O co dbać najbardziej

Cześć, z tej strony Jacek Słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 222 i czytamy Księgę Przysłów, rozdziały od 4 do 6. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. W poprzednim odcinku zrobiliśmy sobie mały wstęp do Księgi Przysłów w ogóle. Jednak od rozdziałów w zasadzie pierwszego do końca dziewiątego wszystko, co mamy tam napisane, jest niejako wstępem, który podkreśla nam znaczenie mądrości w ogóle.

Dlatego też w tych rozdziałach powtórka z tego, jak mądrość ma ogromne znaczenie w naszym życiu, będzie się pojawiała w różnych miejscach. Do tego dojdą inne też bardzo ważne kwestie. Niemniej jednak chciałbym, żebyśmy dzisiaj zaczęli sobie od tekstu, który mamy na samym początku rozdziału 4, gdzie jest napisane: Słuchajcie, synowie, rad ojca, by poznać mądrość, zważajcie. Udzielam wam cennej nauki, nie gardźcie mym pouczeniem, bo i ja byłem synem u ojca, kochanym jedynym dla matki, a tymi słowami mnie uczył: Niech będą w twym sercu zamknięte wskazania, strzeż mych nakazów, byś żył. Nabywaj mądrości, nabywaj rozwagi, nie zapominaj słów moich ust, nie gardź nią, bo ciebie ocali, ukochaj ją, będzie cię strzegła.

Podstawą mądrości: zdobywaj mądrość za wszystko, co masz mądrości nabywaj, ceni ją, a czcią cię otoczy, okryje cię sławą, gdy ją posiądziesz. Włoży ci wieniec wdzięczny na głowę, obdarzy zaszczytną koroną. Podobnie jak to miało miejsce w poprzednim odcinku, widzimy tutaj ogromny nacisk na to, co jest największym skarbem, czemu powinniśmy poświęcać naszą energię. I to jest poszukiwanie mądrości, odkrywanie mądrości, odkrywanie tego, w jaki sposób żyć umiejętnym życiem. I w czwartym wersecie jest tutaj napisane: Niech te słowa będą w twym sercu zamknięte.

I dalej w tym samym rozdziale pojawia się bardzo ważny tekst związany właśnie z tym organem, który przed chwilą wspomniałem. W dwudziestym trzecim wersecie czytamy: Z całą pilnością strzeż swego serca, bo życie ma tam swoje źródło. Źródło. Kiedy rozmawiamy na temat mądrości, w ogóle bardzo często z automatu w naszych głowach mądrość będzie łączyła się bezpośrednio z mózgiem. I jest to jak najbardziej zasadne z perspektywy tego, jak my dzisiaj rozumiemy świat.

Niemniej jednak jest to całkowicie niespójne z myślą hebrajską, bo tak naprawdę z perspektywy myśli hebrajskiej i Starego Testamentu tak naprawdę nie mamy nawet słowa na mózg, więc znajdziemy wiele miejsc, w których będzie mowa o sercu. I teraz wiem, że mogłoby się nam wydawać, że głupi nie wiedzieli. Nie do końca tak jest, bo okazuje się, że tak naprawdę pod koniec ubiegłego wieku odkryto, że tak naprawdę nasze serce nie jest tylko i wyłącznie mięśniem pompującym krew. To jest dużo bardziej skomplikowany temat. I teraz nie chciałbym się za bardzo wkręcać w temat, który jakkolwiek nie jest w obszarze moich kompetencji.

