Czego można nauczyć się z Księgi Sędziów

Ten dzień w minutę
Nie masz teraz czasu na cały odcinek? Najważniejsza myśl w krótkim wideo.
W skrócie
Kończymy Księgę Sędziów i zadaję pytanie: czego możemy się z niej nauczyć? Pokazuję powtarzający się schemat, który wszystko spina, i tłumaczę, dlaczego wolę widzieć w nim cykl Bożego ratunku, a nie tylko grzechu. Na koniec wyjaśniam, dlaczego czytamy Biblię w kolejności znanej z Biblii hebrajskiej i co z Księgą Rut.
Najważniejsze myśli
Schemat, który się powtarza
Izrael służy Bogu, potem popada w bałwochwalstwo, trafia do niewoli, woła o pomoc, Bóg posyła sędziego i wszystko zaczyna się od nowa.
Każdy robił, co uważał za słuszne
To zdanie kończy księgę, a dzisiaj brzmi bardzo znajomo. Brakuje nam wspólnego punktu odniesienia, a Biblia jest dobrym kandydatem na taki punkt.
Cykl Bożego ratunku
Zamiast patrzeć tylko na grzech, zobaczmy, że Bóg wciąż był wierny, słuchał i dawał drugą, trzecią i kolejną szansę. To najważniejsza lekcja z tej księgi.
Dlaczego przeskakujemy Księgę Rut
Czytamy Stary Testament w kolejności Biblii hebrajskiej: Prawo, Prorocy, Pisma. Księga Rut jest króciutka i wróci później, ale warto ją przeczytać teraz, bo łączy Sędziów z Samuelem.
Z odcinka
Ja bym nie patrzył na to koniecznie jako na historię cykliczności grzechu, bardziej na historię cykliczności Bożego ratunku i Bożego zbawienia.
Czasy mogą się zmienić, technologia może się zmienić, kultura może się zmieniać, ale Boże prawdy się nie zmieniają.
Bóg ciągle był wierny swojemu słowu. Bóg ciągle był dla nich dostępny. Bóg ciągle ich słuchał. Bóg ciągle dawał im drugą szansę i trzecią, i kolejną.
Fragmenty, o których mowa w odcinku
- Księga Sędziów 21,2525 W tych dniach nie było króla w Izraelu. Każdy czynił to, co było słuszne w jego oczach. Uwspółcześniona Biblia Gdańska Ostatnie zdanie Księgi Sędziów: nie było jeszcze króla, a każdy robił to, co uznał w swoich oczach za prawe.
- Księga Wyjścia 20,1-171 I Bóg mówił te wszystkie słowa: 2 Ja [jestem] PAN, twój Bóg, który cię wyprowadził z ziemi Egiptu, z domu niewoli. 3 Nie będziesz miał innych bogów przede mną. 4 Nie będziesz czynił sobie żadnego rzeźbionego posągu ani żadnej podobizny [czegokolwiek], co jest w górze na niebie, co jest nisko na ziemi ani co jest w wodach pod ziemią. 5 Nie będziesz oddawał im pokłonu ani nie będziesz im służył, bo ja jestem PAN, twój Bóg, Bóg zazdrosny, nawiedzający nieprawość ojców na synach do trzeciego i czwartego [pokolenia] tych, którzy mnie nienawidzą; 6 A okazujący miłosierdzie tysiącom tych, którzy mnie miłują i strzegą moich przykazań. 7 Nie będziesz brał imienia PANA, twego Boga, nadaremnie, gdyż PAN nie zostawi bez kary tego, który bierze jego imię nadaremnie. 8 Pamiętaj o dniu szabatu, aby go święcić. (dalej do wersetu 17)Uwspółcześniona Biblia Gdańska Dziesięć przykazań, o których był osobny odcinek: Jacek wskazuje je jako przykład uniwersalnego drogowskazu dla każdego.
