Wszystkie odcinki

Dzień 228 Księga Przysłów 22-23

Życie na kredyt

Prowadzi Jacek Obolewicz · Zobacz w planie czytania

Przeczytaj tekst: Prz 22 Prz 23

Dzień 228 z 365 · Otwórz w Spotify

Ten dzień w minutę

Nie masz teraz czasu na cały odcinek? Najważniejsza myśl w krótkim wideo.

Przeczytaj wstęp do księgi: Księga Przysłów

W skrócie

Dzisiaj o pieniądzach, a konkretnie o długach i kredytach. Wyjaśniam, co Księga Przysłów mówi o dłużnikach, opowiadam o tym, jak sam dorastałem w domu bez długów i jak spłaciliśmy kredyt hipoteczny. Nie zakazuję kredytów, ale pokazuję, dlaczego zawsze wiążą się z ryzykiem i dlaczego dług ogranicza naszą wolność.

Najważniejsze myśli

  1. Biblia dużo mówi o pieniądzach

    W Biblii jest ponad 2000 wersetów o pieniądzach, czyli prawie dwa razy więcej niż o wierze i modlitwie razem wziętych, więc to naprawdę ważny temat.

  2. Dług ogranicza wolność

    Księga Przysłów w rozdziale 22, w wersecie 7, mówi, że dłużnik jest sługą wierzyciela, więc mając dług, w pewnym sensie przestajemy być wolni.

  3. Najpierw pracuj, potem miej

    Najcenniejsza lekcja, jaką wyniosłem z domu, brzmi: jeśli coś chcesz mieć, najpierw na to zarób, a nie odwrotnie.

  4. Ryzyko i hojność

    Kredyt zawsze zakłada, że przyszłość będzie piękna i raty się nie zmienią. Poza tym, kiedy spłacamy zobowiązania, mamy mniej przestrzeni, żeby być hojnymi.

Z odcinka

Naprawdę śpi się dużo spokojniej, kiedy długów nie mamy.

Najpierw pracujesz, później coś masz, a nie najpierw bierzesz kredyt, a później się zastanawiasz, jak go spłacić.

To, co jest myślą przewodnią Księgi Przysłów, to jest właśnie mądrość. Mądrym jest żyć bez długów.

Fragmenty, o których mowa w odcinku

  • Bogaty rządzi ubogimi, a dłużnik jest sługą wierzyciela, i to jest kluczowy werset o długach.
  • To przestroga przed poręczaniem za cudze długi, żeby nie stracić przez to wszystkiego.

Kliknij odnośnik, żeby przeczytać fragment.

Gdzie jeszcze w Biblii wraca ten temat

  • Paweł pisze: nikomu nie bądźcie nic dłużni, poza wzajemną miłością.
  • Błogosławieństwo dla Izraela to bycie tym, kto pożycza innym, a nie tym, kto musi pożyczać.
  • Jezus mówi, że nie można służyć Bogu i mamonie, więc pieniądze nie powinny stać się naszym panem.

Do przemyślenia

  • Czy mam zobowiązania finansowe, które odbierają mi spokój lub ograniczają moją hojność?
  • Jakie jedno konkretne kroki mogę zrobić w tym roku, żeby zbliżyć się do życia bez długów?

Powiązane odcinki

dług i kredyt pieniądze Księga Przysłów wolność finansowa ryzyko hojność

Fragmenty Biblii w dymkach pochodzą z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (Fundacja Wrota Nadziei, licencja CC BY-ND 4.0). W podcaście czytam z innego przekładu. Tutaj korzystamy z UBG, bo jej licencja pozwala swobodnie udostępniać tekst.

Transkrypcja odcinka

Zapis powstał automatycznie i może zawierać drobne błędy. Najważniejsze zdania są wyróżnione, a podkreślone miejsca otwierają fragment Biblii, o którym mowa.