Nie chciałbym się tutaj zajmować jakkolwiek biologią. Niemniej jednak okazuje się, że istnieje coś, co nazywa się, czy zostało nazwane przez naukowców małym mózgiem, czy takim w cudzysłowie mózgiem serca, który składa się z 40 tysięcy neuronów i okazuje się, że serce ma swój własny wewnętrzny układ nerwowy, więc to nie jest do końca tak, że Żydzi nie kumali, nie wiedzieli o mózgu, nie wiedzieli, jak tam różne procesy się w nas dzieją. Tak naprawdę okazuje się, że być może właśnie mądrość żydowska już delikatnie wskazywała nam na coś, co naukowcy odkryli dopiero pod koniec XX wieku. Możecie sobie ten temat zbadać we własnym zakresie, tak jak powiedziałem, biologia zdecydowanie nie jest obszarem moich kompetencji, wręcz przeciwnie, to jest jak najdalej od jakichkolwiek obszarów moich kompetencji, ale ta informacja sama może być dla nas dosyć ciekawa, bo teraz, kiedy my byśmy mądrość łączyli z ja coś wiem i przyklejali ją do naszego mózgu, to byłoby to absolutnie niewłaściwe podejście do tematu mądrości, bo mądrość dużo bardziej związana jest z naszym sercem. I zresztą, gdybyśmy sięgnęli sobie po najbardziej znaną... modlitwę judaizmu, jak najbardziej biblijną modlitwę, którą znajdziemy w Księdze Powtórzonego Prawa, w szóstym rozdziale, werset od czwartego i jeszcze piąty.

No, możemy tam jeszcze kawałek dalej sobie czytać. To mam napisane tak: Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem, Panem jedynym. Będziesz miłował Pana, Boga twojego, z całego swego serca, z całej swojej duszy, ze wszystkich swoich sił. Niech pozostaną w twym sercu te słowa, które ja ci dziś nakazuję. Modlitwy samej w sobie, w wersji takiej oficjalnej, pewnie byłoby więcej, bo i ten rozdział jest nieco dłuższy, ale tutaj widzimy to, że kochanie Boga jest bezpośrednio związane z naszym sercem.

I okej, wiem, że być może niektórym z nas świta to, że gdzieś tam też umysł się pojawiał. No tak, w Nowym Testamencie, kiedy ta modlitwa niejako jest w pewien sposób, powiedziałbym sobie, zreinterpretowana przez pryzmat też już wtedy świata greckiego, to pojawia się też umysł. Okej, nie ma z tym żadnego problemu. W tym miejscu, w którym jesteśmy dzisiaj, czyli wciąż będąc w rzeczywistości starotestamentowej, widzimy, że mamy Boga kochać swoim sercem, duszą i ze wszystkich swoich sił. I teraz to, w jaki sposób myśl hebrajska postrzega serce, to jest tak naprawdę podstawa naszego istnienia.

To jest źródło naszego jestestwa. W sercu rozgrywa się to, kim tak naprawdę jestem, kim tak naprawdę ty jesteś. I dlatego też, gdybyśmy zebrali sobie różne fragmenty biblijne związane z sercem, to byśmy wiedzieli, że jest ono źródłem myśli, uczuć, ale również zamiarów, naszych intencji. Decyzje są podejmowane również w sercu. Dlatego też to serce jest tak ważne.

I dlatego też czytamy dzisiaj, żeby bardziej niż czegokolwiek innego strzec swojego serca. Ale żyjemy też w świecie, który dzisiaj bardzo często będzie nas zachęcał do tego, żeby podążać za swoim sercem. Kiedy stajemy przed trudnymi wyborami, to może pojawić się pytanie: co ci serce podpowiada? I problem jest taki, że poleganie na naszym sercu jest zasadne dopiero w pewnym konkretnym momencie, bo Biblia też, wbrew temu, co prawdopodobnie każdy z nas słyszał, że człowiek jest z natury dobry. Mówi nam, że nie, z powodu grzechu, który jest na świecie, który jest udziałem każdego z nas, nie jesteśmy z natury dobrzy, wręcz przeciwnie.

