścignionym dla kobiet tylko i wyłącznie, ale jest to obraz tego, jakim życiem ty i ja możemy żyć, kiedy zaczniemy korzystać z mądrości, którą ma dla nas Bóg.
Kiedy tę mądrość będziemy wprowadzać w działanie, kiedy tej mądrości będziemy słuchać, ta mądrość będzie przekładała się na jakość naszego życia, na efektywność naszego życia. Na to, jak będziemy w stanie radzić sobie z różnymi sytuacjami, które pojawią się na naszej drodze. W jaki sposób będziemy w stanie stawiać czoła problemom. W jaki sposób możemy być proaktywni w naszym życiu. Być tymi, którzy tak naprawdę faktycznie biorą życie w garść i są takimi prawdziwymi protagonistami, tymi, którzy nadają kierunek temu życiu.
Nie sami, ale korzystając z Bożej mądrości. Z mądrości, którą mogliśmy zgłębiać w Księdze Przysłów, do której zgłębiania zachęcam was jeszcze bardziej, bo w zasadzie to wszystko, co było w tej księdze, jest podsumowane tym jednym wierszem. Korzystaj z mądrości, która jest zapisana w tej księdze i zobacz, jaki potencjał ma twoje życie, kiedy tę mądrość zaczniesz wprowadzać w czyn i w tym wszystkim ty i ja będziemy mogli wskazywać na Tego, który jest ostatecznym dawcą mądrości, który jest uosobioną mądrością samego Boga, który tej mądrości chce nam hojnie udzielać. Mam nadzieję, że tym podsumowaniem jesteśmy wręcz jeszcze bardziej zachęceni do tego, żeby do tej księgi wracać, bo tutaj na samym końcu tak naprawdę mamy pokazane to, czego ta księga chce nas nauczyć. I tego też życzę każdemu z nas, żeby życie każdego z nas, korzystając z Bożej mądrości, mogło wyglądać właśnie tak, jak życie tej kobiety, która jest opisana w tych ostatnich wersetach Księgi Przysłów.
Tyle z mojej strony na dzisiaj. Gdybyście chcieli dowiedzieć się czegoś więcej, możecie wejść na stronę bibliawrok.pl bądź możecie do mnie napisać na adres jacek@bibliawrok.pl. I do usłyszenia w kolejnym odcinku.