Cześć, z tej strony Jacek Suchar właśnie podcastu Przeczytaj Biblię w rok. Dzisiaj mamy dzień 228 i czytamy Księgę Przysłów, rozdziały 22 i 23. Gdybyście chcieli dowiedzieć się więcej na temat tego podcastu, wejdźcie na stronę bibliawrok.pl. Temat, który chciałbym, żebyśmy dzisiaj ruszyli, jest tematem, który z Księgą Przysłów jest związany bardzo mocno i w różny sposób już się do niego odnosiliśmy, bo jest to temat związany bezpośrednio z pieniędzmi. I wiem, że tutaj może się pojawić: Jacek, ale nie można tyle mówić o pieniądzach.

W sumie nie wiadomo dlaczego, ale temat pieniędzy jest dla nas dosyć wrażliwy. Nie zmienia to jednak tego, że w samej Biblii mamy ponad 2000 wersetów, które mówią na temat pieniędzy, co prawie podwójnie przewyższa ilość wersetów na temat wiary i modlitwy razem wziętych, więc widzimy, że pieniądze są dosyć często wspominane w Biblii, więc w zasadzie gdybyśmy mieli zachować dobre proporcje, to my bardzo mało w tym podcaście rozmawialiśmy na temat pieniędzy. Ale to, co chciałbym, żebyśmy dzisiaj poruszyli na temat pieniędzy, jest bardzo mocno związane właśnie z tymi rozdziałami, które mamy dzisiaj, bo tutaj też pojawia się pewien bardzo charakterystyczny fragment i temat, który, co by nie było, dla każdego z nas jest najprawdopodobniej bardzo bliski. I nawet jeżeli wydaje nam się, że nas w ogóle nie dotyczy, to mimo wszystko nas dotyczy, a tym tematem jest kredyt tudzież długi, zadłużenie. To jest temat, który bardzo łatwo spotkać, gdybyśmy zaczęli zgłębiać materiał na temat tego, w jaki sposób Biblia uczy zarządzania pieniędzmi.

To jest jeden z takich kluczowych tematów, jedna z takich podstawowych prawd: dług jest zły, nie warto się zadłużać. I tutaj są nam różnie opisane te kwestie. Ja chciałbym tak trochę po swojemu odnieść się do tego tematu, pewnie w dużej mierze on będzie szedł w parze też z tym, co byście znaleźli w jakichś tam dostępnych w różnych miejscach materiałach na temat właśnie takiego... W cudzysłowie biblijnego zarządzania pieniędzmi, bo są pewne biblijne zasady, które możemy wyłuskać i w Księdze Przysłów, ich jest naprawdę całkiem sporo, co już pewnie zdążyliście zauważyć, ale fragmenty, do których chciałbym się odnieść dzisiaj znajdują się w rozdziale dwudziestym drugim i taki kluczowy werset w temacie długu, kredytu, zadłużenia to jest , gdzie jest napisane: Ubogim kieruje bogaty, sługą wierzyciela jest dłużnik. Dalej też w tym samym rozdziale pojawi się coś, co będzie w pewien sposób uzupełnieniem tego tematu, do czego też w pewien sposób się odniosę.

, gdzie mamy napisane: Nie bądź z tych, co dają porękę, co ręczą za cudze długi. Jeżeli nie masz czym zapłacić, po co mają łóżko zabrać spod ciebie? I generalnie, jeśli chodzi o kwestię długu, to w Biblii nie znajdziemy absolutnie żadnego miejsca, w którym dług byłby postrzegany jakkolwiek w pozytywny sposób. Nie zmienia to jednak tego, że różni finansowi mędrcy potrafią odnosić się właśnie do długu jako do czegoś, co jest bardzo dobre, są darmowe pieniądze, pojawia się hasło dźwignia, które jakby ja wiem, o co w tym chodzi, znam ten temat i z tej strony, znaczy teoretycznie, bo nigdy nie uważałem i nie korzystałem z długu jako jakiegokolwiek dźwigni, niemniej jednak jakby kumam, jakie za tym stoją przesłanki. I teraz, szczególnie te hasła związane z takim dobrym długiem były popularne w czasach, kiedy stopy procentowe były rekordowo niskie.

