Klucz do zrozumienia Apokalipsy

Cześć, z tej strony Jacek słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 363 i czytamy Księgę Apokalipsy, rozdziały od 12 do 15. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Gdybym miał sobie pomyśleć o tym, kiedy pierwszy raz jakkolwiek zetknąłem się z Księgą Apokalipsy, to wydarzenie, które przychodzi mi do głowy, jest z czasów, kiedy jeszcze byłem w gimnazjum i miałem takiego kumpla, który, ten akurat był synem katechetki, i mieliśmy jeszcze takiego jednego kumpla, który może nie był jakoś tam szczególnie bliski naszemu towarzystwu, ale niemniej jednak był w tej samej szkole co my i mówił o sobie, że jest satanistą. Wiecie, gimnazjalny satanista, wiecie jak jest.

Tak bardzo poważnie to brzmi na samym starcie. No i jeden i drugi nazywali się Paweł, no i właśnie ten drugi Paweł, satanista, był gościem, który tak bardzo był przejęty jakąś ciemną muzą, ciemnym czymkolwiek, że również był on zainteresowany Biblią. Znaczy zainteresowany był o tyle, że tak jak to drugi Paweł, syn katechetki, powiedział, że właśnie tamten kolejny Paweł przeczytał całą Księgę Apokalipsy. I pamiętam, wiecie, jak byłem gimnazjalistą, to jakieś takie wzbudzało takie emocjonalne, lekkie poruszenie, że wiecie, co to jest w ogóle za księga, to jest jakaś księga o diable czy o czymś tam. Do tego stopnia, że nawet taki Pawełek, satanista, gimnazjalny, przeczytał całą tą księgę i w sumie nie bardzo wiem, jak można przeczytać tą księgę i jednocześnie dalej ekscytować się staniem po jakkolwiek ciemnej stronie mocy, jeżeli widzimy, że jednoznacznie ta księga pokazuje, że jesteś na przegranej pozycji.

No ale jakkolwiek, gdybym miał sobie sięgnąć pamięcią tak daleko, jak mogę, to chyba to jest pierwszy taki moment, gdzie jakby pamiętam pojawienie się w ogóle w mojej głowie koncepcji Księgi Apokalipsy. Wiecie, księga jakichś przepowiedni, strasznych rzeczy, które mają się dziać, do tego stopnia, że właśnie kolega Paweł, który wierzył w takie, a nie inne rzeczy, gdzieś się tą księgą ekscytował. I teraz mówię o tym dlatego, że mam wrażenie, że wielu czytelników Księgi Apokalipsy, którą, jak już wspomniałem, lubię nazywać Księgą Objawienia, co jest jak najbardziej odpowiednią nazwą dla tej księgi, podchodzi do niej trochę... W taki sposób, jak podchodził mój kolega gimnazjalny Pawełek. Czytają, gdzieś się czymś tam ekscytują i widzimy w niej jakieś, wiecie, tajemnice, diabła, przepowiednie, które nie bardzo wiemy, do czego przykleić.

No i powoduje to jakąś tam ekscytację. Jest to coś, co w pewien sposób przyciąga do tej księgi przez swoją tajemniczość, no ale okazuje się, że ona wcale niekoniecznie musi być aż tak bardzo tajemnicza, jak nam by się wydawało. I to takie, wiecie, gimnazjalne podejście do tej księgi zwyczajnie nie będzie nam służyło na dłuższą metę, bo my wciąż nie będziemy wiedzieli, o co w niej chodzi. Jeżeli jedyną księgą w Biblii, tak jak to w przypadku mojego tamtego kolegi, byłoby to, że przeczytasz ją jako jedyną lekturę z Biblii, no to za dużo ci nie będzie służyła prawdopodobnie, bo kompletnie nie będziesz miał pojęcia, o co w niej chodzi. I żeby załapać, o co chodzi w Księdze Objawienia, chciałbym dzisiaj zwrócić uwagę na jeden konkretny temat, który jest niesamowicie ważny i prawdopodobnie, jeżeli jest jedna rzecz, która miałaby nam przybliżyć Księgę Objawienia bardziej niż cokolwiek innego, to jest to, żeby zrozumieć ją w świetle Starego Testamentu.

