Blog

Stary Testament Księgi Biblii

Księga Ezechiela: o czym jest, streszczenie i jak ją czytać

Jacek Obolewicz · · 24 min czytania

Księga Ezechiela
W tym artykule
  1. Księga Ezechiela: o czym jest i do kogo mówi
  2. Księga Ezechiela: streszczenie w pięciu częściach
  3. Powołanie Ezechiela: stróż i zwój słodki jak miód
  4. Cierpienie Ezechiela: niemota i śmierć żony
  5. Dobry pasterz i nowe serce
  6. Dolina suchych kości
  7. Nowa świątynia Ezechiela i rzeka życia
  8. Jak czytać księgę Ezechiela i na co uważać
  9. Co z tego dla mnie dzisiaj
  10. Posłuchaj w podcaście

Księga Ezechiela to księga proroka i kapłana, który razem z tysiącami Izraelitów trafił na wygnanie do Babilonu i stamtąd przekazywał im słowo Boga. Jeśli pytasz, o czym jest księga Ezechiela, to najkrócej brzmi to tak: najpierw prorok tłumaczy ludziom, dlaczego stracili Jerozolimę, a potem, kiedy miasto naprawdę upada, zaczyna mówić o nowym początku. Bóg sam zostanie pasterzem swojego ludu, da mu nowe serce, ożywi suche kości i zamieszka pośród niego.

Nie będę ściemniał: to jedna z najtrudniejszych ksiąg Pisma Świętego. Są w niej wizje, od których kręci się w głowie, dziwne znaki, które prorok odgrywa przed ludźmi, i bardzo ostre słowa. Kiedy zaczynaliśmy ją czytać w podcaście, miałem lekkie obawy, jak przez nią przejdziemy, a na końcu byłem mile zaskoczony, ile w niej jest nadziei.

Księga Ezechiela: o czym jest i do kogo mówi

Żeby zrozumieć tę księgę, trzeba wiedzieć, że Jerozolima nie upadła z dnia na dzień, tylko w trzech etapach. Za pierwszym razem Babilończycy uprowadzili do Babilonu między innymi Daniela, a mniej więcej osiem lat później drugą grupę, wśród której był Ezechiel. Z zawodu był kapłanem, ale na wygnaniu, daleko od świątyni, nie mógł pełnić swojej służby. Miał jakieś 25 lat, kiedy go uprowadzono, a mając 30, spotkał Boga: „otworzyły się niebiosa i miałem widzenie Boże” . Jego imię znaczy mniej więcej „Bóg wzmacnia”, co bardzo pasuje do tego, co miał potem robić.

Do kogo mówił? Do ludzi, którzy siedzieli w Babilonie i nadal nie rozumieli, jak w ogóle do tego doszło, a pewnie pytali też, czy da się to jeszcze jakoś odkręcić. Znam to uczucie: kiedy coś schrzanię, nie potrzebuję, żeby ktoś mi w kółko tłumaczył, jak bardzo to zrobiłem, tylko chcę wiedzieć, co mogę teraz z tym zrobić. Ezechiel robi właśnie tak: najpierw wyjaśnia powody, a potem pokazuje wyjście. Kim był i w jakim momencie historii żył, opowiadam w odcinku O co chodzi w Księdze Ezechiela. W tym samym czasie w Babilonie żył Daniel, a osobny wstęp do jego księgi znajdziesz tutaj: Księga Daniela.