I nawet pamiętam, że w tamtym czasie też my braliśmy kredyt hipoteczny na nasze mieszkanie i też tutaj pojawiło się hasło, oczywiście specjalisty, który nam ten kredyt ogarniał, że: Jacek, ale po co wy chcecie tak dużo... Dawać wkładu własnego. Wiecie, można wziąć większy kredyt, jest bardzo tani kredyt, na te pieniądze można zainwestować. Jakby, wiecie, kłamam to, że jeżeli ktoś naprawdę miałby potencjał inwestycyjny, w ramach którego ta inwestycja na 100% da więcej niż koszta kredytu, który jakieś parę lat temu były rzeczywiście rekordowo niski, no to jest to dosyć kuszące. Nie zmienia to jednak tego, że jest jedna rzecz, która z mojej osobiście perspektywy jest zawsze bardzo mocno związana właśnie z tym, że zadłużenie nie jest wcale koniecznie najbardziej mistrzowskim pomysłem.

I dzieje się tak dlatego, że zadłużenie zawsze, ale to zawsze jest związane z ryzykiem. Zakładamy, że będziemy mieli pewne stałe dochody w przyszłości i na podstawie tego też zresztą wyliczana jest nasza zdolność kredytowa i tak dalej, i tak dalej. No ale tak naprawdę no nie wiemy, tak? Nie wiemy, czy coś się nie wydarzy, nie wiem, nie będę miał wypadku, który sprawi, że nie będę w stanie być tak samo zawodowo aktywny, jak jestem w danym momencie. Do tego jest jeszcze kwestia związana chociażby właśnie z wcześniej wspomnianymi stopami procentowymi, które, okej, jak były niskie, to wszyscy mówili, że wow, jakie tanie pieniądze, można korzystać, bo w zasadzie pieniądze nam rozdają prawie że wręcz za darmo.

No problem był taki, że kiedy stopy procentowe poszły do góry, to wielu z nas się obudziło i powiedzieli: i było nagle, o kurczę, moja rata kredytu hipotecznego wzrosła dwukrotnie, czemu, dlaczego w ogóle, co się dzieje? Jakby abstrahując od tego, że my zwyczajnie w tak poważnych sytuacjach jak kredyt na tak znaczną kwotę, jeżeli mówimy tutaj o kredycie hipotecznym, w ogóle niekoniecznie orientujemy się, jak on działa i co takiego może się wydarzyć, kiedy stopy procentowe się zmienią, pójdą do góry. Do tego stopnia jest to dla mnie zabawny temat, że kiedyś nawet taki znajomy, który zresztą zajmuje się kredytami hipotecznymi, w tym się specjalizuje, pamiętam, powiedział coś takiego, że kiedy... NBP podniosło stopy w już znaczący dosyć sposób, to gdzieś tam w gronie znajomych usłyszał takie hasło: A mówiłem wam, żeby brać kredyt, kiedy były niskie stopy procentowe. Ja mu tego nie powiedziałem wtedy, ale tak sobie myślę: stary, no właśnie, to jest jedna z najgłupszych rzeczy, jakie kiedykolwiek od ciebie usłyszałem.

Bo problem był taki, że fajnie jest spłacić kredyt, kiedy są niskie stopy procentowe, bo wtedy rzeczywiście jakby wysokość odsetek jest niska, ale jeżeli weźmiemy kredyt, kiedy są niskie stopy procentowe, a spłacamy go wtedy, kiedy są wysokie, no to jesteśmy w dosyć, delikatnie rzecz mówiąc, niekomfortowej sytuacji, bo zwyczajnie płacimy więcej, niż nam się wydawało, że będziemy. No ale to tak tytułem małej dygresji. Biblia w żaden sposób nie zachęca nas do zadłużania. W żaden sposób nie mówi pozytywnie, nie daje cienia pozytywnego spojrzenia na kwestię długu jako na coś, co jest czymś dobrym. I temat można by poruszyć z bardzo różnych stron, jednak to, co w tym wersecie, który jest właśnie takim klasycznym wersetem w temacie zadłużenia, nam się wybija, to jest to, że dług ogranicza naszą wolność.

