Jak dobrze wystartować w Księdze Kronik

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 254 i czytamy pierwszą księgę Kronik, rozdziały od pierwszego do drugiego. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Dzisiaj zaczynamy księgę, która początek będzie miała dla nas dosyć mocno zaskakujący, niełatwy i być może, jeżeli już zaczęliście czytać pierwszą księgę Kronik, która jest bezpośrednio połączona z drugą księgą Kronik, z uwagi na to, że w ogóle oryginalnie one stanowiły jeden zwój, to była jedna księga, z uwagi na długość został podzielony na dwie, to zaczynając to czytać, być może się zastanawiacie: Okej stary, ja jestem bardzo ciekawy, co masz tutaj nam do powiedzenia, jeśli chodzi o księgę Kronik, szczególnie jej początek. Bo ogólnie księga Kronik, od razu wam powiem, nie jest tak straszna, jak mogłoby się wydawać na początku.

Wiem, że początek może być dla nas trochę przerażający, bo pierwsze dziewięć rozdziałów to jest ogólnie rzecz biorąc genealogia. I co by nie było, parę genealogii mamy za sobą. Nawet niedawno mieliśmy cały rozdział w Nehemiasza, w siódmym rozdziale poświęcony genealogii, no i tam było siedemdziesiąt parę wersetów, my to potraktowaliśmy sobie na lekturę jednego dnia, a tutaj mamy dziewięć rozdziałów genealogii, prawie tylko i wyłącznie. Mówię prawie, bo właśnie, żeby złapać, co takiego tam się dzieje, od razu wam powiem, że fajnie, jeżeli korzystacie z Biblii, której mamy nagłówki, bo te nagłówki są w stanie nam trochę łatwiej ogarnąć to, co tam się dzieje, bo jakbyśmy wzięli cały ten tekst od rozdziału pierwszego do dziewiątego i zaczęli czytać tylko te genealogie, no to rzeczywiście mózg dęba staje i w sumie, jak macie problemy ze spaniem, to polecam, to jest odjazd. Zadziała najprawdopodobniej bardziej skutecznie niż jakiekolwiek leki nasenne, bo zwyczajnie, jak to czytamy z perspektywy: Okej, ten był synem tego, a ten tamtego, a temu urodził się ten, a temu tamten, no to nie kojarząc imion, naprawdę możemy mieć takie poczucie: Matko, po co to w ogóle tutaj jest?

I to, co jest ważne na samym początku księgi Kronik, to jest to, że księga Kronik została napisana nie dla nas w pierwszej kolejności, podobnie jak to już wspominałem wielokrotnie, ale dla ludzi, którzy wrócili z niewoli babilońskiej. I teraz, gdybym wam dzisiaj powiedział... Powiedział, że mam dla was wasze drzewo genealogiczne, sięgające do, tam wiecie, nie wiem, roku tysięcznego, nie wiem, gdzieś tam początki państwa polskiego, coś takiego, okolice, tak? Roku tysięcznego. To byście powiedzieli: stary, dawaj, czytam wszystko.

Byście przeczytali te imiona, nie mielibyście pojęcia, o co chodzi, ale byłoby dla was absolutnie fascynujące to, żeby dowiedzieć się: okej, skąd ja się tutaj wziąłem w ogóle? Jak to się stało? Oczywiście niekoniecznie byłoby tak, że akurat w takiej naszej genealogii to rzeczywiście nasi przodkowie by tam sięgali do jakichś tam, wiecie, pradawnych Polan, tylko być może to by się okazało, że po prostu, wiecie, z innych krajów i tak dalej, gdzieś tutaj nasi przodkowie trafili w końcu na ziemię polskie. Niemniej jednak gwarantuję wam, że byście to przeczytali, byście byli zafascynowani i nie mielibyście pojęcia, o co chodzi. I być może później byłoby tak, że zaczęlibyście grzebać: aha, dobra, to tu był ten, a co się działo w tamtym czasie, a tu był taki chłop, w ogóle nie wiem, o co chodzi z tym imieniem, ale co takiego tam się działo, i byśmy zaczęli gdzieś sięgać, grzebać w historii z dużą dozą prawdopodobieństwa coś takiego by się wydarzyło.

