Sędzia, który złożył dziecko w ofierze

Cześć, z tej strony Jacek, słuchasz właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień osiemdziesiąty pierwszy i czytamy Księgę Sędziów, rozdziały od dziesiątego do dwunastego. W rozdziale jedenastym mamy postać, która wzbudza ogromnie dużo emocji, głównie dlatego, że w jeden tylko sposób patrzymy na to, co takiego wydarzyło się w historii tego jednego sędziego, który jest ósmym sędzią, licząc tak po kolei tych wszystkich ludzi, których Bóg posyłał do Izraela po to, żeby go ratowali. I tym sędzią jest Jefta. Jefta to jest bardzo ciekawy zawodnik i znany jest nam głównie z tego, co wydarzyło się pod koniec tego rozdziału jedenastego, ale najpierw kilka słów o tym, kim on w ogóle był.

Po pierwsze był synem prostytutki, więc dlatego też z rodzeństwem nie bardzo się dogadywał, wywalili go i czytamy o tym, że Jefta uciekł przed swoimi braćmi, zamieszkał na ziemiach Tob, tam zgromadzili się przy nim ludzie zdolni do wszystkiego, wraz z nim żyli z rozboju, no czyli taki, wiecie, lokalny gangster. Ale jednocześnie wcześniej było wspomniane, że był on dzielnym wojownikiem. No i jak to w całej historii w Księdze Sędziów już przywykliśmy, znowu pojawiają się problemy. Tym razem Ammonici rozpętali wojnę z Izraelem. No i co by nie było, trzeba szukać kogoś, kto nas wyciągnie z tarapatów.

No i wtedy tak naprawdę tym naszym bohaterem potencjalnym robi się Jefta, no bo do niego ludzie przychodzą i mówią: Hej, słuchaj, czy możesz nam pomóc? No i on mówi, że ogólnie no dobra, spoko, to wam pomogę. Oni go ustanawiają swoim naczelnikiem, wodzem i Jefta przygotowuje się do walki z Ammonitami. Jedną z rzeczy, którą Jefta robi jeszcze przed walką, jest to, że składa Bogu ślub. No i ten ślub jest tutaj czymś, co wzbudza ogromne, ogromne emocje, bo nagle czytamy, że Jefta mówi, że jeżeli faktycznie Bóg wyda Ammonitów w jego ręce, to ten, kto wyjdzie mu na spotkanie z bramy jego domu, gdy będzie wracał po pokonaniu Ammonitów, zostanie przeznaczony dla Pana i złoży z niego ofiarę całopalną.

No i tutaj już, jeżeli macie za sobą lekturę, to wiemy, że bitwa oczywiście idzie jak najbardziej po myśli Jefty i udaje mu się zmieść Ammonitów i zrobić tam naprawdę... poważną zadymę, wygrywa bitwę w dosyć spektakularny sposób, pokonuje dwadzieścia miast, mistrzostwo świata. No ale rozumiemy też, już czujemy trochę, co się święci, że nagle Jefta musi wrócić do domu, no i tam w tym domu czeka na niego rodzina, czekają na niego jego słudzy i pierwsza wychodzi jego córka, zachwycona, przeszczęśliwa, wychodzi jego córka. No i żeby było dramatyczniej, to jest to jego jedynaczka, on nie miał więcej dzieci, miał tylko jedną córkę. No i nagle, tak skracając tą historię, kojarzymy Jeftę z tego, że on swoją córkę złożył w ofierze. No i teraz tak, jest z tym też taki trochę problem, no bo to wcale niekoniecznie.

Musiało być tak, że on tą córkę, składając w ofierze, zabił. I zaraz wam chciałbym wytłumaczyć, dlaczego wydaje mi się, że wcale niekoniecznie tak musiało się wydarzyć i być może to wcale nie była aż tak tragiczna historia, jak na pierwszy rzut oka nam się wydaje. Po pierwsze, w tym ślubie, który Jefta składa Bogu, to mówi, że ten, kto wyjdzie mu na spotkanie, zostanie przeznaczony dla Pana i złoży go w ofierze całopalnej. I nawet w Biblii, z której ja akurat teraz czytam, tam mam takie małe przypisiki i przy słowie i jest napisane lub. W sensie w przypisie jest napisane, że to może być i albo i, albo lub, co znaczy, że wiecie, albo zostanie ktoś przeznaczony dla Pana lub złożony w ofierze całopalnej.

