Cechy Boga, która możemy odkryć w Psalmach

W skrócie
Kończymy pierwszą z pięciu części Księgi Psalmów, więc robię małe podsumowanie: jak Dawid opisuje Boga i czego uczą nas jego modlitwy. Potem czytam Psalm 41 i zatrzymuję się przy jego pierwszych słowach o ludziach słabszych. To dobry sprawdzian tego, jak naprawdę znamy Boga.
Najważniejsze myśli
Pięć ksiąg w jednej księdze
Księga Psalmów dzieli się na pięć części, a każda kończy się słowami uwielbienia. Psalm 41 zamyka pierwszą z nich, tę najbardziej osobistą, pisaną głównie przez Dawida.
Bóg opisany obrazami
Wschodni sposób myślenia lubi konkret. Dlatego Dawid mówi, że Bóg jest skałą, tarczą, warownią i ratunkiem, a z tych obrazów składa się portret Boga.
Psalmy uczą szczerości
W psalmach nikt nie klepie pustych formułek. Dawid mówi Bogu wprost, co czuje, także wtedy, gdy chce sprawiedliwości dla wrogów.
Wiara widać po słabszych
Psalm 41 zaczyna się od szczęścia człowieka, który zwraca uwagę na słabszego. To, jak traktujemy potrzebujących, pokazuje, czy naprawdę znamy Boga.
Z odcinka
Nie jest ważne, co my mówimy, ważne jest to, jak żyjemy.
Nie ma większego znaczenia to, jaką my intelektualnie mamy teologię, jeżeli nie jesteśmy w stanie tej teologii przekuć w praktykę.
Psalmy bardzo uczą nas szczerości.
Fragmenty, o których mowa w odcinku
- Księga Psalmów 411 Przewodnikowi chóru. Psalm Dawida. Błogosławiony, kto zważa na ubogiego, PAN go wybawi w dniu niedoli. 2 PAN będzie go strzegł, zachowa przy życiu, będzie mu błogosławił na ziemi i nie wyda go na pastwę jego wrogów. 3 PAN pokrzepi go na łożu boleści, w czasie choroby poprawi całe jego posłanie. 4 Powiedziałem: PANIE, zmiłuj się nade mną, uzdrów moją duszę, bo zgrzeszyłem przeciwko tobie. (początek rozdziału)Uwspółcześniona Biblia Gdańska Ostatni psalm pierwszej księgi. Zaczyna się od błogosławieństwa dla tego, kto zwraca uwagę na słabszego, a kończy uwielbieniem Boga.
- List do Rzymian 12,1919 Najmilsi, nie mścijcie się sami, ale pozostawcie miejsce gniewowi. Jest bowiem napisane: Zemsta [do] mnie [należy], ja odpłacę – mówi Pan. Uwspółcześniona Biblia Gdańska Jacek wspomina, że gdzie indziej w Biblii jest napisane, że pomsta należy do Boga, a nie do nas. Dlatego nie szukamy swojej sprawiedliwości na własną rękę.
Kliknij odnośnik, żeby przeczytać fragment.
Gdzie jeszcze w Biblii wraca ten temat
- List św. Jakuba 2,14-1714 Jaki z tego pożytek, moi bracia, jeśli ktoś mówi, że ma wiarę, a nie ma uczynków? Czy wiara może go zbawić? 15 Gdyby brat albo siostra nie mieli się w co ubrać i brakowałoby im codziennego pożywienia; 16 A ktoś z was powiedziałby im: Idźcie w pokoju, ogrzejcie się i najedzcie, a nie dalibyście im tego, czego potrzebuje ciało, jaki z tego pożytek? 17 Tak i wiara, jeśli nie ma uczynków, martwa jest sama w sobie. Uwspółcześniona Biblia Gdańska Wiara bez uczynków jest martwa. To ten sam wniosek co w odcinku: nasza teologia ma się przekładać na praktykę.