Na pewno jak ja bym dostał moje drzewo genealogiczne sięgające aż tak daleko, gdzieś tam, wiecie, powiedzmy tysiąc lat wstecz, no to bym na bank bym to przeczytał i na bank bym momentami się zastanawiał: dobra, a co takiego się działo w ogóle w historii, w tamtych miejscach, gdzie ci moi przodkowie żyli? Taka jest rzeczywistość genealogii. My jesteśmy ciekawi tego, skąd pochodzimy. I w przypadku Izraelitów to nawet niekoniecznie była kwestia ich ciekawości, tylko też tego, żeby oni w ogóle rozumieli swoją tożsamość, przede wszystkim tożsamość duchową, bo Księga Kronik, ona nam pokrywa generalnie materiał z innych części Biblii. I tak w rozdziałach od pierwszego do dziewiątego tam mamy w zasadzie od Adama do Dawida.

Z jednej strony też nie ma za dużo przestrzeni na to, żeby robić jakieś tam obszerne komentarze do tego, kto był kim i co tam kiedy się działo, pomimo tego, że takie wstawki czasami się pojawiają, do których też chciałbym się odnieść kilku dzisiaj, no bo wiecie, jak mamy kilkaset lat historii i siada taki chłop i mówi: dobra, spiszę to wszystko, żeby ci ludzie w ogóle wiedzieli, skąd tutaj się wzięli i o co chodzi z tą całą historią Izraela, o co chodzi z tym, co Bóg dla Izraela przygotował, skąd oni są, dokąd zmierzają, w jaki sposób ta cała historia jest związana też z obietnicami, które Bóg dał Izraelitom, no to wiecie, te kilkaset lat, w kilku rozdziałach, no to... To dobra, to tutaj spiszę po prostu imiona, no bo nie ma czasu na więcej. Resztę mogą sobie doczytać. W sensie, nie twierdzę, że koniecznie ktoś tak myślał, ale prawda jest taka, że my dużo możemy sobie właśnie doczytać. Możemy sobie sięgnąć do tam, nie wiem, poszczególnych imion, zobaczyć, co tam się działo w innych częściach Biblii.

Więc to nie jest tak, że my, wiecie, mamy listę na zasadzie: no dobra, czytasz i co? I nie wiemy, o co chodzi. My nie wiemy, o co chodzi, głównie dlatego, że nie znamy reszty Biblii aż tak, że, wiecie, wezmę jakieś imię, nawet dosyć popularne, nawet chodliwe, rzucę je ot tak i po prostu, wiecie, nie wiemy. Dla wielu tamtych ludzi te imiona coś mogły znaczyć, okej. Jakby kumam to, że jak też już rozmawialiśmy, prawo Mojżesza było zaniedbane, ono gdzieś dopiero wracało do łask w tamtym czasie, dopiero na nowo je czytano, ludzie zaczęli odkrywać, co tam się dzieje.

Niemniej jednak dla nich to było tak ważne, że oni mogli już kojarzyć na przykład imiona, że nawet jak wpadło jakieś imię, które mamy w jednym z tych rozdziałów, to dla nich ono coś znaczyło. Ja nie mówię, że koniecznie wszystkie, że oni, wiecie, znali tę listę na pamięć i po prostu byli w stanie powiedzieć: aha, dobra, to co tam gdzie w innych fragmentach Biblii było napisane akurat dla ludzi w tamtym okresie. Choć później, z perspektywy czasu, Izraelici, którzy dbali o to, żeby naprawdę znać Biblię, żeby pielęgnować swoją duchową tożsamość, jak to chociażby później będziemy widzieć w przypadku Nowego Testamentu, gdzie, wiecie, w tamtych czasach to, że byli ludzie, którzy znali Stary Testament na pamięć, to nie było nic zaskakującego. Byli tacy zawodnicy. To, że znali Torę na pamięć, to tam kupa ludzi znała Torę na pamięć, więc mogli, wiecie, rzucać sobie słowami, imionami dosyć swobodnie.