Co w sumie tutaj miałoby sens, no bo tak, jeżeli wyjdzie zwierzak, no to złożymy w ofierze całopalnej, a jeżeli wyjdzie człowiek, no to przeznaczymy go dla Pana. I to przeznaczenie dla Pana to nie jest w ogóle jakieś takie bardzo, wiecie, problematyczne, jakieś bardzo tajemnicze, no bo tak naprawdę już niedługo będziemy mieli chociażby postać Samuela, którego matka przeznacza go na służbę Panu. Po tym jak nie może zajść w ciążę, nie ma dzieci i pojawia się wymodlony Samuel, no tak naprawdę jego przeznacza na służbę Panu, to znaczy oddaje go w ogóle, żeby już mieszkał przybytku Pana i żeby tam kapłanom pomagał i żeby był blisko Pana, żeby tylko jemu służył, nawet już nie miał tak naprawdę za dużo kontaktu z rodziną, poza tym, że tam jak pielgrzymowali co jakiś czas, żeby złożyć Panu ofiarę, no to wtedy też się z Samuelem spotykali. Więc znowu, ta praktyka nie jest jakaś taka strasznie... odstrzelona i co więcej jest tak naprawdę czymś, co zaraz spotkamy w kolejnej księdze. Z tą kolejną zaraz wam wytłumaczę, przy okazji wam wytłumaczę, dlaczego kolejną, bo tam jeszcze po drodze mogłaby się pojawić jedna, ale to zaraz już niedługo w historii nam się pojawi.

No i teraz tak, kolejna rzecz jest taka. Jefta w ogóle, ja też o tym wspomniałem przy okazji Gedeona, jest jednym z sędziów, którzy są wspomnieni w liście do Hebrajczyków, w tej liście tak zwanych bohaterów wiary. No i wiecie, znowu, jeżeli ten gość zabiłby córkę, złożył ją w ofierze, ja nie wiem, ja wiem, że mogę czegoś nie rozumieć, no ale tak szczerze mówiąc, to to już jakiejkolwiek jego zasługi by nie było, to by była gruba, ale to gruba przegina. Jednocześnie wiemy, że ci sędziowie, pomimo tego, że niektórzy wtapiali, chociaż jak dotąd nie mamy jeszcze jakichś takich aż bardzo dramatycznych tych sędziów, tak naprawdę trochę będzie się coraz nam gorzej robiło, ale wiemy też z drugiego rozdziału Księgi Sędziów, że tak naprawdę Bóg wzbudzał tych sędziów po to, żeby Izraela ratowali, więc to były pewne szczególne osoby wybrane przez Pana i oczywiście mogli popełniać błędy, no ale ich misja była przede wszystkim ratunkowa, więc tutaj pojawia nam się sędzia, który, no właśnie, no tak jak wszyscy inni, ma uratować Izraela, a nie zabijać dzieci, no w sensie ludzi. Dalej, w dwudziestym dziewiątym wersecie czytamy, że Duch Pana zstąpił na Jeftę i Jefta przemierzył Gilead, Manasses, przeszedł Mispę Gileadzką i z Mispy Gileadzkiej ruszył na Ammonitów przed wyruszeniem jednak Jefta złożył Panu ślub i tu jest ten ślub.

Ale o tym ślubie wspominam dlatego, że tak naprawdę ten ślub, złożenie ślubu przez Jeftę pojawia się zaraz za tym, jak czytamy, że Duch Pana zstąpił na Jeftę. Co tak trzymając się takiego, wiecie, kontekstowego patrzenia na ten tekst, no to można by spojrzeć na to też tak, że ten ślub niejako był pod wpływem, znaczy może nawet nie niejako, no był pod wpływem tego, że Duch Pana zstąpił na Jeftę, więc ja tutaj nie widzę też jakiegoś takiego większego problemu, żebyśmy spojrzeli na to w ten właśnie sposób i jeżeli tak miałoby być, no to znowu, żeby było jasne, po tym wszystkim, co jest napisane w W prawie, które Mojżesz dał Izraelitom, no to nie, Bóg nie wpadłby na to, żeby dzieci składać w ofierze. To już w ogóle, żeby było jasne, tak? I wydaje mi się, że nikt z nas też na ten pomysł raczej nie wpadł, ale żeby było jasne, dopowiedzmy sobie to: nie, nie, nie, nie, nie. Takie rzeczy nie miały mieć miejsca.