- List do Rzymian 8,2828 A wiemy, że wszystko współdziała dla dobra tych, którzy miłują Boga, [to jest] tych, którzy są powołani według postanowienia [Boga]. Uwspółcześniona Biblia Gdańska Bóg współdziała ku dobremu z tymi, którzy Go miłują. Nawet najtrudniejsze okoliczności Bóg może odwrócić w coś dobrego.
- Księga Rut 11 Zdarzyło się, że w czasach, kiedy rządzili sędziowie, nastał głód na ziemi. I [pewien] człowiek z Betlejem judzkiego wyruszył wraz ze swoją żoną i dwoma synami, aby zamieszkać w ziemi Moabu. 2 Ten człowiek [miał] na imię Elimelech, jego żona – Noemi, a jego dwaj synowie – Machlon i Kilion. [Byli oni] Efratejczykami z Betlejem judzkiego. Przybyli do ziemi Moabu i tam zamieszkali. 3 Potem umarł Elimelech, mąż Noemi, a ona pozostała sama z dwoma synami. 4 Ci pojęli sobie za żony Moabitki: jedna miała na imię Orfa, a druga – Rut. I mieszkali tam około dziesięciu lat. (początek rozdziału)Uwspółcześniona Biblia Gdańska Księga Rut jest krótka i optymistyczna. Jacek zachęca, żeby ją przeczytać teraz, bo łączy Księgę Sędziów z Księgą Samuela.
Kliknij odnośnik, żeby przeczytać fragment.
Gdzie jeszcze w Biblii wraca ten temat
- Księga Powtórzonego Prawa 12,88 Nie będziecie postępować zgodnie z tym wszystkim, co my tu dziś czynimy: każdy, co jest dobre w jego oczach; Uwspółcześniona Biblia Gdańska Mojżesz ostrzega, żeby w nowej ziemi nie robić tego, co każdy uważa za słuszne. Księga Sędziów pokazuje, co się dzieje, gdy to ostrzeżenie zostaje zignorowane.
- Księga Przysłów 14,1212 Jest droga, która człowiekowi wydaje się słuszna, lecz końcem jej jest droga do śmierci. Uwspółcześniona Biblia Gdańska Jest droga, która człowiekowi wydaje się prosta, ale prowadzi do śmierci. To samo dzieje się, gdy każdy robi to, co mu się wydaje słuszne.
- Ewangelia św. Jana 14,66 Jezus mu odpowiedział: Ja jestem drogą, prawdą i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca jak tylko przeze mnie. Uwspółcześniona Biblia Gdańska Jezus mówi o sobie, że jest drogą, prawdą i życiem. Biblia wskazuje na Niego jako na prawdę, która nie zależy od okoliczności.
Do przemyślenia
- W jakiej sprawie ostatnio zrobiłem to, co mnie wydawało się słuszne, nie sprawdzając, co o tym mówi Biblia?
- Który raz Bóg dał mi kolejną szansę i jak mogę to docenić dzisiaj?
Powiązane odcinki
Księga Sędziów cykl grzechu Boża wierność prawda obiektywna druga szansa Biblia hebrajska
Fragmenty Biblii w dymkach pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0). W podcaście czytam z innego przekładu. Tutaj korzystamy z UBG, bo jej licencja pozwala swobodnie udostępniać tekst.
Transkrypcja odcinka
Zapis powstał automatycznie i może zawierać drobne błędy. Najważniejsze zdania są wyróżnione, a podkreślone miejsca otwierają fragment Biblii, o którym mowa.
Cześć, z tej strony Jacek. Słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień osiemdziesiąty czwarty i czytamy Księgę Sędziów, rozdziały od dziewiętnastego do dwudziestego pierwszego. I tym samym też kończymy dzisiaj lekturę Księgi Sędziów. Lekturę, która sądzę, że dla wielu z was, którzy przebili się przez całą tę księgę, być może po raz pierwszy, była dosyć zaskakująca, no bo ciężko bez żadnych emocji przejść obok tej księgi.
