Biblia w rok/Dla nastolatków/Dzień 5

Dzień 5 · dla nastolatków 16+

Plan B Abrama: kiedy czekanie kończy się cudzą krzywdą

Dzisiaj z Biblii: Księga Rodzaju 16,1-16 · około 6 minut czytania

Werset dnia

I nazwała PANA, który mówił do niej: Ty jesteś Bogiem, który mnie widzi. Powiedziała bowiem: Czyż tu nie spoglądałam na tego, który widzi mnie?

Własnymi słowami: Hagar, której nikt o nic nie pytał, mówi o Bogu: to ten, który mnie widzi.

Księga Rodzaju 16,13 · Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Coś ci obiecano, a nic się nie dzieje. Może to dobry start po maturze, może relacja, która miała się ułożyć, może moment, który ciągle jest później. W tej historii ktoś w końcu nie wytrzymuje czekania i bierze sprawy w swoje ręce. Skutki są poważne, a największą cenę płaci osoba, która nie miała nic do powiedzenia.

Bóg obiecał Abramowi wielki naród i własnego syna. Mijają lata, a dziecka nie ma. Saraj, żona Abrama, ma dość czekania i wpada na pomysł: Abram ma mieć dziecko z jej służącą, Egipcjanką Hagar. Według zwyczaju z tamtych czasów dziecko służącej mogło zostać uznane za dziecko jej pani. Saraj mówi to wprost: może z niej będę miała dzieci.

Zatrzymaj się na tym, co tu naprawdę się dzieje. Hagar jest niewolnicą. Nikt nie pyta jej o zdanie. Abram nie protestuje, tekst mówi tylko, że usłuchał głosu Saraj. Dwoje ludzi podejmuje decyzję o życiu trzeciej osoby, a ona nie ma w tej sprawie nic do powiedzenia. Hagar zachodzi w ciążę.

Potem wszystko się psuje. Hagar zaczyna patrzeć na Saraj z góry. Saraj obwinia o wszystko Abrama. A Abram umywa ręce: twoja służąca jest w twoim ręku, zrób z nią, co uważasz za słuszne. Saraj ją dręczy i Hagar ucieka na pustynię, sama i w ciąży. W tym trójkącie nikt nie wychodzi dobrze, ale tylko jedna osoba nie miała żadnego wyboru.

Przy źródle na pustyni znajduje ją posłaniec od Boga, w tekście Anioł Pana. I robi coś, czego nie zrobił nikt w tej historii: pyta. Hagar, skąd przyszłaś i dokąd idziesz? Mówi jej, żeby wróciła, i obiecuje, że jej syn dostanie imię Izmael, co znaczy w praktyce Bóg słyszy, bo Pan usłyszał jej cierpienie. Hagar odpowiada zdaniem, które trafiło do Biblii: Ty jesteś Bogiem, który mnie widzi.

Kilka rozdziałów dalej Bóg powtarza Abrahamowi, że Sara, czyli dawna Saraj, za rok urodzi syna. Sara śmieje się, bo to brzmi absurdalnie, a Bóg pyta: czy jakakolwiek rzecz jest za trudna dla Pana? Obietnica się więc spełni. Ale nie dzięki planowi B, tylko mimo niego. A skutki tego planu zostają: rodzina, w której dwóch braci dorasta w napięciu, i kobieta, którą zrobiono narzędziem.

Głębiej

Policz to. Abram ma siedemdziesiąt pięć lat, gdy wychodzi z Charanu (Rdz 12,4). Gdy rodzi się Izmael, ma osiemdziesiąt sześć (16,16). Gdy w końcu rodzi się Izaak, ma sto (21,5). Od obietnicy do jej spełnienia mija więc około dwudziestu pięciu lat. Plan B pojawia się po dziesięciu latach życia w Kanaanie (16,3). Kiedy Biblia mówi o czekaniu na Boga, nie mówi o tygodniach. To pomaga zrozumieć, dlaczego Abram i Saraj w końcu pękli. Paweł, jeden z pierwszych przywódców chrześcijan, pisze potem, że Abraham wbrew nadziei uwierzył Bogu (Rz 4,18-21).

Trudne pytanie

Dlaczego anioł każe Hagar wrócić do domu, w którym ją dręczono?

To jedno z tych zdań, przy których trudno się nie zatrzymać, a tekst nie tłumaczy, dlaczego tak brzmi. Część czytelników zauważa, że Hagar była sama na pustyni, w ciąży, więc powrót oznaczał dla niej dach nad głową i ochronę. Inni widzą, że Bóg od razu daje jej obietnicę i wiadomość o synu, czyli nie zostawia jej z samym poleceniem. Jedno jest pewne: tej sceny nie wolno czytać jako zachęty, żeby ktoś, kogo krzywdzą, zostawał tam, gdzie grozi niebezpieczeństwo. Ofiara nigdy nie jest winna, a szukanie bezpiecznego miejsca nie jest brakiem wiary. Pełnej odpowiedzi tu nie mam i nie będę udawać, że jest inaczej.

Co z tym zrobić

Plan B masz pewnie w kilku miejscach. Ściąganie, żeby nie oblać. Podkręcanie prawdy w rozmowie z kimś, na kim ci zależy. Nacisk na osobę, która jeszcze nie jest gotowa. Pytanie z tej historii brzmi nie tylko: czy się uda, ale też: kto za to zapłaci. Krok na dziś: wybierz jedną sprawę, w której czekasz i zaczynasz kombinować. Zapisz, co jest w twoim zasięgu, na przykład nauka albo szczera rozmowa, i zrób to. Resztę zostaw. A jeśli ktoś w twoim domu cię krzywdzi albo wykorzystuje, to nie twoja wina. Powiedz zaufanemu dorosłemu albo zadzwoń pod bezpłatny numer 116 111, całą dobę, a w nagłym zagrożeniu pod 112.

Do przemyślenia

  • W jakiej sprawie czekasz tak długo, że zaczynasz zastanawiać się, czy nie pomóc losowi? Co dokładnie by to oznaczało?
  • Kto zapłaci za twój skrót, jeśli go wybierzesz? Czy ta osoba miałaby cokolwiek do powiedzenia?
  • Hagar dostała od Boga coś, czego nie dał jej nikt z ludzi: pytanie o nią samą. Kto w twoim życiu pyta cię, jak naprawdę jest, i o co ty pytasz innych?

Jeden krok

Wybierz jedną sprawę, w której masz ochotę pójść na skróty. Zapisz trzy rzeczy, które są w twoim zasięgu, i zrób jedną z nich jeszcze dziś. Potem zapytaj siebie, czy ten skrót kosztowałby kogoś coś, o czym ta osoba nie mogłaby zdecydować.

Modlitwa

Boże, nie lubię czekać i często próbuję przyspieszyć to, co powinno przyjść w swoim czasie. Pilnuj mnie, żeby moje skróty nie kosztowały innych. Dziękuję, że jesteś Bogiem, który widzi także tych, którym ktoś odebrał głos. Amen.

Chcesz więcej?

To rozważanie idzie tym samym planem co podcast „Biblia w rok”. Tego dnia czytamy: Księga Rodzaju 16-18.