Ukryte znaczenie niektórych historii

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 279 i czytamy Ewangelię Mateusza, rozdziały 11 i 12. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdź na stronę bibliawrok.pl. W tej części historii zbliżamy się powoli do takiego kluczowego momentu w całej relacji na temat życia Jezusa, napisanej z perspektywy właśnie Mateusza, którą my nazywamy po prostu Ewangelią według świętego Mateusza. I teraz od samego początku tego, co Mateusz pisze, widzimy wyraźnie, jak postać Jezusa łączy się ze Starym Testamentem, jak Jezus jest wypełnieniem różnych starotestamentowych proroctw.

I w rozdziałach 4 i 7, w tak zwanym kazaniu na górze, w sumie 5 i 7, Jezus zapowiada Boże Królestwo. W przypadku Mateusza jest to Królestwo Niebios, bo zwyczajnie jest to dokument adresowany w pierwszej kolejności do Żydów, więc tam za bardzo słowem Bóg Żydzi nie szastali, więc dlatego u Mateusza pojawia się Królestwo Niebios, a nie Królestwo Boże. Dla uproszczenia będziemy sobie od razu mówić o Bożym Królestwie, czyli o Bożym panowaniu w życiu ludzi, którzy żyją blisko Boga. Jak wygląda życie ludzi, którzy żyją blisko Boga? Czym ono się wyróżnia, w jaki sposób funkcjonują i tak dalej?

To jest to, co pojawiło się w kazaniu na górze. I zaraz za kazaniem na górze Jezus z owej góry schodzi i w rozdziałach 8 i 10 pokazuje, w jaki sposób w tym Królestwie się żyje. Nie tylko już o nim opowiada, ale faktycznie pokazuje. I to wiąże się z różnymi kwestiami, takimi jak uzdrowienia, uwolnienia, uciszenie burzy na jeziorze, wskrzeszenie martwej dziewczynki, takie rzeczy dzieją się i Jezus tym pokazuje, jak to życie w Bożym Królestwie może wyglądać. To jest dosyć spektakularne, musimy przyznać.

I teraz dochodzimy do miejsca, w którym zaczynają się robić już takie dosyć duże spięcia, bo oto pojawia nam się brygada, która zajmuje nam całkiem sporo miejsca w tych rozdziałach, które mamy dzisiaj, mianowicie faryzeusze, którzy mają duży problem z Jezusem. Bardzo im się nie podoba to, co Jezus robi, nie podoba im się to, co Jezus mówi. Do tego stopnia, że w rozdziale 12 podejmują decyzję o tym, że chcą Jezusa zabić. I jeżeli czytamy tę historię do tego miejsca, To możemy sobie pomyśleć: Czy was porąbało? W ogóle co wy od gościa chcecie?

Co on wam takiego zrobił? No tutaj akurat to jest też w kontekście uzdrowienia człowieka, który miał niewładną rękę. Jezus to zrobił w szabat i ich to bardzo obruszyło, że jak to w szabat takie rzeczy, w ogóle żeby uzdrawiać, praca w szabat, nie można. A Jezus mówi: Ale to chyba chodzi o to, żeby dobrze czynić w szabat, nie? Czy nie, chłopaki?

No ale chłopakom się to bardzo nie podobało, do tego stopnia, że Jezusa chcą zabić, podejmują decyzję o tym, że będą starali się doprowadzić do jego śmierci. Więc w takim miejscu historii jesteśmy. Pojawiają się już bardzo konkretne reakcje na osobę Jezusa. Pojawiają się bardzo konkretne pomysły na to, kim Jezus jest, kim nie jest. Z pewnością faryzeuszom mówią, że on nie jest Mesjaszem, a są ludzie, którzy mówią, że jest Mesjaszem, no bo skoro robi takie rzeczy, to musi być Mesjaszem.

