Najgorszy król w historii Judy

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 273 i czytamy drugą Księgę Kronik, rozdziały od 32 do 34. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. W dzisiejszym odcinku będziemy już w zasadzie podsumowywać sobie powoli rządy królów Królestwa Judy, korzystając z historii, które towarzyszą dwóm takim dosyć jaskrawym postaciom, jeśli chodzi o tych wszystkich królów, których mieliśmy okazję poznać i których jeszcze poznamy jutro. Co prawda jutro już ich za dużo nie będzie i tam żadnych wybitnych zawodników, poza tym, że jeszcze będzie kontynuowana historia jednego z dzisiejszych, nie znajdziemy, dlatego chciałbym, żebyśmy dzisiaj wyjątkowo, szczególną uwagę zwrócili na króla, który wygląda na to, że jest zdecydowanie w kategorii jednego z największych dziadów, jakich możemy spotkać.

I tak jak też wspomniałem gdzieś przy okazji początków drugiej Księgi Królewskiej, co by nie było, jeśli chodzi o tych złych królów, to choć było ich więcej niż tych dobrych, to mimo wszystko czasu antenowego w ramach drugiej Księgi Kronik nie mają oni aż tak dużo. Zdecydowanie mniej się o nich mówi, mniej o nich jest napisane, bardziej osoba, która jest autorem drugiej Księgi Kronik, skupiła się na tych, którzy są dobrym przykładem, z których życia możemy dosyć łatwo coś pozytywnego wyciągnąć. I tak dzisiaj mamy dwóch zawodników: ojciec i syn, nic nowego, którzy w sumie ku niemałemu może naszemu i zaskoczeniu, no naprawdę wielkimi dziadami. Znaczy zaskoczenie raczej nie powinniśmy być, bo mieliśmy okazję się z nimi spotkać przy okazji drugiej Księgi Królewskiej. Niemniej jednak, jak spojrzymy sobie na króla, którym dzisiaj zaczynamy w zasadzie naszą lekturę, a jest to król, o którym rozmawialiśmy wczoraj, mianowicie Hiskiasz, to z zaskoczeniem dla nas w jakiś sposób może być też to, że po Hiskiaszu władcą jest jego syn, który jest w kategorii absolutnie najgorszych władców, jeśli chodzi o Królestwo Judy, podczas gdy jego ojciec był naprawdę jednym z najlepszych.

I możemy sobie pomyśleć: bez sensu, w ogóle, dlaczego tak się dzieje? Dlaczego jest tak, że ojciec dał taki dobry przykład, a syn poszedł kompletnie, kompletnie inną drogą? I powiem tak, nie wiem dlaczego, nie bardzo wiem. Co stało za historią Manassesa w taki sposób, żeby można było jednoznacznie ocenić, dlaczego on poszedł tak skrajnie inną drogą niż jego ojciec, który był bardzo porządnym królem, mianowicie Hiskiasz. Niemniej jednak lekcja dla nas może być bardzo ważna, bo czasami, szczególnie wydaje mi się żyjąc w Polsce, mamy takie poczucie, że no urodziłem się tam w rodzinie takiej tam w miarę wierzącej, no to spoko.

To nawet jeżeli, często jest tak, że nawet jeżeli mamy takie poczucie, że no dobra, ta wiara mnie za bardzo nie interesuje i tak dalej, może nawet nie wiem, czy jest Bóg, czy nie ma Boga, to gdzieś z tyłu głowy jest takie poczucie, ostatecznie jakbym się pomylił, to w sumie to wychowałem się w takiej rodzinie, może mi to jakoś pomoże, może to będzie dla mnie jakimś tam bonusem, gdyby się okazało, że w jakiś sposób się myliłem. No i teraz ważne jest to, że z historii Manassesa widzimy bardzo wyraźnie, że każdy z nas decyduje o swojej własnej drodze i to w jakiej rodzinie się wychowaliśmy może być dla nas bardzo fajnym bonusem, może nie być. Nie zmienia to jednak tego, że ostatecznie my sami podejmujemy decyzje za swoje życie, podejmujemy decyzje odnośnie drogi, którą będziemy szli i to, czy nasi rodzice byli fajni, czy nie, absolutnie nie ma tutaj nic do rzeczy. Mogło to być dla nas fajnym bonusem, mogło tym bonusem w ogóle nie być, mogło być wręcz utrudnieniem, niemniej jednak bez względu na to, w jakiej sytuacji się wychowaliśmy, każdy z nas odpowiada za swoje własne decyzje. Nie jesteśmy w stanie budować swojego życia na wierze kogoś innego.