Nie do końca wiem, jak to wyglądało z perspektywy czasu, kiedy Księga Kronik była pisana, bo tak jak mówię, to jest dosyć świeżo po niewoli babilońskiej. Przyjmuje się, że być może napisał to Ezdrasz, chociaż ręki nikt za to raczej nie da, bo choć są jakieś takie momenty, na podstawie których można by było tam wysnuwać takie tezy, no to ciężkie jest do wybronienia, udowodnienia. Niemniej, jeśli chodzi o sam czas, kiedy Księga Kronik została napisana, to z dużą dozą prawdopodobieństwa, jeśli nie pewności, możemy powiedzieć, że wydarzyło się to po niewoli babilońskiej. I teraz, to, co będziemy mieli w Księdze Kronik, to tak: pierwsze dziewięć rozdziałów, tak jak powiedziałem, to będą genealogie. I znowu, wiem, wiem, jak będziemy to czytać, to nie będzie lekko, ale pokażę wam, że można tam czasami nawet...

Nawet z naszej perspektywy, takich, wiecie, hobbystów czytelników, gdzie my nie jesteśmy biblistami, którzy, wiecie, tam po prostu, nie wiem, wymiatają nie wiadomo jak w tym wszystkim i kojarzą imiona, wydarzenia i tak dalej, jesteśmy w stanie wyłapać takie miejsca, które mogą dla nas być cenne i ciekawe. I ja już w zasadzie na te rozdziały mam mniej więcej jakiś taki zarys tego, o czym moglibyśmy sobie porozmawiać, więc jeżeli się zastanawiacie, dobra, dzisiaj zrobisz wstęp, a później o czym będziesz gadał? Spoko, będzie o czym rozmawiać. Niemniej jednak, nawet gdybym nie miał o czym rozmawiać, a w zasadzie nie wiem, co tu powiedzieć, to znalazłem pracę doktorską na temat właśnie Księgi Kronik, rozdziałów od pierwszego do dziewiątego. Chłop tam napisał ponad 500 stron, z czego sam spis treści to jest dziewięć.

Nawet spisu treści jeszcze nie przeczytałem, ale gdyby mi brakowało myśli, materiału i tak dalej, słuchajcie, mam źródła, do których można sięgnąć i to fajne źródła naukowe, więc widzicie, dla nas to może być tekst, który, o matko, o co w tym chodzi, a z drugiej strony dla kogoś to jest coś, czemu poświęcił lata swojego życia, żeby zrozumieć, o co w tym chodzi, i z tych swoich różnych badań, poszukiwań wyprodukował książkę na ponad 500 stron, tylko o tych dziewięciu rozdziałach. Jakbyście chcieli, to mogę wam podrzucić link, możecie do mnie napisać na jacekmałpa.bibliawrok.pl i dostaniecie link. Niemniej jednak, dalej, Księga Kronik będzie już trochę spokojniejsza, to znaczy trochę spokojniejsza. Później to już będzie naprawdę mistrzowsko i będzie z górki, więc początek może być ciężki, możemy się zastanawiać, o matko, jak ja mam się przez to przebić. Później będzie już naprawdę fajnie, bo później mamy w zasadzie jeden rozdział poświęcony królowi Saulowi, jakby Ku, no nie był on najbardziej wybitną postacią w historii Izraela, pierwszy król.

Później mamy sporo materiału poświęconego Dawidowi, później Salomonowi i później kolejnym królom, tutaj już konkretnie królom z perspektywy Królestwa Judy, Królestwo Izraela, tak zwane północne, nie było tutaj uwzględnione. I teraz kupa materiału pokryje się nam z częścią Ksiąg Samuelowych, z Księgami Królewskimi, niemniej jednak niech was nie zmyli to, że materiał się pokrywa, bo to, że się pokrywa, jeśli chodzi ogólnie o wydarzenia, to nie znaczy, że tutaj nie będzie nowego materiału. Tu będzie bardzo dużo nowego materiału, bo też sama Księga Kronik jest napisana trochę z... z innym celem niż były pisane księgi królewskie. Co chociażby widać po tym, że na przykład właśnie jeśli chodzi o samą kwestię królów, to mamy tylko królów judzkich, nie mamy królów izraelskich, czyli mamy królów z Królestwa Południowego, a nie mamy z Północnego. Więc to jest jedna rzecz, o której możemy od razu pamiętać, żeby nie zmyliło nas to, że tutaj nam się pokrywa materiał, bo dojdzie nam dużo nowych historii.