I pojawia się też człowiek, który zadaje pytanie. I to jest bardzo ciekawa historia, bo z jednej strony moglibyśmy spojrzeć na ludzi, że tak odbierali Jezusa pozytywnie, negatywnie i że bardzo jednoznacznie podzielił on ludzi na to, jakie zdanie mogą o nim mieć, swoją osobą, swoim działaniem, gdzie właśnie w jednych wzbudzał zachwyt, w drugich wręcz ogromne oburzenie. No i nagle pojawia się nam postać Jana Chrzciciela, po raz kolejny w jedenastym rozdziale Ewangelii Mateusza. I to jest bardzo ciekawa historia. I chciałbym na tę historię dzisiaj szczególnie zwrócić uwagę, ponieważ ona pokaże nam, jak wiele w tym, co jest napisane w Nowym Testamencie, my nie zakumamy, jeżeli nie będziemy wiedzieć, co jest napisane w Starym.

I teraz historia wygląda generalnie tak. Od wersetu drugiego, rozdział jedenasty, czytamy, że o dokonaniach Chrystusa usłyszał uwięziony Jan. Posłał on do Jezusa swoich uczniów z takim zapytaniem: Czy Ty jesteś tym, który ma przyjść, czy też mamy spodziewać się innego? Idźcie i donieście Janowi — odpowiedział Jezus — o tym, co widzicie i słyszycie. Niewidomi odzyskują wzrok, kulawi chodzą, trędowaci doznają oczyszczenia, głusi słyszą, umarli z martwych wstają, a ubogim głoszona jest dobra nowina.

I szczęśliwy jest ten, kto się do mnie nie zrazi. Powiedzielibyśmy: Okej, być może Jan zwątpił, być może Jan przez to, jak wygląda jego sytuacja życiowa, przez to, że jest w więzieniu, że jest świadomy tego, że prawdopodobnie z tego więzienia... Nie wyjdzie. Jest tak zniechęcony, że jego gdzieś podupada na wierze, że rzeczywiście traci nadzieję. Tak często ta historia jest odbierana.

Niemniej jednak jest taki gość, którego bardzo lubię słuchać na temat właśnie rzeczywistości czasów Nowego Testamentu z perspektywy żydowskiej. Nazywa się on Ray Vander Laan i on jest osobą, która zwraca uwagę na inną rzecz, która w tej historii się dzieje. Mianowicie w tamtych czasach rabini potrafili się ze sobą komunikować w taki dosyć unikalny sposób, właśnie trochę rozmawiając, wiecie, fragmentami z Pisma Świętego. W tym konkretnym przypadku mówimy oczywiście o starym testamencie. I teraz wyglądało to w ten sposób, że na przykład, wiecie, pada pytanie i odpowiedź nie jest bezpośrednio odpowiedzią, a bardziej jest aluzją do czegoś, co jest związane z tekstem gdzieś tam dookoła.

Więc może być tak, że pytanie, które jest zadane, być może od razu odnosi się do jakiegoś konkretnego fragmentu i osoba, która zadaje pytanie, szuka odpowiedzi gdzieś tam. Albo może też być tak, że po prostu w odpowiedzi pojawia się niebezpośredni cytat, ale właśnie to, że coś tam blisko tego tekstu jest. I teraz mówimy o ludziach, którzy Stary Testament znali na pamięć, więc dla nich to jest dosyć swobodna forma komunikacji, jeżeli rzeczywiście wiedzą, co w tekście jest. I teraz co takiego robi Jan? Jan wysyła swoich uczniów z pytaniem: Czy ty jesteś tym, który ma przyjść, czy też mamy spodziewać się innego?

I teraz co w tym pytaniu jest szczególnego? No powiedzielibyśmy: no nic. No Jezus pyta, czy jest Mesjaszem. No właśnie tak i nie. No bo z jednej strony, no niby pyta, czy jest Mesjaszem, ale nie używa słowa Mesjasz, a mógłby spokojnie użyć Mesjasz i tam różne inne określenia związane właśnie z nadchodzącym Mesjaszem.