Mówię o tym dlatego, że kiedy sięgamy po Księgę Objawienia, to próbujemy tutaj, wiecie, rozszyfrowywać symbole, znaczenie różnych tam rzeczy i to rozszyfrowywanie wcale niekoniecznie byłoby takie trudne, gdybyśmy załapali, że w zasadzie cała Księga Objawienia składa się z różnych, mniej lub bardziej bezpośrednich odniesień do Starego Testamentu. Praktycznie calutka. Więc po raz kolejny wracając do tematu, dlaczego warto czytać Stary Testament, no bo chociażby Księga Objawienia będzie księgą, która tak mocno bazuje na obrazach i symbolice starotestamentowej, że zwyczajnie nieporozumieniem jest czytanie jej w całkowitym oderwaniu od tekstów, do których ona się odnosi. Bo tak naprawdę w Księdze Objawienia, nie wiem, czy w ogóle jesteśmy w stanie znaleźć jakiś taki totalnie nowy materiał. W większości to będzie tak naprawdę powtórzenie i odniesienie się do czegoś, co już czytelnikom, tym pierwszym, oryginalnym, do których ta księga była adresowana, było doskonale znane.

Jeżeli spojrzymy na nich jako na ludzi, którzy byli zaznajomieni z hebrajską kulturą, z hebrajskim spojrzeniem na świat. jak również z hebrajskimi natchnionymi tekstami, które my dzisiaj znamy jako Stary Testament. I chciałbym przy okazji tych dzisiejszych rozdziałów odnieść się do kilku takich wątków, które właśnie są w stanie nam pokazać, jak mocno Księga Objawienia odnosi się do Starego Testamentu. I tak jak wspomniałem, gdybyśmy wzięli ją sobie w całości, to do większości tekstu, niektórzy w ogóle twierdzą, że do całości, jesteśmy w stanie spokojnie znaleźć odniesienia starotestamentowe. Oczywiście nie mamy czasu na to, żeby przechodzić przez jakąś ogromną ilość tych odniesień, ale chciałbym zwrócić uwagę na kilka fragmentów, które mogą dla nas okazać się być całkiem ciekawe, jeśli chodzi o to, jak my czytamy ten tekst, zapominając o tym, w jakim kontekście i do kogo był on oryginalnie pisany. I żeby takimi fragmentami się zająć, chciałbym się cofnąć tak naprawdę już do pierwszego rozdziału, gdzie jest jedna taka rzecz, która wydaje mi się, że bardzo łatwo, żeby nam umknęła.

To jest pierwszy rozdział, wersety dziewiąty i dziesiąty, gdzie mamy napisane: Ja, Jan, wasz brat i współuczestnik w ucisku, w Królestwie oraz w cierpliwym trwaniu w Jezusie, byłem na wyspie zwanej Patmos, zesłany z powodu słowa Bożego oraz świadectwa o Jezusie. W dniu Pańskim zawładnął mną Duch i usłyszałem za sobą potężny głos, przypominał dźwięk trąby. No i tam dalej mamy opisane, co ten głos do niego mówił. Jedna rzecz, na którą chciałbym tu zwrócić uwagę, to jest to, jak Jan odnosi się do tego, że on, będąc na tej wyspie Patmos, znalazł się, nazwijmy to sobie, w pewnym zachwyceniu za sprawą Ducha Świętego i działo się to w dniu Pańskim. No i teraz, z naszej strony generalnie wygląda to tak, że gość odnosi się do tego, że to wydarzenie miało miejsce w niedzielę.

No, niektórzy powiedzą, że w sobotę, jak tamkolwiek. Z tym że rzeczywistość jest taka, że ani na tym etapie tradycja bardzo wczesnochrześcijańska, ani tradycja hebrajska nie odnosi Dnia Pańskiego w żaden sposób ani do soboty, jakby to było po stronie bardziej hebrajskiej, ani do niedzieli, która byłaby tą wersją bardziej chrześcijańską. Zwyczajnie nikt w taki sposób nie odnosił się do tych konkretnych dni. W żaden sposób nie znajdziemy miejsca, w którym ktoś by powiedział, że Dzień Pański to jest niedziela czy tam sobota, w ogóle. No nie było czegoś takiego.