Ubogim kieruje bogaty sługą, wierzyciela jest dłużnik. W pewien sposób, mając dług, stajemy się czyimiś niewolnikami, bo zwyczajnie, czy nam się to podoba, czy nie, musimy spłacić dług, który na nas ciąży, więc wtedy, jeżeli właśnie chociażby nasza sytuacja się zmieni, tudzież pogorszy, to będzie tak, że zwyczajnie nikogo nie będzie to za bardzo obchodziło, to skąd weźmiemy te pieniądze. W końcu musimy pieniądze brać, żeby spłacać nasze zobowiązania. I teraz nie mówię jednocześnie, że Biblia w którymkolwiek miejscu mówi o tym, że dług jest absolutnie karygodny, że nie można, że to, nie wiem, nie pójdziesz do nieba, w cudzysłowie, jeżeli będziesz miał dług. Nie, to w ogóle nie o to chodzi.

To, co jest myślą przewodnią Księgi Przysłów, to jest właśnie mądrość. Mądrym jest żyć bez długów. I wiem, że może z mojej strony trochę łatwo jest mi to powiedzieć, dlatego że ja wychowałem się w domu, w którym w zasadzie nie było długu. Jednocześnie wychowałem się w domu, w którym funkcjonowaliśmy dosyć skromnie, gdzie moi rodzice dbali o to, żeby najpierw odłożyć pieniądze nawet na większe zakupy, dlatego też... To też dosyć zabawne było to, że moi rodzice najpierw wybudowali garaż, zanim w ogóle mieli samochód, bo tam była jakaś sytuacja na naszym osiedlu, że tam można było sobie kupić, wybudować garaż, więc moi rodzice to ogarnęli.

I wiecie, wiązało się to z takimi spojrzeniami politowania ze strony różnych sąsiadów, no bo ej, w ogóle nawet auta nie macie. Moi rodzice równolegle oszczędzali na to, żeby w końcu kupić samochód, który stosunkowo dosyć późno kupili, jeśli chodzi o pierwsze auto. No ale koniec końców historia potoczyła się tak, że w stosunkowo krótkim czasie auta już były dwa i w sumie to było, kurczę, trzeba było brać dwa garaże, nie? A tak mam tylko jeden i drugi musi pod chmurką stać. Jako dzieciak wręcz spotykałem się z takimi hasłami rzucanymi w moją stronę, że wy jesteście jakieś biedaki, bo nie macie samochodu.

No wali mnie to, co w ogóle ktoś tam mówi, chociaż jako dzieciaka to może trochę mnie to ruszało, chociaż nie wiem, nie pamiętam, czy mnie to jakoś szczególnie bardzo ruszało. Niemniej jednak moi rodzice przez to, w jaki sposób zarządzali pieniędzmi i w jaki sposób trzymali się z daleka od jakiejkolwiek formy zadłużenia, nauczyło mnie tego, że jeżeli coś chcę mieć, no to zwyczajnie muszę na to najpierw zarobić. I tutaj wracamy sobie do tematu chociażby pracowitości, jakby te priorytety były ułożone we właściwy sposób. Najpierw pracujesz, później coś masz, a nie najpierw bierzesz kredyt, a później się zastanawiasz, jak go spłacić. Czyli najpierw masz, a później dopiero zastanawiasz się, jak na to zarobić.

