Przypowieść o siewcy: tekst, streszczenie i interpretacja

Przypowieść o siewcy to opowieść Jezusa o tym, jak przyjmujemy słowo Boże, czyli co się dzieje z tym, co słyszymy o Bogu, kiedy trafia do naszego życia. Siewca rzuca ziarno na cztery rodzaje gleby: przy drodze, na skałę, między ciernie i na dobrą ziemię, a plon wydaje tylko ta ostatnia. Jezus sam wyjaśnia, że ziarnem jest słowo, a glebą serce człowieka, który go słucha. Opisują ją aż trzej ewangeliści: Mt 13,3-9, Mk 4,3-9 i Łk 8,5-8. Jezus uważał ją za tak ważną, że według Marka zapytał uczniów, jak zrozumieją jakąkolwiek inną przypowieść, skoro nie rozumieją tej Mk 4,13. Omawiam ją w odcinku Co zrobić, żeby widzieć Boże działanie, bo moim zdaniem to pytanie o serce, którego nie da się odłożyć na później.

Przypowieść o siewcy: streszczenie

Siewca wychodzi na pole i sieje, a ziarno, jak to przy siewie ręcznym bywa, nie trafia wszędzie tak samo. Część pada przy drodze, gdzie zjadają je ptaki. Część ląduje na skalistym gruncie, gdzie szybko wschodzi, ale kiedy przychodzi słońce, usycha, bo nie ma korzenia. Część wpada między ciernie, które rosną szybciej i po prostu duszą młode rośliny. Reszta trafia na dobrą ziemię i daje plon: jedno ziarno trzydziestokrotny, inne sześćdziesięciokrotny, a jeszcze inne stokrotny. Na koniec Jezus dodaje zdanie, które w całej Ewangelii wraca jak refren: „Kto ma uszy do słuchania, niech słucha”.

Przypowieść o siewcy: tekst

Scena dzieje się nad jeziorem, a ludzi jest tak dużo, że Jezus wsiada do łodzi i naucza z niej, podczas gdy tłum stoi na brzegu Mt 13,1-2. To początek nowego sposobu nauczania, bo odtąd o Królestwie Bożym Jezus mówi głównie w przypowieściach, czyli w krótkich historiach wziętych z codziennego życia. Tak brzmi ta pierwsza i najważniejsza:

3 I mówił do nich wiele w przypowieściach. I powiedział: Oto siewca wyszedł siać.

4 A gdy siał, niektóre [ziarna] padły przy drodze, przyleciały ptaki i wydziobały je.

5 Inne padły na [miejsca] skaliste, gdzie nie miały wiele ziemi. Zaraz wzeszły, bo ziemia nie była głęboka.

6 Lecz gdy wzeszło słońce, zostały spalone, a ponieważ nie miały korzenia, uschły.

7 Inne padły między ciernie, a ciernie wyrosły i zagłuszyły je.

8 Inne zaś padły na dobrą ziemię i wydały plon, jedne stokrotny, inne sześćdziesięciokrotny, a jeszcze inne trzydziestokrotny.

Mt 13,3-8, przekład: Uwspółcześniona Biblia Gdańska. Werset 9 to wspomniane zawołanie Mt 13,9. W tym odcinku czytam fragment z Ewangelii Mateusza, ale Marek i Łukasz opowiadają to samo własnymi słowami, więc warto zajrzeć do wszystkich trzech wersji. Całą Ewangelię Mateusza opisuję w artykule o Ewangelii św. Mateusza.

Kto jest kim w przypowieści o siewcy

Jezus niczego tu nie zostawia domysłom, bo sam tłumaczy uczniom, co oznacza każdy element, więc możemy to rozpisać bardzo prosto:

• Ziarno to słowo Boże. U Łukasza czytamy wprost: „Ziarnem jest słowo Boże” Łk 8,11.
• Siewca to ten, kto to słowo głosi. Marek ujmuje to krótko: „Siewca sieje słowo” Mk 4,14.
• Gleba to serce człowieka, który tego słowa słucha.
• Plon to życie, które pod wpływem tego słowa naprawdę się zmienia.

Zwróć uwagę na jedną rzecz, którą łatwo przeoczyć: ziarno jest za każdym razem dokładnie to samo, a zmienia się tylko miejsce, w które pada. Dlatego w odcinku nie pytam o to, czy słowo jest dobre, bo to akurat jest pewne, tylko o to, w jakim stanie jest nasze serce dzisiaj.

Cztery rodzaje gleby: wyjaśnienie Jezusa

Kilka wersetów dalej Jezus tłumaczy uczniom, co znaczy każda z czterech gleb Mt 13,18-23, więc przejdźmy przez nie po kolei. Szczerze mówiąc, w każdej z nich da się rozpoznać siebie, tylko w różnych momentach życia.