I w ogóle, jeżeli byście byli czujni, to zobaczycie, że generalnie Księga Kronik, jeśli chodzi na przykład o opisanie tych wydarzeń z życia królów i tak dalej, ona jest raczej bardzo pozytywna. Kiedy czytaliśmy Księgę Królewską, czy Księgi Królewskie, no to było tak, że my naprawdę mogliśmy mieć takie poczucie: O matko, ale niektórzy tam byli wykręceni. Co tam w ogóle się czasami działo. Tam naprawdę były też trudne historie, nawet w przypadku tak wybitnej postaci jak król Dawid. Tutaj na króla Dawida nic złego nie znajdziecie.

I teraz ktoś oczywiście może powiedzieć: Mam cię, Jacek, to widzisz sam, że Biblia jest napisana przez ludzi po to, żeby tam bronić jakichś swoich tam poglądów i tak dalej, żeby kogoś wybielić. No nie. Nie chociażby dlatego, że Księga Kronik jest częścią kanonu Biblii hebrajskiej, w której znajdują się Księgi Królewskie i każdy doskonale wiedział, jak wyglądała historia Dawida. To nie jest tak, że wiecie, Księga Kronik została napisana po to, żeby coś wybielić i żeby udawać, że coś innego się nie wydarzyło, bo wszyscy doskonale wiedzieli, co innego się wydarzyło, bo to jest zapisane zwyczajnie w innych miejscach. Ale Księga Kronik ma swój taki bardzo pozytywny wydźwięk z bardzo konkretnego też powodu, bo o ile na przykład druga Księga Samuela, Księgi Królewskie, które właśnie tutaj dużo nam się pokrywają, jeśli chodzi o tą część historii Izraela, one były napisane z takiego bardziej proroczego, moralnego punktu widzenia.

Tam, wiecie, chodziło o to, żeby ludzie widzieli, w jakim są stanie, widzieli, do czego zmierzają, do czego doprowadziły w ogóle ich złe decyzje. Natomiast jeśli chodzi o Księgi Kronik, to tutaj mamy bardziej religijną historię Izraela, która jest bardziej napisana z perspektywy takiej duchowej, perspektywy kapłańskiej. Tam te rodowody też tu mają ogromne znaczenie w tym, w jaki sposób później dojdziemy do Mesjasza. Więc tutaj pamiętajmy o tym, że i Księgi Królewskie, i Księga Kronik były napisane zwyczajnie z innych perspektyw, z innymi celami, z innymi założeniami, coś innego chciały uwypuklić. I teraz tytułem wstępu moglibyśmy sobie w zasadzie...

W zasadzie tutaj skończyć już, można by było skończyć ten odcinek, ale też chwilę wcześniej obiecałem, że zerkniemy sobie na jakieś takich chociaż kilka osób, które tam nam się pojawiają, tak wiecie, dla fanu, to potraktujmy to trochę rozrywkowo. Ten czy na pewno pierwszy będzie rozrywkowy, później już będą bardziej takie wątki ciekawostkowe, bo tak jak czytamy te pierwsze rozdziały, to pomimo tego, że mamy, wiecie, imię, imię, imię, ten był tym, ten był tym, ten był tamtym, synem tego, tamtego, to co jakiś czas pojawia się drobny komentarz. I tak na przykład w rozdziale pierwszym pojawia nam się komentarz, pierwszy komentarz, który się pojawia w ogóle. Księga Kronik zaczyna się wersetem, który brzmi: Adam, Set, Enosz. I później tam mamy imiona, imiona, imiona, imiona, imiona.

Aż w końcu w wersecie dziesiątym dochodzimy do tego, że Kusz jeszcze był ojcem Nimroda, który był pierwszym mocarzem na ziemi. Okej, dobra, to ten Nimrod to jakaś poważna figura, no bo tutaj nawet jest jej poświęcony w zasadzie cały wersecik z krótkim komentarzem, kim w ogóle ten zawodnik był. No i teraz, jeśli chodzi o samego Nimroda, to znowu rzucam Nimrod, generalnie, dobra, okej, nie pamiętam. To jest fajna, wiecie, na konkurs biblijny, tak, kim był. Niemniej jednak, jak sięgniemy sobie do Księgi Rodzaju, dziesiątego rozdziału, to w wersecie ósmym mamy napisane, że Kuszowi natomiast urodził się Nimrod, okej, dobra, mamy tego samego, który jako pierwszy zaczął sobie odważnie poczynać na ziemi.

