Werset dnia
I urodziła swego pierworodnego syna, owinęła go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie.
Własnymi słowami: Jezus rodzi się w obcym mieście, w miejscu, które nie było przygotowane dla ludzi, bo w gospodzie dla nich nie starczyło miejsca.
Ewangelia św. Łukasza 2,7 · Uwspółcześniona Biblia Gdańska
Co roku widzisz ten sam obrazek: ciepła stajenka, siano, dwa zwierzątka, złote światło. Ładne, tylko że w Biblii prawie nic z tego nie ma. Łukasz opisuje coś dużo bardziej ziemskiego: zmęczoną dziewczynę, spis ludności, brak miejsca i pasterzy, którzy pracują w nocy. Warto przeczytać to bez filtra z kartki świątecznej, bo okazuje się, że Bóg wybrał dla swojego syna miejsce, o którym dziś trudno byłoby opowiadać w szkole.
Cesarz Rzymu każe policzyć ludzi w całym państwie i wszyscy mają się zgłosić w swoim rodzinnym mieście. Józef idzie więc z Nazaretu do Betlejem, a razem z nim Maria, która jest w zaawansowanej ciąży. Bez samochodu, bez rezerwacji, bez planu B. Kiedy docierają na miejsce, przychodzi czas porodu. Łukasz pisze krótko: urodziła syna, owinęła go w pieluszki i położyła w żłobie, bo w gospodzie nie było dla nich miejsca. Żłób to koryto, z którego jedzą zwierzęta. O stajence nie ma tu ani słowa.
Zanim zaczniesz wyobrażać sobie coś więcej, uczciwie powiedz sobie: tekst nie opisuje budynku. Część badaczy uważa, że mogła to być jaskinia, w której pasterze zaganiali na noc owce. Nie wiemy tego na pewno. Wiemy tyle, że miejsce nie było przygotowane na narodziny i że żaden z uczestników tej sceny nie miał pozycji. Mówimy o dziewczynie z małego miasta, o ciężarnej żonie bez rodziny pod ręką i o ludziach, którzy zwyczajnie nie mieli wpływów.
Pierwsza wiadomość o tym, co się wydarzyło, nie trafia do pałacu. Trafia do pasterzy, którzy w tamtych czasach nie byli szanowanymi ludźmi. Pracowali w nocy, w polu, i rzadko ktoś liczył się z ich zdaniem. Anioł mówi do nich: „Dziś bowiem w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel”. Zbawiciel to ktoś, kto ratuje, a nie ktoś, kto pochwali za dobre sprawowanie. Pasterze idą sprawdzić, znajdują dziecko dokładnie tak, jak im powiedziano, i wracają, chwaląc Boga.
W tle jest jeszcze jeden dramat. Maria przez cały czas próbuje to wszystko poukładać. Łukasz mówi o niej dwa razy to samo: zachowywała te słowa w sercu. Nie ma w niej triumfu, jest zastanawianie się, co to wszystko znaczy. Gdy Jezus ma dwanaście lat i rodzice po trzech dniach znajdują go w świątyni, wśród nauczycieli, pytającego i słuchającego, to się powtarza. Maria pyta go, dlaczego narobił im tyle strachu. On odpowiada, że musi być w tym, co należy do jego Ojca. Oni nie rozumieją. A on wraca z nimi do Nazaretu i jest im posłuszny.
Głębiej
Łukasz w całej swojej Ewangelii często wraca do tego samego wątku: Bóg stawia ludzi na głowie. Maria w swojej pieśni mówi, że Bóg „zrzucił władców z tronów, a pokornych wywyższył”. Pasterze dostają wiadomość pierwsi. Potem Jezus będzie mówił o biednych, chorych, ludziach spoza układu. Ta scena w Betlejem to pierwszy przykład. Warto też zauważyć, jak mało Ewangelie mówią o latach między dwunastym rokiem życia Jezusa a jego trzydziestką. Łukasz mówi tylko, że wzrastał w mądrości i łasce. Dla czytelnika to ważna informacja: Bóg nie przyszedł od razu z misją. Najpierw przez wiele lat był zwykłym człowiekiem ze zwykłego domu.
Trudne pytanie
Skoro Bóg „odwraca porządek świata” i staje po stronie biednych, to dlaczego dwa tysiące lat później biedni nadal są biedni?
To jedno z najuczciwszych pytań, jakie można zadać, i trudno na nie odpowiedzieć gładko. Ewangelie nie obiecują, że Jezus jednym ruchem naprawi gospodarkę. Pokazują raczej, że on sam zaczął od ludzi, którym nikt nie poświęcał uwagi, i że wezwał innych, żeby robili to samo. Chrześcijanie rozumieją więc te słowa nie jako opis tego, co już się stało wszędzie, tylko jako początek czegoś, co dopiero rośnie. Część widzi w tym zachętę do konkretnej pomocy, część do zmiany struktur, część do jednego i drugiego. Jeśli odpowiedź cię nie zadowala, to nie jest to powód, by ją odrzucić. Pytanie wciąż trzeba zadawać, bo ktoś ma coś z tym zrobić.
Co z tym zrobić
Wiesz, jak to jest, kiedy ktoś pyta, skąd jesteś albo co robią twoi rodzice. Dla jednych to zwykłe pytanie, dla innych powód do ściskania żołądka. Może dom, z którego wychodzisz, nie wygląda jak z reklamy. Może marki, na które inni mają pieniądze, ciebie omijają. Betlejem mówi coś ważnego: miejsce, z którego pochodzisz, nie decyduje o twojej wartości w oczach Boga. On pierwszy zaczął od miejsca, o którym ludzie woleliby nie opowiadać. Krok na dziś: zauważ jedną osobę w klasie albo grupie, którą inni omijają, i zrób dla niej jedną małą rzecz. Usiądź obok, zagadaj, zapytaj o zdanie.
Do przemyślenia
- Czego w swoim pochodzeniu, domu albo rodzinie wstydzisz się najbardziej? Co by się zmieniło, gdyby okazało się, że Bóg wcale nie wstydzi się tego miejsca?
- Pasterze nie mieli pozycji, a dostali wiadomość pierwsi. Kto w twoim otoczeniu jest dziś w takiej sytuacji i co dla niego możesz zrobić?
- Jezus miał dwanaście lat, zadawał pytania dorosłym i nie wszyscy go od razu rozumieli. Kiedy ostatnio ktoś nie rozumiał, co ci naprawdę zależy, i jak można sobie z tym poradzić?
Jeden krok
Znajdź w Biblii albo w internecie obraz narodzenia Jezusa, który znasz, i porównaj go z Łk 2,1-20. Zapisz trzy rzeczy, których w tekście nie ma. Potem zapisz jedną, której nikt się tam nie spodziewa, a która w tekście jest.
Modlitwa
Boże, dziękuję, że przyszedłeś na świat nie tam, gdzie wszyscy by Cię szukali. Pomóż mi przestać wstydzić się miejsc i ludzi, z których pochodzę. I naucz mnie zauważać tych, na których inni nie zwracają uwagi. Amen.