Dzień Pański to był dzień Pański, o którym czytaliśmy w Starym Testamencie. Dzień sądu, dzień ponownego przyjścia Jezusa. To było to, co było określane jako dzień Pański. Więc kiedy my to czytamy, to prawdopodobnie gdzieś tam z tyłu głowy mamy takie: no dobra, gość pisze, że to była niedziela. Nie, to nie była niedziela.

On bardziej odnosi się do tego, że będąc w tym zachwyceniu, będąc pod wpływem Ducha Świętego, w ramach jakiejś wizji, został przeniesiony do dnia Pańskiego, do dnia tego ostatecznego rozstrzygnięcia problemów ludzkości, do dnia sądu. I tak naprawdę to wszystko, co on dalej będzie opisywał w tej księdze, dzieje się z perspektywy właśnie tego dnia, którego jemu dane było doświadczyć. Więc to jest pierwsza taka rzecz, taka dosyć prosta, ale wydaje mi się, że coś, co jest ważne, może nie z perspektywy całego spojrzenia na księgę, ale na to, że właśnie my często przeczytamy jakiś tekst i myślimy sobie: aha, dobra, wiemy, o co chodzi, podczas gdy my w ogóle gubimy się w tym, o co w nim chodzi, nie odnosząc danego fragmentu do tego, jak pierwotni odbiorcy by ten fragment zrozumieli. Więc to jest pierwsza taka z pozoru drobna rzecz, chociaż wciąż są ludzie, którzy się zastanawiają, a czy to Jan miał to objawienie w niedzielę czy w sobotę. No wygląda na to, że nie chodziło o żaden z tych dni, on w żaden sposób nie miał potrzeby, żeby identyfikować, w jaki to konkretny dzień tygodnia się wydarzyło.

Bardziej to, że on został niejako przeniesiony w pewnej wizji do tego ostatecznego dnia, o którym masę mieliśmy już tekstów starotestamentowych i widząc ten dzień, opisuje to wszystko, co tam się wydarzyło i też jakie wydarzenia do tego doprowadziły. W ten sposób widzimy, że Jan daje nam pewien obraz Bożego spojrzenia na to, co się dzieje i w jaki sposób historia dalej ma się potoczyć i zostać doprowadzona do samego końca. W tekście, który mamy za to dzisiaj, pojawia się kolejny bardzo ciekawy temat, który stosunkowo łatwo jest odnieść do Starego Testamentu, a który wzbudza, o, jakie on dzisiaj wzbudza emocje. Wow, to jest naprawdę niesamowite, jak jesteśmy w stanie znowu złapać jakiś tekst, nie wiedzieć, o co w nim chodzi i tworzyć sobie jakieś wyobrażenia na temat tego. Tego, co takiego wydarzy się już w niedalekiej przyszłości?

Ba, możemy znaleźć nawet jakieś nagłówki, gdzie to rzekomo już się dzieje. I chodzi mi tu konkretnie o rozdział trzynasty, gdzie mamy opisaną wizję dwóch bestii. Gdybyśmy wrócili sobie do tematu poruszonego w poprzednim odcinku, to wspominałem o tym, że mamy tutaj niejako opis świata, nad którym Bóg zrzeka się niejako władzy, tak tymczasowo, i pozwala ludziom żyć życiem pod władzą kogoś innego. I tutaj mamy opisane dwie bestie. Znowu masa symboli, to jak wyglądały opisy, kompletny odjazd.

Nie zmienia to jednak tego, że widzimy ludzi, którzy tym bestiom, które tutaj się pojawiają, zaczynają służyć. I końcówka rozdziału trzynastego jest najbardziej dla nas elektryzująca, bo czytamy tutaj, że druga bestia sprawiła, że wszyscy, mali i wielcy, bogaci i ubodzy, wolni i niewolnicy, musieli przyjąć znamię na swoją prawą rękę albo na swoje czoło. Bez tego znamienia nikt nie mógł nic kupować ani sprzedawać. Aby to uczynić, musiał mieć na sobie znamię, imię bestii lub liczbę jej imienia. Tu trzeba mądrości.