Szczególnie kiedy spojrzymy na te historie z ostatnich rozdziałów, o których nawet dzisiaj nie będę mówił, bo szkoda gadania. Po prostu tak naprawdę kompletny dramat, jeśli chodzi o historię Izraela. Tak naprawdę upadli już tak nisko, że nie wiem, czy mogli upaść niżej, odwracając się od Boga. No i w zasadzie trochę z tą Księgą Sędziów tak jest, że nawet niektórzy używają takiego określenia, że Księga Sędziów jest taką księgą, która w pewien sposób pokazuje nam cykliczność grzechu. I trochę tę cykliczność w Księdze Sędziów też możemy dostrzec, znaczy ona jest w miarę wyraźna, bo teraz to, co w tej historii się działo, kręciło się wokół bardzo powtarzalnego schematu.
Izraelici służą Bogu i wszystko jest okej, ale później popadają w grzech, popadają w bałwochwalstwo, no i konsekwencją tego jest to, że stają się niewolnikami narodów, które ich otaczają. No i kiedy już są niewolnikami, kiedy już są w tarapatach, to wołają do Boga, no i Bóg wzbudzał sędziego, no i ten sędzia ratuje Izraela, no i oni znowu służą Bogu. I później znowu grzech, znowu bałwochwalstwo, znowu jakieś prześladowanie, znowu jakieś uciski, znowu wołają do Boga, znowu Bóg odpowiada na ich modlitwę i znowu Bóg przychodzi przez sędziego z wyzwoleniem i znowu Izraelici służą Bogu. I w zasadzie ta księga w kółko tak wygląda, że każda taka historia w mniej lub bardziej obszerny sposób sprowadza się do tego jednego schematu, który właśnie wspomniałem i który właśnie często jest nazywany, wiecie, cyklem grzechu, że z grzechem tak jest, że wiecie, niby jesteśmy blisko Boga, ale jeżeli pozwolimy sobie na grzech, to później rzeczy będą się działy nie tak w naszym życiu, ale jeżeli zawołamy do Boga, no to właśnie Bóg jest w stanie nas z grzechu wybawić. No i właśnie z jednej strony możemy...
Patrzeć na Księgę Sędziów jako na księgę, która pokazuje nam kompletny upadek Izraela i naprawdę to, że był tam syf. I jest też jedno wyrażenie, które powtarza się nam przez tę księgę w kilku różnych miejscach i jest to też tekst, który jest na samym końcu, właśnie w dwudziestym pierwszym rozdziale, Księga Sędziów 21,2525 W tych dniach nie było króla w Izraelu. Każdy czynił to, co było słuszne w jego oczach. Uwspółcześniona Biblia Gdańska, gdzie czytamy, że w tych dniach nie było jeszcze króla w Izraelu, każdy robił to, co uznał w swoich oczach za prawe. Powiedzcie mi, że tak dzisiaj nie jest. Powiedzcie mi, że dzisiaj świat tak nie wygląda. Że, wiecie, mamy wciąż te dyskusje w stylu: co jest prawdą i czy coś może być prawdą dla ciebie, a dla mnie może nie być prawdą, i czy jest jakaś prawda taka, wiecie, absolutna, obiektywna.