Księga Ezechiela: streszczenie w pięciu częściach

  1. Powołanie (rozdziały 1-3). Nad rzeką Kebar Ezechiel widzi chwałę Pana: tron, ogień i blask jak tęcza w chmurze . Zostaje posłany do narodu buntowniczego , zjada zwój, który w ustach jest słodki jak miód , i dostaje zadanie stróża domu Izraela .
  2. Sąd nad Jerozolimą (rozdziały 4-24). Prorok nie tylko mówi, ale swoje przesłania odgrywa: najpierw całymi dniami leży na boku , potem goli głowę i dzieli włosy na trzy części . W widzeniu trafia do Jerozolimy i widzi bałwochwalstwo w samej świątyni , a potem patrzy, jak chwała Pana odchodzi z miasta . W tej części jest też opis śmierci żony Ezechiela .
  3. Sąd nad narodami (rozdziały 25-32). Bóg nie przymyka oka także na sąsiadów Izraela, którzy cieszyli się z upadku Jerozolimy. Jednym z nich jest bogaty port Tyr .
  4. Nadzieja (rozdziały 33-39). Do wygnańców dociera wiadomość: „Zdobyto miasto” . I właśnie wtedy Bóg zapowiada, że sam będzie pasterzem swojego ludu , da mu nowe serce i ożywi dolinę suchych kości .
  5. Nowa świątynia i rzeka (rozdziały 40-48). Ezechiel widzi odnowioną świątynię wypełnioną chwałą Pana , a spod jej progu wypływa rzeka, która niesie życie . Księga kończy się obietnicą zapisaną w nazwie miasta: Pan tam mieszka .

Powołanie Ezechiela: stróż i zwój słodki jak miód

Scena powołania zawsze mnie rusza. Ezechiel dostaje zwój pełen trudnych słów, ma go zjeść, a ten zwój okazuje się w ustach słodki jak miód. Dla mnie to klucz do całej księgi: najcenniejsze jest to, co wychodzi z Bożych ust, nawet jeśli bywa niewygodne i trudne do przełknięcia. Podobny zwój dostaje zresztą św. Jan w Apokalipsie . A Bóg mówi do proroka: „weź sobie do serca wszystkie moje słowa” , czyli najpierw sam masz to przyjąć, a dopiero potem mówić innym.

Ezechiel jest stróżem, więc jego zadaniem jest ostrzegać, tak jak strażnik na murach ostrzega miasto przed niebezpieczeństwem. Ale nie rób z niego proroka od samego gniewu, bo Bóg mówi przez niego bardzo jasno, że nie pragnie niczyjej śmierci, tylko tego, żeby człowiek się odwrócił od złej drogi i żył . W 18. rozdziale Izraelici powtarzają przysłowie, że ojcowie jedli kwaśne winogrona, a synom zęby cierpną , czyli że to oni płacą za grzechy przodków. Bóg odpowiada na to, że każdy odpowiada za swoje własne wybory i że On zaprasza do nawrócenia . Mówiąc prościej: wiary nie da się odziedziczyć po babci, bo każde pokolenie musi wybrać samo.

Cierpienie Ezechiela: niemota i śmierć żony

Ezechiel zapłacił za swoją służbę bardzo wysoką cenę. Przez długi czas mógł mówić tylko wtedy, gdy miał do przekazania słowa od Pana , a usta otworzyły mu się na dobre dopiero po wiadomości o upadku miasta . A w 24. rozdziale dostaje zapowiedź śmierci swojej żony i polecenie, żeby nie urządzał po niej publicznej żałoby.

To jedna z najtrudniejszych historii w całej Biblii i nie chcę jej spłycać. W odcinku Śmierć żony Ezechiela czytam ją powoli i pokazuję, czego tekst wcale nie mówi i dlaczego Bóg użył aż tak bolesnego obrazu. Strata żony była dla Ezechiela tym, czym dla Izraela była utrata świątyni, czyli czymś najdroższym, co nagle zostaje odebrane. Mój wniosek jest taki, że łzy mają swoje miejsce, ale po stracie, której nic już nie cofnie, warto zapytać też, co do niej doprowadziło, i otworzyć się na nadzieję.

Dobry pasterz i nowe serce

Od 34. rozdziału zaczyna się ta bardziej radosna połowa księgi. Najpierw Bóg odbiera stado pasterzom, czyli przywódcom Izraela, którzy dbali tylko o siebie, a potem mówi:

Tak bowiem mówi Pan BÓG: Oto ja sam będę szukać moich owiec i o nie pytać. Jak pasterz troszczy się o swoją trzodę, kiedy znajduje się wśród swoich rozproszonych owiec, tak ja będę troszczył się o moje owce i wyrwę je ze wszystkich miejsc, dokąd zostały rozproszone w dzień pochmurny i mroczny.