Kto ma rozum, niech obliczy liczbę bestii. Jest to liczba człowieka: sześćset sześćdziesiąt sześć. Dwie rzeczy, które tutaj mamy w tym konkretnym tekście: znamię bestii na prawej ręce i na czole, chipy, które będą nam rzekomo gdzieś kiedyś wszczepiane. Zresztą z perspektywy wydarzeń ostatnich lat być może sami gdzieś się obiliście o takie stwierdzenia, że pewne rzeczy, które działy się w ostatnich latach, związane z sytuacją na świecie, to było również działanie związane ze znamieniem bestii. Tutaj mam konkretnie na myśli szczepienia.

Nie żebym jakoś szczególnie był zainteresowany ludźmi, którzy takimi poglądami gdzieś tam się interesują i którzy je propagują, ale byli tacy ludzie, którzy mówią, że ja się nie zaszczepię, bo to jest znamię bestii. I po prostu, kurczę, w kulasz mi się śmiać, kiedy myślę sobie o tym, jakim nieporozumieniem jest takie spojrzenie, tym bardziej, że nawet jak spojrzymy sobie na świat dzisiaj, no to z perspektywy czasu nagle się okazuje, że w sumie temat ucichł i te głosy też przycichły. No bo zwyczajnie, no żyjemy dalej. Okej, jest ciężko, różne rzeczy... Dzieją się na ziemi.

Powiem szczerze, jestem w stanie spokojnie wyobrazić sobie to, że nawet te wydarzenia, których my doświadczamy w jakiś tam sposób, mogą w jakimś tam zakresie odnosić się do tego, co jest związane z przyszłością ludzkości, opisaną w Księdze Objawienia. Jakby nie wiem, w jaki sposób, ale okej, załóżmy, że tak nawet może być. No ale już nie bądźmy niepoważni i nie wyciągajmy tak dziwnych wniosków związanych z tym, jak to wydarzenia ostatnich lat rzekomo jednoznacznie wskazują na to, że żyjemy w czasach ostatecznych. I teraz, ja nie mówię, że nie żyjemy, bo może żyjemy, z tym że ta dosyć z mojej strony wątpliwa interpretacja wydarzeń ostatnich lat nie jest żadną szczególną podstawą do tego, żebyśmy mogli dojść do takich wniosków. I zresztą nie chcę się tym tematem za bardzo zajmować, tylko odnieść się po prostu do tego, co gdzieś tam było jakimiś głosami, które można było na przestrzeni ostatnich lat usłyszeć.

Nie zmienia to wszystko jednak tego, że znowu widzimy sytuację, w której nasze możliwości funkcjonowania, takiego nawet ekonomicznego, zwyczajnie, wiecie, kupowanie, sprzedawanie, będzie uzależnione od tego, co tutaj jest określone jako znamię bestii, które miałoby być przyjęte na prawą rękę albo na czoło. No i teraz, żeby było ciekawiej, to odniesienie do ręki i czoła wcale niekoniecznie jest jakimś takim świeżym odniesieniem. To nie jest tak, że to wcześniej się nie pojawiało, jak już się pewnie domyślacie, bo gdybyśmy sięgnęli do Księgi Powtórzonego Prawa, rozdziału szóstego, wersety szósty i dziewiąty, czytamy tam: Niech te słowa, które ja ci dziś przekazuję, będą w twoim sercu. Wpajaj je swoim dzieciom, mów o nich, gdy jesteś w domu, gdy odbywasz podróż, przed snem, kiedy wstajesz. Przywiąż je sobie jako znak do ręki i niech ci one będą przepaską na czole.

Wypisz je też na drzwiach swego domu i na swoich bramach. W tym konkretnym fragmencie Bóg zachęcał do tego, żeby Jego lud dbał o to, żeby znać Jego słowo, żeby to słowo i to, w jaki sposób my rozumiemy świat przez pryzmat właśnie Bożego spojrzenia na świat, było dla nas największym priorytetem. I gdybyśmy przenieśli to teraz na ten tekst, który mamy dzisiaj zapisany w Księdze Objawienia, to zwyczajnie może on odnosić się też do tego, w jaki sposób ludzie będą funkcjonować. Pozwalając na to, żeby ich umysłem, co jest związane z obrazem czoła, ich rękoma, co jest związane z konkretnym działaniem, zawładnęły, że tak pozwolę sobie powiedzieć, ciemne moce. Bo czoło wyraźnie wskazuje nam naszą głowę, umysł, to, gdzie siedzi nasz światopogląd, w jaki sposób my rozumiemy świat, gdzie to nasze zrozumienie świata w ogóle się odbywa.