- Ewangelia św. Mateusza 25,34-4034 Wtedy król powie do tych, którzy [będą] po jego prawej stronie: Przyjdźcie, błogosławieni mego Ojca, odziedziczcie królestwo przygotowane dla was od założenia świata. 35 Byłem bowiem głodny, a daliście mi jeść, byłem spragniony, a daliście mi pić, byłem obcym, a przyjęliście mnie; 36 Byłem nagi, a ubraliście mnie, byłem chory, a odwiedziliście mnie, byłem w więzieniu, a przyszliście do mnie. 37 Wtedy sprawiedliwi mu odpowiedzą: Panie, kiedy widzieliśmy cię głodnym i nakarmiliśmy [cię] albo spragnionym i daliśmy [ci] pić? 38 I kiedy widzieliśmy cię obcym i przyjęliśmy [cię] albo nagim i ubraliśmy cię? 39 Albo kiedy widzieliśmy cię chorym lub w więzieniu i przyszliśmy do ciebie? 40 A król im odpowie: Zaprawdę powiadam wam: To, co uczyniliście jednemu z tych moich braci najmniejszych, mnie uczyniliście. Uwspółcześniona Biblia Gdańska Jezus mówi, że to, co zrobiliśmy najmniejszym, zrobiliśmy Jemu. Traktowanie słabszych jest sprawdzianem naszej wiary.
- 1 List św. Jana 3,17-1817 A kto miałby majętność tego świata i widziałby swego brata w potrzebie, a zamknąłby przed nim swoje serce, jakże może mieszkać w nim miłość Boga? 18 Moje dzieci, nie miłujmy słowem ani językiem, ale uczynkiem i prawdą. Uwspółcześniona Biblia Gdańska Jan pyta, jak może mieszkać w nas miłość Boga, jeśli widzimy brata w potrzebie i zamykamy serce. Miłość ma być czynem, a nie tylko słowem.
Do przemyślenia
- Kto wokół mnie jest dziś słabszy albo w gorszej sytuacji i co konkretnie mogę dla niego zrobić?
- Czy w modlitwie jestem z Bogiem szczery, czy raczej powtarzam gładkie formułki?
Powiązane odcinki
Księga Psalmów Dawid szczerość w modlitwie pomoc słabszym poznawanie Boga sprawiedliwość
Fragmenty Biblii w dymkach pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0). W podcaście czytam z innego przekładu. Tutaj korzystamy z UBG, bo jej licencja pozwala swobodnie udostępniać tekst.
Transkrypcja odcinka
Zapis powstał automatycznie i może zawierać drobne błędy. Najważniejsze zdania są wyróżnione, a podkreślone miejsca otwierają fragment Biblii, o którym mowa.
Cześć, z tej strony Jacek. Słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 186 i czytamy Księgę Psalmów, rozdziały od 40 do 45. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. W naszej dzisiejszej lekturze psalmów dochodzimy do takiego miejsca, które jest dosyć znaczące, bo tak jak wspomniałem to na samym początku, kiedy zaczynaliśmy Księgę Psalmów, jest ona podzielona na pięć podksiąg.
I w niektórych Bibliach macie to dosyć wyraźnie zaznaczone, że jest Księga pierwsza, druga, trzecia, czwarta i piąta. I te księgi są tak podzielone też jednym wyrażeniem, które pojawia się na końcu każdej z nich. I dzisiaj właśnie jesteśmy w psalmie 41, który kończy nam Księgę pierwszą i później go sobie przeczytamy. A teraz chciałbym, żebyśmy zrobili sobie takie małe podsumowanie, co takiego sprawia, że w ogóle ta pierwsza część z tych pięciu razem części psalmów jest wyjątkowa? Czego takiego nas ona uczy?
Co już pewnie zauważyliście, było jednak tak, że kiedy nawet wybieraliśmy niektóre psalmy do tego, żeby sobie o nich porozmawiać tutaj w ramach naszego podcastu, to bardzo często były to psalmy Dawida. I to jest jedna z rzeczy, która właśnie sprawia, że ta pierwsza księga jest bardzo osobista, jest napisana w dużej mierze właśnie przez Dawida, więc to jest księga słów człowieka, jednego człowieka, jednej osoby do Boga. I w przeciwieństwie do wielu innych ksiąg w Biblii, szczególnie właśnie w Starym Testamencie, mamy jednak tutaj tak, że tutaj wyjątkowo pojawiają się właśnie słowa, które ja czy ty możemy kierować do Boga i mogą one dla nas być świetnym właśnie przykładem modlitwy w różnych sytuacjach, w których się znajdujemy. W przeciwieństwie do na przykład ksiąg prorockich, które to miały bardzo dużo Boga mówiącego w pierwszej osobie do ludzi. Więc to jest jedna z takich rzeczy, które właśnie wyróżniają pierwszą część psalmów.