1. Ziarno przy drodze: serce, które odrzuca od razu

18 Wysłuchajcie więc przypowieści o siewcy.

19 Gdy ktoś słucha słowa o królestwie, a nie rozumie, przychodzi zły i porywa to, co zostało zasiane w jego sercu. To jest ten posiany przy drodze.

Wyobraź sobie kogoś, komu znajomy podesłał ten podcast i kto od pierwszej minuty myśli sobie: nie wciskaj mi kitów, ja tam wierzę w swoje, jestem uczony i wiem, co mówi nauka. Spoko, mogę to zrozumieć. Tylko że w ten sposób sami się ograbiamy z szansy, żeby chociaż sprawdzić, czy to, co słyszymy, trzyma się kupy i czy da się to zastosować w życiu. A Biblia jest o wiele bogatsza, niż się zwykle spodziewamy.

W tym samym rozdziale Mateusz pokazuje, jak to wygląda w praktyce, na przykładzie rodzinnego miasta Jezusa. Mieszkańcy Nazaretu twierdzili, że znają Jezusa, bo przecież to syn cieśli, a jego rodzinę wszyscy tam znali Mt 13,54-57. Mówiąc po ludzku: wiem, kto to jest, bawiłem się z nim w piłkę, więc czego on mnie może nauczyć. I Jezus „nie uczynił tam wielu cudów z powodu ich niewiary” Mt 13,58. Jestem przekonany, że nie dlatego, że nie chciał, tylko dlatego, że oni, wiedząc lepiej, sami Mu to uniemożliwili.

2. Ziarno na skale: zapał na chwilę

20 A posiany na [miejscach] skalistych to ten, który słucha słowa i natychmiast z radością je przyjmuje.

21 Nie ma jednak w sobie korzenia, lecz trwa do czasu. Gdy bowiem przychodzi ucisk albo prześladowanie z powodu słowa, zaraz się gorszy.

Takich z nas jest masa i pewnie każdy zna to z własnego doświadczenia. Czytasz Biblię albo słuchasz kazania i nagle jedno zdanie trafia w samo sedno, więc myślisz sobie: wow, chcę coś z tym zrobić. Przez chwilę jest frajda i jesteś nakręcony, a potem zaczyna się codzienność. Przychodzi poniedziałek i sprawdza, w jakim stanie było twoje serce, kiedy usłyszałeś to słowo, a w głowie pojawia się myśl: myślałem, że będzie łatwiej, a nie jest łatwo, więc sobie odpuszczam. I to nie dotyczy tylko jednego przełomowego momentu, w którym decydujesz się iść za Jezusem, ale całej drogi wiary, bo takie chwile zdarzają się na każdym jej etapie.

3. Ziarno wśród cierni: troski i ułuda bogactwa

22 A posiany między ciernie to ten, który słucha słowa, ale troski tego świata i ułuda bogactwa zagłuszają słowo i staje się [on] bezowocny.

Tu nie ma żadnego dramatu ani prześladowań, jest po prostu zwykłe życie, które powoli zagłusza słowo. Słyszę coś ważnego, ale od razu myślę: no nie, to będzie mnie coś kosztować, bo za zmianę życia będę musiał zapłacić jakąś cenę, więc lepiej to odłożę. Do tego dochodzą troski tego świata i wiara w to, że bogactwo da mi spokój, a Łukasz dodaje do tej listy jeszcze „rozkosze życia” Łk 8,14. Zobacz, że ciernie wcale nie atakują ziarna, one po prostu rosną szybciej i zabierają mu miejsce.

4. Ziarno na dobrej ziemi: słucham, rozumiem i wydaję plon

23 A posiany na dobrej ziemi to ten, który słucha słowa i rozumie je. On też wydaje plon: jeden stokrotny, inny sześćdziesięciokrotny, a jeszcze inny trzydziestokrotny.

Kluczowe jest tu słowo „rozumie”, a ponieważ z wykształcenia jestem nauczycielem i językowcem, mam na to swój przykład. Języka uczymy się w kółko: dostajemy informację, stosujemy ją, wyciągamy wnioski i próbujemy jeszcze raz. Ktoś, kto przeczytał cztery podręczniki gramatyki, a nie potrafi powiedzieć w tym języku ani jednego zdania, tak naprawdę go nie rozumie, bo rozumienie widać po tym, jak się z niego korzysta. Z wiarą jest dokładnie tak samo. Powiedzenie „kumam” to za mało, bo rozumiem dopiero wtedy, gdy zrobię coś z tą prawdą.

Jezus mówi też o różnych plonach: trzydziestokrotnym, sześćdziesięciokrotnym i stokrotnym. W odcinku Jak żyć owocnym życiem zwracam uwagę, że nie każde ziarno, które wyrośnie, przyniesie taki sam owoc. Warto celować w jak największy, ale nie zaskoczymy Boga tym, że przyniesiemy mniej, a poza tym to nie nasza sprawa, żeby oceniać owoc innych, bo mamy dbać o własny.

