Werset dnia
A setnik, który stał naprzeciw, widząc, że tak wołając, oddał ducha, powiedział: Ten człowiek prawdziwie był Synem Bożym.
Własnymi słowami: Rzymski żołnierz stoi pod krzyżem i widzi, jak Jezus umiera. Mówi, że ten człowiek naprawdę był Synem Bożym. To pierwszy, kto to mówi na głos.
Ewangelia św. Marka 15,39 · Uwspółcześniona Biblia Gdańska
Gdy ktoś mówi o krzyżu, zwykle przychodzi nam na myśl ból i smutek. To prawda, ale Marek opowiada tę scenę jeszcze inaczej. Pisał dla ludzi z Rzymu, którzy wiedzieli, jak wygląda ogłoszenie nowego władcy. Dobrał szczegóły tak, że oni musieli to zauważyć. Dla nich krzyż był czymś na kształt najdziwniejszej koronacji w historii. Ta scena mówi coś ważnego o tym, czym jest siła i kto ją ma.
Najpierw trzeba wiedzieć, jak wyglądało ogłaszanie cesarza. Historyk Ray Vander Laan, który badał świat Bliskiego Wschodu w czasach Jezusa, opisuje kilka kroków. Żołnierze zbierają się na dziedzińcu. Nowy władca dostaje purpurowy płaszcz i wieniec na głowę. Wiwatują na jego cześć. Potem idzie procesja przez miasto na wzgórze, tam jest ofiara, a po obu stronach stoją dwaj najbliżsi ludzie. Na końcu ogłasza się, że władca naprawdę nim jest, i pojawia się znak z nieba.
Teraz przeczytaj Marka. Żołnierze zwołują cały oddział. Ubierają Jezusa w purpurę, plotą koronę z cierni i wkładają mu na głowę. Pozdrawiają go: witaj, królu Żydów. Bili go i pluli na niego. To nie jest żart, który ktoś wymyślił na poczekaniu. To szyderstwo, które przypadkiem, a może nie przypadkiem, powtarza całą ceremonię.
Potem następuje procesja. Krzyż niesie za niego przypadkowy człowiek, Szymon z Cyreny, który wracał z pola i został do tego zmuszony. Marek wymienia nawet imiona jego synów, jakby czytelnicy ich znali. Dochodzą na miejsce zwane Golgotą, czyli Miejscem Czaszki. Żołnierze rzucają losy o jego ubranie. Oferują mu wino z mirrą, ale on go nie przyjmuje. Nad krzyżem wisi napis z powodem skazania: Król Żydów. Po jego prawej i lewej stronie wiszą dwaj skazańcy. W południe ciemność ogarnia całą ziemię. A ludzie przechodzący obok kiwają głowami i szydzą: ratuj samego siebie, zejdź z krzyża.
Jezus woła słowa, które Marek zachował w oryginale: Boże mój, Boże mój, czemu mnie opuściłeś? Nie ukrywa, jak to brzmiało. Potem Jezus umiera. I wtedy odzywa się człowiek, od którego najmniej tego oczekiwano: rzymski setnik, żołnierz, który pilnował egzekucji. Widzi, jak Jezus umarł, i mówi: ten człowiek prawdziwie był Synem Bożym. Dokładnie to zdanie jest kulminacją całej Ewangelii. W oddali stoją też kobiety, które chodziły za Jezusem od Galilei. Zostały, kiedy wielu wyszło.
Głębiej
Spójrz na to z perspektywy czytelnika z Rzymu. Cesarz zdobywał władzę siłą, a jego tytuły brzmiały jak „syn boga”. Marek w pierwszym zdaniu swojej księgi nazywa Jezusa Synem Bożym i potem pokazuje, że tytuł ten prawdziwie ujawnia się nie podczas cudów, tylko na krzyżu. Ten, kto jest królem, nie zabija swoich wrogów, ale daje życie za nich. Jezus mówił to wcześniej uczniom, a oni nie chcieli słuchać. Tutaj widać, co miał na myśli: wielkość polega na służeniu. Nie wszyscy badacze widzą w tej scenie aż tak dokładne nawiązanie do koronacji, ale pytanie o to, czym jest prawdziwa władza, jest w niej bardzo wyraźne.
Trudne pytanie
Jeśli to było zwycięstwo, to dlaczego wyglądało jak kompletna porażka? I dlaczego Jezus krzyczy, że Bóg go opuścił?
Marek niczego tu nie wygładza. Jezus woła słowa, które otwierają jeden z psalmów, i Marek zapisuje je tak, jak je usłyszano. Dla wielu osób to dowód, że Jezus naprawdę poczuł ciężar opuszczenia, tak jak czuje je człowiek w najgorszych chwilach. Chrześcijanie różnie tłumaczą, co się wtedy działo między Ojcem a Synem, i nie ma tu jednej prostej odpowiedzi. Jedno widać jednak wyraźnie. Bóg nie zostawił ludzkiego cierpienia na zewnątrz. Wszedł w sam środek, z całym wstydem i bólem. I właśnie wtedy, nie wcześniej, pada pierwsze wyznanie: to naprawdę Syn Boży.
Co z tym zrobić
Pytanie o to, kto ma władzę, towarzyszy ci pewnie od dawna. W klasie, w grupie znajomych, w sieci. Czasem wydaje się, że silny jest ten, kto głośniej krzyczy, ma więcej obserwujących albo najlepiej śmieje się z innych. Szyderstwo pod krzyżem wygląda znajomo: wszyscy się śmieją, a ofiara stoi sama. Jeśli znasz to z własnego doświadczenia jako hejt albo wykluczenie, ta historia mówi, że ten, kto jest wyśmiewany, nie musi mieć gorszej pozycji w oczach Boga. Krok na dziś: zastanów się, kto w twoim otoczeniu jest dziś ten, z którego się śmieją. Wybierz jedną małą rzecz, którą możesz zrobić, żeby nie był sam: odpisz, usiądź obok, nie dołącz do śmiechu.
Do przemyślenia
- Kogo w twoim otoczeniu uważasz za silnego i dlaczego? Czy to jest siła, której sam pragniesz?
- Czy łatwiej ci stanąć po stronie tego, kto się śmieje, czy tego, z którego się śmieją? Co o tym decyduje?
- Co robisz, kiedy czujesz, że Bóg jest daleko i milczy? Czy krzyk Jezusa z krzyża zmienia coś w tym, jak o tym myślisz?
Jeden krok
Zrób dziś jedną rzecz dla kogoś, z kim nic nie zyskujesz, na przykład dla osoby, która w twojej grupie jest na marginesie. Bez wielkich słów, po prostu bądź obok.
Modlitwa
Jezu, nie rozumiem do końca, co się stało na krzyżu. Wiem, że nie uciekłeś i że nie zostawiłeś ludzi samych. Naucz mnie, że siła to nie przewaga nad innymi, tylko gotowość, żeby komuś pomóc. Amen.