Dlaczego w Biblii jest tyle przemocy

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 173 i czytamy Księgę Nahuma, rozdziały od pierwszego do trzeciego. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Podczas naszej lektury Biblii od samego początku mieliśmy już za sobą wiele fragmentów, które są bardzo inspirujące, bardzo zachęcające i które lubimy sobie przypominać. I choć do tego fragmentu jeszcze nie doszliśmy, to jednym z takich najbardziej znanych, choć nawet nie wiem, czy wszyscy kojarzymy to, że to faktycznie jest część bezpośredniego fragmentu z Biblii, jest chociażby ten, że Bóg jest miłością, co mamy zapisane w pierwszym liście Jana, w czwartym rozdziale, w ósmym wersecie.

I to jest jedna z takich rzeczy, które, wiecie, fajnie jest wrzucić na koszulkę, fajnie jest to mówić ludziom, którym potencjalnie chcielibyśmy wskazać gdzieś tam taką Bożą drogę, pomóc im odkryć to, jaki jest Bóg. Tylko że w tym wszystkim nagle pojawiają nam się takie fragmenty jak chociażby Księga Nahuma. I jeżeli ktokolwiek chciałby zrobić tak, że zacznie negować chrześcijaństwo na podstawie tego, jaki brutalny jest Bóg w Starym Testamencie, to Księga Nahuma jest do tego idealną okazją. To jest w ogóle jedna z najlepszych ksiąg do tego, żeby pastwić się nad tym, jaki to okrutny jest Bóg w Starym Testamencie, no bo co by nie było, Księga Nahuma wcale lekką lekturą nie jest. I Księga Nahuma też jest o tyle ciekawa, że podobnie jak Księga Jonasza ma ona przesłanie związane z Niniwą.

I teraz Jonasz był prorokiem, o którym czytaliśmy przedwczoraj, który został wysłany do Niniwy, żeby głosić jej przesłanie, które spowodowało, że Niniwa się nawróciła i Niniwa była stolicą Asyrii w tamtych czasach. I teraz nagle mamy Księgę Nahuma. Co prawda wczoraj był Micheasz, co mogło nam trochę zaburzyć to, że jednak, hej, Jonasz i Nahum odnoszą się do Niniwy. Dzisiaj mamy Nahuma, który też ma przesłanie do Niniwy, z tym że to przesłanie już jest trochę bardziej problematyczne. A problematyczne jest dlatego, że z tym przesłaniem Niniwa już nic nie będzie robiła.

I teraz jedna ważna rzecz jest taka, znowu, żebyśmy tam spojrzeli sobie mniej więcej na daty, różni... Różnica w czasie między tym, kiedy została napisana Księga Nahuma a Jonasza, to liczy się, że jest gdzieś tak w granicach 100-150 lat. Czyli najpierw było przesłanie Jonasza, Niniwa się nawróciła, no ale później wrócili, wrócili do swoich zwyczajów, do tego, jak funkcjonowali i ostatecznie się doigrali. Teraz, gdyby było tak, że rzeczywiście patrzymy na tę księgę i myślimy sobie: no nie, w ogóle jakie to jest wszystko straszne. No to tak, to jest straszne.

Ja nie chcę mówić, że to nie jest straszne, ale z drugiej strony pamiętajmy o tym, że wcześniej czytaliśmy już wielokrotnie o tym, że Izrael, który jest wybranym przez Boga narodem, również się doigrał i również Bóg pociągnął ich do odpowiedzialności za ich czyny. Więc to są takie rzeczy, o których chciałbym, żebyśmy pamiętali, na samym początku rozmawiając na temat Księgi Nahuma, która jest jeszcze o tyle w ogóle ciekawa, że samo imię Nahum oznacza pocieszyciela. I kiedy przeczytamy to jedno z najbardziej brutalnych, co by nie było, ksiąg w Biblii, no to tak sobie myślimy: dobra, ale jakie tu jest pocieszenie, o co z tym pocieszeniem chodzi i o co w ogóle chodzi w tej księdze, która naprawdę jest, tak jak tu jest napisane w pierwszym wersecie pierwszego rozdziału, wyrokiem na Niniwę. To już są bardzo poważne słowa, które sprawiają, że niekoniecznie jest to księga, z której usłyszycie wiele kazań, czy nie będziecie słyszeli zbyt wielu ludzi, którzy jakkolwiek będą ją cytować, no bo co tu cytować, tak? Jest co cytować, jest o czym rozmawiać, tylko że z pozoru my wolelibyśmy, żeby tej księgi może w Biblii w ogóle nie było.