Nasza wiara to nasza odpowiedzialność. I tak samo nie wiara w tym przypadku to też jest nasza odpowiedzialność i przykładem tego chociażby jest Manasses, o którym wyjątkowo chciałbym na początku przeczytać nie z drugiej Księgi Kronik, a właśnie z drugiej Księgi Królewskiej i przeczytam taki dosyć obszerny fragment, bo on w dużej mierze pokrywa się nam z tym, co mamy właśnie w drugiej Księdze Kronik, tam jakoś drobiazgami może inaczej jest to opisane do pewnego momentu. Niemniej jednak chciałbym, żebyśmy sobie przypomnieli, kim takim Manasses był właśnie tym razem korzystając z drugiej Księgi Królewskiej, ale później jeszcze sięgniemy do drugiej Księgi Kronik, nie martwcie się wcale. Niemniej jednak jeżeli jakkolwiek o Manassesie coś kojarzycie, coś pamiętacie, to może być właśnie tak, że to jest przykład totalnie zniszczonego... To totalnie przesiąkniętego złem króla, o którym czytamy właśnie w II Księdze Królewskiej.

W dwudziestym pierwszym rozdziale, gdzie jest napisane: Manasses miał dwanaście lat, kiedy został królem, a panował w Jerozolimie pięćdziesiąt pięć lat. Jego matka miała na imię Hefsiba. I teraz jedna rzecz tylko szybko ode mnie. Ja u Zjaszu wspomniałem, że on był najdłużej panującym królem. Nie, nie był.

Najdłużej był właśnie Manasses. Uzjasz był najdłużej panującym dobrym królem, to tylko tak dla uściślenia. Tutaj mamy gościa, który pięćdziesiąt pięć lat był władcą. I dalej czytamy, że czynił on to, co złe w oczach Pana, obrzydliwym sposobem narodów, które Pan wypędził przed Izraelitami. Na nowo pobudował świątynki, które poburzył jego ojciec Hiskiasz, stawiał ołtarze Baalowi i sporządził Aszerę, podobnie jak Achab, król Izraela.

Bił też pokłony i oddawał cześć całemu zastępowi nieba i pobudował ołtarze w świątyni Pana, o której Pan powiedział: W Jerozolimie złożę moje imię. Manasses wznieł tam, na obu dziedzińcach świątyni Pana, ołtarze dla całego zastępu nieba. Ponadto przeprowadził przez ogień swego syna, uprawiał czary, wróżył, ustanowił tych, którzy radzili się przodków albo duchów osób już zmarłych, i mnożył czyny złe w oczach Pana, drażniąc Go w ten sposób. Umieścił też podobiznę Aszery w tej świątyni, o której Pan oznajmił Dawidowi i jego synowi Salomonowi: W tym domu i w Jerozolimie, w tych miejscach, które wybrałem spośród wszystkich plemion Izraela, złożę na wieki moje imię. I nie dopuszczę, aby stopa Izraela tułała się poza ziemią, którą dałem ich ojcom, jeśli tylko dopilnują, by postępować zgodnie ze wszystkim, co im przykazałem, zgodnie z całym prawem, które nadał im mój sługa Mojżesz.

Oni jednak nie posłuchali, a Manasses zwiódł ich tak, że postępowali gorzej niż narody, które Pan przed nimi wytępił. Wówczas za pośrednictwem swoich sług, proroków, przemówił tymi słowy: Ponieważ Manasses, król Judy, dopuścił się tych obrzydliwości, postępował we wszystkim gorzej niż Amoryci, którzy byli przed nim, i przez swe plugawe bożyszcza doprowadził do grzechu również Judę, dlatego właśnie tak mówi Pan, Bóg Izraela: Oto Ja sprowadzę na Jerozolimę i na Judę takie nieszczęście, że każdemu, kto o nim usłyszy, zadzwoni w obu uszach. Rozciągnę nad Jerozolimą mierniczy sznur Samarii i poziomicę rodu Achaba i wytrę Jerozolimę, jak się wyciera misę, a potem odwraca się ją. Do góry dnem. W ten sposób odrzucę resztę mojego dziedzictwa, wydam ich na pastwę wrogów, staną się ich łupem i zdobyczą, dlatego, że czynili to, co złe w moich oczach, i drażnili mnie od dnia, w którym ich ojcowie wyszli z Egiptu, aż do dnia dzisiejszego.