To jest jedna z najcenniejszych lekcji, które ja wyniosłem z domu, poza masą innych, bo tak naprawdę moi rodzice są absolutnie fenomenalnymi ludźmi i bardzo dużo dobrego mnie nauczyli, ale jeśli chodzi o tę konkretną lekcję, to mówię, nawet ciężko mi czasami jest zakłamać dobrze klimat bycia właśnie w sytuacji, w której mamy jakiś długi do spłacenia, bo zwyczajnie w naszym domu tego nie było, w naszej sytuacji rodzinnej też tego nie było i akurat, tak jak wspomniałem w przypadku kredytu hipotecznego, który co prawda już mamy spłacony, było tak, że my bardzo szybko go spłacaliśmy i też słyszałem: Po co nadpłacasz, głupi jesteś w ogóle, tanie pieniądze i te wszystkie historie, które, okej, dobra, rozumiem, rzeczywistość była taka, że kiedy zaczynały się dziać różne rzeczy na świecie związane z pogorszeniem się sytuacji materialnej masy z nas, to my mieliśmy takie poczucie, że ostatecznie to my nie mamy żadnych zobowiązań. I to było naprawdę piękne, dawało nam dużo oddechu, dużo spokoju, że wiedzieliśmy, że my nie musimy się spinać wieloma rzeczami, którymi inni muszą się spinać przez to, że zwyczajnie my nie mieliśmy żadnych zobowiązań, byliśmy bardzo niezależni, jeśli chodzi o kwestię finansów. Naprawdę śpi się dużo spokojniej, kiedy długów nie mamy. I teraz wiem, że też oczywiście może pojawić się hasło: Jacek, ale no nie wiem, chciałbym kupić mieszkanie, dom. No ja nie jestem w stanie tego zrobić bez kredytu hipotecznego.

Absolutnie to rozumiem. Zresztą my też byśmy w takiej sytuacji. To, co mówię, naszym celem było to, żeby jak najszybciej ten kredyt spłacić i pomimo jakby dłuższego okresu kredytowania, który tam był w umowie założony, my zrobiliśmy to stosunkowo szybko, co wiązało się z różnymi oczywiście komentarzami też przy okazji, ale to akurat mnie guzik wtedy obchodziło, bo właśnie to, co udało nam się zrobić, to zwyczajnie spłacić ten kredyt w momencie, kiedy rzeczywiście stopy procentowe były najniższe, więc to był stosunkowo tani interes, szczególnie porównując z tym, co dzieje się dzisiaj. Ale nie mówię, że to jest złe, jeśli chodzi o kredyt hipoteczny, bo znowu z perspektywy kredytów konsumpcyjnych, no nie wydaje mi się to mądre z żadnej strony. W sensie, no nie.

Ja wiem, że też spotykałem się z takimi historiami w stylu ktoś mówi: No ale wiesz, kredyt inwestycyjny, rozwój firmy i tak dalej. Zawsze wiąże się to z ryzykiem, więc to jest najważniejsze, to się wiąże z ryzykiem. W sensie mogę wziąć kredyt na rozwój firmy, zakładając, że wszystko pójdzie dobrze, ale jak nie pójdzie dobrze, to wciąż muszę go spłacić. I teraz ja nie mówię, że to musi być złe. Ja mówię, że to jest zwyczajnie ryzykowne, że zwyczajnie stawiamy się w sytuacji, w której ciążą na nas zobowiązania.

