Werset dnia
3Postanowiłem i ja, który to wszystko od początku dokładnie wybadałem, opisać ci to po kolei, zacny Teofilu; 4Abyś nabrał pewności co do tego, czego cię nauczono.
Własnymi słowami: Łukasz mówi: sam dokładnie wszystko sprawdziłem i opisałem po kolei, żebyś miał pewność, że to, czego cię uczono, ma oparcie w faktach.
Ewangelia św. Łukasza 1,3-4 · Uwspółcześniona Biblia Gdańska
Nikt nie lubi być tym, który zadaje za dużo pytań. W szkole, w domu, a czasem i na spotkaniu młodzieżowym wygodniej jest kiwać głową. Tymczasem trzecia Ewangelia zaczyna się od autora, który mówi coś zaskakującego: nie byłem tam, więc wszystko sprawdziłem. Dopiero po tym zdaniu opowiada o aniołach, ciąży i dziecku, które ma zmienić świat. Warto zobaczyć, co robi z wątpliwościami człowiek, który tak zaczyna.
Łukasz uczciwie zaznacza, że nie był naocznym świadkiem życia Jezusa. Pisze, że wielu już wcześniej spisało te wydarzenia na podstawie opowieści tych, którzy byli przy nich od początku. Dodaje, że on sam „wszystko od początku dokładnie wybadał” i zapisuje to po kolei. Adresatem jest Teofil, człowiek, którego już czegoś o wierze nauczono. Cel jest prosty: ma nabrać pewności. Łukasz napisał też Dzieje Apostolskie, więc razem te dwie księgi to ponad jedna czwarta całego Nowego Testamentu. Ktoś, kto pisze tak dużo, zaczyna od sprawdzania faktów.
Potem Łukasz opowiada dwie historie, które zaczynają się tak samo. Najpierw Zachariasz, kapłan, czyli człowiek, który zawodowo służy w świątyni. On i jego żona Elżbieta są przyzwoitymi ludźmi, ale od lat nie mają dziecka i są już starzy. Gdy Zachariasz pełni służbę, ukazuje mu się anioł Gabriel. Mówi, że ich modlitwa została wysłuchana i że Elżbieta urodzi syna, któremu mają dać na imię Jan. Zachariasz odpowiada: „Po czym to poznam?”. W rezultacie traci mowę aż do dnia narodzin syna.
Pół roku później ten sam Gabriel przychodzi do Nazaretu, do dziewczyny o imieniu Maria. Jest zaręczona z Józefem i niczym się nie wyróżnia. Anioł mówi, że urodzi syna, który będzie nazwany Synem Najwyższego. Ona też pyta: „Jak to się stanie, skoro nie obcowałam z mężczyzną?”. Dostaje odpowiedź, że to sprawa Ducha Świętego. Anioł dodaje, że Elżbieta, uznawana za niepłodną, jest w szóstym miesiącu ciąży. Na koniec Maria mówi: „Oto służebnica Pana, niech mi się stanie według twego słowa”.
Obie historie mają to samo pytanie i dwie różne reakcje. Zachariasz jest ekspertem od wiary, a nie wierzy. Maria jest zwykłą dziewczyną i zgadza się, choć nie wie, co ludzie o tym pomyślą. Wniosek, który trudno pominąć: nie wygrywa ten, kto wie więcej, tylko ten, kto z tego, co usłyszy, wyciąga odpowiedź.
Głębiej
Łukasz nigdzie nie podaje swojego imienia. Wiemy o nim z kilku drobnych tropów. Paweł w liście do Kolosan pozdrawia „Łukasza, umiłowanego lekarza”, a w liście do Filemona nazywa go współpracownikiem. W Dziejach Apostolskich narrator, który wcześniej pisał „oni”, w 16. rozdziale zaczyna pisać „my”, jakby dołączył do wędrówki Pawła. Najstarsza tradycja Kościoła przypisuje mu obie księgi. Nie jest to dowód matematyczny i ludzie, którzy poważnie badają te teksty, mówią o tym różnie. Ale ważne jest co innego: to, co czytasz, nie zostało podyktowane z nieba w pustym pokoju. Ewangelia zaczyna się od pracy człowieka, który rozmawiał ze świadkami i układał ich relacje w całość.
Trudne pytanie
Zachariasz i Maria pytają anioła prawie tak samo, ale tylko on zostaje ukarany niemotą. Czy to nie jest niesprawiedliwe?
Na pierwszy rzut oka tak to wygląda i nie warto udawać, że nie. Tekst podaje powód: Zachariasz „nie uwierzył”. Różnica może być w tym, że on prosi o znak, mimo że anioł właśnie stanął przed nim i powiedział, że jego modlitwa została wysłuchana. A Maria pyta, jak to się stanie, i dostaje wyjaśnienie. Nie wiemy jednak dokładnie, co działo się w ich sercach, a tekst tego nie rozstrzyga. Ciekawe jest co innego: kara nie wyrzuca Zachariasza z historii. Jego niemota kończy się tuż po narodzinach syna, kiedy mówi, wielbiąc Boga. Pytania nie są tu problemem. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy człowiek słyszy odpowiedź i wciąż zostaje przy swoim.
Co z tym zrobić
Pewnie zdarza ci się słyszeć w kościele albo od rodziców „po prostu uwierz”, a w głowie masz kilka pytań, które wydają ci się zbyt śmiałe. Ta historia mówi, że pytania nie przekreślają wiary. Wiara bez żadnego sprawdzania jest tylko przyzwyczajeniem i takiej łatwo pozbyć się pod presją kolegów. Krok na dziś: wybierz jedno pytanie, które nosisz od dawna, i zapisz je. Potem podejmij jedną próbę odpowiedzi: przeczytaj rozdział Biblii, poszukaj książki albo zapytaj kogoś, kto się na tym zna i nie obrazi się za pytanie. Sprawdzanie to też forma szacunku wobec Boga, nie jego brak.
Do przemyślenia
- Które z twoich pytań o wiarę najbardziej ciążą ci na sercu i komu możesz je zadać bez strachu, że ktoś cię oceni?
- Czym różni się pytanie Zachariasza od pytania Marii? Po czym rozpoznajesz, kiedy twoje pytanie jest szczerym szukaniem, a kiedy szukaniem pretekstu?
- Co dla ciebie znaczy mieć pewność? Na czym opierasz swoje przekonania o Bogu: na tym, co powiedzieli ci inni, czy na tym, co sprawdzisz samodzielnie?
Jeden krok
Zapisz jedno pytanie o wiarę, które do tej pory zostawało tylko w twojej głowie. Do końca tygodnia znajdź jedną osobę, której możesz je zadać, i zrób to. Przeczytaj też Łk 1,1-4 i zaznacz zdanie, które najlepiej opisuje, jak chcesz wierzyć.
Modlitwa
Boże, nie chcę wierzyć tylko dlatego, że tak mnie nauczono, ani odrzucać Cię bez sprawdzenia. Daj mi odwagę pytać i cierpliwość, żeby czekać na odpowiedź. Jeśli czegoś się boję, pomóż mi nie odwracać oczu. Amen.