Z kolei ręka wskazuje na konkretne działanie, na to, jak nasz światopogląd wpływa na nasze działanie. I możemy pozwolić sobie na to, żeby nasz światopogląd był kształtowany przez Boże Słowo, a możemy sobie pozwolić na to, żeby nasz światopogląd był kształtowany przez coś, co jest totalnym zaprzeczeniem Bożego Słowa, Bożej miłości. I teraz, czy może być tak, że to, co jest tutaj opisane, przyjmie jakąś fizyczną formę? No pewnie tak, ale daleki jestem od tego, żeby mówić, że no to na stówę będzie tak, że wiecie, mikrochipy są nam wszczepiane tu i ówdzie i dzięki temu płacimy i tak dalej. Chociaż też dla wielu ludzi zaskoczeniem były właśnie wydarzenia ostatnich lat, gdzie nagle się okazuje, że coś, co mogło być totalnie nie do pomyślenia, na zasadzie, wiecie, jakaś forma zewnętrznej presji może doprowadzić do tego, że ludzie w pewien sposób zostają odcięci, czy jakby niepoddanie się tej presji sprawi, że ludzie zostają odcięci od pewnych naturalnych elementów związanych z funkcjonowaniem w społeczeństwie, byłoby totalnie nie do pomyślenia, a jednak okazuje się, że no można, jest to jak najbardziej wykonalne.

I teraz ja nie chcę mówić o tym, co ja jakoś szczególnie o tym myślę, tylko bardziej pokazać to, że rzeczywiście coś, co byłoby nie do pomyślenia jeszcze, nie wiem, z dziesięć lat temu, dzisiaj okazuje się, że jest tematem, który jest jak najbardziej sprawdzony. Można sprawić, że na społeczeństwie wywrze się taką presję, że albo idziesz za tym, co ci każemy, albo odetniemy cię od różnych elementów życia, które są zwyczajnie związane z naszą wolnością. I jest masa ludzi, którzy zwracają uwagę na to, że zwyczajnie to, co w ostatnich latach się wydarzyło, daje bardzo mocne podwaliny do tego, żeby zrobić ogromny skok na naszą wolność. I nie chcę tutaj jakąś tym tematem bardziej się zajmować, bo to nie jest szczególnie bezpośrednio związane właśnie z Księgą Objawienia, ale właśnie coś, co kiedyś byłoby... do pomyślenia dzisiaj, może już do pomyślenia jak najbardziej być i nawet w jakimś tam zakresie może być sprawdzone. To, co jednak było dla mnie ważne w tym konkretnym miejscu, to jest pokazanie, że coś, co my próbujemy bardzo dosłownie zrozumieć, ma swoje bezpośrednie odniesienie w Starym Testamencie i choć są Żydzi, którzy też dosłownie podchodzą do tamtego tekstu i mają przy czole, przy ręce przywiązane jakieś fragmenty Starego Testamentu, to nie zmienia tego, że zwyczajnie wcale niekoniecznie Bogu tam chodziło o to, że my dosłownie mamy w ten sposób właśnie funkcjonować i mamy sobie robić jakieś takie ozdoby na czole, na ręce.

Tak samo tutaj wcale niekoniecznie to jest kwestią, nie zmienia to jednak tego, że może dojść do momentu, w którym podporządkowanie się lub raczej brak podporządkowania się pewnej zewnętrznej władzy, która w żaden sposób nie będzie miała nic wspólnego z Bogiem, zdeterminuje to, czy my w ogóle będziemy mogli jakkolwiek jako ludzie funkcjonować w normalnych takich życiowych aktywnościach jak kupowanie i sprzedawanie. I teraz, ja nie wiem, czy my tu mówimy o bliskiej przyszłości czy odległej przyszłości, jakkolwiek, w taki sposób ten fragment nam rysuje pewien potencjalny obraz przyszłości, która niekoniecznie brzmi jakkolwiek zachęcająco. Ale jeszcze jedna rzecz, do której chciałbym tutaj podejść, to jest to, z czym to znamię jest związane, bo pojawia się tu kwestia imienia bestii lub liczba jej imienia. No i tutaj pojawia się nam liczba, prawdopodobnie wszystkim nam znana, 666. I teraz taka ciekawostka tylko związana z tą liczbą, że znowu werset 18 wskazuje nam na to, że tu trzeba mądrości i kto ma rozum, niech obliczy liczbę bestii.