Tutaj, wiecie, był mocarzem, czytaliśmy przed chwilą, zaczął sobie odważnie poczynać na ziemi. Był on dzielnym myśliwym przed Panem, stąd bierze się powiedzenie: myśliwy dzielny przed Panem jak Nimrod. I teraz, no dobra, Jacek, no i co mi tutaj? No, powiem wam tak, nie będę się wkręcał jakoś za bardzo w Nimroda, bo nie o to mi też chodzi, ale Nimrod w ogóle jest też bardzo ciekawą postacią z perspektywy kreskówkowej chociażby. I teraz, okej, dobra, już wiem, że niektórzy myślą, okej, dokąd my zmierzamy.

Taka ciekawostka, ciekawostka związana z Królikiem Baxem, którego ja osobiście bardzo lubię, bardzo lubiłem oglądać jak byłem dzieciakiem. No, jeszcze jest, niestety, to nie jest koniecznie materiał dla moich dzieci jeszcze, ale pewnego pięknego dnia zaczniemy oglądać Królika Baxa. I teraz w Króliku Baxie był taki zawodnik, który nazywał się Elmer Fudd. To był taki myśliwy, nie wiem, czy pamiętacie, taki bardzo nieporadny, on tam w ogóle nawet strzelby za bardzo nie mógł złapać. I były momenty, nie udało mi się sprawdzić, jak to jest przetłumaczone po polsku, ale po angielsku były tam momenty, w których właśnie...

Bax mówi do niego Nimrod, znaczy on tam inaczej to brzmi trochę, ale mówi do niego Nimrod, zwraca się właśnie tym konkretnym słowem. I teraz, w języku angielskim przyjęło się to, że Nimrod to jest synonim idioty. Jak widzimy Biblię, no to widzimy, że idiotą to ten gość z pewnością nie był. To był naprawdę jakiś poważny, gruby zawodnik. Ale królik Bugs wcale nie miał na myśli — ludzie, którzy stali za tekstami Królika Bugsa — nie mieli na myśli tego, żeby po prostu śmiać się z niego, że jest idiotą, chociaż on był właśnie taki bardzo nieporadny, tylko chodziło tutaj o to, żeby odnieść się do tego, że był myśliwym i był takim myśliwym, wiecie, to było takie trochę sarkastyczne, na zasadzie: w Biblii mamy Nimroda, który jest wielkim myśliwym, myśliwy dzielny przed Panem jak Nimrod, a tutaj mamy takiego, wiecie, Elmera, który po prostu strzelby nawet dobrze nie umie załapać i Bugs do niego mówi: Nimrod.

No taka ciekawostka, nawet za bardzo, pewnie większość osób oglądających Królika Bugsa nie zwróci na to uwagi, ale wygląda na to, że osoby piszące scenariusz do Królika Bugsa lepiej znały Biblię niż, no jakkolwiek, znały, znały, coś tam kojarzyły. Stąd też wziął się nam na przykład ten Nimrod. Później, na przykład znowu w rozdziale pierwszym, w dziewiętnastym wersecie czytamy, że Ebnerowi urodzili się dwaj synowie, imię jednego Pelek, gdyż za jego dni ziemia została podzielona, a imię brata jego Joktan. I teraz tutaj prawdopodobnie znowu dosyć szybko nam się skojarzy to z historią związaną z wieżą Babel. To jest rozdział jedenasty Księgi Rodzaju, no bo tam w zasadzie mamy historię wieży Babel, a zaraz pod nią mamy dzieje rodów Sema.