No bo wiecie, w zasadzie... Po co nam ona? Niewiele wnosi do tematu. Tak naprawdę te różne sądy nad różnymi narodami już się pojawiały w różnych częściach proroków i tu nagle mamy taką drobną księgę, raptem trzy rozdziały, która w zasadzie nadzieję to ma jedynie dla Izraelitów, a jeśli chodzi o Niniwę, to przesłanie jest bardzo, ale to bardzo jednoznaczne. Po co ona jest i czego my możemy z tej księgi dzisiaj się nauczyć?

Bo zdecydowanie czegoś nauczyć się możemy, tak jak zresztą apostoł Paweł w drugim liście do Tymoteusza, w trzecim rozdziale, w szesnastym wersecie napisał: Całe Pismo natchnione jest przez Boga i pożyteczne do nauki, do wykazywania błędu, do poprawy, do wychowywania w sprawiedliwości, aby człowiek Boży był w pełni gotowy, wyposażony do wszelkiego dobrego dzieła. Ważna rzecz tutaj jest taka, że kiedy Paweł mówi całe Pismo, to on ma na myśli Stary Testament. My możemy często nie zwrócić na to uwagi, ale wcale niekoniecznie. Wręcz jestem prawie przekonany, że to nie było tak, że Paweł, pisząc te słowa, myślał o tym, że on tak naprawdę tworzy jakiś kanon, który później będzie kanonem Nowego Testamentu. To nie było tak.

On po prostu zwyczajnie pisał do Tymoteusza, tak jak później te listy stały się częścią kanonu, to jest osobna historia, być może o niej sobie porozmawiamy, ale kiedy Paweł mówi całe Pismo, on mówi konkretnie o Starym Testamencie i między innymi o Księdze Nahuma, o której dzisiaj trochę porozmawiamy. I teraz kilka rzeczy z Księgi Nahuma tak na samym początku. Gdybyśmy zaczęli ją sobie tak czytać od początku, no to już sam początek dosyć wyraźnie pokazuje nam, że lekko nie będzie, bo od drugiego wersetu czytamy, że Bogiem zazdrosnym wywierającym zemstę jest Pan. Pan mści się, jest władcą gniewnym. Pan jest mściwy względem swych wrogów, nieprzejednany względem swych nieprzyjaciół.

Pan jest długocierpliwy, to Bóg wielkiej mocy, Pan na pewno nie uniewinni winnego. I teraz z jednej strony mam Boga, który jest zazdrosny, o tym już rozmawialiśmy, to jest temat, który się pojawiał zarówno w Księdze Wyjścia, w Księdze Powtórzonego Prawa, jeszcze będziemy mieli kilka takich dosyć ciekawych psalmów, o których być może też sobie porozmawiamy w ramach realizacji tego planu czytania Biblii od początku do końca. Niemniej jednak ważne jest to: Bóg jest Bogiem zazdrosnym, wywierającym zemstę. To są rzeczy, które nie są koniecznie stricte starotestamentowym tylko i wyłącznie przesłaniem. To nie jest tak, że wiecie, w Nowym Testamencie nagle się okazuje, że Bóg już się nie gniewa, już wszystko jest okej, w ogóle niczym się nie przejmujcie, kumbaya i będzie wyrąbiście.