Zaczyna się od jednostki, która kieruje swoją modlitwę czy pieśń do Boga, która wyraża Bogu to, przez co przechodzi, jak przechodzi, ale jednocześnie niesamowicie pokazuje to, kim jest Bóg. I tutaj jedna rzecz, która jest bardzo wyjątkowa, jeśli chodzi o w ogóle myśl wschodnią, bo Co by nie było, czytając Stary Testament, my jesteśmy w kompletnie innej rzeczywistości kulturowej w przeciwieństwie do naszej zachodniej. Wschód cechuje się całkiem innym sposobem myślenia. My tak naprawdę często gęsto rozmawiamy o pewnych koncepcjach abstrakcyjnych i trzymamy właśnie w takim jakimś abstrakcyjnym klimacie, gdzie ciężko jest coś narysować, ciężko jest coś pokazać. A to, co mogliśmy chociażby odkryć właśnie w Księdze Psalmów, w tej pierwszej części, jeżeli czytaliście wszystkie psalmy od pierwszego do czterdziestego pierwszego, to wyjątkowe jest to, że tutaj mamy bardzo dużo określeń tego, kim jest Bóg.
I to są takie określenia, które nie są w dużej mierze abstrakcyjne, tylko możemy Boga opisać w sposób, który dla nas staje się bardziej namacalny i lepiej pozwala nam zrozumieć to, kim On jest. I przez to przechodzimy przez taką ścieżkę, w ramach której te psalmy budują nam naszą, że tak pozwolę sobie powiedzieć, teologię po to, żebyśmy mogli dojść do podsumowującej tę księgę doksologii. Doksologia to jest takie techniczne słowo na słowo chwały na temat tego, kim jest Bóg. Więc tak naprawdę, mówiąc to po ludzku, my czytając psalmy jesteśmy w stanie zbudować sobie obraz Boga, który ostatecznie jest w stanie zaprowadzić nas do okrzyku: Wow, ten Bóg jest absolutnie wyjątkowy. I teraz, jeśli chodzi o te różne Boże cechy, które pojawiały się w psalmach od pierwszego do czterdziestego pierwszego, to mamy chociażby to, że Bóg zasiada na niebiosach, że Bóg jest jedyny, że Bóg jest wieczny, że jest sędzią, jest światłem, zbawieniem.
Pojawiają się takie hasła, że jest rogiem mojego zbawienia, co o czym moglibyśmy sobie chwilę osobno porozmawiać, że jest moją warowną twierdzą, jest moją skałą, jest moim odkupicielem, jest moją chwałą, jest siłą, moc, uzdrowieniem, jest święty, dobry, jest moją pomocą, jest moją tarczą, jest wierny, sprawiedliwy, jest prawdą, jest współczujący i jest naszym zbawieniem. Tudzież moglibyśmy powiedzieć, jest naszym ratunkiem. Taki Bóg wyłania nam się z Księgi Psalmów, z tej pierwszej księgi. Księgi Psalmów, tej pierwszej części od pierwszego do czterdziestego pierwszego. I teraz ostatni z tych psalmów, które w tym zestawie, który nazywa się Księgą Pierwszą, Księga Psalmów 411 Przewodnikowi chóru. Psalm Dawida. Błogosławiony, kto zważa na ubogiego, PAN go wybawi w dniu niedoli. 2 PAN będzie go strzegł, zachowa przy życiu, będzie mu błogosławił na ziemi i nie wyda go na pastwę jego wrogów. 3 PAN pokrzepi go na łożu boleści, w czasie choroby poprawi całe jego posłanie. 4 Powiedziałem: PANIE, zmiłuj się nade mną, uzdrów moją duszę, bo zgrzeszyłem przeciwko tobie. (początek rozdziału)Uwspółcześniona Biblia Gdańska.