Czytając to, trudno nie pomyśleć o Jezusie, który mówi: „Ja jestem dobrym pasterzem” . Mówi też, że przyszedł po to, żeby owce miały życie w obfitości . Lubię to porównywać do pełnej szklanki, czyli takiej, z której się przelewa, bo wtedy dobro, które dostajemy, płynie dalej do innych. Więcej o tym mówię w odcinku Czym jest życie w pełni.

Najsłynniejsza obietnica z tej części księgi to jednak nowe serce:

I dam wam nowe serce, i włożę nowego ducha do waszego wnętrza. Wyjmę serce kamienne z waszego ciała, a dam wam serce mięsiste. Włożę mego Ducha do waszego wnętrza i sprawię, że będziecie chodzić według moich ustaw [i będziecie] przestrzegać moich sądów, i wykonywać je.

Pierwszy raz ta obietnica pada już w 11. rozdziale , a ja nazywam ją przeszczepem serca. Chodzi w niej o to, że wiara to nie jest zaciskanie zębów po to, żeby ze złego człowieka siłą woli zrobić dobrego. Mamy tendencję do odpracowywania swojej przeszłości, a tymczasem zapłatą za grzech jest śmierć, a darem Boga jest życie wieczne . Jest taki film o gangsterze skazanym na śmierć, który w celi próbuje dobrymi uczynkami odkupić swoje życie. Rozumiem go, tyle że dar się przyjmuje, a nie spłaca. I nowe serce, które dostajemy od Boga, samo zaczyna ciągnąć do dobra, które Mu się podoba. O tym jest odcinek Przeszczep serca.

Dolina suchych kości

Obraz doliny pełnej kości zna chyba każdy, kto choć raz zajrzał do tej księgi. Bóg pyta Ezechiela, czy te kości mogą ożyć, a potem każe mu do nich przemawiać. Najpierw kości łączą się ze sobą i obrastają ciałem, ale wciąż nie ma w nich życia. Dopiero kiedy prorok, na polecenie Boga, prorokuje do wiatru, wstępuje w nie tchnienie i stają na nogi .

To obraz narodu, który mówi o sobie: „nasza nadzieja przepadła” , czyli ludzi na wygnaniu, którzy już przestali wierzyć, że cokolwiek się zmieni. A Bóg odpowiada, że otworzy ich groby i włoży w nich swojego ducha . To wyraźne echo stworzenia, bo w Księdze Rodzaju Bóg też tchnie życie w człowieka ulepionego z prochu . Bóg nie chce więc tylko przypudrować zniszczonego człowieka, ale odnowić go od samego środka. I zobacz, że wszystko zaczyna się od słuchania, bo kości mają najpierw usłyszeć słowo Pana . Cały ten wątek omawiam w odcinku Ewangelia wg Ezechiela.

Nowa świątynia Ezechiela i rzeka życia

Ostatnie rozdziały to długi opis świątyni, pełen wymiarów, bram i dziedzińców , i tu pojawia się pytanie, czy to jest plan budowy, czy raczej obraz. Nie chcę nikogo przekonywać na siłę do jednej wizji. W odcinku O co chodzi z opisem świątyni u Ezechiela pokazuję jednak argumenty za tym, żeby czytać go obrazowo: nigdzie nie ma wyraźnego polecenia budowy, prawie nie ma podanych wysokości, a o dachu nie ma ani słowa. Najbliżej takiego polecenia jest fragment, w którym Izrael ma poznać plan świątyni i zapragnąć strzec jej ustaw .