I Biblia mówi o tym, że no tak, jest. Jest prawda absolutna, jest prawda, która dotyczy wszystkich, która nie jest uzależniona od okoliczności i tą prawdą jest Jezus. Niemniej jednak żyjemy w takich czasach, w których właśnie często tak patrzymy na nasze życie: wiesz, dla ciebie to jest okej, dla mnie to jest okej, niech każdy żyje swoim życiem, każdy sobie żyje jak chce. No i z jednej strony my możemy, wiecie, żyć sobie jak chcemy, tylko że jest ryzyko tego, że możemy dojść do takiego miejsca, w którym właśnie zaczniemy podejmować totalnie idiotyczne decyzje, decyzje, które będą w konsekwencji przynosiły ogromne nieszczęście do naszego życia, właśnie dlatego, że robimy to, co nam się wydaje być prawe, a niekoniecznie to, co z Bożej perspektywy jest prawe. I wydaje mi się, że to, czego bardzo nam w dzisiejszym świecie brakuje, to jest właśnie ustalenie pewnej Bożej perspektywy, tego, w jaki sposób my jako ludzie, których Bóg stworzył na swój obraz, mamy realizować Jego misję, w jaki sposób mamy żyć, w jaki sposób mamy funkcjonować.
Bo to nie jest tak, że właśnie nie ma pewnych uniwersalnych prawd. One są, one są i tak naprawdę moglibyśmy poświęcić sporo czasu na to, żeby sobie dyskutować chociażby na temat Księga Wyjścia 20,1-171 I Bóg mówił te wszystkie słowa: 2 Ja [jestem] PAN, twój Bóg, który cię wyprowadził z ziemi Egiptu, z domu niewoli. 3 Nie będziesz miał innych bogów przede mną. 4 Nie będziesz czynił sobie żadnego rzeźbionego posągu ani żadnej podobizny [czegokolwiek], co jest w górze na niebie, co jest nisko na ziemi ani co jest w wodach pod ziemią. 5 Nie będziesz oddawał im pokłonu ani nie będziesz im służył, bo ja jestem PAN, twój Bóg, Bóg zazdrosny, nawiedzający nieprawość ojców na synach do trzeciego i czwartego [pokolenia] tych, którzy mnie nienawidzą; 6 A okazujący miłosierdzie tysiącom tych, którzy mnie miłują i strzegą moich przykazań. 7 Nie będziesz brał imienia PANA, twego Boga, nadaremnie, gdyż PAN nie zostawi bez kary tego, który bierze jego imię nadaremnie. 8 Pamiętaj o dniu szabatu, aby go święcić. (dalej do wersetu 17)Uwspółcześniona Biblia Gdańska, i tego, czy no właśnie, w jakiś sposób one nie są czymś, co spokojnie mogłoby być wykorzystane przez każdą osobę w jej życiu i jest świetnym drogowskazem do tego, w jaki sposób iść przez życie. A jednak, pomimo tego, podchodzimy czasami właśnie do pewnych uniwersalnych biblijnych prawd na zasadzie: ale wiesz, w XXI wieku to nie działa, bo dziś jest inaczej, bo dzisiaj są inne czasy. Ale ostatecznie ludzie są ludźmi. Ludzie są, no właśnie, ludzie są tacy sami.
Ludzie się nie zmieniają. Czasy mogą się zmienić, technologia może się zmienić, kultura może się zmieniać, ale Boże prawdy się nie zmieniają. I ja będę stał na stanowisku tego, że po prostu wierzę w to, co jest napisane w Biblii. Wierzę w to, że to jest słowo, które ma dzisiaj moc przemieniać nasze życie, kiedy nauczymy się je stosować, kiedy zaczniemy je rozumieć, kiedy zaczniemy czytać Biblię i rozumieć to, co ona chce nam powiedzieć, a nie to, co nam się wydaje, że ona mówi. Więc to jest jedna z bardzo ważnych lekcji dla nas.
Jeżeli chcemy żyć życiem, w którym będziemy robili to, co nam się wydaje być właściwe, i nie pozwolimy sobie na to, żeby ktokolwiek nam powiedział, że jest inaczej, nie pozwolimy sobie na to, żeby ktokolwiek mieszał się w nasze sprawy w jakikolwiek sposób. Znowu, nie chodzi mi o mieszanie się jakieś takie, wiecie, przychodzi ci gość z ulicy i mówi: Jak masz żyć. Ale to, co też wydaje mi się, że było jednym z problemów Samsona, było to, że on nie miał wokół siebie ludzi, którzy słuchał, którzy mogli mu coś powiedzieć, mogli powiedzieć: Stary, przeginasz. Jego rodzice próbowali odnośnie jego pierwszej żony, no i wyszło jak wyszło. Weź się przestań, co wy tam gadacie.