Po raz kolejny jest to psalm Dawida, gdzie Dawid pisze takie słowa: O jak szczęśliwy jest ten, kto poświęca uwagę słabszemu, Pan pospieszy mu na ratunek w niedoli. Pan go będzie strzegł i zachowa przy życiu i uczyni szczęśliwym w tej ziemi. O nie wydawaj go kaprysom jego wrogów. Ty go, Panie, wzmocnisz złożonego niemocą i całkowicie przywrócisz do zdrowia. Wtedy powiedziałem: Panie, zmiłuj się nade mną, ulecz moją duszę, gdyż zgrzeszyłem wobec Ciebie.
Moi wrogowie mówią o mnie źle, kiedy on wreszcie umrze, kiedy zapomną, jak miał na imię. Nawet gdy ktoś przychodzi mnie odwiedzić, prawi mi puste słowa, jego serce wzbiera niegodziwością i po wyjściu na zewnątrz wszystko rozpowiada. Wspólnie szemrzą przeciwko mnie wszyscy, którzy mnie nienawidzą, obmyślają przeciwko mnie zło, mówią: Okropna rzecz go spotkała, skoro się położył, już się nie podniesie. Nawet mój przyjaciel, któremu zaufałem, ten, który jadł mój chleb, wystąpił przeciwko mnie zdradziecko. Lecz Ty, Panie, zmiłuj się nade mną, podnieś mnie, a wtedy im odpłacę.
Po tym poznam, że jestem Tobie miły, gdy mój nieprzyjaciel nie zada mi już ciosu przeciwko mnie, lecz wesprzesz mnie przez wzgląd na mą prawość i postawisz mnie przed sobą na wieki. Błogosławiony niech będzie Pan, Bóg Izraela, od wieków i na wieki. O tak, niech tak się stanie. I ta końcówka, w innych miejscach mielibyśmy zakończenie słowami amen, amen, co właśnie oznacza naszą pełną zgodę z tym wyznaniem, z tym, że błogosławiony niech będzie Pan, Bóg Izraela, od wieków na wieki. Psalmy mogą czasami dla nas być też dosyć zagadkową lekturą, zagadkową dlatego, że możemy nie wiedzieć, co takiego mamy zrobić.
Z niektórymi z kwestii, które tutaj się pojawiają, jak na przykład chociażby Dawid w tym psalmie bardzo wyraźnie mówi, że chce odpłacić swoim przeciwnikom. I dla nas może być takie: w ogóle możemy odpłacać, nie odpłacać? O co tutaj w tym chodzi? Czy to w ogóle tak wypada? Czy wypada zwracać się tak do Boga?
I teraz jedna rzecz jest taka, że psalmy bardzo uczą nas szczerości. Szczerości, kiedy rozmawiamy z Bogiem. Nie tylko klepanie jakichś, wiecie, pustych słów, które dla nas nawet nic nie znaczą, ale właśnie kierowanie do Boga słów, które mają ogromne znaczenie dla nas, po to, żebyśmy nawet my lepiej sobie ułożyli to, co takiego w nas się dzieje, kiedy się modlimy. I w tym wszystkim całkowicie naturalne i ludzkie jest to, że kiedy spotyka nas krzywda, o której dużo czytaliśmy w ostatnich psalmach, to jest taki moment, w którym mamy poczucie: chciałbym, żeby naszych przeciwników spotkała sprawiedliwość. I Bóg też już w poprzednich częściach Biblii pokazywał nam to, że jest Bogiem sprawiedliwości.