Pomaga tu też Nowy Testament. Jezus mówi o świątyni swojego ciała , a św. Paweł pisze do chrześcijan, że to oni są świątynią Boga i że mieszka w nich Duch . W nowym Jeruzalem św. Jan w ogóle nie widzi świątyni, bo jest nią sam Pan Bóg i Baranek . A kiedy Jezus mówił o swoim powrocie, nie dawał szczegółowych planów, tylko zachęcał, żeby się nie bać i wiernie trwać przy Bogu, i tego właśnie się trzymam.

Księgę zamyka obraz rzeki, która wypływa spod progu świątyni, z każdym tysiącem łokci robi się coraz głębsza i ożywia wszystko, do czego dopłynie . Ta sama rzeka wraca w Apokalipsie , a Jezus mówi o rzekach wody żywej, które popłyną z wnętrza wierzących, i wyjaśnia, że chodzi o Ducha . Przez całą Biblię przewija się ta sama myśl, że Bóg chce dla nas życia, a nie śmierci. Podsumowuję to w odcinku Życie, które ma dla nas Bóg.

Jak czytać księgę Ezechiela i na co uważać

  • Nie zniechęcaj się. Jeśli w którymś momencie pomyślisz, że ciężko się to czyta, to po prostu czytaj dalej. Kto przebrnie przez Ezechiela, jest już w pierwszej lidze czytelników Biblii.
  • Pytaj o pierwszych słuchaczy. Prorocy mówili do ludzi żyjących w konkretnym czasie i dla tamtych ludzi te słowa coś znaczyły, więc warto zacząć od pytania, co słyszeli oni.
  • Nie wyrywaj wersetów z kontekstu. W tej księdze bardzo łatwo zbudować wykręconą teologię z jednego obrazu, a kalendarze końca świata lepiej zostawić w spokoju. Część wizji dotyczy przyszłości, a w Credo na Mszy mówimy, że oczekujemy powtórnego przyjścia Jezusa w chwale, więc ten temat nie jest nam obcy.
  • Nie każde cierpienie jest karą. Ale z każdej trudnej sytuacji można wyciągnąć jakąś naukę.
  • Czytaj z kimś. Rozmowa z drugą osobą pokazuje w tekście rzeczy, których sam byś nie zauważył.

Co z tego dla mnie dzisiaj

Słuchaj słowa także wtedy, gdy jest trudne. Zwój, który zjadł Ezechiel, był słodki jak miód, chociaż mówił o bardzo ciężkich sprawach, i z Bożym słowem często jest podobnie.

Przestań odpracowywać przeszłość. Jeśli ciągniesz za sobą coś, czego nie umiesz naprawić, przyjdź do Boga taki, jaki jesteś. Sam sobie serca nie przeszczepisz, ale możesz przyjąć dar, który On ci daje.

Stań w wyłomie. W 22. rozdziale Bóg mówi, że szukał kogoś, kto stanie w wyłomie, czyli kogoś, kto się wstawi za ludźmi, i nie znalazł . Bóg bardzo często działa przez ludzi. Dlatego zanim powiesz „widocznie Bóg tak chciał”, sprawdź, czy zrobiłeś wszystko, co mogłeś, zaczynając od modlitwy za innych. Więcej mówię o tym w odcinku Człowiek, którego szuka Bóg.

Nie bój się. Bóg dba o ludzi, którzy żyją blisko Niego, bez względu na to, jak trudne są czasy, w których przyszło im żyć. Nawet na wygnaniu w Babilonie była nadzieja.

Posłuchaj w podcaście

Księdze Ezechiela poświęciłem szesnaście odcinków, pozostałe znajdziesz na liście wszystkich odcinków o Księdze Ezechiela.

Jeśli chcesz przeczytać Księgę Ezechiela razem z nami, a potem iść dalej przez całe Pismo Święte, zajrzyj do planu czytania Biblii.

Księga Ezechiela: tekst rozdział po rozdziale

Pierwsza wersja tego artykułu była inspirowana tekstem z OverviewBible. Obecna wersja powstała po naszej redakcji i została rozbudowana o treści z podcastu. Fragmenty Pisma Świętego pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0).