Werset dnia
4Zaprawdę on wziął na siebie nasze cierpienia i nosił naszą boleść. A my uważaliśmy, że jest zraniony, uderzony przez Boga i utrapiony. 5Lecz on był zraniony za nasze występki, starty za nasze nieprawości. Kara dla naszego pokoju była na nim, a jego ranami zostaliśmy uzdrowieni.
Własnymi słowami: Cierpiał to, co powinno spotkać nas. Ludzie myśleli, że sam sobie na to zasłużył, a on niósł nasze winy i nasze rany. Dzięki temu możemy zostać uzdrowieni.
Księga Izajasza 53,4-5 · Uwspółcześniona Biblia Gdańska
Ten tekst napisano setki lat przed narodzinami Jezusa, a czyta się go tak, jakby ktoś opisywał jego ostatnie dni. Chrześcijanie kochają go bardziej niż prawie jakikolwiek inny fragment Starego Testamentu. W czytaniach w synagogach bywa za to pomijany. Dlaczego, zaraz zobaczysz. To rozdział o kimś, na kogo ludzie nie chcą patrzeć. Możliwe, że znasz to z jednej strony, a może z obu.
Rozdział 53 mówi o „słudze Pana”. Autor nie podaje imienia, więc czytelnik sam musi się zorientować, o kim jest mowa. Obraz jest brutalnie szczery. Ten człowiek nie ma „kształtu ani urody”. Jest „wzgardzony i odrzucony przez ludzi”, nazwany mężem boleści, czyli kimś, kto zna cierpienie na pamięć. A potem zdanie, które najbardziej boli: „przed nim ukrywaliśmy swoją twarz”. Ludzie odwracają wzrok. Mają go za nic.
Teraz najważniejszy zwrot. Mówi „my”, czyli ci, którzy się odwracali. Przyznają: uważaliśmy, że jest „uderzony przez Boga”. Czyli że cierpi, bo na to zasłużył. Wszyscy tak robią, kiedy ktoś ma pecha albo kłopoty: szukają winy. A potem przychodzi odwrócenie: on „był zraniony za nasze występki”. To my „jak owce zbłądziliśmy, każdy zboczył na swą drogę”. Ten, którego uznano za winnego, niósł ciężar innych.
Dalej jest scena jak z sądu. Sługa jest uciśniony, zabrany z więzienia i z sądu, a mimo to „nie otworzył swoich ust”, jak baranek prowadzony na rzeź. Nie krzyczy, nie broni się. Dostaje grób razem z niegodziwcami, choć, jak mówi tekst, „nieprawości nie uczynił ani nie znaleziono fałszu w jego ustach”. To jest niesprawiedliwość opisana wprost, bez ozdobników.
Ale rozdział na grobie się nie kończy. Mówi, że sługa „ujrzy swoje potomstwo”, „przedłuży swoje dni” i że swoim poznaniem „usprawiedliwi wielu”. Znaczy: przywróci ich do porządku z Bogiem, tak jakby nigdy nic nie zawinili. Chrześcijanie czytają to jako opis Jezusa i jego krzyża. Dla nich ten rozdział odpowiada na pytanie, po co Jezus poszedł na taką śmierć. Nie dlatego, że sam coś zawinił, ale żeby wziąć na siebie cudze winy. Wiara chrześcijan zaczyna się więc od człowieka, który pozwolił, żeby uznano go za przegranego. Tekst nie ukrywa, że z zewnątrz wyglądało to jak koniec.
Głębiej
Jacek zwraca uwagę, że w Dziejach Apostolskich 8 pewien urzędnik z Etiopii jedzie rydwanem i czyta dokładnie ten fragment. Pyta Filipa: „O kim prorok mówi? O sobie samym czy też o kimś innym?”. Filip odpowiada mu, że o Jezusie. To pytanie jest uczciwe i nie wszyscy odpowiadają na nie tak samo. W rozdziale 49 Bóg mówi do sługi wprost: „Jesteś moim sługą, Izraelu”, więc wielu czytelników widzi w nim cały lud. Chrześcijanie widzą Jezusa i mają na to mocne powody w Nowym Testamencie. Warto o tym pamiętać, żeby nie traktować innych czytań jak głupoty.
Trudne pytanie
Skoro „jego ranami zostaliśmy uzdrowieni”, to dlaczego ludzie, którzy się modlą, i tak chorują, a niektórzy umierają?
To pytanie zadaje wielu wierzących, zwykle cicho. Chrześcijanie rozumieją te słowa różnie. Jedni wierzą, że Jezus zapłacił także za zdrowie i że można o nie prosić odważnie już teraz. Inni, że chodzi przede wszystkim o uzdrowienie człowieka od środka, a pełnia przyjdzie dopiero w odnowionym świecie. Obie grupy znają ludzi, którzy wyzdrowieli po modlitwie, i takich, którzy mimo modlitwy odeszli. Jedno wolno powiedzieć na pewno: choroba nie jest dowodem słabej wiary ani kary. Sam rozdział ostrzega przed takim myśleniem. Ludzie uważali, że sługa jest „uderzony przez Boga”, i się mylili. Nie mam pełnej odpowiedzi. Mam tylko to, że nikt nie ma prawa osądzać cierpiącego.
Co z tym zrobić
Znasz to z własnej szkoły albo grupy: ktoś jest „tym dziwnym”. Pisze się o nim na czacie, nie zaprasza na imprezę, na przerwie nikt na niego nie patrzy. Albo to ciebie ktoś odsuwa i widzisz, jak ludzie odwracają wzrok. Ten rozdział mówi dwie rzeczy. Jeśli to ciebie odsuwają, Bóg nie stoi po stronie tych, którzy odwracają twarz, tylko po stronie tego, na kogo nie chce się patrzeć. A jeśli zdarza ci się odwracać wzrok, bo tak jest wygodniej, to jest stary ludzki odruch i da się go zmienić. Krok na dziś: napisz albo usiądź obok jednej osoby, którą wszyscy mijają. Bez wielkiego gestu. A jeśli hejt przerasta cię i nie wiesz, co robić, powiedz zaufanemu dorosłemu albo zadzwoń pod bezpłatny numer 116 111, czynny całą dobę.
Do przemyślenia
- Kto w twoim otoczeniu jest dziś „tym, na którego nikt nie patrzy”? Co sprawia, że łatwo zrobić to samo co wszyscy?
- Kiedy ostatnio uznano, że ktoś cierpi na własne życzenie, a potem okazało się, że było inaczej? Co z tego wynika dla ciebie?
- Co zmienia w twoim myśleniu o Bogu fakt, że według tego rozdziału stoi on po stronie odrzuconych?
Jeden krok
Przeczytaj Iz 53 powoli, raz po cichu i raz na głos. Podkreśl zdanie, które najbardziej do ciebie przemawia. Potem napisz do jednej osoby, która od dawna jest sama, i zapytaj ją po prostu, co u niej.
Modlitwa
Boże, przyznaję, że czasem odwracam wzrok od ludzi, którym jest ciężko, bo tak jest łatwiej. Pokaż mi, kogo mam dziś zauważyć. A jeśli to ja jestem odsuwany, bądź przy mnie i pozwól mi uwierzyć, że ty nie odwracasz twarzy. Amen.