No i tutaj mamy, jest to liczba człowieka, 666. Jest to liczba, która jest do obliczenia. A co takiego w tamtych czasach można było obliczyć i wyszłoby nam z tego 666? No chociażby wyrażenie cesarz Neron. Gdybyśmy to wyrażenie mieli zapisane po hebrajsku i w jednym z odcinków z dziejów apostolskich odniosłem się do tego, jak konkretne litery w języku hebrajskim mają swoje wartości liczbowe, to zwyczajnie hebrajski zapis, zapis wyrażenia cesarz Neron, kiedy każdej literze przydamy jej wartość liczbową, to suma tych wszystkich liczb to będzie, zgadnijcie ile, 666.

Więc teraz, jeżeli mówilibyśmy o tekście, który jest pisany w I wieku, tutaj już bardziej widzimy zdecydowanie... Lata 60., jeszcze za czasów panowania Nerona, to cały ten fragment od tego 16 wersetu dla tych pierwotnych odbiorców oznaczałby zwyczajnie to, żeby nie poddawać się w żaden sposób władzy Imperium Rzymskiego. O tym też wspominaliśmy, że w ogóle Księga Apokalipsy jest bardzo takim antyrzymskim, antyimperialnym tekstem, tylko żeby trwać wiernie przy Bogu. I to, co było uosobieniem tej władzy Imperium, była właśnie postać cesarza. Więc ci pierwsi odbiorcy spokojnie w taki sposób mogli na ten tekst spojrzeć.

I teraz, czy to jest tekst, który może być związany również z przyszłymi wydarzeniami? No, spokojnie może. W jaki sposób miałoby to wyglądać? Nie wiem. Tyle co wiem, to to, że różne próby interpretacji bieżących wydarzeń wcale niekoniecznie trzymają się kupy, żeby je odnosić akurat do tego.

Widzimy tutaj, jak ważne dla nas jednak jest to, żeby rozumieć tekst, który był pisany do konkretnych odbiorców w konkretnym okresie historii z perspektywy kultury, którą oni byli przesiąknięci, żeby lepiej zrozumieć, co ten tekst mógł znaczyć dla nich, co może znaczyć dzisiaj dla nas. I tak samo jak dla tych wierzących z pierwszego wieku mogli oni znaleźć odniesienia takie bardzo namacalne, jak chociażby właśnie postać cesarza Nerona i w nim właśnie można by się było doszukiwać wypełnienia tych słów, tak samo, wspominałem o tym wcześniej, wspomnę to jeszcze raz, nie jest powiedziane, że pewne prorocze wydarzenia, które już nawet miały swoje wypełnienie, nie mogą się w jakiś sposób, w jakimś zakresie powtórzyć. Bardzo ważne jest to, żebyśmy mądrze podchodzili do czytania Księgi Objawienia, żebyśmy nie dawali się zapuszczać w jakieś takie dziwne teorie, które bardziej wzbudzają jakiś strach niż nadzieję i żebyśmy trwali wiernie przy Bogu, żebyśmy pozwalali na to, żeby to On kształtował nasz światopogląd i żeby ten światopogląd wpływał na nasze konkretne działanie, które ma być obrazem miłości i oddania dla drugiego człowieka i w ten sposób wyrażali nasze oddanie samemu Bogu. Tyle z mojej strony na dzisiaj. Gdybyście mieli jakieś dodatkowe pytania, chcieli dowiedzieć się czegoś więcej, możecie wejść na stronę bibliawrok.pl bądź możecie do mnie napisać na adres jacek@bibliawrok.pl.

I do usłyszenia w kolejnym odcinku.