Co Jezus chciał powiedzieć: ziarno i gleba

Przypowieść nie dzieli ludzi na lepszych i gorszych. Pokazuje raczej, że słowo Boże samo w sobie ma moc, ale to, co z niego wyrośnie, zależy od tego, jak je przyjmujemy. Łukasz kończy wyjaśnienie obrazem ludzi, którzy usłyszeli słowo szczerym i dobrym sercem, zachowują je i wydają owoc w cierpliwości Łk 8,15. Ta cierpliwość jest tu bardzo ważna, bo plon nie przychodzi po jednym kazaniu, tak jak zboże nie wyrasta dzień po zasianiu.

Podobna myśl pojawia się w przypowieści o domu na skale, gdzie mądry człowiek to ten, kto słucha słów Jezusa i je wypełnia Mt 7,24-26. Rozmawiam o tym w odcinku Życie, do którego zaprasza nas Jezus, bo w obu tych miejscach widać, że samo słuchanie to za mało. U Marka zaraz po przypowieściach jest burza na jeziorze i spotkanie z człowiekiem po drugiej stronie, czyli sytuacje, w których to, co uczniowie usłyszeli, od razu zostaje sprawdzone w praktyce. Mówię o tym w odcinku Czy można zobaczyć Boże działanie w moim życiu.

Częste nieporozumienia

• To nie cztery typy ludzi raz na zawsze. W różnych momentach życia, nawet już w drodze wiary, możemy być po kolei każdą z tych gleb, więc pytanie nie brzmi „kim jestem”, tylko „jaki jest teraz stan mojego serca”.
• Rozumieć znaczy zastosować. Jeśli moje życie nie idzie w parze z tym, co deklaruję, to znaczy, że jeszcze nie rozumiem.
• Owoc to nie tylko moralne życie. Dobre postępowanie jest ważne, ale sednem jest miłość, o której Jezus mówi w J 15,12.
• Niewiara nie wynika z braku Bożej chęci. W Nazarecie Jezus nie uczynił wielu cudów, bo ludzie swoją niewiarą Mu na to nie pozwolili, a nie dlatego, że nie chciał.

Co z tego dla mnie dzisiaj

Proponuję cztery proste kroki, po jednym na każdą glebę.

1. Bądź ciekawy, zanim odrzucisz. Nie bądźmy tymi, którzy wiedzą lepiej, tylko tymi, którzy chcą odkrywać i zadawać pytania, więc zanim przekreślisz Biblię, spróbuj ją po prostu przeczytać.
2. Uważaj, czego słuchasz. Wiara rodzi się ze słuchania Rz 10,17, a słuchać możesz zarówno rzeczy, które budują wiarę, jak i takich, które budują niewiarę. Fragment Izajasza, w którym słowo Boże jest porównane do deszczu nawadniającego ziemię Iz 55,10-11, czytam w odcinku Co my sobie myślimy.
3. Policz koszt. Jeśli czujesz, że zmiana będzie cię coś kosztować, nie udawaj, że jest inaczej, tylko zapytaj siebie uczciwie, co zagłusza w tobie słowo: troski, pieniądze czy może wygoda?
4. Zrób jedną rzecz. Wybierz jedno zdanie z Biblii, które niedawno do ciebie trafiło, i zastosuj je dziś w praktyce, bo dopiero wtedy będziesz wiedział, czy je rozumiesz.

Pytanie na dziś brzmi więc tak: która z czterech gleb najbardziej przypomina moje serce w tej chwili i dlaczego? Nie musisz się z odpowiedzią spieszyć. Gleba nie jest raz na zawsze taka sama, a najlepsza zmiana zaczyna się od uczciwej odpowiedzi.

Posłuchaj w podcaście

Dzień 280 · Ewangelia św. Mateusza 13Co zrobić, żeby widzieć Boże działaniePrzypowieść o siewcy, jej wyjaśnienie i historia Nazaretu, gdzie niewiara zablokowała cuda.

Dzień 153 · Księga Ezechiela 13-15Jak żyć owocnym życiemDlaczego nie każdy przyniesie ten sam plon i jak nie wypalić się w robieniu dobrych rzeczy.

Dzień 277 · Ewangelia św. Mateusza 7-8Życie, do którego zaprasza nas JezusDom na skale i pytanie, co znaczy naprawdę znać Jezusa.

Dzień 289 · Ewangelia św. Marka 4-5Czy można zobaczyć Boże działaniePrzypowieści z Ewangelii Marka, burza na jeziorze i człowiek, który ma opowiedzieć, co Bóg dla niego zrobił.

Dzień 131 · Księga Izajasza 54-58Zmień swoje myślenieIzajasz o słowie Boga, które nie wraca na próżno, i o odnowieniu myślenia przez czytanie Biblii.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak ta przypowieść odnajduje się w całej Ewangelii, przeczytaj ją w kontekście, czyli razem z tym, co dzieje się przed nią i po niej. Zajrzyj do planu czytania Biblii: po kawałku dziennie i z krótkim odcinkiem do każdego czytania.

Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).