Bo oto, chociażby w Ewangelii Jana, w tym samym rozdziale, w którym mamy najbardziej znany fragment z Biblii, mianowicie Jana 3,16, gdzie jest napisane: Bóg bowiem tak bardzo ukochał świat, że dał swojego jedynego Syna, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. W tym samym rozdziale, na samym końcu, czytamy słowa, których już nie cytujemy aż tak często, jeśli chodzi o ten rozdział Ewangelii Jana, gdzie jest napisane: Kto wierzy w Syna ma życie wieczne, kto natomiast odmawia Synowi posłuszeństwa, nie zazna życia, lecz ciąży na nim gniew Boży. I teraz, żeby było jasne, przesłanie całej Biblii jest bardzo wyraźne: od tego gniewu można się wykaraskać, można go uniknąć wtedy, kiedy zawierzymy Bogu. Zresztą to nawet w tym wersecie jest wyraźnie napisane, że kto wierzy w Syna ma życie wieczne. I to jest przesłanie kluczowe dla całej Biblii.

Możesz uwierzyć i dzięki temu żyć. Wiara jest podstawą twojego życia, ale brak tej wiary i nieposłuszeństwo wiąże się zwyczajnie z konsekwencjami. I teraz, o co z tymi konsekwencjami chodzi? Bo wiem, że wstęp mamy taki dosyć brutalny i teraz zaczęliśmy od Nahuma, lekko nie jest. Niemniej jednak wciąż u Nahuma pojawiają się bardzo miłe fragmenty, takie jak chociażby siódmy werset pierwszego rozdziału, gdzie jest napisane: Dobry jest Pan, jest schronieniem w dniu niedoli, troszczy się o tych, którzy szukają w Nim ratunku.

To już spokojnie, jest coś, co nadawałoby się, żeby sobie wrzucić na kubek i pijąc kawkę sobie te słowa przypominać. I jak najbardziej, broń Boże, z tego nie nabijam, bo to jest jedna z najważniejszych prawd, które pojawiają się przez całą Biblię, że Bóg jest dobry. Dlaczego w takim razie ten dobry Bóg miałby jakkolwiek niszczyć jakiś naród? W tym przypadku mówimy tutaj o Niniwie, która była stolicą Asyrii. No, jedna z rzeczy jest taka, że zwyczajnie się doigrali, że przyjdzie czas, w którym oni się doigrają.

I chociażby w drugim rozdziale, czytając od dwunastego wersetu, mamy napisane takie słowa: Gdzież ta jaskinia lwów i gdzie żerowisko lwiąt, dokąd zachodził lew, gdzie była lwica i szczenię lwie, a nikt ich nie płoszył. Lew już dość rozszarpał dla swych młodych. Dość już podusił dla swych lwic, aż nadto łupu w jego norach, a w jego legowiskach zdobyczy. Oto wystąpię przeciwko tobie — oświadcza Pan Zastępów — puszczę z dymem twój rydwan, twoje lwięta pochłonie miecz, usunę z ziemi twój łup i nie będzie już słychać głosu twoich posłów. Werset trzynasty bardzo wyraźnie z tego nam pokazuje jedną rzecz.

Lew już dość rozszarpał dla swych młodych, dość już podusił dla swych lwic, aż nadto łupu w jego norach, a w jego legowiskach zdobyczy. Teraz, kiedy czytamy sobie w tym przypadku o Niniwie, o której za dużo nie wiemy, tak naprawdę, znaczy nie wiemy, my pewnie jako słuchacze, nie jest tak, że wiecie, badaliśmy historię Niniwy i wiemy, co to było za miasto, o co chodziło z Asyrią i tak dalej, co oni tam robili, o czym też już zresztą rozmawialiśmy wielokrotnie, że nie mając takiej bliskości historycznej, często patrzymy na takie fragmenty na zasadzie: no, a co oni tam takiego złego robili. Z drugiej strony, gdyby takie słowa były skierowane wobec historii chociażby z XX wieku nazistowskich Niemiec, no to już wcale niekoniecznie bylibyśmy aż tak bardzo oburzeni tym przesłaniem, bo zwyczajnie wiedzielibyśmy o potworności, której dopuścili się ludzie wobec innych. I to już wcale niekoniecznie byłoby tak, że wtedy bylibyśmy aż tak bardzo przejęci, tylko mielibyśmy poczucie, że tak, fajnie, żeby ktoś się rozprawił ze złem. I teraz, u Nahuma pojawia się też bardzo ważny fragment w drugim rozdziale, ten, który przeczytaliśmy, ale trochę wcześniej, gdzie jest napisane: Oto na górach nogi zwiastuna, ogłasza on pokój.