Tak, jest odpowiednie. Pomimo tego, że to później pociągnęło za sobą lawinę jakichś różnych konsekwencji. Potrzebujemy mieć w naszym życiu pewne standardy, których będziemy się trzymać, pewien punkt odniesienia, do którego zawsze możemy wrócić. I wierzę w to, że Biblia właśnie takim punktem odniesienia jest i jest w stanie uczynić w naszym życiu fantastyczną robotę, jeżeli my z wiarą do tego tekstu podejdziemy, jeżeli będziemy się uczyć z tych historii, które tutaj czytamy, czasami negatywnych historii możemy wyciągnąć lekcje, czego nie robić, a czasami piękne historie, które jak najbardziej mogą być dla nas taką bardzo pozytywną inspiracją, bo Księga Sędziów też pozytywną inspiracją dla nas może być. Dlaczego?
No bo z jednej strony możemy mówić o tym, że widzimy pewien cykl grzechu, który pojawia się na okrągło w tej księdze, ale ja bym nie patrzył na to koniecznie jako na historię cykliczności grzechu, bardziej na historię cykliczności Bożego ratunku i Bożego zbawienia. No bo tak naprawdę możemy, wiecie, skupić się na grzechu w tej księdze i powiedzieć: Ja pierniczę, patrz na tych ludzi, patrz na tych ludzi, poramańcy, co oni robili, co to był za syf. A ta ostatnia historia to już w ogóle jest absolutnie jedna z najbardziej w ogóle pokręconych, dramatycznych, tragicznych, bulwersujących historii w całej Biblii. I możemy się skupiać na tych historiach i mówić: no i patrz, patrz, właśnie, ludzie tacy są. I oni byli tacy źli, tak jak my byśmy w jakiś tam sposób nie byli, tak?
Ale oni, oni i ten grzech, grzech w ich życiu, i patrz, jak oni się prowadzili, jaki to był dramat. A z drugiej strony zwróćmy uwagę na to: Bóg ciągle był wierny swojemu słowu. Bóg ciągle był dla nich dostępny. Bóg ciągle ich słuchał. Bóg ciągle dawał im drugą szansę i trzecią, i kolejną.
Bóg ciągle realizował swój plan, który miał dla ludzkości, nawet w czasach, kiedy wszystkim wydawało się, że wiedzą najlepiej i będą robili, co im się wydaje słuszne, pomimo tego, że tej słuszności tam zwyczajnie nie było i doprowadziła ona do ogromnego dramatu w ich życiu. Ale w tym wszystkim Bóg był wierny i Bóg dalej będzie realizował konsekwentnie plan, który przygotował dla ludzi, pomimo tego, że z ludźmi czasami ciężko Bogu współpracować, bo ciężko znaleźć Bogu ludzi, którzy tutaj współpracy nadają się w taki sposób, że nie dość, że będą dbać o to, żeby być blisko Niego, to jeszcze w ogóle będą zainteresowani tym, żeby jakąkolwiek Bożą misję w swoim życiu realizować. A jednak tacy ludzie się zdarzają, tacy ludzie są, tacy ludzie żyją dzisiaj, żyli też wtedy. I właśnie tych ludzi Bóg używa, czasami takich, wiecie, jakichś ostatków, garstki, jakichś resztki w ogóle, wiecie, kilku sztuk po to, żeby pokazać, że hej, ja jestem Bogiem, żyję, mam wszystko pod kontrolą. Ale chciałbym z wami współpracować, chciałbym zaprosić was do tego, żebyśmy razem realizowali tę misję odkupywania świata, do której Bóg nas powołał i która też przez śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa jest możliwa.