Poza grzechem, przez który Manasses uwikłał Judę w czynienie tego, co złe w oczach Pana, przelał on również bardzo wiele niewinnej krwi, także wypełnił nią Jerozolimę po brzegi. Pozostałe sprawy Manassesa, wszystkie jego dokonania, łącznie z grzechem, którego się dopuścił, zostały opisane w zwoju dziejów królów Judy. Gdy Manasses spoczął ze swoimi ojcami, został pochowany w ogrodzie Uzy przy swoim pałacu, a władzę po nim objął jego syn Amon. Taką relację na temat Manassesa czytamy w drugiej Księdze Królewskiej i widzimy, że był to gość, który mógłby zasługiwać na naprawdę ogromne potępienie, bo jeżeli można było coś zrobić źle, to Manasses był specjalistą w tym, żeby zrobić coś źle. Naprawdę był gość, który miał za uszami tyle, że powiedziałbym prawie, że był najgorszy, ale tu okaże się jeszcze, że jednego zawodnika będziemy mieli, który zdecydowanie podjął wyzwanie, które niejako Manasses rzucił swoim podłym postępowaniem.

Ale tak jak tutaj widzimy, to jest gość, który... Naprawdę czytamy tę historię w drugiej Księdze Królewskiej i myślimy sobie: no nie, to tu już jest w ogóle... Po co w ogóle o tym chłopie gadać? Przecież tyle zła, tej historii jest przyprowadzaniem syna przez ogień, o czym rozmawialiśmy niedawno, co mogło, ręki nie dam, że tak było, bo są wciąż dyskusje na ten temat, ale co mogło spokojnie oznaczać to, że składał swoje dzieci w ofierze. Nawet jeśli to by nie było kwestią, to wciąż w wersecie 16 przeczytaliśmy, że przelał on bardzo dużo niewinnej krwi, czyli miał krew na swoich rękach i to nie była krew z wojen, jak to wtedy było w zwyczaju, znaczy taką też mógł mieć, ale tutaj o tym nie czytamy.

Czytamy o tym, że to była niewinna krew, czyli to był gość, który postępował tak podle, że ciężko w sumie znaleźć słowa na to, ciężko ogarnąć to, jak w ogóle podejść do takiego zawodnika. I w tym wszystkim nie zapominajmy o tym, że był to syn Hiskiasza, który był naprawdę bardzo, bardzo pozytywnym królem, bardzo pozytywną postacią. Jego syn, nie wiedzieć czemu, zdecydował się na całkiem inną drogę. I co więcej, ważna rzecz też jest taka, że on, jak czytamy w wersecie 9, zwiódł ich. Ich tak, że postępowali gorzej niż narody, które Pan przed nimi wytępił.

On był tym, który dał przykład. Był, zdecydowanie był liderem, był naprawdę świetnym liderem i dawał przykład. Tylko że dawał przykład taki, który stawia go w kategorii najgorszych liderów, jacy mogą w ogóle być. Dawał przykład, ludzie poszli za tym przykładem, z jakiegoś powodu poszli za tym przykładem. Często tak chętnie nie chodzili za przykładem dobrych królów, bo być może pamiętacie historię królów, którzy dawali dobry przykład, a jednak ludzie i tak żyli po swojemu.

Tutaj mamy gościa, który dawał okropny przykład i ludzie za nim poszli. Taki był Manasses w relacji drugiej Księgi Królewskiej. Co też, żeby było jasne, nie mówię, że w drugiej Księdze Kronik jakkolwiek ta sytuacja bardzo się zmienia. Niemniej jednak, kiedy widzimy takiego gościa, to mniej lub bardziej świadomie wysłalibyśmy go w największe odchłanie piekła. Po prostu ten chłop nie zasługuje na nic absolutnie dobrego.