Jan pyta: Czy ty jesteś tym, który ma przyjść, czy też mamy spodziewać się innego? I teraz wygląda na to, że Jan w tym właśnie pytaniu odnosi się do bardzo konkretnego fragmentu Starego Testamentu, mianowicie do Księgi Zachariasza, dziewiątego rozdziału, dziewiątego wersetu, gdzie jest napisane: Wesel się wielce, córko Syjonu, wołaj z radości, córko Jerozolimy, oto twój król przychodzi do ciebie, sprawiedliwy on i zwycięski, pokorny i jedzie na ośle, na oślęciu, źrebięciu oślicy. Wiemy, do czego ten fragment się odnosi, to jeszcze jest kawałek w historii przed nami. Niemniej jednak tutaj mamy króla, który... który przychodzi, jest jakiś nadchodzący król. I Jan pyta: Czy ty jesteś tym, który ma przyjść?

Co wygląda na to, że odnosi się bardzo bezpośrednio właśnie do tego fragmentu. Tam jeszcze ewentualnie mógłby odnieść się do jednego z wersetów z Habakuka. Niemniej jednak, kiedy spojrzymy na Zachariasza, dziewiąty rozdział, to dzieje się tu bardzo, ale to bardzo ciekawa rzecz. Bo teraz patrzcie, jaka jest odpowiedź Jezusa. Mówi tym uczniom, słuchajcie, powiedzcie mu tak: niewidomi odzyskują wzrok, kulawi chodzą, trędowaci doznają oczyszczenia, głusi słyszą, umarli zmartwychwstają, a ubogim głoszona jest dobra nowina i szczęśliwy ten, kto się do mnie nie zgorszy.

Co szczególnie ta końcówka może mieć takie trochę wzbudzać w nas poczucie, że Jezus tak trochę ostrzega: Ja na ty, tylko ty, wiesz, ty tam się nie poddaj w tym więzieniu. Jak zginiesz, to zginiesz, ale wiesz, musisz być twardy. Nie możesz się mną zgorszyć, nie możesz się zrazić, nie możesz upaść na wiarę, jakkolwiek. Widzę, że pojawiają się wątpliwości w sercach, i teraz wcale niekoniecznie, bo Jezus tutaj odnosi się do różnych rzeczy związanych z tym, co ów Mesjasz miał robić. Jak tak sobie spojrzymy, okej, niewidomi odzyskują wzrok, kulawi chodzą, trędowaci doznają oczyszczenia, głusi słyszą, umarli wstają, a ubogim głoszona jest dobra nowina.

Wszystko fajnie. Tylko nawet jakbyśmy spojrzeli sobie na fragmenty z Izajasza, z których niektóre z tych konkretnych rzeczy przypisywanych Mesjaszowi się wiążą, to zobaczymy, że czegoś tam brakuje. No bo tak, możecie zerknąć sobie do Izajasza 29 rozdziału, możecie zerknąć na Izajasza 61 rozdział i zobaczycie, że jest tam kilka rzeczy, które właśnie pojawiają się później na tej liście u Jezusa. Niemniej jednak bardzo ważną rzeczą jest też to, co mówi nam Zachariasz. No bo teraz tak, kiedy przeczytaliśmy sobie ten werset 9 z Zachariasza i widzimy, że mówi on o kimś, kto nadchodzi, kto przychodzi, co jest bezpośrednio związane z tym, jak Jan zadaje to pytanie, to jest jedna rzecz, której w tej liście Jezus nie uwzględnił w żaden sposób, a mianowicie w wersecie 11 Księgi Zachariasza czytamy, że dzięki krwi przymierza z tobą uwolnię też twoich więźniów, uwolnię ich z cystern bez wody.

Co takiego Jan robił, zadając Jezusowi pytanie? Wygląda na to, że Jan przez to, jak sformułował pytanie, nie wyraził koniecznie swojego braku wiary w to, kim jest Jezus, tylko bardziej zadał pytanie na zasadzie: odniosę się do tego fragmentu, bo wiem... Wiem, że tam jest kwestia związana z uwolnieniem więźniów, co jest dokładnie tym, co Jezus pomija w swojej odpowiedzi. I tym samym wygląda na to, że Jan zadał Jezusowi pytanie: czy wyjdę z więzienia?, używając odniesienia do konkretnego fragmentu Starego Testamentu. Na co Jezus mu odpowiedział: Stary, niestety nie wyjdziesz z więzienia, ale jesteś szczęśliwy, jeżeli tym się nie zgorszysz.