Obchodź swe święto, Judo, dopełnij swych ślubów, bo już więcej nie przejdzie przez ciebie niegodziwiec, jest całkowicie zniszczony. Początek: Oto na górach nogi zwiastuna ogłasza on pokój. Gdzieniegdzie też pojawia się ten fragment w taki sposób, że jest napisane o nogach zwiastuna dobrej nowiny. I to też w innych miejscach się pojawia, zresztą jest to też fragment, który jest właśnie w kontekście zwiastowania dobrej nowiny, nóg zwiastuna dobrej nowiny, jest coś, o czym też wspomina sama apostoł Paweł później w Nowym Testamencie. I ten zwiastun ogłasza pokój.

I teraz ważna rzecz jest taka: to jest jedna z kluczowych rzeczy do zakumania, o co chodzi w Księdze Nahuma. Żeby mógł nastać pokój, nie może być żadnego zła. To jest podstawa tego, żebyśmy mogli zacząć żyć życiem pokoju. Jeżeli... Jeżeli jakiekolwiek zło pojawiłoby się na świecie, czy istniałoby na świecie, to nie ma opcji o tym, żeby istniał doskonały pokój.

No kumacie, o co chodzi. No nie bardzo jest w ogóle przestrzeń do tego, żeby był pełen pokój w sytuacji, kiedy jest jakiekolwiek zło, bo pełny pokój będzie sytuacją, w której zła już nie będzie. I to jest to, o co przede wszystkim chodzi w tej księdze. Zwyczajnie Bóg pokazuje, że rozprawienie się ze złem jest niezbędne do tego, żeby na świecie mógł zapanować pokój. I zwyczajnie miała swoją szansę.

Zresztą widzieliśmy, miała szansę, skorzystała, jakieś, wiecie, tysiące ludzi skorzystały z przesłania Jonasza, które wcześniej było do nich zaniesione, ale później, podobnie jak to zresztą były podobne historie w przypadku Izraela, historia się odwróciła, zaczęli żyć tak, jak żyli wcześniej i tyle z tego wszystkiego. Więc ostatecznie doszli do miejsca, w którym nie było za bardzo już odwrotu, w którym przegięli pałę kompletnie i zwyczajnie w związku z tym mamy takie historie, jak chociażby ta, którą mamy opisaną tutaj u Nahuma. I cała ta historia dosyć wyraźnie pokazuje nam to, że właśnie jeżeli oczekujemy kiedykolwiek tego, że nastąpi pełne odnowienie świata i tak jak Biblia to opisuje, będzie nowe niebo, nowa ziemia, to żeby tam można było faktycznie doświadczyć nieba na ziemi, niezbędne jest to, żeby nie było żadnego zła, żeby nie było żadnej przemocy, bo zwyczajnie zło i przemoc rodzą zło i tak naprawdę jest to pewien ciąg, który się napędza, który wiąże się z kolejnymi osobami, które zwyczajnie dają się złapać w pułapkę zła i jest to coś, co bardzo skutecznie rozprzestrzenia się po świecie. Nie jest to wcale koniecznie tak, że nasz świat jest taki piękny i cudowny, jak to czasami może niektórym by się mogło wydawać, choć ci z nas, którzy bardziej, wiecie, włączą sobie telewizję i zobaczą, co takiego słychać w świecie, to widzą, że to nie jest lekko, nie jest lekko i tak naprawdę ludzie wcale niekoniecznie są z natury tacy dobrzy, jakbyśmy chcieli, żeby byli. Ale każdy z nas ma szansę do tego, żeby skorzystać z tej opcji, którą daje nam Bóg, żebyśmy my doświadczyli tego pokoju już teraz tak naprawdę, dzięki temu, że całkowicie zawierzymy właśnie Bogu, że zwrócimy się w Jego stronę, że zaczniemy...