Jest możliwa właśnie przez to, że Jezus dokonał ostatecznego odkupienia i my, przez Słanie, o tym odkupieniu możemy zanosić innym ludziom, możemy wnosić nadzieję do ich życia i pokazywać, że pomimo tego, jak twoje życie wygląda dzisiaj, ono może wyglądać inaczej. Jest Bóg, który jest wierny swojemu słowu. Jest Bóg, który potrafi odwrócić nawet najbardziej tragiczne okoliczności naszego życia w coś dobrego, bo List do Rzymian 8,2828 A wiemy, że wszystko współdziała dla dobra tych, którzy miłują Boga, [to jest] tych, którzy są powołani według postanowienia [Boga]. Uwspółcześniona Biblia Gdańska Go... Miłują. Zwracajmy naszą uwagę na to, żeby być blisko Boga, żeby trwać w wierności, czego właśnie w tej księdze bardzo, ale to bardzo zabrakło.
I dbajmy o to, żeby właśnie kochać Boga, kochać ludzi, służyć ludziom, nieść nadzieję i pomagać im odkryć Stwórcę, pomagać im odkryć tego, który chce wnieść do ich życia nadzieję, który chce dać im życie, które będzie życiem spełnionym, satysfakcjonującym życiem, do którego zostaliśmy stworzeni, i ty, i ja. Tym samym kończymy dzisiaj Księgę Sędziów. Księga Sędziów była bardzo ciekawa. Jeżeli macie dodatkowe pytania, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl, dołączcie do grupy na Facebooku, możemy jeszcze sobie podyskutować, porozmawiać o tej księdze. A już jutro zaczynamy kolejną księgę i tutaj bardzo ważna rzecz, o której muszę wspomnieć, też pewnie o tym wspomnę jutro.
Jutro zaczniemy Księgę Samuela. I teraz, ja wspominałem, wydaje mi się, na początku tego naszego podcastu, że będziemy Stary Testament czytać w takiej kolejności, w jakiej czytają go Żydzi. I powiem wam tak, nie ma w tym jakiejś magii. Ja osobiście nigdy jeszcze w tej kolejności nie czytałem. Jest jedna rzecz, która w tej kolejności bardzo mi się podoba, mianowicie to, że na samym końcu mamy Księgę Kronik.
I to w sumie jest coś, co było dla mnie takim: no nie, ja Księgę Kronik chcę mieć na koniec Starego Testamentu, jako taka, wiecie, powtórka ze wszystkiego. Znaczy zobaczycie, dlaczego powtórka i też zobaczycie, dlaczego no właśnie Księga Królewska i Księga Kronik, księgi Kronik czytane razem, jedna po drugiej, to czasami tak się śmiesznie czyta, bo one tam dużo historii się powtarza, pokrywa i jest to taka dosyć uciążliwa lektura, ale Biblia żydowska, to co my nazywamy Starym Testamentem, jest podzielone na trzy części, o tym szybciutko wam powiem, żebyście wiedzieli, dlaczego robimy mały przeskok, dlaczego jedną bardzo piękną księgę swoją drogą na razie przeskoczymy, do niej wrócimy później, po to, żeby czytać sobie właśnie w tej kolejności, w której ten kanon Biblii hebrajskiej jest napisany. I tam mamy to ułożone w ten sposób, że na początku mamy Prawo, Torę, tudzież tak zwaną, i to były księgi rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb, Powtórzonego Prawa, mamy to za sobą. No i później po Prawie mamy Proroków. I ci prorocy są podzieleni jeszcze...
Jeszcze na kilka osobnych sekcji są prorocy tak zwani dawniejsi. My teraz jesteśmy w tych księgach proroczych dawniejszych. Tam jest Księga Jozuego, Sędziów, teraz będziemy mieli Samuela, później będziemy mieli Księgi Królewskie. Później są prorocy późniejsi tak zwani i tutaj są Izajasz, Jeremiasz, Ezechiel, no i jeszcze dwunastu proroków mniejszych. I to są prorocy.