Jeremiasz w 17 rozdziale, w 9 wersecie napisze: Serce jest zdradliwsze niż wszystko inne i niepoprawne, któż je zgłębi? W innych miejscach będziemy widzieli bardzo często autorów biblijnych, którzy odnoszą się do tego, że nadzieją dla ludzkości jest odnowienie serca. Zresztą rozmawialiśmy już o tym przy kilku okazjach, więc powtarzać nie będę, ale wydaje mi się, że takim najbardziej wyrazistym momentem była właśnie księga Ezechiela, gdzie to Ezechiel też wyrażał nadzieję na to, że Bóg zrobi w swoim ludzie przeszczep serca, po to, żebyśmy mogli w końcu zacząć Go kochać. I dlatego też bardzo ważne jest to, w jakim stanie dzisiaj jest nasze serce. Czy dzisiaj twoje i moje serce jest faktycznie w stanie, w którym Bóg to serce przemienił, w którym Bóg dotknął się tego serca, żeby to serce mogło tak naprawdę zacząć kochać Boga, żeby to serce mogło skupić się całkowicie na tym, kim On jest.

I wtedy tak naprawdę będziemy w stanie zacząć żyć prawdziwą mądrością, kiedy nasze serce będzie we właściwym stanie. Bo możemy przeczytać sobie chociażby taką fantastyczną księgę, Księgę Przysłów, i szukać tutaj jakichś różnych mistrzowskich rad na to, w jaki sposób możemy żyć i funkcjonować. Możemy znaleźć różne tipy, strategie związane z tym, w jaki sposób żyć lepszym życiem. Ale jeżeli to wszystko nie będzie wypływało z czystego, szczerego, odnowionego serca, to i może nasze życie na oko będzie wyglądało OK, ale w środku wciąż będzie problem, którym tylko Bóg może się zająć. Bo we wcześniej wspomnianej już Księdze Powtórzonego Prawa, w 30 rozdziale, w 6 wersecie, nadzieją, która już wtedy była wyrażona, do której się przed chwilą odnosiłem, też było to, że Bóg musi coś zrobić z naszym sercem.

Jest tu napisane, że Pan, Bóg twój, dokona obrzezania twego serca i serca twych potomków, żebyś miłował Pana, Boga swego, z całego swego serca i z całej swojej duszy, po to, abyś żył. Życie jest bezpośrednio związane ze stanem naszego serca. Możemy wyglądać jak ludzie, którzy żyją. Możemy wyglądać jak ludzie, którzy żyją i cieszą się życiem. Ale tak naprawdę to życie może nie do końca być życiem, jeżeli jego źródłem nie będzie nasze przemienione serce.

Serce, którego sami nie jesteśmy w stanie przemienić. Serce, które tylko Bóg może przemienić. Dlatego, podchodząc do Księgi Przysłów, pamiętajmy o bardzo ważnej rzeczy, na którą właśnie dzisiaj autor zwraca nam uwagę z całą pilnością: Strzeż swego serca, bo życie ma tam swoje źródło. Dlatego, zanim przejdziemy do kolejnych rozdziałów, zadajmy sobie dzisiaj pytanie, w jakim stanie jest moje serce i czy robię wszystko, co w mojej mocy, żeby o to serce dbać, czy strzegę go z całą pilnością, czy pozwalam sobie na to, żeby przez różne bodźce, które do mnie dochodzą, to serce było sprute, wymęczone, jednocześnie pamiętając o tym, że ono z natury w ogóle nie jest zdolne do tego, żeby doprowadzić nas do pełni życia, która jest w samym Bogu, który to jest też źródłem mądrości. Ale o tym będziemy jeszcze rozmawiać trochę więcej w kolejnym odcinku.

Dzisiaj chciałbym, żebyśmy skupili się na naszych sercach, na tym, w jakim stanie nasze serca są, żebyśmy z całą pilnością ich strzegli i żebyśmy, tak jak o tym rozmawialiśmy i wczoraj, i dzisiaj temat też się pojawił, zabiegali o mądrość. Nie o wiedzę, nie o to, żeby posiadać informacje, ale o to, żeby naprawdę żyć umiejętnym życiem. Tego życzę nam wszystkim, a tymczasem, gdybyście mieli jakieś dodatkowe pytania, możecie wejść na stronę bibliawrok.pl lub możecie do mnie napisać na adres jacek@bibliawrok.pl i słyszymy się już jutro w kolejnym odcinku.