No bo zresztą, jak możesz narobić tyle zła i oczekiwać tego, że w jakikolwiek sposób, kiedykolwiek w tym życiu czy w kolejnym będziesz potraktowany z jakąkolwiek łaską, z jakimś miłosierdziem? Niemniej jednak jest bardzo ciekawa historia, kiedy czytamy drugą Księgę Kronik, bo ogólnie rzecz biorąc ten opis nam się dosyć mocno pokrywa. Z tym że no ja tu przeczytałem na temat Manassesa 18 wersetów, pierwsze 9 wersetów drugiej Księgi Kronik, 33 rozdziału mniej więcej powtarza nam tę historię, ale patrzcie, co jest napisane dalej od wersetu 10, gdzie jeszcze ten zazębi nam się ta końcówka i pokryje, ale patrzcie: Pan przemawiał do Manassesa i do swojego ludu, lecz oni nie zwracali na to uwagi. Ważna rzecz: Pan przemawiał do nich. Co zresztą też czytaliśmy o tym, że Bóg przemawiał do Manassesa w jakiś sposób w drugiej Księdze Królewskiej, niemniej jednak tutaj to już był tekst na zasadzie: Dobra, słuchajcie, takie będą konsekwencje waszego postępowania.

Tutaj jednak mamy takie pewne uzupełnienie, że Pan do nich przemawiał, bo chciał, żeby się odwrócili od swoich złych dróg, bo chciał, żeby weszli na Jego drogę, na dobrą drogę. Pan przemawiał do Manassesa i do swojego ludu, lecz oni nie zwracali na to uwagi. I żeby w końcu zwrócili uwagę na Boga, od wersetu 11 czytamy, co takiego się dzieje: Wówczas Pan sprowadził na nich dowódców wojsk króla Asyrii, ci schwytali Manassesa hakami z kuli, dwoma brązowymi łańcuchami. i kazali mu iść do Babilonu. Jeżeli Bóg mówi do nas w sposób spokojny i nie chcemy słuchać, to są też sposoby, w których w końcu coś usłyszymy. I tak było właśnie w przypadku Manassesa.

On w końcu coś zrozumiał, bo czytamy dalej od wersetu dwunastego, że kiedy Manasses znalazł się w niedoli, zwrócił się w błaganiach do Pana, swojego Boga. Okazał głęboką skruchę przed Bogiem swoich ojców i modlił się do Niego. I Bóg dał mu się uprosić, wysłuchał jego błagań, pozwolił mu wrócić do Jerozolimy, do swojego królestwa. Wtedy Manasses przekonał się, że tylko Pan jest Bogiem. Po powrocie Manasses zbudował zewnętrzny mur miasta Dawida na zachód od Gichonu, w dolinie aż po wejście do Bramy Rybnej.

Murem tym, który bardzo podwyższył, otoczył Ofel. Ustanowił też dowódców wojskowych we wszystkich warownych miastach. Następnie Manasses usunął obcych bogów oraz posąg ze świątyni Pana. Usunął też wszystkie ołtarze, które pobudowano na górze świątynnej i w Jerozolimie, wyrzucił je poza miasto. Odbudował natomiast ołtarz Pana, złożył na nim krwawe ofiary pokoju oraz ofiary dziękczynne i polecił Judejczykom służyć Panu, Bogu Izraela.

Jednak lud nadal składał krwawe ofiary w świątynkach, ale tylko Panu, swojemu Bogu. Dalej mamy jeszcze kilka wersetów takich właśnie podsumowujących historię Manassesa. Niemniej jednak tutaj widzicie coś, co jest ogromnym powodem, dlaczego czytanie całej Biblii jest ważne. Bo z jednej strony, kiedy przeczytaliśmy drugą Księgę Królewską, wszystko na temat Manassesa, co tam było, to wyłonił nam się obraz jednego z największych dziadów, jakich można w Biblii znaleźć. I to jest prawda, że swoim życiem zasłużył on sobie na taką kategorię.

Jednak nawet ten gość w końcu zrozumiał, co Bóg chciał mu powiedzieć. W końcu zrozumiał swój błąd. W końcu się ukorzył przed Bogiem. W końcu przyznał, że schraniłem. I co więcej, nie tylko się ukorzył przed Bogiem, nie tylko Bóg dał się przebłagać, nie tylko, jakbyśmy to mogli powiedzieć, Manasses się na serio nawrócił.

To jest gość, który pomimo tego, jakim był ogromnym dziadem, w końcu się nawrócił. I co więcej, nie tylko się nawrócił i powiedział: Przepraszam, okej, sorry Boże, tak mi przykro, że byłem takim cymbałem. To pewnie była część jego nawrócenia, niemniej jednak on później starał się odkręcać, co tylko mógł z tego wszystkiego, co namieszał. Co naprawdę dla nas może być... Może być bardzo ciekawą lekcją, kiedy patrzymy sobie czasami, że na ludzi, którzy, delikatnie mówiąc, może, nie wiem, nie są nam przychylni, tak?