I tam między innymi pojawia się nam Peleg, zaraz po rozdziale szesnastym, w rozdziale szesnastym mam napisane, że Heber zaś żył trzydzieści cztery lata i został ojcem Pelega, no i tam dalej mamy trochę o Pelegu, który też nam trochę sobie pożył. Niekoniecznie fakt, że Peleg pojawia się w tym samym rozdziale co historia wieży Babel, znaczy, że musi to być ta historia, bo tam jest jeszcze kilka innych teorii na temat tego, o jaki to podział ziemi mogło chodzić, niemniej jednak, ot taka ciekawostka, możemy sobie sięgnąć do czegoś innego i po prostu sprawdzić, czy w ogóle mniej więcej pamiętamy, co tam się dzieje. I później jeszcze jedna postać, która nam się pojawia znowu z jakimś tam komentarzem, to znowu, spoko, możemy tego kompletnie nie pamiętać, ale pozwolę sobie przypomnieć, żeby jakby pokazać, jak możemy korzystać z tego, co jest tutaj napisane. Synowie Karmiego: Akar, który zatrwożył Izraela z powodu kradzieży rzeczy obłożonych. obłożonych klątwą. To jest werset siódmy.

I teraz Akar. Kurczę, kto to był Akar? Znowu mamy tutaj napisane, że zatrwożył Izraela z powodu kradzieży rzeczy obłożonych klątwą. W niektórych tłumaczeniach tu jest akcent położony bardziej na to, że sprowadził na nich kłopoty. I teraz, okej, pamiętacie, o co chodziło?

No okej, też bym pewnie, znaczy to akurat bym pamiętał. Niemniej jednak, niekoniecznie z pamięci bym pamiętał, w którym rozdziale, ale to była księga Jozuego, siódmy rozdział, gdzie mamy historię związaną z miastem Aj, które to Izraelici mieli zdobyć w ramach podboju ziemi obiecanej. No i teraz numer był taki, że ta historia z Aj wydarzyła się zaraz po zdobyciu Jerycha, więc z Jerycha byli wysłani do Aj. No i tam nawet był taki komentarz, że Jozue, słuchaj, weź tam nie wrzucaj wszystkich do tego Aj, bo tam i tak wszystkich rozniesiemy. Pięć, zwyczajnie dlatego, że to jest bardzo słabiutkie miasto i nie będziemy mieli z tym żadnego problemu.

No i numer był taki, że ponieśli sromotną klęskę, później tam była cała historia, no dobra, co tu się stało. No i właśnie wyszło, że był taki zawodnik, który nazywał się Akan, który sobie przywłaszczył rzeczy obłożone klątwą z Jerycha, dlatego też Bóg nie był z Izraelem, kiedy próbowali oni zdobyć Aj. No i tam rzeczywiście heca była niemała z tym Akanem, on i jego rodzina ponieśli tego konsekwencje, więc taka ciekawostka też pierwszych rozdziałów Księgi Kronik. Jak widzicie, lektura przed nami jest na początku niekoniecznie prosta, ale później naprawdę gwarantuję wam, że te historie, które tam się pojawią, których właśnie nie mieliśmy chociażby w Księgach Królewskich, będą cenne, będą wartościowe i tam będzie dużo bardzo fajnego materiału. I to jest w zasadzie ostatnia księga, ostatnie dwie księgi, jeżeli spojrzymy sobie na to, że jest pierwsza i druga Księga Kronik, zanim przejdziemy do Nowego Testamentu, więc tutaj możemy sobie zrobić małą powtórkę takich kluczowych wydarzeń z historii Izraela i dlatego też chciałem właśnie, żeby Księga Kronik była zaraz przed Nowym Testamentem, dlatego w tym roku, czytając Biblię po raz pierwszy, też skorzystałem z kanonu hebrajskiego, czyli tej kolejności w kanonie hebrajskim, po to, żeby Księgę Kronik wrzucić sobie na koniec, żeby nie od razu po Księdze Królewskich czytać to, bo wtedy jest takie: dobra, przed chwilą to czytałem, to wtedy łatwo się zgubić, a teraz jest fajna okazja do tego, żeby zrobić sobie małą powtórkę.

Tyle z mojej strony na dzisiaj, jeśli chodzi o początek księgi. Księgi. Kronik, pierwszy rozdział. Gdybyście mieli dodatkowe pytania, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl lub napiszcie do mnie na adres jacek@bibliawrok.pl. Do usłyszenia w kolejnym odcinku.