Dziś mieliśmy Prawo, prorocy, no i na koniec są pisma. I te pisma to psalmy, Księga Przysłów, Księga Hioba, Pieśń nad Pieśniami. No i właśnie na przykład Księga Rut 11 Zdarzyło się, że w czasach, kiedy rządzili sędziowie, nastał głód na ziemi. I [pewien] człowiek z Betlejem judzkiego wyruszył wraz ze swoją żoną i dwoma synami, aby zamieszkać w ziemi Moabu. 2 Ten człowiek [miał] na imię Elimelech, jego żona – Noemi, a jego dwaj synowie – Machlon i Kilion. [Byli oni] Efratejczykami z Betlejem judzkiego. Przybyli do ziemi Moabu i tam zamieszkali. 3 Potem umarł Elimelech, mąż Noemi, a ona pozostała sama z dwoma synami. 4 Ci pojęli sobie za żony Moabitki: jedna miała na imię Orfa, a druga – Rut. I mieszkali tam około dziesięciu lat. (początek rozdziału)Uwspółcześniona Biblia Gdańska, jak pewnie macie, jest od razu po Księdze Sędziów, chronologicznie. Fantastycznie jest ją teraz przeczytać i w ogóle ona jest na tyle króciutka, że jak teraz ją przeczytacie, nawet, wiecie, dodatkowo później sobie omówimy jeszcze, oczywiście też pewnie skorzystamy z okazji, żeby zrobić sobie małą powtórkę, ale ona nam bardzo fajnie łączy Księgę Sędziów z Księgą Samuela, Księga Rut właśnie, i ona jest naprawdę piękną historią, którą warto sobie przeczytać, szczególnie po Księdze Sędziów. Niemniej jednak, mówię, zależało mi bardzo na tym, żebyśmy Księgę Kronik mieli na koniec w tym wszystkim, bo Księga Kronik jest, no to jest taka powtórka.
Wiecie, tak naprawdę przed Nowym Testamentem będziemy mieli taką serię po prostu: hej, powtórzmy sobie całą historię, co tam takiego się działo, i to też będzie fajna okazja, żeby sobie wrócić do tych historii, żeby lekko odświeżyć sobie to, co przeczytaliśmy w Starym Testamencie. I dlatego też w tym roku ja osobiście chciałem przeczytać sobie właśnie Biblię zgodnie z kanonem Biblii hebrajskiej, czyli Prawo, Prorocy, Pisma. Wiąże się to z tym, że teraz po raz pierwszy będziemy mieli sytuację, gdzie po prostu jedną księgę, którą my normalnie w Biblii mamy za Księgą Sędziów, przeskoczymy, wrócimy do niej później, ale jeżeli chcecie ją przeczytać, jest króciutka i historia też jest świetna, bardzo optymistyczna, bardzo pozytywna, więc możecie sobie przeczytać Księgę Rut po to, żeby połączyć sobie Księgę Sędziów i Samuela, a już jutro zaczynamy czytanie Księgi Samuela. Jeżeli macie jakieś dodatkowe pytania, wchodźcie na stronę bibliawrok.pl, zadawajmy pytania, szukajmy odpowiedzi, a tymczasem słyszymy się już jutro w Księdze Samuela i kolejnej fantastycznej historii, gdzie znowu historia może i będzie pokręcona, ale będzie ogromna ilość pięknych lekcji, z których my będziemy mogli... Mogli skorzystać po to, żeby żyć jeszcze lepszym życiem, żeby żyć bliżej Boga, żeby tego Boga jeszcze bardziej poznawać, czego nam wszystkim życzę.
Wielkie dzięki za dzisiaj i słyszymy się już jutro w kolejnym odcinku.