Nie dlatego, że ma ogromną ochotę, żeby się na kimś mścić czy wyżywać, tylko dlatego, że zwyczajnie On jest sprawiedliwy. I przez to, że jest sprawiedliwy, życie w Jego obecności wymaga tego, żeby sprawiedliwość została wymierzona. I choć w innej części Biblii jest wyraźnie napisane, List do Rzymian 12,1919 Najmilsi, nie mścijcie się sami, ale pozostawcie miejsce gniewowi. Jest bowiem napisane: Zemsta [do] mnie [należy], ja odpłacę – mówi Pan. Uwspółcześniona Biblia Gdańska, że Bóg jest tym, który odpłaca, to niekoniecznie jest po naszej stronie, żeby szukać swojej sprawiedliwości, bo Bóg jest tym, który chce nas prowadzić. I dla mnie osobiście w tym psalmie szczególne były słowa, które ten psalm otwierały: O jak szczęśliwy jest ten, kto poświęca uwagę słabszemu. Pan pospieszy mu na ratunek w niedoli, Pan będzie go strzegł i zachowa przy życiu, i uczyni szczęśliwym w tej ziemi.
O nie wydawaj go kaprysom jego wrogów. Z jednej strony możemy być ludźmi, którzy mówią, że znają Boga, że znają Jego słowo, że żyją po Bożemu, ale właśnie to jest to. Nie jest ważne, co my mówimy, ważne jest to, jak żyjemy. I ten początek szczególnie mnie dotknął, kiedy tak dobitnie napisane to, że jesteśmy szczęśliwi, kiedy poświęcamy uwagę słabszemu. Jeżeli ktoś chciałby mi powiedzieć, że hej, znam Boga, to to, jak my znamy Boga, będzie się objawiało w tym, w jaki sposób traktujemy ludzi słabszych, traktujemy ludzi, którzy nie są w takiej sytuacji jak my, którzy potrzebują pomocy.
Tak naprawdę to pokazuje nasze poznanie Boga. Nie ma większego znaczenia to, jaką my intelektualnie mamy teologię, jeżeli nie jesteśmy w stanie tej teologii przekuć w praktykę. I Biblia w wielu miejscach tego nas właśnie uczy. Uczy, że to, na czym Bogu zależy, to jest nasze przemienione życie, które kiedy doświadczy Bożego dotknięcia, kiedy doświadczymy Bożej przemiany, kiedy nasze serca zostaną przemienione, to wtedy też nasze nastawienie do innych będzie bardzo praktyczne i będzie skupione na tym, żeby pomóc drugiej osobie, żeby wykorzystać swoje możliwości, między innymi związane z tym, że znamy Boga, po to, żeby być wsparciem dla tych, którzy są w gorszej sytuacji albo zwyczajnie jeszcze Boga nie znają. Bo ostatecznie Bóg chce, żeby wszyscy mogli Go poznać, żeby wszyscy mogli Go doświadczyć, doświadczyć Go takim, jakim jest, takim, jakiego nam objawia Go Jego Słowo.
Mam nadzieję, że ta pierwsza część Księgi Psalmów była dla was ciekawą lekturą. Wiem, że często jest tak, że nie jest to taka historia, w większości nie jest to taka historia, jak mieliśmy wcześniej, bo właśnie mamy pojedyncze, powiedzmy tak sobie, utwory, które tutaj nam się pojawiają i czasami możemy mieć rzeczywiście poczucie, że okej, a dlaczego akurat ten psalm się tutaj pojawia, a czy on się spina z całością, czy nie. Okej, mogą być momenty, gdzie rzeczywiście niektóre psalmy mogą nam się wydawać być wyszarpane z kontekstu i ostatecznie to, jak one zostały zebrane, nie jest jednoznaczne, nie jest jasne, dlaczego akurat w takiej kolejności, a nie w innej. Niemniej jednak w tej pierwszej części mogliśmy zbliżyć się do Boga, odkrywając to, jaki On jest przez to, jak opisuje nam Go w ogromnej mierze Dawid, który był człowiekiem według Bożego serca. Gdybyście mieli dodatkowe pytania, chcieli porozmawiać na temat psalmów czy czegokolwiek innego związanego z Biblią, z tym, co czytamy, wejdźcie na stronę biblia.pl i słyszymy się już jutro, czytając kolejne psalmy z drugiej części tej fantastycznej i naprawdę wyjątkowej księgi.
Raz jeszcze dzięki za dzisiaj i do usłyszenia.