No i dalej, na sam koniec tej historii chciałbym, żebyśmy właśnie zwrócili uwagę na to, co się wydarzyło, kiedy on przyszedł i kiedy ta córka do niego wybiegła. No bo ona na początku jest w ogóle, wiecie, załamany i czytamy, że kiedy ją zobaczył, rozdarł swoje szaty: Ach, moja córko, zawołał, zadałaś mi straszny cios. Jak ci, co przysparzają mi trosk, dałem Panu słowo i nie jestem w stanie go cofnąć. Córka odpowiedziała: Tatusiu, skoro dałeś Panu słowo, to postąp jak przyrzekłeś. Skoro Pan umożliwił ci zemstę na wrogach na Ammonitach.

Potem powiedziała do ojca: Spełnij mi tylko jedną prośbę. Pozostaw mi dwa miesiące. Chciałabym z przyjaciółkami pójść w góry, by opłakiwać tam to, że nigdy nie zaznam macierzyństwa. Idź, zgodził się ojciec i wypuścił ją na dwa miesiące. Poszła więc z przyjaciółkami i opłakiwała w górach to, czego już nie miała zaznać.

W innych tłumaczeniach jest napisane, że opłakiwała swoje dziewictwo. I dalej czytamy, że po upływie dwóch miesięcy wróciła do ojca, a on spełnił na niej złożony przez siebie ślub. Ona zaś nie poznała mężczyzny i stało się to zwyczajem w Izraelu. Rokrocznie przez cztery dni córki Izraela chodzą wspominać córkę Jefty, Gileadczyka. No i wiecie, tak naprawdę do końca tej historii w ogóle nie ma mowy o tym, że on tak naprawdę faktycznie ją zabił, że złożył ją w ofierze, tak wiecie, fizycznie jak tam zwierzaki się składało w ofierze.

W ogóle, w ogóle o tym nie ma mowy. Jest za to mowa o tym właśnie, że: Hej, no ale tato, to teraz nie będę mogła mieć dzieci i bardzo mnie tym boleje i czy w związku z tym dasz mi jeszcze dwa miesiące, a później ten swój ślub spełnię. Nie wiem jak was, ale mnie ta logika przekonuje do tego, że to nie jest aż tak dramatyczna historia, jak nam się wydaje. Że to, co wydaje mi się najprawdopodobniej wydarzyło się w tej historii z Jeftą, to jest to, że on tą córkę poświęcił Bogu w ten sposób, że przeznaczył ją na służbę dla niego. Czyli znowu, ona opuściła dom, nie mogła się hajtnąć, była do końca życia dziewicą i tam służyła w przybytku Pana.

No i to było takim dramatem, no bo znowu, powiecie: No ale patrz, jak on to przeżywa. Jakie to było dla niego ciężkie. No wiecie, to była jego jedynaczka, tak? Więc niekoniecznie był on tak szlachetny, jak później będzie Anna, która powie, że hej, jak tylko dasz mi syna, to w ogóle to on na służbę, od razu, od razu będzie twój. No tutaj mamy gościa, dla którego to było zwyczajnie ciężkie, że swoją ukochaną córkę musiał odesłać ze swojego domu i tak naprawdę nie miał już z nią później za dużo kontaktu.

Chciałem, żebyśmy o tej historii właśnie porozmawiali, no właśnie, bo z jednej strony jest znana, z drugiej strony wzbudza ona dużo emocji. I Jefta jest taką postacią, na którą zazwyczaj patrzymy jako na jakiegoś totalnego świra, co on odwalił, ale no właśnie, czy on tak naprawdę, wiecie, fizycznie złożył ją w ofierze, w sensie zabił? No, mi osobiście wydaje się, że nie. Czy dałbym za to rękę? No nie wiem, niektórzy mówią, że zabił, ale jakoś, no wiecie, mi się to nie spina, nie spina mi się to kompletnie z całością, sorry, ale ja tego nie widzę.