Jego szukać, zaczniemy iść za Jezusem, zaczniemy Go naśladować i pozwolimy na to, żeby to Bóg nas przemieniał po to, żebyśmy my mogli być nośnikiem dobra dla tego świata. I jakkolwiek wciąż wiem, że z perspektywy naszej takiej współczesnej wrażliwości ta perspektywa takiego brutalnego rozwiązania spraw nie jest czymś, co lekko się czyta, nie jest czymś, o czym chcielibyśmy słuchać, to zwyczajnie z perspektywy świata, w którym Biblia była pisana. I wydaje mi się, że wciąż z perspektywy naszego świata, kiedy patrzymy czasami na niektóre sytuacje, które się na świecie dzieją, niestety zwykłe takie polubowne środki no nie działają, po prostu no nie działają. I w tym wszystkim Bóg deklaruje to, że zaprowadzi pokój, ale żeby mógł zaprowadzić ten pokój ostatecznie, w sposób pełny, niezbędne jest to, żeby rozprawić się ze złem. Czego historię czytamy, między innymi u Nahuma, który, tak jak wspomniałem, niekoniecznie jest jakąś szczególnie popularną księgą, wręcz bym powiedział, że jest bardzo mało popularną księgą, ale jeżeli ktokolwiek chciałby powiedzieć, że w ogóle widzicie, jaki ten Bóg jest brutalny i tak dalej, to zwróćmy uwagę na to, czy możemy mieć świat pełen pokoju, w którym jest jakiekolwiek zło.

Zwyczajnie taka opcja nie wchodzi w grę i Księga Nahuma jest lekcją na temat tego, w jaki sposób Bóg w ostatecznym rozrachunku rozprawi się ze złem po to, żebyśmy mogli doświadczyć życia takiego, które On przewidział dla ludzkości od samego początku, które, choć nie wyszła opcja z Edenem z powodu tego, jak ludzie gdzieś tam to wszystko pokręcili, później jeszcze przy okazji mieli kilka innych wtop, to nowe niebo i nowa ziemia będą pełne ludzi, którzy zwyczajnie zdecydowali się na to, żeby żyć blisko Boga i z powodu ich wyboru, dobrowolnego wyboru, będą mogli doświadczyć tego, co Bóg przygotował dla nas wszystkich w świecie, który ostatecznie będzie idealny, bez żadnego zła, będzie pełen pokoju. Świat, na który każdy z nas w jakiś sposób oczekuje i oczekuje tego, że w końcu sprawiedliwości stanie się zadość. Gdybyśmy mieli dodatkowe pytania, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl, tam możemy sobie porozmawiać, podyskutować, możemy porozmawiać na temat tego, czy też macie takie wrażenie, że ta księga jest taka straszna, brutalna i że ona jest, tak, żeby było jasne, że ona jest, ale czy to też... Też jakkolwiek jest coś, co sprawia, że ciężko wam się bardzo czyta Stary Testament, czyli kumamy to, że to przesłanie napisane w konkretnych czasach i tak dalej. Może choć z perspektywy naszej współczesnej wrażliwości jest trochę trudne do przełknięcia, to jednak jest ważne, żebyśmy je dzisiaj usłyszeli.

Mam nadzieję, że ta księga w żaden sposób nie zniechęci nas do tego, żeby czytać dalej Stary Testament, żeby go zgłębiać, odkrywać, co by nie było. Dla pierwszych chrześcijan, dla samego Jezusa Stary Testament był bardzo ważny, między innymi takie księgi jak Księga, chociażby Nahuma, ma ona swoje znaczenie. Dlatego nie udawajmy, że jej tam nie ma, czytajmy, odkrywajmy to, dlaczego, czego możemy się z niej nauczyć. W kolejnych księgach powinno już być trochę spokojniej, będziemy je odkrywać już jutro w kolejnym odcinku.