Gdybyśmy przebili się przez różne inne fragmenty w Nowym Testamencie, to jesteśmy w stanie odkryć jeszcze kilka innych sytuacji, w których bardzo podobne rzeczy się dzieją. Mianowicie, jest jakieś pytanie, pada odpowiedź, w tej odpowiedzi czegoś brakuje, ale to nie znaczy, że tego pozornego braku nie ma. To znaczy, że zwyczajnie musimy wiedzieć, co jest napisane w Starym Testamencie, żeby móc sobie spokojnie złapać połączenie z tym tekstem, który jest cytowany, i z tym, co zostało niedopowiedziane. I teraz mówię o tym dlatego, z jednej strony ja wiem, że to jest taka ciekawostka, fancy schmancy, po prostu: o, ale fajnie, teraz będę mógł moim znajomym, który mówi, że się zna na Biblii, spytać: ej, czy wiesz, o co tutaj chodzi? i się okaże, że on najprawdopodobniej nie. Nie po to o tym mówię.

Mówię o tym dlatego, jak już wspomniałem też wcześniej, że my często podchodzimy bardzo lekko do Nowego Testamentu, już nie wracając do tego tematu, który poruszyłem kilkukrotnie, ludzi, którzy mówią: a Stary Testament jest niepotrzebny i w ogóle. No sorry, jeżeli nie znamy Starego Testamentu, to nie będziemy mieli pojęcia, co tutaj się dzieje. I oczywiście, żeby było jasne, z naszej strony problem jest taki, że — nie będę ściemniał — ja sam najprawdopodobniej też na to bym nie wpadł, gdyby nie to, że pewien mądry gość zwrócił mi na to uwagę. Takie jednak fragmenty jak ten pokazują nam, jak ważne jest zrozumienie czasów i kultury, w których żyli ówcześni ludzie, bo dzięki temu nie będziemy patrzeć koniecznie na Jana jako na tego, który pada na wieżę, tylko bardziej na tego, który chce się dowiedzieć: słuchajcie, ja wyjdę z więzienia? Jezus mu odpowiada: no niestety, nie, nie wyjdziesz z więzienia.

Pytanie Jana nie jest koniecznie przejawem braku jego wiary, bardziej jest kwestią ciekawości związaną z tym, że ja wiem, że Ty jesteś Mesjaszem, pytanie, czy mnie uwolnisz? Jezus mówi: niestety, no w tej konkretnej sytuacji swoje życie dokończysz w warunkach, w których jesteś. Widząc takie historie jak ta, wydaje mi się, że z dużo większą pokorą podejdziemy do Nowego Testamentu. Pokorą na zasadzie: jak kumam, że może być coś, czego ja tu nie widzę, bo tak jak widzicie, w tej konkretnej historii to nie jest tak, że... Także my tu mówimy o jakimś, wiecie, tajemnym znaczeniu, o jakimś, wiecie, ukrytym przekazie czy czymś takim.

Nie. To jest tak naprawdę kwestia odniesienia się do konkretnych fragmentów, zakładając, że druga strona te fragmenty zna. Jeżeli nie zna, no to lipa, to nie wie tak naprawdę do końca, o co chodzi. Dlatego, kiedy będziemy czytać Biblię, raz, drugi, trzeci, mam nadzieję, że dalej będziecie kontynuować czytanie Biblii w ciągu roku, czy tam w ciągu dwóch lat, jakkolwiek, ale czytanie Biblii od początku do końca, to jeszcze więcej takich połączeń zauważycie. Będziecie czytać Stary Testament, przypomni wam się historia z Nowego Testamentu.