Nie wydaje mi się, żeby to było jakieś nadużycie z mojej strony, tym bardziej, że tak jak sobie chwilę porozmawialiśmy i tak nawet jak przypis, który jest tutaj bardzo cenny, bo wyjątkowo nawet nie trzeba szukać nie wiadomo gdzie jakichś wielkich, robić kombinacji, przypis, który ja mam w Biblii, z której akurat czytałem ten tekst, wyraźnie też wskazuje na to, że on mógł tą córkę, czy on mógł tą osobę, która wyjdzie z jego bram, albo przeznaczyć dla Pana, co wydaje mi się, że zrobił, albo złożyć w ofierze całopalnej, zakładając, że byłoby to zwierzę, więc wtedy wydaje mi się, że sprawa jest jasna i tym samym, mam nadzieję, że też ta historia pokazuje wam, że Jefta był porządnym chłopem, że był porządnym chłopem, uratował Izraela, znaczy fakt, że miał taką gangsterską przeszłość, no to jest inna sprawa, ale wygląda na to, że wcale niekoniecznie musi takie emocje wzbudzać to, że on nagle pojawia się nam na liście bohaterów wiary w liście do Hebrajczyków, no bo jest on jednym z sędziów, którzy zdecydowanie zasłużyli się dla Izraela, którzy pod wpływem Ducha Pana zaprowadzili porządek, uratowali Izraelitów od Ammonitów, a to, że złożył ślub i że ten ślub wiązał się z tym, że musiał pożegnać się ze swoją córką właśnie w ten sposób, że tak jak wspomniałem, wydaje mi się, że zwyczajnie po prostu przeznaczył ją na służbę dla Boga, no to mogło być dla niego ciężkie i to jest, wydaje mi się, całkowicie... Zrozumiałe, ale słowa o tym nie ma tak naprawdę, że on ją zabił. Jest napisane, że spełnił na niej złożony przez siebie ślub. Ona zaś nie poznała mężczyzny. Więc wiecie, sami możecie sobie doczytać ten tekst, przeczytać go jeszcze kilka razy, ale właśnie spójrzmy na to może w ten sposób.

Ja wiem, że czytając ten tekst czasami, zresztą ja przez większość mojego życia tak miałem, że tak patrzyłem na ten tekst: no chłop po prostu zabił córkę, matkę, to w ogóle jest zaporąbana księga, no wiecie. No bo jak czytamy takie historie, to myślimy sobie: kto to w ogóle tu umieścił? Ale może się nagle okazać, że no to nie, to wszystko tutaj się trzyma kupy. To, że problemy jeszcze dalej w tej księdze będziemy mieli z tym, jak Izraelici postępują, to jest zgoła inna historia, ale jak dotąd nie jest jeszcze aż tak bardzo dramatycznie, tak z ludzkiego punktu widzenia. I Jefta wydaje mi się jest jak najbardziej ciekawą postacią, którą mam nadzieję, że udało wam się dzisiaj trochę lepiej poznać, trochę spojrzeć na niego bardziej przychylnym okiem, też doceniając to, że wydaje mi się, że prawdopodobnie nie zrobił tego, co wydaje się często ludziom, że zrobił, co powinno nas bardzo cieszyć, bo głupio było mieć takiego bohatera, który odwala tak straszne rzeczy, jak nam się czasami wydaje.

Więc jeżeli macie jakieś pytania, jeżeli jakoś tam inaczej patrzycie na tę historię, dajcie znać, dajcie znać wchodząc na stronę bibliawrok.pl, dołączając do grupy na Facebooku, tam możecie komentarz, swoje uwagi. Dajcie znać, czy w ogóle wam się wydawało, że zabił tą córkę, bo być może tylko mi się tak wydawało przez całe życie, ale to wiem, że nie tylko mnie, bo też często słyszałem właśnie przy okazji wspominania w ogóle Jefty, że to jest ten właśnie przywalony gość, który zabił swoją córkę. Co wy o tym myślicie? Jak przeczytaliście ten tekst, jeżeli czytaliście przed podcastem, to dajcie znać, myśleliście, że ją zabił czy nie? Czy ma sens to, że ona mogła zwyczajnie być przeznaczona na służbę dla Boga?

Jestem ciekawy tego, co wy myślicie, jak wam się czytało ten tekst. A tymczasem kończymy na dzisiaj, słyszymy się już jutro w kolejnym odcinku.