Jesteśmy zależni od tutaj konkretnie jakiejś instytucji finansowej, której musimy oddać wszystko to, co pożyczyliśmy i nawet więcej, no bo oczywiście do tego dochodzą jeszcze kwestie odsetek. Zresztą znajomy, który też pracuje w branży finansowej, wspomniał, że ma jednego takiego klienta, który generalnie, jeżeli na przykład też jego klient jest przedsiębiorcą, bierze na przykład leasing, to on nigdy nie weźmie więcej niż to, co on w danej chwili już ma, czym zwyczajnie zapewnia sobie jakąś tam... Płynność finansową, ale wie, że w każdej chwili może spłacić każdy dług. I jedyne, co mu dają, na przykład chociażby tutaj leasingi, to jest to, że zapewnia sobie płynność finansową, ma gotówkę na koncie, ale wie, że w każdym momencie wszelkie zobowiązania może spłacić i tyle. I to jest dosyć ciekawa postawa, właśnie tego, żeby patrzeć z jednej strony na co nas stać, bo perspektywa naszej zdolności kredytowej może pokazać nam czasami, że stać nas na rzeczy, na które nas faktycznie nie stać, szczególnie kiedy tych różnych kredytów się nam nazbiera.

To to jest jedna rzecz. Druga rzecz jest taka, że zwyczajnie jest to zawsze ryzykowne z perspektywy kredytu hipotecznego absolutnie. Rozumiem. Zresztą prawdopodobnie zdarzy się tak, że wcześniej czy później i my po raz kolejny po taką opcję sięgniemy, bo będziemy chcieli przenieść się z mieszkania, które mamy teraz, do większego domu, więc z pewnością będzie się to wiązało z tym, że okej, zdecydujemy się na kredyt hipoteczny. I rozumiem to, że on o tyle jest ciekawy, że my i tak wydajemy pieniądze na to, żeby gdzieś mieszkać, więc część tych pieniędzy możemy przeznaczać zwyczajnie na ratę kredytu.

To jest jak najbardziej zrozumiałe. Znowu to, o czym mówiłem, to zawsze, tak czy siak, wiąże się z pewnym ryzykiem. My zakładamy, że przyszłość będzie tak piękna, świetlana, że zawsze będziemy w stanie uregulować wszystkie nasze zobowiązania i tak naprawdę nasze planowanie finansów nie będzie miało na celu koniecznie tego, że hej, w jaki sposób mogę być bardziej szczodry, hojny, w jaki sposób mogę pomagać innym, tylko nasz pierwszy priorytet to będzie: muszę spłacić swoje zobowiązania. Co znowu z perspektywy takiego człowieka, którego Bóg chciałby widzieć, który korzysta z Jego mądrości, no to wolałby tego hojnego niż tego, który jest przejęty tym, że ma jakieś zobowiązania. Ale rozumiem to i nie mówię, że to jest złe, straszne, żeby mieć kredyt hipoteczny.

Nie, tylko zawsze pamiętajmy o tym: wiąże się to zwyczajnie z jakimś ryzykiem. No i dobrze też przy okazji dowiedzieć się, jak takie instrumenty finansowe działają, żeby później nie być zaskoczonym, że na przykład nasza rata się zmienia, chyba że skorzystaliśmy z opcji stałego oprocentowania. Więc to jest inna historia. Też niedawno rozmawiałem na ten temat. Banki to nie są instytucje charytatywne i zwyczajnie oni mają na celu to, żeby generować zyski, a nie to, żeby nam było dobrze.

To taka inna rzecz, której nie wiem, czy to w Biblii gdzieś jest napisane, ale zwyczajnie tak jest. Więc ważna lekcja dla nas, ważna lekcja związana z naszą wolnością, ważna lekcja związana z tym, czy jesteśmy w stanie zadowolić się i żyć właśnie w takim stanie takiej radości z tego, co mamy, i wdzięczności z tego, co mamy. I zwyczajnie, czy jesteśmy gotowi najpierw pracować po to, żeby coś mieć, niż najpierw mieć, a później się zastanawiać, skąd wziąć na to pieniądze. Temat ciekawy, ja osobiście go bardzo lubię, ale wydaje mi się, że na dzisiaj nam wystarczy. Gdybyście mieli dodatkowe pytania, możecie wejść na stronę bibliawrok.pl bądź możecie do mnie napisać na adres jacek@bibliawrok.pl.

I słyszymy się już jutro w kolejnym odcinku.