Będziecie czytać Nowy Testament, przypomni wam się jakiś fragment ze Starego Testamentu, który z tym się łączy. Często Biblie mają też takie przypisy, które właśnie łączą różne fragmenty ze sobą, choć w sumie tego nie sprawdzałem, ale wcale niekoniecznie ten fragment musiałby być tak pooznaczany, że tutaj konkretnie odnosi się to do Zachariasza. Niemniej jednak, tak jak widzicie, ja mógł zadać to pytanie na kilka różnych sposobów. Mógł po prostu otwarcie spytać: Czy jesteś Mesjaszem? Nie spytał: Czy jesteś Mesjaszem?

Czy jesteś tym, który ma przyjść? Tym samym odnosi się do Zachariasza, gdzie dalej w Zachariaszu jest mowa na temat uwalniania więźniów, do czego Jezus już się nie odnosi, przez co Jan wie, że okej, dobra, to nie przez przypadek on tego nie powiedział. To jest odpowiedź na moje pytanie. I jesteśmy w stanie takie rzeczy dostrzegać, kiedy będziemy naprawdę wiedzieć, co w Biblii jest napisane. Oczywiście, mówimy tutaj, tak jak wspomniałem, o gościach, którzy znali Biblię na pamięć, w sensie Biblię, Stary Testament w tym konkretnym przypadku, jako że Nowego jeszcze w ogóle nie mieliśmy.

Niemniej jednak widzicie, co tutaj się dzieje. W takiej kulturze funkcjonował Jezus, gdzie Stary Testament był tak głęboko zasadzony w ich w ogóle tożsamości. Oni tak dobrze znali ten tekst, że potrafili ze sobą tym tekstem nawet rozmawiać, do tego stopnia, że ktoś zadaje pytanie w taki sposób i to ma ogromne znaczenie, bo odnosi się do czegoś innego. Z jednej strony dla nas może być to zachętą do tego, żeby właśnie odkrywać Biblię, żeby znajdować połączenia, żeby zobaczyć, który werset z czym może się wiązać. Bardzo często takie rzeczy będą się działy naturalnie, kiedy po prostu będziemy czytać Biblię po raz kolejny i kolejny i kolejny.

Zaczniemy zauważać to, jak niektóre fragmenty do siebie się odnoszą. Z drugiej strony, kiedy czytamy po raz pierwszy, bardzo często w naszych Bibliach mamy takie przypisy, mamy takie zaznaczone, powiązane fragmenty, w zależności od tego, z jakiego wydania. Korzystacie? Zerkajmy sobie na nie chociaż od czasu do czasu. Jak wiecie, pójdzie wam szybko lektura, myślicie: A, no nie wiem, nic ciekawego dzisiaj nie było.

Zobaczcie sobie na te przypisy, zobaczcie, z czym te fragmenty się łączą i może się okaże, że odkryjemy w tym tekście coś, co będzie dla nas naprawdę wyjątkowe, co będzie dla nas zachętą na dany dzień. Nie będzie tylko, wiecie, kolejnym: Przeczytałem Biblię i w ogóle nic ciekawego się nie działo, taki suchy tekst. Może się okazać, że w tym suchym tekście są rzeczy, które będą dla nas bardzo dużą inspiracją, jeżeli poświęcimy czas na to, żeby z tym tekstem spędzić czas, żeby ten tekst zacząć odkrywać, szukać, co możemy znaleźć więcej. Nie mówię tu o jakiejś, wiecie, tajemnej wiedzy, tylko mówię tu o tym, żeby zwracać uwagę na to, co z czym się łączy, po to, żeby jeszcze lepiej zrozumieć, co takiego dzieje się w biblijnej historii i w jaki sposób może to wpłynąć na nasze życie, w jaki sposób może być to inspiracją właśnie dla nas. Tyle z mojej strony na dzisiaj, jeśli chodzi o tę konkretną historię i te rozdziały, które mamy dzisiaj.

Gdybyście mieli dodatkowe pytania, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl bądź możecie też do mnie napisać na adres jacek@bibliawrok.pl i do usłyszenia w kolejnym odcinku.