Może po prostu, nie wiem, ludzi, którzy w żaden dobry sposób nie zasłużyli się w dziejach ludzkości. Nigdy nie wiemy, czy w końcu również i oni nie zwrócą się do Boga. Bo w historii Manassesa widzimy to, że zawsze jest droga powrotu. Ryzykowne jednak jest to, żeby zapuścić się tak daleko jak Manasses, bo im dalej od Boga odejdziemy, tym trudniej może nam być do Niego wrócić. W przypadku Manassesa Bóg mówił przez swoich proroków, próbował gdzieś do chłopa dotrzeć, nie wyszło.

W związku z tym skorzystał z armii innego kraju po to, żeby w końcu Manasses zrozumiał, że droga, którą idzie, nie jest drogą, która cokolwiek dobrego do jego życia przyniesie. I Manasses w końcu zrozumiał. Zawsze jest szansa na powrót. I historia Manassesa jest tego fenomenalnym przykładem, takim przykładem, jak w sumie niewiele mamy takich przykładów w Biblii. Dlatego też cieszy to, że druga Księga Kronik, już powoli ją kończąc, dostarcza nam taką wiadomość na temat króla, który do tego czasu w naszej głowie mógł jedynie kojarzyć się z ogromnym złem.

Dla mnie jednak Manasses jest gościem, który kojarzy się z naprawdę spektakularnym nawróceniem, nawróceniem gościa, na którym wszyscy prawdopodobnie stawialiby krzyżyk i nie liczyli na to, że jeszcze cokolwiek dobrego z tego chłopa będzie. A jednak zawsze jest szansa na nowy start. Dalej, idąc rozdziałami, które mamy dzisiaj, już nie będziemy za dużo na ich temat mówić, poza tym, że pojawia nam się jeszcze postać Amona, który był synem Manassesa i, co tu dużo mówić, był jeszcze gorszy niż ojciec. W tej części, w której ojciec rzeczywiście był postacią bardzo, bardzo negatywną. Czytamy, że, czytamy w wersecie 22 tego samego, 33 rozdziału, że czynił on to, co złe w oczach Pana, podobnie jak jego ojciec Manasses.

I tam kawałek dalej jest jeszcze napisane, że nie ukorzył się przed Panem tak jak to uczynił jego ojciec Manasses, przeciwnie, Amon nawet pomnożył swoje przewinienia. Więc gość podjął wyzwanie ojca i był jeszcze gorszym królem niż jego ojciec w najgorszym swoim momencie. I zaraz po tym, co też ciekawe, czytamy o królu, który z kolei jest takim mistrzem świata królów. On jest... Jest królem, z którym w zasadzie nie ma zbyt wielu, których obok niego można postawić.

I to jest król Jozjasz. Nie będziemy o nim dzisiaj rozmawiać już za dużo, bo rozmawialiśmy dosyć szeroko na temat króla Jozjasza w odcinku 117, kiedy to właśnie czytaliśmy relację na temat jego życia z Drugiej Księgi Królewskiej, z 22 rozdziału. Dlatego zachęcam was do tego, żebyście sięgnęli sobie po ten odcinek, jeżeli nie pamiętacie, kim był Jozjasz, bo tak jak powiedziałem, to był taki trochę mistrz świata wśród królów Judy. Naprawdę, mistrzowski król, mistrzowski król, który, co ciekawe, będąc tylko w tym klimacie Manases, Amona, był właśnie potomkiem takich dziadów. Znaczy, okej, Manases się w końcu nawrócił, więc jakiś tam dobry przykład od dziadka miał.

Amon, jego ojciec, o matko. A jednak Jozjasz wyznaczył całkiem nowe standardy tego, co to znaczy być dobrym królem. I naprawdę, naprawdę zachęcam was do tego, sięgnijcie do odcinka 117. Jeżeli samo imię Jozjasz jeszcze wam się z niczym nie kojarzy, to koniecznie wróćcie do tego odcinka, nawet jeżeli go już słuchaliście. Tyle z mojej strony na dzisiaj.

W zasadzie to już jest prawie końcówka Drugiej Księgi Królewskiej i jutro ją sobie w pewien sposób podsumujemy, a w międzyczasie, gdybyście mieli dodatkowe pytania, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl bądź możecie do mnie napisać na adres jacek@bibliawrok.pl i do usłyszenia w kolejnym odcinku.